Durante máis de dous séculos, os iguanodóntidos foron unha das familias de dinosauros herbívoros mellor coñecidas pola ciencia. Grandes, robustos, con picos adaptados a triturar vexetación e, nalgúns casos, con estruturas defensivas ben documentadas, parecían non gardar xa demasiadas sorpresas. Con todo, a paleontoloxía volve demostrar que o pasado nunca está completamente escrito. Un fósil excepcional achado en China abriu unha greta inesperada no que criamos saber sobre a pel, a defensa e a evolución destes animais do Cretácico temperán.
O protagonista desta historia é Haolong dongi, unha nova especie identificada a partir dos restos dun exemplar xuvenil que viviu hai uns 125 millóns de anos. A primeira vista, podería parecer “outro” iguanodonte máis. Pero o extraordinario non está no seu esqueleto, senón en algo que raramente chega ata nós desde o Mesozoico: a súa pel.
O achado, realizado en sedimentos do leste de China e estudado por un equipo internacional de investigadores, permitiu observar cun nivel de detalle sen precedentes tecidos brandos fosilizados. Grazas a técnicas modernas de imaxe, os científicos detectaron estruturas cutáneas xamais descritas en dinosauros: púas ocas, de orixe epidérmico, distribuídas por gran parte do corpo do animal.
A conservación de pel en dinosauros xa é, de seu, un acontecemento pouco común. A maioría dos fósiles chégannos reducidos a ósos, dentes e, no mellor dos casos, impresións superficiais de escamas. No caso de Haolong dongi, a preservación vai moito máis alá. O fósil conserva capas da pel a nivel microscópico, permitindo estudar células individuais atrapadas no tempo.
Este grao de detalle foi posible grazas ao uso combinado de escaneos por raios X e cortes histolóxicos de alta resolución. O resultado é unha xanela directa ao pasado biolóxico do animal. As espiñas, lonxe de ser simples prolongacións óseas, orixinábanse na pel e estaban formadas por unha estrutura oca, similar á queratina dalgúns animais actuais.
Non se trata de placas dérmicas como as dos anquilosaurios nin de cornos óseos como os dos ceratópsidos. Estas espiñas representan un tipo completamente distinto de adaptación, máis próxima, en termos funcionais, aos mecanismos defensivos de certos mamíferos modernos. No mundo dos dinosauros, algo así non se documentou xamais.
A primeira hipótese que xorde ao observar estas estruturas é a defensa. Este dinosauro era un herbívoro relativamente pequeno en comparación con xigantes posteriores, e convivía con numerosos dinosauros carnívoros de menor tamaño pero altamente activos. Nese contexto, unha pel cuberta de espiñas ríxidas sería un formidable elemento disuasorio.
As comparacións con animais actuais suxiren que estas espiñas poderían funcionar de forma similar a do porco espiño: non necesariamente para ferir de forma activa, senón para facer do ataque unha opción pouco rendible para calquera depredador.
Con todo, os investigadores non descartan outras funcións complementarias. Ao ser ocas, as espiñas poderían contribuír á regulación térmica, axudando a disipar a calor corporal en climas cálidos. Tamén se expón un posible papel sensorial: ao estar conectadas á pel, poderían transmitir vibracións ou cambios de presión, alertando ao animal de movementos próximos.
Este abanico de funcións lembra que, na evolución, unha mesma estrutura de cando en cando serve para un único propósito. A selección natural tende a reutilizar e optimizar, e as espiñas de Haolong dongi poderían ser un exemplo perfecto desa versatilidade biolóxica.
O fósil estudado corresponde a un exemplar novo, o que engade un elemento adicional de intriga. Non está claro se os adultos desta especie conservaban as espiñas, se as perdían coa idade ou se, pola contra, desenvolvíanas aínda máis. En moitos animais actuais, as características defensivas cambian drasticamente entre etapas de crecemento.
Este detalle abre unha liña de investigación fascinante: estamos ante unha adaptación específica dos xuvenís para sobrevivir nunha contorna especialmente hostil? Ou se trata dunha característica permanente da especie que simplemente non foi documentada aínda en exemplares adultos?
A paleontoloxía avanza moitas veces a base de fragmentos. Cada novo fósil responde algunhas preguntas, pero xera moitas máis. Neste caso, o descubrimento convida a revisar coleccións antigas e a observar con novos ollos restos que quizá foron interpretados de forma incompleta no pasado.
Un achado en China revela un dinosauro con espiñas de propiedades nunca observadas ata o de agora / Nature Ecology & Evolution (2026)
O nome Haolong dongi non é casual. O epíteto honra a Dong Zhiming, unha figura clave no desenvolvemento da paleontoloxía chinesa. Durante décadas, o seu traballo contribuíu a situar a China como un dos territorios máis ricos do mundo en fósiles de dinosauros, especialmente do Mesozoico.
O exemplar consérvase e estuda no Anhui Geological Museum, unha institución que se converteu en referencia internacional grazas á calidade e diversidade das súas coleccións. Museos como este non só custodian fósiles, senón que funcionan como auténticos laboratorios do pasado, onde novas tecnoloxías permiten reinterpretar achados antigos.
A publicación científica, Nature Ecology & Evolution, que describe a especie marca un antes e un despois no estudo da pel dos dinosauros. Ata o de agora, asumíase que moitas innovacións cutáneas apareceron máis tarde ou estaban restrinxidas a liñaxes moi concretas. Este fósil obriga a reformular esa narrativa.
Máis aló da anécdota dun dinosauro “con púas”, o achado ten implicacións profundas. Demostra que a diversidade de adaptacións nos dinosauros era moito maior do que suxiren os esqueletos espidos que adoitamos ver en museos. Baixo esa aparencia ósea escondíase un mundo de tecidos, cores e estruturas que apenas empezamos a comprender.
Este descubrimento tamén reforza unha idea clave: a evolución non segue camiños simples nin previsibles. Mesmo en grupos aparentemente ben coñecidos, poden xurdir innovacións radicais que cambian a nosa comprensión do pasado. Haolong dongi non é só unha nova especie; é unha pista de que aínda quedan capítulos enteiros da historia da vida por descubrir.
FONTE: Chistrian Pérez/muyinteresante.com
