Científicos descobren que

Sempre nos dixeron que o ouro non medraba nas árbores, pero un estudo acaba de descubrir que algúns abetos de Finlandia escóndeno nas súas follas grazas a unhas bacterias / ChatGPT-4o/Christian Pérez

Atopar ouro dentro das follas dunha árbore parece unha idea sacada dun conto ou dunha novela de ciencia ficción. Con todo, é un fenómeno real que acaba de dar un paso decisivo cara á súa explicación. Un equipo de investigadores de Finlandia descubriu que unhas bacterias que viven no interior dos abetos poderían desempeñar un papel fundamental na formación de diminutas nanopartículas de ouro, un achado publicado recentemente na revista Environmental Microbiome.

Os investigadores centraron o seu traballo nun bosque do norte de Finlandia, moi preto dun xacemento aurífero coñecido como Tiira. Alí analizaron 138 mostras de agullas de 23 abetos vermellos (Picea abies), unha das especies máis comúns dos bosques boreais europeos. O resultado foi tan inesperado como rechamante: só catro árbores albergaban diminutas nanopartículas de ouro no interior das súas agullas. Para detectalas fixo falta recorrer a microscopía electrónica de alta resolución e a técnicas de secuenciación de ADN capaces de identificar os microorganismos presentes nos tecidos vexetais.

O máis rechamante non foi só atopar ouro nas árbores, senón descubrir como chegara alí. O ouro non estaba simplemente adherido ao exterior das agullas, senón que formaba parte da estrutura interna dos tecidos vexetais, rodeado por comunidades bacterianas incrustadas en matrices de biofilm.

Durante moito tempo sóubose que as plantas poden absorber trazas de metais desde o chan, pero o mecanismo exacto de como certos minerais chegan a integrarse nos seus tecidos segue sendo en gran parte un misterio. Esta investigación achega unha nova peza ao crebacabezas ao mostrar que certos grupos de bacterias, coñecidos como endófitos, poderían desempeñar un papel crave nese proceso.

Microscopía electrónica de varrido (SEM) que mostra nanopartículas de ouro no tecido dunha agulla de abeto vermello, colonizado por bacterias / Environmental Microbiome (2025)

Estas bacterias, que viven de forma natural no interior das plantas sen causarlles dano, parecen ser capaces de transformar o ouro disolto na auga do chan en partículas sólidas de tamaño nanométrico. É dicir, estariamos ante un fenómeno de biomineralización inducido por microorganismos. E aínda que esas partículas son tan pequenas que resultan invisibles ao ollo humano (apenas unha millonésima parte dun milímetro) a súa implicación é enorme.

Os investigadores atoparon unha relación clara entre a presenza de certos xéneros bacterianos e a existencia de nanopartículas de ouro nas agullas. Bacterias como Cutibacterium, Corynebacterium e unha aínda pouco coñecida do grupo P3OB-42 foron máis abundantes nas mostras que contiñan ouro. Isto suxire que estas especies microbianas poderían estar a actuar como axentes bioquímicos que converten o ouro soluble en sólidos metálicos dentro da árbore.

A primeira reacción podería ser pensar que estas árbores esconden un pequeno tesouro. A realidade é moito menos espectacular desde o punto de vista económico. As concentracións detectadas apenas oscilan entre 0,2 e 2,8 microgramos de ouro por quilogramo de agullas secas, unha cantidade tan reducida que mesmo unha árbore completa apenas contería uns céntimos de euro neste metal.

Pero esa nunca foi a parte interesante do estudo. O realmente relevante é que as árbores poderían actuar como indicadores naturais dos xacementos ocultos baixo o chan. Se futuras investigacións confirman estes resultados, bastaría analizar as follas e as bacterias que viven nelas para localizar zonas con potencial mineiro, reducindo a necesidade de realizar campañas de perforación moito máis custosas e invasivas para o medio ambiente.

E iso non é todo. A mesma lóxica podería aplicarse para detectar outros metais valiosos ou tóxicos, e mesmo para limpar ambientes contaminados. De feito, os investigadores xa están a explorar a posibilidade de utilizar musgos acuáticos, que tamén conteñen comunidades microbianas complexas, para filtrar metais pesados en augas afectadas pola minería.

E, como ocorre cos mellores descubrimentos científicos, este estudo deixa abertas máis preguntas que respostas. Sucede o mesmo fenómeno noutros bosques do mundo? Existen plantas capaces de acumular outros metais mediante mecanismos parecidos? Ata que punto os microorganismos que viven ocultos no interior das follas son capaces de modificar a química das plantas? Resolver esas incógnitas non só axudará a comprender mellor como interactúan os seres vivos cos minerais, senón que tamén podería cambiar a forma en que buscamos recursos naturais e recuperamos paisaxes alteradas pola minería.

Aínda hai moito por entender, o certo é que estas bacterias parecen atopar unha forma eficiente e sutil de convivir cun metal que, en altas concentracións, sería tóxico tanto para elas como para a árbore. Ao converter o ouro disolto en partículas sólidas, poderían estar a neutralizar a súa toxicidade. E, de paso, están a mostrarnos un novo camiño para detectar tesouros invisibles baixo os nosos pés.

FONTE: Christian Pérez/muyinteresante.com