REMATAN AS CLASES

Publicado: 22/06/2017 23:26 por vgomez en COMUNICADOS
20170622063226-clases-docentes-deshacen-huelga-educacion-secundaria-ades-lr21-e.jpg

Aulas sen alumnado / Imaxe:LaRed21

Chegou o día 23. Rematan as clases! Iso si o mércores, día 28, ás 10 horas, será a hora H, a recollida das cualificacións deste curso escolar.

E despois, VACACIOOOOOOOOÓNS!

E os que suspenderon? Tamén teñen vacacións, só que con organización toto ten arreglo: unhas horas pola mañá e o resto do día descanso. Iso si, o horario hai que cumprilo para que non levemos sustos outra vez en setembro.

Boas vacacións a tod@s!


CUESTIÓN DE TEMPO

Publicado: 22/06/2017 05:47 por vgomez en OPINIÓN E COMENTARIO

Asteroide (433) Eros, de 33 kilómetros de longitud, y que forma parte de los asteroides próximos a la Tierra

Asteroide (433) Eros, de 33 quilómetros de lonxitude, e que forma parte dos asteroides próximos á Terra - NASA/JPL/JHUAPL

Alan Fitzsimmmons, astrofísico da Queen’s University, en Belfast, (Reino Unido), alertou este o pasado martes de que o próximo impacto dun asteroide sobre o planeta Terra é simplemente cuestión de tempo.

"Os astrónomos atopan novos asteroides próximos á Terra (obxectos que pasan polas proximidades do planeta) cada día, e a maioría son inofensivos", dixo Fitzsimmons nun comunicado de prensa. "Pero é posible que o próximo evento Tunguska píllenos por sorpresa. E, aínda que esteamos mellor preparados para atopar grandes corpos, isto non servirá de moito se non estamos listos para facer algo respecto diso".

Fitzsimmons, que recibirá o apoio do científico e divulgador Brian Cox e dos astronautas Rusty Schweickart e Nicole Stott, entre outros, subliñará o perigo latente ao que está exposto o planeta, en próximo día do asteroide, que se celebrará o 30 de xuño.

A data conmemora a explosión de Tunguska, o evento en que un asteroide ou un pequeno cometa estalou no aire no ano 1908, devastando unha ampla zona do bosque siberiano e xerando unha potente explosión que puido sentirse en amplas zonas do planeta.

De feito, Alan Fitzsimmons alertou de que o mesmo impacto na actualidade e noutra rexión podería destruír unha cidade enteira.

"É importante ter en conta que os científicos e os enxeñeiros fixeron importantes avances en detectar e entender mellor os asteroides próximos á Terra", dixo o astrofísico. De feito, ata o momento descubríronse 1.800 corpos potencialmente perigosos, pero moitos máis aínda teñen que ser descubertos».

Fitzsimmons é membro do proxecto NEOshield-2, financiado polo Consello Europeo de Investigación, para estudar como desviar asteroides perigosos. A Queen’s University tamén forma parte do programa Pan-STARRS, que é un dos máis exitosos na «caza» de asteroides na actualidade.

FONTE: Xornal abc/ciencia

HOXE COMEZA O VERÁN 2017

Publicado: 21/06/2017 05:33 por vgomez en COMUNICADOS
20170618195311-el-verano-y-la-comunicacion.png

Verán /Imaxe: agenciadecomunicación.com

Hoxe día 21, ás 6:14 horas, comeza o verán. Estación que durará 93 días e 15 horas, ata o 22 de setembro, data que comezará o outono.

Este día ten lugar o solsticio de verán, é dicir o momento no que o eixe da Terra está o máis orientado cara ao Sol. Hoxe o Sol estará ao mediodía no punto máis alto do ceo e será tamén o día máis longo do ano, podendo disfrutar de moitas horas de luz.

Benvido!

ANIMAIS PREHISTÓRICOS ATERRADORES IV

Publicado: 20/06/2017 06:45 por vgomez en CURIOSIDADES
Meganeura
Continuamos coa serie adicada a animais prehistóricos que foron grandes depredadores, xa extintos,  e que daquela dominaron a Terra. Hoxe é o día da Meganeura

A Meganeura é un exemplo dos artrópodos que viviron hai 300 millóns de anos, das primeiras criaturas que pisaron a Terra, durante o período Carbonífero. Nesta etapa, as concentracións de osíxeno disparáronse no planeta Terra, o que permitía que os sistemas respiratorios destes animais fosen máis eficientes, facilitando así o seu enorme tamaño. A meganeura era unha especie de libélula, pero do tamaño dunha aguia actual. Coma ela, había milpiés de máis de 2 metros de lonxitude, e arañas e escorpiónss do tamaño de lobos. 

FONTE: FONTE: Laura Marcos/Revista Muy Interesante

JACOB COLLIER, UN XENIO MUSICAL

Publicado: 19/06/2017 08:39 por vgomez en MÚSICA

 

Quincy Jones é unha lenda. Compositor, produtor, director de orquestra, jazzman e figura indispensable para entender a cultura popular da segunda metade do século XX, as súas influencias abarcan un espectro tan amplo de artistas, de Frank Sinatra a Michael Jackson, que sería imposible enumeralos. Gañou 27 premios Grammys, un Óscar e é doutor honoris causa por varias universidades. Cando Quincy Jones fala, o mundo da música escoita; e se sinala algo, todos miran nesa dirección. Por iso cando en 2015 Jones decidiuse a producir o traballo dun descoñecido londiniense de 20 anos cuxos únicos méritos ata entón foran uns cuantos vídeos colgados en YouTube, algúns pensaron que talvez o xenio estivese maior ou que perdera o seu olfacto. Nada máis lonxe da realidade, porque Jacob Collier (Ingalterra, 1944), nome do prodixioso novo, demostrou que o seu talento é tan pouco habitual que o crítico de The Guardian xa lle saudou como "o novo mesías do jazz" e a prestixiosa organización TED, dedicada a difundir as ideas máis innovadoras do planeta a través das súas charlas, convidouno o pasado mes de abril ao seu icónica conferencia anual en Vancouver.

O extraordinario de Collier non é o seu precocidad, algo no que coincide con outros xenios da música, ou que chegase a conquistar el mesmo dous grammys partindo desde as marxes da industria grazas a YouTube (Justin Bieber, sen ir máis lonxe, colonizou o pop e iniciou a súa carreira na popular rede social de vídeos), senón que o fixera desde unha habitación na casa dos seus pais e de forma autodidacta. Collier, que publicou o seu primeiro álbum o ano pasado, é un multi instrumentista capaz de tocar o ukelele, a mandolina, o teclado, a batería, a guitarra, o baixo ou, por engadir toques exóticos, o balafón occidental ou o ektara bengalí entre outros instrumentos. Aínda que durante dous anos asistiu a clases de piano na Royal Academy de Londres, abandonou os estudos porque, segundo asegurou nunha entrevista, "era divertido, pero probablemente aprendía máis escoitando música no camiño á escola que nas clases. Cada día escoitaba un novo álbum. A cousa coa educación musical é que creo que é boa para aprender técnica, pero non texturas. Só se aprende de verdade escoitando música e experimentando pola túa conta".

Ese afán de experimentación é o que levou a Collier a innovar como poucos nun terreo que ás veces se mostra remiso a aceptar a incorporación das novas tecnoloxías, enrocándose nunha defensa (mal interpretada) da tradición. En colaboración con Ben Bloomberg, enxeñeiro do MIT, Collier deseñou un revolucionario sistema de hardware e software para as súas actuacións en directo que lle permite interpretar os seus temas coma se seguíseo facendo desde a habitación en que grava os vídeos: é dicir, tocando todos os instrumentos e poñendo todas as voces. Unha experiencia audaz que define a personalidade dun músico que non para de crecer. A súa receita para o éxito, con todo, é moi sinxela: "Todo o que ten que facer a xente é boa música. Non se vai a cambiar a industria simplemente por dicilo".

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El País

LETRAS GALEGAS 2018

Publicado: 18/06/2017 21:07 por vgomez en NOMES PROPIOS
20170618200257-dchcizzwaaagwt-.jpg

María Victoria Moreno Márquez / Imaxe: RAG

A Real Academia Galega anunciou que o próximo Día das Letras Galegas 2018 será adicado a María Victoria Moreno Márquez.

María Victoria, naceu nun concello limítrofe con Portugal: Valencia de Alcántara (Cáceres) o 1 de maio de 1941. Licenciada en Filoloxía Románica, chegou a Galicia con tan só 22 anos como profesora para "rapidamente asumir a cidadanía en galego, idioma no que enriqueceu as nosas letras, tanto en narrativa, especialmente infantil e xuvenil, como nos seus estudos literarios, ensaio, poesía e didáctica da lingua e literaturas galegas", destacan dende a RAG.

Morreu en Pontevedra o 21 de novembro de 2005.

Ao longo do próximo ano falameos longo e tendido de Maria Victoria.


ANIMAIS PREHISTÓRICOS ATERRADORES III

Publicado: 17/06/2017 23:45 por vgomez en CURIOSIDADES
Smilodon ’dientes de sable’
 

Imagen de Júpiter obtenida con datos de la sonda Juno

Imaxe de Xúpiter obtida con datos da sonda Juno / J.E.P.Connerney et al Science

Un equipo de investigadores da Universidade de Münster, en Alemaña, descubriu que Xúpiter é o máis antigo dos planetas do Sistema Solar. Pero non só iso, senón que a análise de certos isótopos presentes en meteoritos suxire que o xigante gaseoso podería formarse mesmo antes de que o propio Sol empezase a brillar. O extraordinario achado acaba de publicarse na revista Proceedings Of The National Academy Of Sciences.

Para conseguir un modelo fiable da idade de Xúpiter, os investigadores mediron as concentracións de isótopos de molibdeno e tungsteno en meteoritos ferrosos.

Xúpiter pertence a un tipo de planetas chamados xigantes gaseosos. Probablemente, o seu nacemento implica, primeiro, a formación dun núcleo sólido, seguido por un longo período de acumulación de grosas capas de gas ao seu ao redor.

Os investigadores calcularon que o proceso empezou nunha etapa moi temperá da formación do Sistema Solar, que naceu cando parte dunha xigantesca nube molecular condensouse baixo a súa propia forza gravitatoria, fai uns 4.600 millóns de anos.

Segundo o modelo dos investigadores, o núcleo interno de Xúpiter creceu ata alcanzar 20 veces a masa da Terra no transcurso do primeiro millón de anos. Nese momento, o Sol era aínda unha protoestrela, e non tiña a densidade suficiente como para que no seu interior comezase o proceso de fusión do hidróxeno.

O crecemento de Xúpiter continuou aínda que a un ritmo máis lento, ata alcanzar as 50 masas terrestres uns tres millóns de anos despois.

Para os investigadores, ser capaces de fixar unha data para a formación do planeta máis grande do noso sistema permitirá levar a cabo análises máis detalladas de como a súa presenza afectou o nacemento e desenvolvemento do resto dos planetas, incluído o que nós ocupamos.

FONTE: José Manuel Nieves/Xornal abc/ciencia

ANIMAIS PREHISTÓRICOS ATERRADORES II

Publicado: 16/06/2017 07:27 por vgomez en CURIOSIDADES
Continuamos coa serie adicada a animais prehistóricos que foron grandes depredadores, xa extintos,  e que daquela dominaron a Terra. Hoxe é o día da Madtsoia

 

A detección de ondas gravitacionales foi galardoada co Premio Princesa de Asturias de Investigación Científica e Técnica 2017. O galardón recaeu conxuntamente en Kip Thorne, Barry Barish e Rainer Weiss, pais do Observatorio de Interferometría Láser de Ondas Gravitacionais (LIGO), en EEUU, e o grupo internacional de científicos vinculado ao proxecto.

Os físicos Rainer Weiss (Alemaña, 1932), Kip Thorne (EEUU, 1940) e Ronald Drever (Reino Unido, 1931-2017), foron os que, nos anos oitenta, propuxeron a construción de LIGO, sinala o premio nunha nota de prensa. Weiss sentou as bases tecnolóxicas dos interferómetros e Thorne formou un grupo de físicos teóricos que analizaron que fenómenos podían producir estas ondas. A construción e mellora do experimento levou máis de 20 anos. Barry Barish (EEUU, 1936) dirixiu o observatorio entre 1997 e 2006, e impulsou a fundación en 1997 da Colaboración Científica LIGO, na que se integraron investigadores de universidades e institucións de todo o mundo.

En 2016, os responsables de LIGO anunciaron a primeira detección de ondas gravitacionais, preditas por Albert Einstein hai 100 anos. De acordo coa teoría da relatividade, as ondas gravitacionales son ondulaciones no espazo tempo, o material do que está feito o universo, que viaxan á velocidade da luz e que son producidas por buracos negros, estrelas de neutróns ou supernovas. Einstein dixo que estes fenómenos sucedían tan lonxe que serían imposibles de captar na Terra. Con todo, desde setembro de 2015, os dous detectores de LIGO captaron en tres ocasiones estas perturbacións producidas pola fusión de buracos negros. A última, anunciada o 1 de xuño, produciuse fai 3.000 millóns de anos polo choque e posterior fusión de dous buracos negros para crear un só cunha masa equivalente a 49 estrelas como o Sol. Ao fundirse, parte da masa dos buracos negros desintegrouse en forma de ondas gravitacionais. Como predixo Einstein, estas ondulaciones son ínfimas ao chegar ao noso planeta, pero os interferómetros de láser de LIGO poden detectar cambios de posición equivalentes á diezmilésima parte do diámetro dun protón, ou que permite captar ou sinal orixinal e determinar a súa orixe.

En 2016 a revista Science elixiu este achado como o descubrimento do ano. Os seus responsables tamén son favoritos a gañar o Nobel de Física, quizais iste mesmo ano.

Parabéns!

FONTE: Xornal El País/Ciencia

ANIMAIS PREHISTÓRICOS ATERRADORES

Publicado: 14/06/2017 07:32 por vgomez en CURIOSIDADES

’Dunkleosteus’

 

Comezamos hoxe unha serie adicada a animais prehistóricos que foron grandes depredadores, xa extintos,  e que daquela dominaron a Terra. Hoxe é o día do Dunkleosteus.

Este peixe xigante e carnívoro viviu durante o Devónico tardío, hai uns 370 millóns de anos. Medía 6 metros de longo e podía pesar ata 1 tonelada. Chamábaselle o peixe de óso escuro, dado que en realidade a súa boca non estaba composta exactamente de dentes, senón de ósos: a súa mordedura era tan potente como a dun crocodilo.

Os primeiros restos fósiles deste peixe acháronse en 1867, e desde entón atopáronse máis restos por toda América do Norte, Europa e África. Era un dos maiores depredadores das augas do Devónico, e sospéitase que tiña condutas caníbales. Era capaz de comer a outros exemplares da súa mesma especie.

FONTE: Laura Marcos/Revista Muy Interesante

Ilustración de los siete planetas Trappist

Ilustración dos sete planetas Trappist / NASA/R. Hurt/T. Pyle

O descubrimento dun sistema composto por sete planetas rochosos ao redor dunha pequena estrela, Trappist-1, a 40 anos luz da Terra, foi recibido con grande expectación o pasado febreiro. A razón principal é que polo menos tres deses mundos parecen estar en zona habitable, é dicir, á distancia adecuada da súa estrela como para manter auga líquida na súa superficie e, quizais, poder albergar vida. Pero ademais, a propia existencia de tantos mundos "apiñados" suscitou admiración, xa que parecía ir en contra das teorías predominantes acerca da formación planetaria.

Ata agora, había dúas teorías predominantes para a formación de planetas. A primeira asume que se forman máis ou menos no lugar onde se atopan. Para Trappist-1, isto é pouco probable, xa que o disco do cal se orixinaron os seus membros tería que ser moi denso. A segunda teoría asume que os planetas se forman moito máis lonxe no disco e migran cara ao interior despois. Esta teoría tamén causa problemas con Trappist-1, debido a que non explica por que os seus planetas son todos do mesmo tamaño que a Terra.

Pero un equipo de investigadores da Universidade de Amsterdam cre nunha terceira vía. No seu modelo non migran planetas enteiros senón rochas. Estas rochas, compostas maioritariamente de xeo, están a flotar nas rexións exteriores da estrela. Cando chegan preto da chamada liña de xeo, o punto suficientemente cálido para a auga líquida, reciben unha porción adicional de vapor de auga para procesar. Como resultado, xúntanse nun protoplaneta. A continuación, ese novo mundo móvese un pouco máis preto da estrela. No seu camiño arrastra máis pedras coma se fose unha aspiradora, ata que alcanza o tamaño da Terra. O planeta móvese entón un pouco máis aló e deixa espazo para a formación do seguinte planeta.

O quid da cuestión, segundo os investigadores, é a coagulación de rochas preto da liña de xeo. Ao cruzar a liña de xeo, as rochas perden o seu xeo de auga, pero esta é reutilizada pola seguinte carga de rochas que provén das rexións exteriores do disco de po. En Trappist-1, este proceso repetiuse ata que se formaron sete planetas.

Os investigadores queren refinar o seu modelo con simulacións por computador e esperan que a súa proposta suscite discusión entre os seus colegas astrónomos. Recoñecen que é bastante revolucionaria, xa que as rochas viaxan desde a parte exterior do disco á liña de xeo sen moita actividade polo medio.

Este traballo foi publicado na revista Astronomy & Astrophysics.

FONTE: Xornal abc/ciencia

 El ave atrapada en ámbar

  A ave atrapada en ámbar / Lida Xing, Jingmai K. O’Connor, Ryan C. McKellar, Luis M. Chiappe, Kuowei Tseng, Gang Li, Ming Bai

Non é tan estraño atopar pezas de ámbar que conteñen insectos de fai millóns de anos, pero un paxaro enteiro é todo un prodixio. Iso é o que descubriu un grupo de científicos nun anaco de ámbar de 100 millóns de anos de antigüidade recuperado en Myanmar. Dentro había un paxaro recentemente saído do ovo que quedou atrapado na savia que brotaba dunha árbore. Na mostra poden contemplarse a cabeza, o pescozo, a á, a cola e as patas da ave cun detalle que os científicos consideran impresionante.

Parece coma se a pel e a carne reais do paxaro estivesen aínda preservados no ámbar, pero en realidade trátase dunha impresión moi detallada. Estudos de achados similares mostran que a carne degradouuse en carbono, e non hai ADN utilizable. O ámbar conserva algunhas das cores das plumas, pero neste caso non son moi rechamantes.

O exemplar pertencía a un grupo de paxaros coñecidos como enantiornites ou "paxaros opostos", que vivían xunto aos antepasados das aves modernas e que prosperaron ata que morreron cos dinosauros fai 66 millóns de anos.

O novo achado súmase a evidencias anteriores da súa capacidade para o voo, xa que a cría tiña un conxunto completo de plumas para o voo e estábanlle medrando as plumas da cola, pero extrañamente carecía de plumas na maior parte do corpo en lugar de estar cuberto como as crías de hoxe.

Probablemente, estes paxaros nacían no chan e subían ás árbores, o que os facía particularmente propensos a quedar atrapados na savia, dise no estudo, publicado en Newwind.

O pasado ano, un equipo de investigadores da Universidade de Geociencias de China en Pequín anunciaba o achado, tamén en Myanmar, de dúas pequenas ás atrapadas en ámbar de fai 99 millóns de anos, en metade do período Cretácico, cando os dinosauros aínda camiñaban sobre o planeta. O achado das mostras, que contiñan ósos, plumas e pel, demostraba que as plumas das aves xa se parecían moito ás actuais.

FONTE: Xornal abc/ciencia


 

Poucas series de ciencia ficción tiveron a influencia e relevancia de Star Trek. O universo creado por Gene Roddenberry naceu como show televisivo en 1966, pero 50 anos despois segue vivo tras ser obxecto de seis series con personaxes reais, outra máis de animación e 13 películas (ademais de inspirar máquinas recreativas, videoxogos, cómic e xogos de rol). As aventuras galácticas do capitán Kirk e a súa tripulación son responsables dun bo número de vocacións científicas, tanto que mesmo a NASA dedicou artigos á serie analizando os avances científicos mostrados no ficticio futuro da nave Enterprise. Cando Leonard Nimoy, o actor que interpretaba a Mr Spock, faleceu en 2015, o astronauta Terry Virts publicou unha fotografía desde a Estación Espacial Internacional facendo o saúdo vulcaniano popularizado polos trekkies. E o administrador da NASA Charles Bolden lembroulle afirmando que foi "inspirador para varias xeracións de enxeñeiros, científicos, astronautas e outros exploradores espaciais".

Pero, ademais de viaxeiros estelares, a ciencia de Star Trek tamén inspirou e anticipou un bo número de aparellos e dispositivos. Algúns deles, como as tablets, xa forman parte da nosa vida cotiá; outros, como as cámaras de teletransportación para viaxar a calquera parte da galaxia, están aínda moi lonxe. Sen dúbida, un dos dispositivos que máis chaman a atención de cuantos aparecen na saga é o "tricorder", utilizado polo doutor McCoy para diagnosticar case calquera enfermidade achegando un pequeno aparello ao paciente. Unha idea marabillosa que faría máis sinxelo o traballo dos médicos e moito máis saudable a vida dos usuarios. Pois ben, dentro de moi pouco o tempo verbal haberá que cambialo, esquecendo o condicional para dar paso a un presente máis que prometedor grazas á idea da Fundación Xprize que, a través dunha competición millonaria, convocou en 2012 a equipos científicos de todo o mundo para que convertesen en realidade o imaxinado por Roddenberry.

Un destes equipos foi o da empresa canadense Cloud DX, gañadores do premio á innovación na competición coa súa Vitaliti. O sistema integra varios dispositivos que se conectan de forma inalámbrica e permiten medir as constantes vitais do usuario (como o ritmo cardíaco, a temperatura corporal ou a cantidade de osíxeno en sangue), realizar análise de fluídos, identificar distintos síntomas de enfermidades conectándose á nube, e mesmo recibir consellos médicos grazas á intervención da intelixencia artificial. Robert Kaul, CEO  da compañía, cre que o medicamento do futuro evolucionará moi rápido cara a modelos como o Vitaliti: "o coidado da saúde será algo que faremos en casa ou no traballo a través da tecnoloxía en lugar de ir ao médico como facemos agora. Ademais, a intelixencia artificial permitirá aos doutores tomar mellores decisións. Será unha revolución en todos os lugares do mundo que nos permitirá aforrar tempo e diñeiro". Unha idea esperanzadora que podería figurar no código deontolóxico do equipo médico da nave Enterprise.

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El País/Ciencia

NOVAS ESPECIES 2016 (IV)

Publicado: 10/06/2017 07:30 por vgomez en CURIOSIDADES

Los ejemplares más grandes de esta raya pueden pesar 20 kilos

Os exemplares máis grandes desta raia poden pesar 20 quilos / M. R. de Carvalho

Continuamos co repaso das 10 novas especies  que o grupo de taxonomistas do Instituto Internacional para a Exploración de Especies (IISE) seleccionou de todas as descubertas en 2016. Hoxe falaremos da gran raia de auga doce.

Esta gran raia de auga doce (Potamotrygon rex)é endémica ao río Tocantins Brasil. O espécime de tipo mide 1,11 m de lonxitude e os exemplares grandes poden pesar 20 kg. É outra das 350 especies deste río que non é atopan en ningún outro lugar da Terra. É de cor pardo negruzco e con motivos sorprendentes amarelos e alaranxados.

A súa taxonomía sería: 

Reino: Animalia     

Filo: Chordata       

Clase: Chondrichtiyes 

Orde: Myliobatiformes        

Familia: Potamotrygonidae     

Xénero: Potramotrygon 

FONTE: Araceli Acosta/Xornal abc/ciencia e Wikipedia