TAL DÍA COMO HOXE: 8 DE XULLO...

1497 O navegante portugués Vasco dá Gama parte rumbo á India

1956 No atolón Bikini, Estados Unidos detona a bomba atómica Apache (nome dunha etnia de nativos americanos), de 1850 kt, a décimo cuarta das 17 da operación Redwing.

1989 En Arxentina asume como Presidente da Nación o doutor Carlos Menem, logo de que Raúl Alfonsín decidise adiantar a entrega do mando presidencial.

1994 Na serra de Atapuerca (España) descóbrense, no estrato TD6 do xacemento denominado Gran Dolina, fragmentos do Homo antecessor.

FONTE: hoyenlahistoria.com              Imaxes: hoyenlahistoria.com e agenciasinc.es/

Perforan 523 metros baixo o xeo da Antártida e desenterran unha cápsula do tempo de 23 millóns de anos

Nun dos confíns máis inhóspitos e remotos da Antártida occidental, a máis de 700 quilómetros de calquera rastro de civilización, un equipo de 29 científicos e enxeñeiros acaba de facer historia. Traballando sen descanso baixo condicións extremas no campamento de Crary Ice Rise, lograron un obxectivo que parecía inalcanzable: atravesar máis de medio quilómetro de xeo macizo para extraer o barro e os sedimentos primixenios que xacen no fondo. Esta proeza técnica destapou unha verdadeira cápsula do tempo xeolóxica.

O proxecto forma parte de SWAIS2C (Sensitivity of the West Antarctic Ice Sheet to 2 °C), unha iniciativa internacional que busca comprender como respondeu historicamente a capa de xeo da Antártida occidental a períodos de quecemento global.

Tal e como indicou o comunicado oficial do proxecto, o equipo conseguiu atravesar 523 metros de xeo utilizando un sistema de perforación con auga quente para abrir o conduto inicial. Unha vez alcanzada a base xeada, descenderon máis dun quilómetro de tubaxes ata chegar aos sedimentos acumulados baixo o xeo.

Ao longo de varias semanas, os investigadores extraeron un núcleo sedimentario de 228 metros de lonxitude composto por capas alternas de lodos, areas e fragmentos rochosos. Segundo o comunicado, trátase do núcleo máis longo xamais perforado baixo unha capa de xeo.

Cada tramo recuperado foi descrito, fotografado e analizado preliminarmente no propio campamento antes de enviarse a laboratorios internacionais para estudos máis detallados.

Os primeiros indicios xa apuntan a que o rexistro podería abarcar ata 23 millóns de anos de historia, baseándose na identificación preliminar de microfósiles mariños presentes nalgunhas capas. Ese dato, por si só, converte o núcleo nun arquivo xeolóxico excepcional.

A medida que avanzaban na extracción, o equipo observou unha notable variabilidade nos tipos de sedimento. Algunhas capas mostran características típicas de depósitos formados baixo unha masa de xeo asentada sobre terra firme, similares ás condicións actuais. Pero outras contan unha historia distinta.

En determinados niveis apareceron fragmentos de cunchas e restos de organismos mariños que requiren luz para sobrevivir. Tal e como revelou o equipo no comunicado, estes achados suxiren que no pasado esa rexión non estivo sempre cuberta por centos de metros de xeo.

A hipótese de que a rexión experimentou retrocesos importantes de xeo non é nova. Con todo, ata o de agora os datos procedían principalmente de sedimentos mariños próximos, de plataformas flotantes ou de rexistros oceánicos no mar de Ross e o océano Austral. Este núcleo ofrece por primeira vez un rexistro directo desde a marxe interna da propia capa de xeo.

A Antártida occidental é unha das rexións máis sensibles do sistema climático global. Gran parte da súa base atópase por baixo do nivel do mar, o que a fai vulnerable á intrusión de augas oceánicas máis cálidas.

Os datos satelitais das últimas décadas indican que a rexión está a perder masa e que esa perda está a acelerarse. Se toda a capa de xeo da Antártida occidental afundise, o nivel medio global do mar podería aumentar entre catro e cinco metros, segundo as estimacións científicas actuais recollidas tamén no comunicado do proxecto.

Pero o gran interrogante non é canto xeo hai, senón cando e baixo que condicións comeza un retroceso significativo.

O proxecto SWAIS2C está deseñado especificamente para avaliar a sensibilidade da capa de xeo ante un quecemento de 2 °C respecto aos niveis preindustriales, o mesmo limiar que intenta limitar o Acordo de París.

O relevante do núcleo recuperado é que, segundo as estimacións preliminares, inclúe períodos nos que a temperatura media global superou ese limiar.

Agora comeza a análise máis complexa: datar con precisión cada capa, reconstruír as condicións oceánicas e atmosféricas asociadas e determinar en que momentos o xeo retrocedeu e ata que punto.

Se o rexistro confirma que durante episodios comparables de quecemento a capa de xeo experimentou retrocesos substanciais ou mesmo colapsos parciais, a mensaxe para o presente sería claro.

Porque significaría que o sistema xa mostrou vulnerabilidade baixo niveis térmicos similares aos que o planeta podería alcanzar neste século. Ese é o verdadeiro alcance do achado.

Non se trata só de recuperar o núcleo sedimentario máis longo baixo unha capa de xeo. Trátase de dispoñer, por primeira vez, dun arquivo directo que pode revelar como respondeu a Antártida occidental cando o mundo foi máis cálido que hoxe.

E esa resposta podería redefinir a nosa comprensión do futuro do nivel do mar.

FONTE: Christian Pérez/muyinteresante.okdiario.com

CANTO SABES DE CROACIA? XV (FIN)

Remato coa serie adicada a Croacia, onde o luminoso azul do mar Adriático, a abundante vexetación, un clima tépedo e os pobos e cidades medievais construídos en orixe polos romanos, fano un país único.

A contestación correcta á pregunta de onte é 3-Anastasija Sevastova. (Liepaja, Letonia, 13 de abril de 1990) é unha tenista profesional letona. Chegou ao posto número 11 da clasificación WTA en 2018.

 

O resto son croatas. A saber...

1- Nikola Tesla: Nado en Smiljan Imperio Austrohúngaro (hoxe en día Croacia) o 10 de xullo de 1856 e finado en Nova York o 17 de xaneiro de 1943, foi un físico, matemático, inventor, enxeñeiro eléctrico e o promotor máis importante do nacemento da electricidade comercial. Coñécese, sobre todo, polas súas numerosas e revolucionarias invencións no campo do electromagnetismo, desenvolvidas a finais do século XIX e principios do século XX.

2- Luka Modric: Nado en Zadar o 9 de setembro de 1985, é un futbolista croata. Xoga de centrocampista e o seu club actual é o Milan. Ademais, é internacional na selección de Croacia.

4- Ivana Lončarek:  Nada en Split o 8 de abril de 1991, é unha deportista de Croacia que compite en atletismo. Gañou unha medalla de prata no Campionato Europeo de Atletismo por Equipos de 2019, na proba de 100 m obstáculos.

E así remato esta serie, esperando que servise para que coñezades mellor este país.

Ata a próxima serie!

FONTE: es.wikipedia.org       Imaxes:  es.wikipedia.org e sesvete-danas.hr  

A primeira persiana da historia naceu nun deserto

A persiana que hoxe vemos en calquera vivenda, coas súas lamas de aluminio ou plástico, móbiles e regulables, é o resultado de milenios de evolución tecnolóxica. Con todo, o seu nacemento non foi o produto dun plan mestre, senón o froito da observación aguda dun ser humano que, ao enfrontarse ao desafío de controlar a luz e a calor no seu fogar, atopou unha solución inesperada.

Para entender como xurdiu a persiana, hai que retroceder moito antes de que existise a escritura. Nese momento, as vivendas xa buscaban protexerse da contorna. Os primeiros fogares utilizaban métodos directos e rudimentarios: tapar fiestras con peles, manter portas abertas para que circulase o aire, colocar esteiras de fibras vexetais sobre os ocos, ou, simplemente, usar a sombra natural de árbores e edificios.

Estes métodos funcionaban, pero tiñan limitacións evidentes. Requirían pechar completamente o oco para evitar a luz, perdendo a ventilación, ou deixalo aberto e quedarse coa exposición directa ao sol. Non existía unha forma de regular a luz sen perder o aire, de axustar a privacidade sen pechar todo, e con maior flexibilidade segundo a hora do día. A pregunta que se expuñan os nosos antepasados era sinxela pero profunda: como controlar a luz e a calor sen ter que pechar completamente a fiestra, sen necesidade de perder a ventilación, e con maior capacidade de axuste?

O escenario máis probable é que un habitante dunha vivenda antiga, ao traballar con esteiras, cortinas ou táboas de madeira, notase que unha peza con aberturas ou ranuras tiña unha propiedade especial: unha vez que se colocaba nun oco, permitía que o aire circulaba mentres bloqueaba parte da luz.

Talvez, só talvez, un artesán do antigo Oriente Próximo, hai máis de 3.000 anos, mentres construía unha esteira de xuncos para cubrir unha fiestra, entrelazou os xuncos e notou que deixaba pequenas aberturas entre eles. Cando colocou a esteira no oco, o aire entrou, pero a luz directa reduciuse. En lugar de pechar completamente as aberturas, probou a inclinar a esteira e observou que a luz cambiaba segundo o ángulo.

Ese momento, aparentemente insignificante, foi revolucionario. A xente comezou a reproducir a forma, creando táboas ou listóns con aberturas regulables, deseñados especificamente para controlar a luz sen perder o aire. Así naceu a primeira persiana.

A arqueoloxía e a historia confirmaron que a persiana é unha das solucións arquitectónicas máis antigas para o control da luz. Os primeiros rexistros de persianas móbiles aparecen no antigo Oriente Próximo, onde se utilizaban táboas de madeira con aberturas regulables para controlar a luz en templos e vivendas. Outras fontes sitúan as primeiras persianas en Persia, hai uns 2.000 anos, onde se fabricaban con listóns de madeira inclinables que permitían axustar a luz segundo a hora do día.

O máis interesante é que algúns estudos suxiren que as primeiras persianas foron creadas para regular a calor en climas solleiros. As comunidades do deserto necesitaban protexerse do Sol intenso sen perder a ventilación, e foron elas quen, probablemente, observaron a utilidade dos listóns inclinados.

Una vez que se comprendeu o principio da persiana, a evolución tecnolóxica comezou a traballar sobre ela. As primeiras persianas de madeira deron paso ás realizadas en bambú, cando o ser humano atopou materiais máis flexibles na contorna natural. Os romanos xa utilizaban persianas de madeira con listóns inclinables, e os persas perfeccionaron o seu deseño, creando pezas con mecanismos máis refinados para regular o ángulo.

Co paso dos séculos, a persiana foise especializando. Creáronse materiais diferentes para diferentes climas, sistemas de regulación máis precisos, e mecanismos que permitían levantar e baixar a persiana completa. O aluminio, o plástico e os recubrimentos resistentes son o resultado de séculos de perfeccionamento técnico.

Máis aló da súa utilidade práctica, a primeira persiana representa un fito na evolución técnica da humanidade. Foi unha das primeiras solucións que permitiu ás persoas controlar a luz e a calor no seu fogar de forma máis eficiente, sen necesidade de pechar completamente a fiestra nin perder a ventilación. Isto liberou confort e enerxía para outras actividades, contribuíndo ao desenvolvemento de vivendas máis estables e cómodas.

FONTE: Pedro Gargantilla/radiolaciana.es     Imaxe: es.wikipedia.org

TAL DÍA COMO HOXE: 7 DE XULLO...

1930 O enxeñeiro Henry John Kaiser comeza a construción da Presa Boulder (agora coñecida como Presa Hoover).

2000 No Xapón sae á venda Final Fantasy IX, que no seu primeiro día venderá un total de 1,96 millóns de unidades, sendo o terceiro xogo da saga Final Fantasy con máis unidades vendidas no día de lanzamento.

2009 No Staples Center (Estados Unidos) realízase o funeral público do músico estadounidense Michael Jackson, que congrega a miles de persoas na cidade de Los Ánxeles e a máis de 2.500 millóns de telespectadores mediante canles de televisión de todo o mundo.

2011 En Liúbertsi, a 20 km de Moscova (Rusia), o astrónomo afeccionado ruso Leonid Elenín (1981-, descubridor en 2010 do cometa Elenín) descobre o cometa P/2011 NO1.

FONTE: hoyenlahistoria.com   Imaxes: wallpapercave.com e es.wikipedia.org

CANTO SABES DE CROACIA? XIV

Continúo coa serie adicada a Croacia, onde o luminoso azul do mar Adriático, a abundante vexetación, un clima tépedo e os pobos e cidades medievais construídos en orixe polos romanos, fano un país único.

A contestación correcta á pregunta de onte é Kuna. Foi a moeda nacional de Croacia desde o 30 de maio de 1994 ata o 31 de decembro de 2022. Susbdividíase en 100 lipa. A kuna foi introducida en xuño de 1994 despois do período de transición posterior á independencia croata, no que o dinar iugoslavo foi substituído polo dinar croata. O 1 de xaneiro de 2023, Croacia pasou a adoptar o euro como a súa nova moeda.

E imos coa pregunta de hoex, e última da serie!

15. No seguinte listado, hai un personaxe que non é croata. Saberías identificalo?

1- Nikola Tesla

2 -Luka Moric

3- Anastasija Sevastova

4- Ivana Lončarek

Mañá a solución e fin da serie!

FONTE: es.wikipedia.org     Imaxes: eurochange.es, es.wikipedia.org e sesvete-danas.hr

ECLIPSE SOLAR DO 12 DE AGOSTO 2026: GALICIA: CONCELLO A CONCELLO

O ceo de Galicia converterase no escenario dun dos fenómenos astronómicos máis espectaculares e esperados das últimas décadas. Unha eclipse solar total cruzará a comunidade autónoma en diagonal, ofrecendo a miles de galegos a oportunidade única de vivir a experiencia da totalidade, o momento exacto no que a Lúa cobre por completo o disco solar e o día convértese brevemente en noite. Este acontecemento espertou unha enorme expectación tanto entre a comunidade científica como entre os afeccionados á astronomía, que xa preparan os seus dispositivos de observación.

Mapa do percorrido da eclipse total de Sol que atravesará España o 12 de agosto de 2026, coa franxa de totalidade visible na metade norte peninsular e Baleares /  Observatorio Astronómico Nacional/Ministerio de Transportes.

A franxa de escuridade máxima non afectará a todo o territorio galego por igual, xa que dividirá a rexión de forma moi marcada. Mentres que a metade nororiental terá o privilexio de presenciar a eclipse en todo o seu esplendor, os municipios situados no suroeste, incluíndo as Rías Baixas e as principais áreas urbanas das provincias de Pontevedra e o sur de Ourense, terán que conformarse cunha observación parcial. Esta delimitación xeográfica levou a moitos cazadores de eclipses a planificar desprazamentos cara ao norte para non perderse o ansiado minuto de ouro.

Para garantir unha observación segura e espremer ao máximo a experiencia, as autoridades e expertos recomendan buscar puntos elevados e despexados de contaminación lumínica ou árbores. Ademais, lembran a obrigatoriedade de empregar lentes de protección homologadas con filtros específicos durante todas as fases previas e posteriores á totalidade, xa que mirar directamente o sol pode causar danos oculares irreversibles. Se queres saber se o teu municipio se atopa entre os afortunados, a continuación detallámosche a lista definitiva dos concellos galegos situados dentro da franxa de totalidade.

Concellos da provincia da Coruña: Abegondo, A Coruña, Aranga, Ares, Arteixo, Arzúa, As Pontes de García Rodríguez, As Somozas, Bergondo, Betanzos, Cabana de Bergantiños, Cabanas, Cambre, Capela, Carballo, Cariño, Carral, Cedeira, Cerdido, Coirós, Coristanco, Culleredo, Curtis, Dumbría, Fene, Ferrol, Frades, Laxe, Mañón, Malpica de Bergantiños, Mazaricos, Melide, Mesía, #Moeche, Monfero, Mugardos, Narón, Neda, Oleiros, Oroso, O Pino, Oza-Cesuras, Pontedeume, Ponteceso, Sabón (Arteixo), Sada, San Sadurniño, Santa Comba, Santiso, Sobrado, Toques, Tordoia, Touro, Trazo, Val do Dubra, Valdoviño, Vimianzo e Zas.

Concellos da provincia de Lugo: Abadín, Alfoz, Antas de Ulla, A Fonsagrada, A Pontenova, As Nogais, Baleira, Baralla, Barreiros, Becerreá, Begonte, Bóveda, Burela, Carballedo, Castro de Rei, Cervantes, Cervo, Chantada, Cospeito, Folgoso do Courel, Foz, Friol, Guitiriz, Guntín, Láncara, Lourenzá, Lugo, Meira, Monforte de Lemos, Monterroso, Mondoñedo, Muras, Navia de Suarna, Negueira de Muñiz, O Corgo, Ou Courel, O Saviñao, O Valadouro, Ourol, Outeiro de Rei, Palas de Rei, Pantón, Paradela, Pastoriza, Pedrafita do Cebreiro, Pol, Portomarín, Quiroga, Rábade, Ribadeo, Ribas de Sil, Ribeira de Piquín, Riotorto, Samos, Sarria, Sober, Trabada, Triacastela, Vilalba, Viveiro, Xermade e Xove.

Concellos da provincia de Ourense: A Rúa, A Veiga, Carballeda de Valdeorras, Chandrexa de Queixa, Larouco, Manzaneda, O Barco de Valdeorras, O Bolo, Petín, Rubiá, Trives, Viana do Bolo, Vilamartín de Valdeorras e Vilariño de Conso.

Concellos da provincia de Pontevedra: Agolada, Rodeiro e Vila de Cruces.

FONTE: abc.es/ciencia    Imaxes: elpaisaguilar.es e eldiario.es

CANTO SABES DE CROACIA? XIII

Continúo coa serie adicada a Croacia, onde o luminoso azul do mar Adriático, a abundante vexetación, un clima tépedo e os pobos e cidades medievais construídos en orixe polos romanos, fano un país único.

A contestación correcta á pregunta de onte é Cristianismo. A saber...

• 87,39 % cristianismo: 78,97 % catolicismo, 0,26 % protestantismo, 3,32 % ortodoxa e 4,84 % outras denominacións cristianas.  

• 1,32 % islamismo
• 0,01 % xudaísmo
• 6,4 % sin filiación relixiosa
• 4,88 % sin resposta

E imos coa pregunta de hoxe!

13. Croacia adoptou o euro como moeda o 1 de xaneiro de 2023, pero cal era a moeda anterior?

- Dinar

- Last

- Kuna

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: es.wikipedia.org     Imaxes: pt.absolutviajes.com e ecb.europa.eu