ESTES SON OS ANIMAIS EN PERIGO DE EXTINCIÓN EN 2026 (XVIII)

No planeta existen máis de 7,7 millóns de especies de animais e máis do 20% está en perigo de extinción. Algúns dos animais máis estraños do noso planeta camiñan na corda frouxa da extinción. O fotógrafo Tim Flach pasou máis de dous anos inmortalizando en fotografías algúns deles, os máis emblemáticos, curiosos e rechamantes.

Seguimos coa lista. Onte falamos dos Monos narigudos. Hoxe tócalle o turno aos...

18. Tigres

Estado: en perigo.

Nos últimos 100 anos, a poboación mundial de tigres reduciuse nun 97%, e tres dos seus nove subespecies extinguíronse. En 2010, as nacións na que aínda habitan os tigres fixeron un pacto innovador para duplicar a poboación mundial de tigres para o ano 2022. Comprometéronse a protexer o hábitat natural e combater o comercio internacional ilegal ao redor desta especie, centrándose na demanda de viño tigre e varias medicinas tradicionais. A mediados do desenvolvemento da iniciativa, en abril de 2016, anunciouse un aumento mundial de tigres por primeira vez na historia: India, Rusia, Nepal e Bhután informaron sobre melloras significativas. Desafortunadamente, as cifras seguen diminuíndo en todo o sueste asiático, salvando o caso dun santuario no oeste de Tailandia. Doutra banda Cambodia declarou extintos aos tigres a nivel nacional, o tigre do sur de China case desapareceu e o tigre de Sumatra, o último de Indonesia, tamén está en perigo crítico. O seu futuro segue sendo incerto, pero o desexo de protexer á nosa megafauna máis carismática claramente segue vivo.

Continuará…

FONTE: Héctor Rodríguez/nationalgeographic.com.es

PREMIOS FRONTEIRAS DO COÑECEMENTO 2026: BIOLOXÍA E BIOMEDICINA

Á dereita, o xenetista francés Michel Sadelain; á esquerda, o inmunólogo estadounidense Carl June / Fundación BBVA/Universidad de Pensilvania

O inmunólogo e oncólogo estadounidense Carl June e o xenetista francés Michel Sadelain, acaban de ser galardoados este mércores co premio Fundación BBVA Fronteiras do Coñecemento na categoría de bioloxía e biomedicina, inventores dos tratamentos de inmunoterapia nas chamadas células CAR-T, quesalváronlle a vida a decenas de miles de persoas con distintos tipos de cancro de sangue, como a leucemia.

Este tratamento consiste en extraer sangue dos enfermos, capturar os seus glóbulos brancos e redeseñalos no laboratorio mediante enxeñería xenética para que sexan capaces de recoñecer e destruír selectivamente as células cancerosas. 

De acordo con o xurado, o método “está a desenvolverse tamén para o tratamento de tumores sólidos”, como o cancro de mama, próstata, colon e páncreas. Pero tamén se ten previsto que poida contribuír a combater enfermidades autoinmunes como o lupus, e mesmo enfermidades infecciosas.

Parabéns!

FONTE: Selva Vargas Reátegui/elpais.com

TAL DÍA COMO HOXE: 17 DE FEBREIRO...

1600 En Campo de’ Fiori (Roma) a Inquisición católica queima vivo ao matemático e astrónomo Giordano Bruno.

1673 Molière morre en escena mentres representa a súa obra O enfermo imaxinario.

1983 En España apróbanse os Estatutos de Autonomía de Baleares, Castela e León, Estremadura e a Comunidad de Madrid.

1993 En Cataluña, a canción Els Segadors é aprobada como himno.

1998 O bioquímico español residente en Estados Unidos Mariano Barbacid acepta regresar a España despois de 24 anos de exilio para proseguir as súas investigacións desde o novo Centro Nacional do Cancro.

FONTE: hoyenlahistoria.com      Imaxes: otromundoesposible.com e lorgen.com

BENNU REFORZA A TESE DE QUE A VIDA CHEGOU Á TERRA DESDE O ESPAZO

Mostra de po espacial do asteroide Bennu / Jaydyn Isiminger/Universidade Estatal de Pensilvania

Os restos do asteroide Bennu analizados pola NASA están a obrigar á comunidade científica a reformular algúns dos principios máis aceptados sobre a orixe da vida. Un estudo publicado na revista científica Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) apunta a que os aminoácidos achados nestas mostras formáronse en condicións moi distintas ás que se crían ata o de agora.

As conclusións proceden do exame detallado de material recollido pola misión OSIRIS-REx, que en 2023 logrou traer á Terra fragmentos deste asteroide primitivo, cunha idade próxima aos 4.600 millóns de anos. A partir dunha cantidade mínima de po espacial, os investigadores identificaron sinais químicos que cuestionan os modelos clásicos de química prebiótica.

Durante décadas, os científicos sostiveron que aminoácidos esenciais como a glicina orixinábanse maioritariamente mediante reaccións químicas que requirían auga líquida e temperaturas moderadas. Este proceso, coñecido como síntese de Strecker, considerábase o escenario máis probable tanto en meteoritos ricos en carbono como na Terra primitiva.

A nova análise de Bennu ofrece unha lectura diferente. O equipo liderado pola geocientífica Allison Baczynski, da Universidade Estatal de Pensilvania, detectou un patrón isotópico que suxire que estes aminoácidos non se formaron en ambientes tépedos, senón en xeos extremadamente fríos sometidos a radiación nas zonas externas do sistema solar temperán.

Segundo os autores, este resultado indica que os compoñentes básicos da vida poden xurdir nun abanico moito máis amplo de contornas cósmicas. A presenza de glicina en Bennu reforza a idea de que a química orgánica complexa non necesita necesariamente auga líquida para desenvolverse.

Para chegar a estas conclusións, os investigadores empregaron instrumentación deseñada especificamente para medir variacións isotópicas en cantidades ínfimas de compostos orgánicos. Estas diferenzas, case imperceptibles, permiten reconstruír as condicións físicas e químicas nas que se formaron as moléculas.

O estudo incluíu unha comparación directa con aminoácidos procedentes do meteorito de Murchison, un dos máis estudados desde a súa caída en Australia en 1969. Mentres que Murchison mostra sinais de formarse en presenza de auga líquida e temperaturas suaves, Bennu reflicte unha contorna radicalmente distinta.

Esta disparidade apunta a que os corpos proxenitores de ambos os materiais orixináronse en rexións químicamente diferenciadas do sistema solar, o que reforza a hipótese dunha gran diversidade de procesos prebióticos nos primeiros millóns de anos da súa historia.

Os aminoácidos desempeñan un papel central na bioloxía, xa que son os ladrillos cos que se constrúen as proteínas. A súa detección en asteroides como Bennu apoia a posibilidade de que parte dos ingredientes necesarios para a vida chegasen á Terra transportados por corpos celestes.

Para a investigadora Ophélie McIntosh, coautora do traballo, o contraste químico entre Bennu e outros meteoritos coñecidos demostra que a química orgánica do sistema solar primitivo foi moito máis complexa do que se asumía. Esta diversidade podería favorecer múltiples roteiros independentes cara á formación de moléculas biolóxicamente relevantes.

A análise tamén abriu novas incógnitas. Nas mostras de Bennu, dúas formas especulares do ácido glutámico presentan valores de nitróxeno claramente distintos, un fenómeno que desafía as suposicións previas sobre a simetría química destes compostos.

Lonxe de pechar o debate, os resultados expoñen máis preguntas das que responden. O equipo científico prevé ampliar o estudo a outras mostras extraterrestres para comprobar se este tipo de firmas químicas repítese ou se Bennu representa un caso singular. 

FONTE: R. Badillo/elconfidencial.com

TAL DÍA COMO HOXE: 16 DE FEBREIRO...

1279 en Portugal, Dionisio I é proclamado rei de Portugal tras a morte do seu pai Alfonso III.

1894 Estréase con éxito no Teatro Apolo de Madrid a zarzuela A verbena da paloma, con música de Tomás Bretón e libreto de Ricardo de la Vega.

1922 Celébrase a primeira sesión do Tribunal Permanente de Xustiza Internacional da Haia, creado a pedimento da Sociedade de Nacións.

1959 Fidel Castro é nomeado primeiro ministro de Cuba, co que se asenta plenamente a Revolución cubana.

1986 En Portugal, Mário Soares alcanza a presidencia, despois de décadas de ditaduras militares.

2005 Un científico español (Luis Carrasco Llamas) descobre que o fungo Cándida famata é causa de cegueira.

FONTE: hoyenlahistoria.com      Imaxes: cubadebate.cu e elpais.com

ESTES SON OS ANIMAIS EN PERIGO DE EXTINCIÓN EN 2026 (XVII)

No planeta existen máis de 7,7 millóns de especies de animais e máis do 20% está en perigo de extinción. Algúns dos animais máis estraños do noso planeta camiñan na corda frouxa da extinción. O fotógrafo Tim Flach pasou máis de dous anos inmortalizando en fotografías algúns deles, os máis emblemáticos, curiosos e rechamantes.

Seguimos coa lista. Onte falamos dos  Guacamaios militares. Hoxe tócalle o turno á...

17. Aguia filipina

Estado: en perigo crítico.

A maxestosa aguia filipina (Pithecophaga jefferyi) é unha das rapaces máis grandes do mundo. Con ás curtas e fortes ábrese camiño a través do dosel de vexetación con velocidade e precisión, na procura de serpes, lagartos, monos, esquíos ou paxaros. O depredador, situado no rango superior da súa cadea alimenticia, tamén reside na parte superior do bosque, construíndo os seus niños nas árbores máis altas que quedan nunha familia por xeracións.

Continuará…

FONTE: Héctor Rodríguez/nationalgeographic.com.es

Dez científicas galegas que deberías coñecer (IV)

Remato coa serie adicada as científicas galegas que foron innovadoras e pioneiras, co gallo da celebración do Día Internacional da Muller e da Nena na Ciencia, celebrado o pasado día 11. 

María Luisa Pérez Toba

María Luisa Pérez Toba (Burgos, 1930—A Coruña, 2021) chegou a Galicia con tan só uns meses de idade. Trasladouse a Madrid para estudar Enxeñería Agrónoma e logrou o título en 1960, converténdose na primeira galega en conseguilo. Tres anos despois lograría o doutoramento. Traballou na delegación coruñesa da Consellería de Agricultura e participou na creación do Colexio Oficial de Enxeñeiros Agrónomos de Galicia, do que foi a súa primeira secretaria.

Concepción Sáiz Otero

Concepción Sáiz Otero (Santiago de Compostela, 1851—Burgos, 1934) foi unha recoñecida pedagoga de finais do século XIX e comezos do XX. Con 19 anos marchou coa súa familia a Madrid. Alí dirixiu durante tres anos a primeira escola graduada de nenas creada pola Asociación para a Ensinanza da Muller. Máis adiante accedeu á cátedra de Pedagoxía. En 1909 formou parte do profesorado da Escola de Estudos Superiores de Maxisterio que, naquel momento, era un posto de moi difícil acceso para as mulleres. Apostou dende sempre pola renovación pedagóxica e foi unha firme defensora da educación das mulleres.

FIN!

FONTE: gciencia.com      Imaxes: consellodacultura.gal e gciencia.com

TAL DÍA COMO HOXE: 15 DE FEBREIRO...

1763 Austria e Prusia asinan a Paz de Hübertusburg, que pon fin á Guerra dos Sete Anos.

1856 En España decrétase o franqueo obrigatorio da correspondencia.

1898 Na baía da Habana explota o cruceiro Maine, feito que propicia a declaración de guerra de Estados Unidos a España, que terminará coa perda da colonia.

1941 En España, o rei Alfonso XIII abdica dos seus dereitos ao trono e cédeos ao seu fillo Juan de Borbón.

1990 En Madrid, Arxentina e Reino Unido chegan a un acordo para restablecer relacións diplomáticas tras oito anos desde que estalase a Guerra das Malvinas.

FONTE: hoyenlahistoria.com      Imaxes: es.wikipedia.org e noticiaspia.com