Blogia

vgomez

O biólogo galego que percorre o mundo: 300 incribles imaxes da natureza en máis de 70 destinos

O biólogo galego que percorre o mundo: 300 incribles imaxes da natureza en máis de 70 destinos

Gonzalo Mucientes posa co seu libro El Naturalista Impaciente / Gonzalo Mucientes

Cando se pensa nos requisitos dunha expedición, veñen á mente a necesidade de preparar o material adecuado, de aprovisionarse cos víveres pertinentes ou establecer o itinerario máis eficiente. Con todo, en raras ocasións se valora do mesmo xeito un aspecto que resulta tan importante como os anteriores: a vontade e determinación de levar a cabo dita exploración. O biólogo galego Gonzalo Mucientes pon o foco nesta cuestión no seu último libro El Naturalista Impaciente, unha obra que recolle máis de 300 imaxes de fauna e flora tomadas en viaxes que engloban máis de 70 destinos coa fin de reconectar coa curiosidade naturalista.

A súa inclinación cara á natureza vénlle de novo: “Fun biólogo dende pequeniño; era un naturalista que accedía aos animais e insectos que tiña preto de casa”. Logo, os seus estudos e diferentes campañas de exploración levárono a especializarse no comportamento de depredadores oceánicos. En concreto, tomou especial interese nos tiburóns peláxicos, especialmente o marraxo azul (Isurus oxyrinchus) e a quenlla (Prionace glauca).

Un viaxeiro ten moitos riscos en común cun naturalista. Mucientes establece unha clara relación entre a súa profesión e a súa maneira de ver o mundo: “Un é o que é e non pode deixalo de lado cando viaxa. Eu identifícome moito coa curiosidade innata que caracteriza aos grandes naturalistas dos séculos XIX e XX“. En concreto, o investigador sinala a Wallace (codescubridor da orixe das especies por selección natural xunto a Darwin) e a Edward Owen Wilson, un dos pais da sociobioloxía.

Cando pensa nos motivos que o levaron a escribir El Naturalista Impaciente, confesa que o libro naceu hai moito tempo, moito antes incluso de coller a forma dunha publicación. “Comecei a escribir o libro haberá 10 anos, pero recolle experiencias de hai máis de 20“, declara Mucientes. A idea formouse na súa cabeza cando valorou que, talvez, podería usar as súas fotografías e notas de campo para reconstruír a súa ruta e permitir, con iso, que outras persoas emprendan un camiño similar.

Son viaxes sinxelas a nivel de iniciación e de loxística, que calquera de nós podemos facer se nos organizamos ben”. E aquí está a clave: a súa obra busca inculcar a curiosidade polo mundo natural e animar a iniciar unha viaxe naturalista “sen ter un grande apoio financeiro detrás“. Mucientes incita a lectores e lectoras a ilusionarse, e comparte: “Cando penso nunha nova viaxe a buscar outras especies, éntrame ese formigo interno, eses nervios previos a organizalo” e mesmo engade que esa emoción parecera ata acentuarse co tempo.

Despois de tantas viaxes, hai experiencias que non esquece. Unha delas aconteceu en Marrocos, no Alto Atlas, cando un compañeiro e el acamparon no deserto e espertaron cun bo susto. “Á mañá seguinte, decatámonos de que nos roubaran: desapareceunos toda a documentación, a cámara, os prismáticos, o diñeiro, e prácticamente toda a roupa. Quedei co posto”, lembra. Por sorte, puideron recuperar gran parte das súas pertenzas. “Foi un alivio. Perder a cámara ou os prismáticos sería terrible, porque era o inicio da miña carreira e non tiñamos un duro“, explica.

Ao reflexionar sobre a relación cos entornos naturais, Mucientes ten claro que se está perdendo contacto coa natureza: “É algo que pasa e que xa leva tempo pasando”. Con todo, ve esperanza. Despois da pandemia percibiu unha repunta na apreciación pola natureza. “A poboación expandiuse cara a zonas nas que antes saía a pasear e non atopaba a ninguén”, di.

O investigador explica que o tempo é crucial nesta ecuación: “Pensamos que é eterno, e non o é. Por iso, debemos investir o tempo que podemos en reconectar coa natureza”. Apunta á divulgación científica como un factor imprescindible na difusión da necesidade de reconexión. “Este libro, non sendo un libro científico, divulga sobre o valor da diversidade e as marabillas naturais ás que podemos acceder e, dende o meu punto de vista, debemos conservar”, defende.

Recorda que non debemos ir moi lonxe para atopar grandes xoias dende a mirada naturalista: “O Parque Natural das Illas Atlánticas, as Fragas do Eume, o Invernadeiro, o Xurés, o macizo central ourensán… Son zonas moi interesantes dende o punto de vista naturalístico”. En definitiva, asegura que se pode admirar a natureza, mesmo a máis afastada, con “moi poucos recursos e tendo ganas. Tamén tendo tempo. Ou buscándoo”.

Algunhas fotografías incluídas en “El Naturalista Impaciente”

FONTE: Noelia Gallego/gciencia.com

CANTO SABES DE XEOGRAFÍA DE ESPAÑA? XXII

Continúo coa serie adicada á xeografía española, xa que coñecela en profundidade non só nos axuda a entender mellor o noso país, senón tamén a interpretar como inflúe na nosa cultura, economía e formas de vida.

A contestación correcta á pregunta de onte é...

E imos coa pregunta de hoxe!

22. Identifica os golfos sinalados no mapa.

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Propia e es.wikipedia.org      Imaxes: appangea.com

TAL DÍA COMO HOXE: 14 DE MAIO...

841 Os viquingos, liderados por Oscherus (que na mitoloxía nórdica é chamado Asgeirr), empezan a incursionar frecuentemente no val do río Sena, roubando nas aldeas ata Ruan. Saquearon tamén o mosteiro de Saint-Ouen e de Jumièges. A abadía de Fontenelle (Saint Wandrille) librouse do roubo mediante o pago de seis libras de prata.

1500 Brasil pasa ao dominio de Portugal.

1796 En Inglaterra, Edward Jenner administra a primeira vacina antivariólica a un neno de oito anos de idade.

1935 Nos Estados Unidos, Carl Magee inventa o parquímetro.

1962 En Atenas (Grecia) contraen matrimonio os reis de España, don Juan Carlos I e dona Sofía de Grecia.

1964 Nos Estados Unidos, o presidente Lyndon Johnson prohibe que calquera país do mundo venda medicamentos e alimentos a Cuba. Ao día seguinte, un editorial do New York Times sinala: «Non é esta o xeito de gañar a Guerra Fría contra Cuba nin o modo de presentar ao mundo unha imaxe dun Estados Unidos civilizado».

1977 En Madrid, don Juan de Borbón (Juan III), conde de Barcelona, renuncia aos seus dereitos á Coroa española en favor do seu fillo Juan Carlos.

2006 Prodúcense en España manifestacións por unha vivenda digna, que foran convocadas anonimamente por email.

FONTE: hoyenlahistoria.com       Imaxes: cadenaser.com e es.finance.yahoo.com

Breve historia do bolígrafo: desde a invención ata a actualidade

Breve historia do bolígrafo: desde a invención ata a actualidade

Antes do século XX, escribir era unha tarefa deliberada e a miúdo desordenada. Os bolígrafos de pluma requirían un constante remollo e unha man firme. Os bolígrafos fonte, unha mellora significativa, eran propensos a fugas, manchas e requirían un mantemento coidadoso. Había unha necesidade clara dun instrumento de escritura confiable, portátil e limpo. A solución non viría dunha empresa de papelería, senón dun xornalista frustrado que observaba a eficiencia das prensas de impresión de xornais.

Esta é a historia do bolígrafo!



O bolígrafo tal como o coñecemos foi inventado por László Bíró, un xornalista húngaro. A lenda di que mentres visitaba unha imprenta, Bíró notou como a tinta dos xornais secábase case instantaneamente, deixando marcas nítidas e sen manchas. Deuse conta de que a tinta espesa e de secado rápido usada na impresión era a clave para un mellor bolígrafo.

Con todo, esta tinta viscosa non podía fluír a través dunha plumilla tradicional de bolígrafo fonte. O avance de Bíró, desenvolvido coa axuda do seu irmán químico, György, foi unha nova punta de escritura: unha pequena bóla xiratoria libremente asentada nunha cavidade. A medida que o bolígrafo se movía sobre o papel, a bóla viraba, recollendo unha cantidade controlada de tinta espesa dun depósito e transferíndoa suavemente á superficie de escritura. Este mecanismo resolveu os problemas duais de fugas e secado lento.

Bíró patentou o seu deseño en 1938, e naceu o "biro".

O momento foi afortunado. A Real Forza Aérea Británica recoñeceu rapidamente a superioridade do bolígrafo para os pilotos: non tiña fugas a grandes altitudes como os bolígrafos fonte. Fixeron un gran pedido, consolidando a reputación práctica do bolígrafo.

Mentres tanto, a axitación da Segunda Guerra Mundial difundiu a invención. Bíró fuxiu dos nazis e finalmente estableceuse na Arxentina. Foi alí onde volveu rexistrar as súas patentes, que chamaron a atención de Milton Reynolds, un astuto empresario estadounidense. Vendo o seu potencial, Reynolds ignorou a patente e lanzou o bolígrafo nos Estados Unidos en 1945. O "Reynolds Rocket" causou sensación, vendendo miles de unidades no seu primeiro día a pesar dun prezo elevado (equivalente a máis de $100 hoxe).

Por un breve momento, o bolígrafo foi un símbolo de status de luxo. Pero os primeiros modelos tiñan problemas; eran caros, propensos a saltos e aínda podían ser desordenados.



O home que realmente levou o bolígrafo ás masas foi o francés Marcel Bich. Recoñeceu que para que o bolígrafo fose un éxito universal, debía ser confiable, funcional e, sobre todo, alcanzable.

Bich adquiriu a patente do mecanismo do bolígrafo e pasou anos perfeccionándoo. Perfeccionou o proceso de fabricación para producir unha bóla perfectamente esférica de carburo de tungsteno para un rodamiento suave, axustou a viscosidade da tinta e deseñou un corpo simple e transparente de polistireno. En 1950, lanzou o Bic Cristal.

O Bic Cristal foi unha obra mestra do deseño industrial e a economía. Vendíase como un artigo refugable ("Cómprao, úsao, tírao") un concepto radical nese momento. Cun prezo accesible para todos, converteuse nun fenómeno global. Ata hoxe, o Bic Cristal segue sendo un dos artigos de consumo máis producidos en masa na historia.

Co deseño básico perfeccionado, a finais do século XX e principios do XXI o bolígrafo evolucionou cara a unha ferramenta altamente especializada. O mercado se segmentó en categorías distintas:

- Bolígrafos Refugables: Os cabalos de batalla de oficinas e escolas, como o Bic Cristal e Round Stic.

- Bolígrafos Recargables: Bolígrafos premium de marcas como Parker e Cros que se converteron en símbolos de profesionalismo, a miúdo regalados e herdados.

- Rollerballs: Un híbrido que usa un mecanismo de bolígrafo con tinta líquida a base de auga, ofrecendo unha experiencia de escritura máis suave e parecida á dun bolígrafo fonte (por exemplo, Uni-ball Vision).

- Bolígrafos de Xel: Usando pigmento suspendido nun xel a base de auga, estes bolígrafos ofreceron un novo nivel de suavidade e unha ampla gama de cores vibrantes, mesmo metálicos, popularizados por marcas como Pilot G2 e Pentel Energel.

A viaxe do bolígrafo, desde a simple observación de Bíró ata os miles de millóns de Bics producidos cada ano, é unha historia de enxeño, persistencia e democratización. Transformou a escritura dunha tarefa deliberada a un acto espontáneo e accesible.

Hoxe, o humilde bolígrafo é máis que unha ferramenta; é un testemuño de como unha idea simple, cando se perfecciona, pode cambiar a vida cotiá. Está en escritorios e petos ao redor do mundo, un monumento silencioso aos innovadores que se negaron a aceptar un bolígrafo que pinga.

FONTE: ttpen.com/es     Imaxes: materialescolar.es e ttpen.com/es 

TAL DÍA COMO HOXE: 13 DE MAIO...

1275 En España, as tropas do sultán marroquí Abu Yusuf Yaqub II desembarcan en Tarifa (Cádiz), dando así comezo a denominada Guerra do Estreito, librada contra o rei castelán Alfonso X.

1917 Segundo a tradición católica, en Fátima, Portugal, aparécese a Virxe María a tres nenos pastores.

1958 En Estados Unidos rexístrase a marca Velcro.

1982 No Santuario de Fátima (Portugal), o Papa Juan Pablo II sofre un novo atentado a mans do español Juan Fernández Krohn.

FONTE: hoyenlahistoria.com          Imaxes: infobae.com

CANTO SABES DE XEOGRAFÍA DE ESPAÑA? XXI

Continúo coa serie adicada á xeografía española, xa que coñecela en profundidade non só nos axuda a entender mellor o noso país, senón tamén a interpretar como inflúe na nosa cultura, economía e formas de vida.

A contestación correcta á pregunta de onte é 1-Ourense (Miño), 2-Madrid (Manzanares, afluente do Xarama e á súa vez do Texo), 3-Valencia (Turia), 4-Toledo (Texo), 5-Sevilla (Guadalquivir) e 6-Salamanca (Tormes, afluente do Douro).

E imos coa pregunta de hoxe!

21. Identifica os cabos sinalados da costa española.

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Propia e es.wikipedia.org    Imaxes: aprendiendoconjulia.com e appangea.com

É a primeira vez que analizan 7.000 xenes de células vivas sen matalas e isto abre as portas a novos tratamentos contra o cancro

Recreación artística dunha célula viva liberando vesículas cargadas de información xenética sen necesidade de ser destruída, no novo método NTVE desenvolvido en Múnic / Nano Banana/Scruzcampillo

Un equipo de Múnic conseguiu ler os xenes de células vivas sen matalas, algo que a bioloxía consideraba imposible ata o de agora. Durante décadas, a transcriptómica, a análise de que xenes están activos nunha célula nun momento dado, funcionou cunha lóxica peculiar: para lela, hai que matala. O ADN só conta a súa historia completa cando a célula xa non existe, o que obriga ao investigador para sacrificar unha mostra diferente en cada punto temporal, coma se para ler unha novela houbese que destruír cada páxina ao terminar o capítulo. Niklas Armbrust, Jeffery Truong e Gil Gregor Westmeyer, da Universidade Técnica de Múnic e Helmholtz Múnic, acaban de publicar en Nature Communications unha plataforma que rompe esa lóxica. 

O sistema chámase NTVE, siglas de Non-destructive Transcriptomics vía Vesicular Export, e funciona do seguinte xeito. O equipo tomou unha proteína do HIV-1 chamada Gag e redeseñouna para que, en lugar de fabricar novos virus, producise pequenas vesículas inofensivas cargadas de ARN mensaxeiro, que é a copia funcional que a célula fabrica cando un xene está activo. A proteína redeseñada actívase a demanda mediante unha molécula de control chamada doxiciclina, o que permite ao investigador decidir cando muestrear. Estas vesículas saen da célula cara ao líquido que a rodea, onde poden recollerse e secuenciarse sen tocar á célula en ningún momento. A célula segue viva, funcionando con normalidade, e pode volver a muestrearse ao día seguinte.

A taxa de exportación validada en laboratorio alcanza aproximadamente 7.000 copias de ARN mensaxeiro por célula e día, suficiente para detectar máis de 10.000 xenes activos cos protocolos estándar de secuenciación de nova xeración. A concordancia cos métodos convencionais, que si requiren destruír a célula, alcanza unha correlación de Pearson de 0,993. Na práctica, a célula di o mesmo viva que morta, coa diferenza de que agora pode seguir falando despois de ser escoitada.

A demostración máis rechamante do método realizouse con células nai pluripotentes humanas inducidas, un tipo celular capaz de transformarse en calquera tecido do corpo. O equipo guiounas cara á súa diferenciación en cardiomiocitos, as células do músculo cardíaco, e activou NTVE cada día durante nove días consecutivos. Seguir ese proceso en tempo real ten un valor científico enorme: hoxe os investigadores só poden tomar unha foto fixa de cada estadio sacrificando o cultivo, sen posibilidade de ver a transición completa. No día 6 deste experimento apareceron os primeiros latexados visibles. Nos datos de expresión xénica, 146 xenes mostraron dinámicas temporais significativas que coincidían exactamente con esa transición, permitindo observar como a identidade molecular da célula cambiaba a medida que aprendía a latexar.

O método aplicouse tamén a neuronas corticais de rato, entregadas mediante vectores virais adenoasociados. Tras estimulalas con forskolina, unha substancia que activa roteiros de sinalización vinculadas á memoria e a plasticidade sináptica, o sistema detectou a sobreexpresión de xenes crave como Bdnfy Sik1, coherente coa resposta esperada, demostrando que NTVE pode aplicarse tamén a células primarias difíciles de manipular no laboratorio, incluídas as que forman o sistema nervioso.

Convén ser precisos sobre o alcance real deste traballo. NTVE é un sistema de proba de concepto validado en células en cultivo de laboratorio, non en tecidos vivos nin en pacientes. Para funcionar, as células deben ser modificadas xeneticamente de forma previa para expresar a maquinaria de exportación, o que limita o seu uso inmediato a liñas celulares establecidas ou células nai en contornas controladas. A súa integración en estruturas tridimensionais complexas, como organoides completos ou biopsias de tumores reais, está aínda en fase inicial e requirirá validación adicional antes de poder considerarse unha ferramenta clínica.

Adaptación simplificada do esquema de comunicación celular mediada por vesículas do sistema NTVE, que permite entregar editores xenéticos ou recombinasas de célula emisora a célula receptora sen destruír ningunha das dúas / Armbrust, Grosshauser et ao., Nature Communications, 2026. 

Non existe ensaio clínico nin horizonte de aplicación médica directa definido. O que si existe é unha base metodolóxica que amplía de forma substancial o que é posible preguntar. Ata o de agora, un investigador que quixese seguir como responde xeneticamente un cultivo de células tumorais a un fármaco ao longo de dez días necesitaba sacrificar mostras completas en cada punto temporal. Con NTVE pode facelo co mesmo cultivo, vivo, día tras día.

As preguntas que este sistema permite formular son as que a bioloxía celular levaba anos sen poder expor. Como varía a actividade xénica dunha célula tumoral antes e despois dun tratamento personalizado, semana a semana? Pode anticiparse o fracaso dunha terapia celular lendo a firma xenética das células antes de implantalas nun paciente? Que cambios moleculares ocorren nun organoide cardíaco durante os primeiros días tras unha lesión simulada?

O equipo xa demostrou que NTVE pode ir máis aló da lectura pasiva. O sistema é capaz de entregar editores CRISPR de célula a célula e activar reporteiros xénicos en células receptoras co-cultivadas, o que o converte potencialmente en algo máis que un lector: un sistema bidireccional capaz de escoitar e responder dentro do mesmo cultivo, sen destruír nada no proceso.

O seguinte paso será demostrar se todo isto funciona fóra da placa de Petri. Cando o faga, a pregunta xa non será cantos xenes podemos ler. Será cantos minicerebros, organoides tumorais e cultivos cardíacos poderemos monitorizar á vez, en tempo real, sen tocalos.

FONTE: Santiago Campillo Brocal/muyinteresante.com

CANTO SABES DE XEOGRAFÍA DE ESPAÑA? XX

Continúo coa serie adicada á xeografía española, xa que coñecela en profundidade non só nos axuda a entender mellor o noso país, senón tamén a interpretar como inflúe na nosa cultura, economía e formas de vida.

A contestación correcta á pregunta de onte é 1-Sávora (Galicia-Océano Atlántico), 2-Chafarinas (Costa de Marrocos-Mar Mediterráneo) e Pitiusas (Illas Baleares-Mar Mediterráneo). A saber...

Mañá a solución e unha nova proposta!

20. Que ríos pasan polas seguintes capitais?

1-Ourense

2-Madrid

3-Valencia

4-Toledo

5-Sevilla

6-Salamanca

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Propia e es.wikipedia.org    Imaxes: es.wikipedia.org, eleconomista.es, ibizaisla.es e papelismo.es