HUMOR: AS FORMAS
A viñeta de Davila (Luis Davila, Bueu-Pontevedra, 1972), publicada hoxe no Faro de Vigo, pon na palestra o enfrontamento da mocidade na acampada de Sol. Dúas visións moi distintas do problema!
Pero as formas tamén contan!
OUTRAS COUSAS
VENRES, 13 DE NOVEMBRO DE 2026: O DÍA DO XUÍZO FINAL. POIS VAI SER QUE NON!
En 1960, o físico austríaco Heinz von Foerster (1911-2002) e o seu equipo publicaron na revista Science un artigo que estudaba como medrara a poboación mundial. Os investigadores advertiron algo rechamante: durante unha parte do século XX, a poboación aumentaba cada vez máis e máis rápido, dunha forma non xa exponencial, senón hiperbólica, de tal xeito que, para o venres 13 de novembro de 2026, faríase infinita. Esa data foi denominada no estudo o Día do Xuízo Final.
O prognóstico era, loxicamente, unha singularidade matemática: se mantivésemos exactamente a mesma tendencia observada nos datos, a humanidade non tería espazo no planeta, aínda que o problema aparecería moito antes de chegar a ese extremo. A piques de cumprirse a data do fin do mundo e por moito que os atascos das cidades nos fagan sospeitar o contrario cada día, está claro que iso non vai suceder. Polo menos, non o próximo novembro.
O modelo de von Foerster describía bastante ben a evolución da poboación mundial durante boa parte do século XX porque capturaba unha tendencia demográfica real: a poboación estaba a medrar a un ritmo extraordinariamente rápido. A mortalidade empezou a caer con rapidez grazas a melloras en alimentación, hixiene, saneamento, vacinas, antibióticos e atención médica, mentres que as familias seguían tendo moitos fillos.
O problema é que os autores supuxeron que unha tendencia que funcionara durante un determinado período histórico ía continuar indefinidamente. Con todo, a mediados dos anos sesenta, a taxa de crecemento da poboación mundial comezou a diminuír. É dicir, a poboación seguiu aumentando, pero cada vez máis amodo. O modelo extrapolara cara ao futuro unha característica que era propia dun determinado momento histórico. Pensaron que a foto era a película enteira.
Jaiver Birchenall, profesor de Economía na Universidade de California Santa Bárbara lembra que non deu no cravo, pero si serviu para obter un valioso ensino estatístico. Non se pode confundir unha tendencia histórica cunha lei da natureza. É como crer que un neno de 3 anos vai manter o seu ritmo de crecemento para toda a vida. No mundo social ocorre igual: a tecnoloxía, a economía, a política, os costumes, o medicamento... inflúen na demografía.
No caso da poboación, por exemplo, a caída da mortalidade primeiro contribuíu ao crecemento demográfico, mentres que posteriormente descenderon as taxas de fecundidade. O sistema cambiou e, por tanto, tamén o fixo a traxectoria da poboación.
Birchenall aplica a mesma advertencia ao fenómeno contrario. Agora estamos a observar taxas de fecundidade moi baixas e, nalgúns países, o descenso da poboación. Se facemos o mesmo que Von Foerster e supoñemos que ese ritmo permanece constante para sempre, a poboación mundial chegaría a cero nalgún momento.
Pon ao Xapón como exemplo: «Se o país nipón perde poboación a un ritmo do 0,77% anual e supoñemos que representa unha tendencia universal e duradeira, predeciríamos que o planeta estará deshabitado o martes 5 de maio de 3108».
Ao seu xuízo, «o feito de que isto tamén sexa improbable debería tranquilizar aos numerosos analistas que agora temen o despoboamento. As súas proxeccións non son erróneas desde o punto de vista matemático, e a súa preocupación polo envellecemento da poboación está ben fundamentada, pero ambas as baséanse en considerar a fertilidade como invariable mentres o péndulo demográfico oscila amplamente».
Birchenall argumenta que a mesma cautela aplícase máis aló da demografía, mesmo ás predicións sobre o cambio tecnolóxico e a intelixencia artificial: as taxas actuais de progreso poden ser reais e transcendentais sen constituír unha traxectoria inevitable cara a un crecemento que se acelera sen cesar. O malo de facer prognósticos de cara ao futuro é que corres o risco de equivocarte; o bo, que ás veces non estás para que cho boten en cara.
FONTE: J. de Jorge/elpais.com/ciencia Imaxe: es.wikipedia.org
Os 20 do XX. Capítulo 5 - Vinte no fútbol
Nesta quinta entrega, e última, de Os 29 dos XX afondamos no Fútbol. Nos vinte do século pasado o fútbol masculino en Galicia acada a profesionalización e dá un gran salto de calidade. Nacen equipos como o Racing de Ferrol ou o Celta de Vigo, e tamén a rivalidade entre este e o Deportivo da Coruña. Nesta década ademais créase a primeira selección galega e o fútbol feminino tamén xoga os seus primeiros encontros, con iniciativas pioneiras como o Irene FC da Coruña.
Con este episodio rematamos OS 20 DO XX, serie escrita e dirixida por Antón Varela para explicarnos como era Galicia hai cen anos.
Os 20 do XX. Capitulo 4 - Vinte no cinema
Nesta cuarta entrega de Os 20 do XX afondamos no Cinema. A década dos 20 foi a da consolidación do cinema como espectáculo de masas. Tamén en Galicia, onde se abriron máis de cen salas de exhibición en cidades e vilas. Nestes anos aparecen tamén empresas produtoras e cineastas pioneiros como Enrique Barreiro.
Os 20 do XX - Capitulo 3: Literatura e teatro
Nesta terceira entrega de Os 20 do XX afondamos na Literatura e no Teatro. O crecemento do sistema educativo e a extensión da alfabetización fomentaron a aparición dun público para a literatura e o espectáculo teatral. Consolidouse así unha camada de intelectuais que detectaron a necesidade de desenvolver un teatro e unha prosa en galego, e unha rede de empresas editoriais que as potenciasen. A pesar de todos os obstáculos, nesta década a literatura galega vai facer un camiño que non permitirá a volta atrás.
Os 20 do XX - Capitulo 2: As Irmandades da Fala
Nesta segunda entrega de Os 20 do XX afondamos na consolidación do nacionalismo galego a través das Irmandades da Fala. Coas sucesivas Asembleas Nacionalistas coñecemos os debates que se deron durante estes anos, con posicións xa daquela encontradas entre o culturalismo e a acción política e co protagonismo de Lois Peña Novo, os irmáns Vilar Ponte, Vicente Risco ou Castelao.
Os 20 do XX. Capitulo 1 - Unha ollada a Galicia
Como era a Galicia dos anos 20 do século XX? Nesta serie de vídeos explicativos animados botámoslle unha ollada á sociedade galega de hai 100 anos. Comezamos por unha visión panorámica á poboación, a economía a política e a sociedade deses anos, marcada pola emigración, o movemento agrarista, a ditadura de Primo de Rivera, o crecente desenvolvemento das cidades e a escasa presenza das mulleres na vida pública.
Unha serie escrita e dirixida por Antón Varela. Voz en off: Lucía Aldao.
Hoxe, o primeiro capítulo: Unha ollada a Galicia
CINE: NO CORAZÓN DA BESTA
Xa está nos cines No corazón da besta, unha película estadounidense de suspense e supervivencia. Esta é a súa ficha técnica:
Título orixinal: Heart of the Beast
Ano: 2026
Duración: 101 min.
País: Estados Unidos
Xénero: Thriller.
Compañías: Wild Chickens Productions, Temple Hill, Plan B Entertainment, Domain Entertainment, Gulfstream Pictures
Distribuidora: Paramount Pictures
Dirección: David Onte
Produción: Olivia Hamilton, Marty Bown, Davis Ayer e Brad Pitt
Guión: Cameron Alexander
Música: Jared Michael Fry
Fotografía: Mauro Fiore
Reparto:Brad Pitt, J. K. Simmons, Anna Lambe
Sinopse: Tras sobrevivir a un brutal accidente aéreo, o oficial das Forzas Especiais James Belmont e o seu can de combate Odín quedan atrapados no corazón indomable de Alaska. Fronte a unha natureza implacable, ambos deberán loitar ao límite por sobrevivir.
Aventura de supervivencia extrema que merece a pena vela!