Blogia

vgomez

BENNU REFORZA A TESE DE QUE A VIDA CHEGOU Á TERRA DESDE O ESPAZO

Mostra de po espacial do asteroide Bennu / Jaydyn Isiminger/Universidade Estatal de Pensilvania

Os restos do asteroide Bennu analizados pola NASA están a obrigar á comunidade científica a reformular algúns dos principios máis aceptados sobre a orixe da vida. Un estudo publicado na revista científica Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) apunta a que os aminoácidos achados nestas mostras formáronse en condicións moi distintas ás que se crían ata o de agora.

As conclusións proceden do exame detallado de material recollido pola misión OSIRIS-REx, que en 2023 logrou traer á Terra fragmentos deste asteroide primitivo, cunha idade próxima aos 4.600 millóns de anos. A partir dunha cantidade mínima de po espacial, os investigadores identificaron sinais químicos que cuestionan os modelos clásicos de química prebiótica.

Durante décadas, os científicos sostiveron que aminoácidos esenciais como a glicina orixinábanse maioritariamente mediante reaccións químicas que requirían auga líquida e temperaturas moderadas. Este proceso, coñecido como síntese de Strecker, considerábase o escenario máis probable tanto en meteoritos ricos en carbono como na Terra primitiva.

A nova análise de Bennu ofrece unha lectura diferente. O equipo liderado pola geocientífica Allison Baczynski, da Universidade Estatal de Pensilvania, detectou un patrón isotópico que suxire que estes aminoácidos non se formaron en ambientes tépedos, senón en xeos extremadamente fríos sometidos a radiación nas zonas externas do sistema solar temperán.

Segundo os autores, este resultado indica que os compoñentes básicos da vida poden xurdir nun abanico moito máis amplo de contornas cósmicas. A presenza de glicina en Bennu reforza a idea de que a química orgánica complexa non necesita necesariamente auga líquida para desenvolverse.

Para chegar a estas conclusións, os investigadores empregaron instrumentación deseñada especificamente para medir variacións isotópicas en cantidades ínfimas de compostos orgánicos. Estas diferenzas, case imperceptibles, permiten reconstruír as condicións físicas e químicas nas que se formaron as moléculas.

O estudo incluíu unha comparación directa con aminoácidos procedentes do meteorito de Murchison, un dos máis estudados desde a súa caída en Australia en 1969. Mentres que Murchison mostra sinais de formarse en presenza de auga líquida e temperaturas suaves, Bennu reflicte unha contorna radicalmente distinta.

Esta disparidade apunta a que os corpos proxenitores de ambos os materiais orixináronse en rexións químicamente diferenciadas do sistema solar, o que reforza a hipótese dunha gran diversidade de procesos prebióticos nos primeiros millóns de anos da súa historia.

Os aminoácidos desempeñan un papel central na bioloxía, xa que son os ladrillos cos que se constrúen as proteínas. A súa detección en asteroides como Bennu apoia a posibilidade de que parte dos ingredientes necesarios para a vida chegasen á Terra transportados por corpos celestes.

Para a investigadora Ophélie McIntosh, coautora do traballo, o contraste químico entre Bennu e outros meteoritos coñecidos demostra que a química orgánica do sistema solar primitivo foi moito máis complexa do que se asumía. Esta diversidade podería favorecer múltiples roteiros independentes cara á formación de moléculas biolóxicamente relevantes.

A análise tamén abriu novas incógnitas. Nas mostras de Bennu, dúas formas especulares do ácido glutámico presentan valores de nitróxeno claramente distintos, un fenómeno que desafía as suposicións previas sobre a simetría química destes compostos.

Lonxe de pechar o debate, os resultados expoñen máis preguntas das que responden. O equipo científico prevé ampliar o estudo a outras mostras extraterrestres para comprobar se este tipo de firmas químicas repítese ou se Bennu representa un caso singular. 

FONTE: R. Badillo/elconfidencial.com

ESTES SON OS ANIMAIS EN PERIGO DE EXTINCIÓN EN 2026 (XVII)

No planeta existen máis de 7,7 millóns de especies de animais e máis do 20% está en perigo de extinción. Algúns dos animais máis estraños do noso planeta camiñan na corda frouxa da extinción. O fotógrafo Tim Flach pasou máis de dous anos inmortalizando en fotografías algúns deles, os máis emblemáticos, curiosos e rechamantes.

Seguimos coa lista. Onte falamos dos  Guacamaios militares. Hoxe tócalle o turno á...

17. Aguia filipina

Estado: en perigo crítico.

A maxestosa aguia filipina (Pithecophaga jefferyi) é unha das rapaces máis grandes do mundo. Con ás curtas e fortes ábrese camiño a través do dosel de vexetación con velocidade e precisión, na procura de serpes, lagartos, monos, esquíos ou paxaros. O depredador, situado no rango superior da súa cadea alimenticia, tamén reside na parte superior do bosque, construíndo os seus niños nas árbores máis altas que quedan nunha familia por xeracións.

Continuará…

FONTE: Héctor Rodríguez/nationalgeographic.com.es

Dez científicas galegas que deberías coñecer (IV)

Remato coa serie adicada as científicas galegas que foron innovadoras e pioneiras, co gallo da celebración do Día Internacional da Muller e da Nena na Ciencia, celebrado o pasado día 11. 

María Luisa Pérez Toba

María Luisa Pérez Toba (Burgos, 1930—A Coruña, 2021) chegou a Galicia con tan só uns meses de idade. Trasladouse a Madrid para estudar Enxeñería Agrónoma e logrou o título en 1960, converténdose na primeira galega en conseguilo. Tres anos despois lograría o doutoramento. Traballou na delegación coruñesa da Consellería de Agricultura e participou na creación do Colexio Oficial de Enxeñeiros Agrónomos de Galicia, do que foi a súa primeira secretaria.

Concepción Sáiz Otero

Concepción Sáiz Otero (Santiago de Compostela, 1851—Burgos, 1934) foi unha recoñecida pedagoga de finais do século XIX e comezos do XX. Con 19 anos marchou coa súa familia a Madrid. Alí dirixiu durante tres anos a primeira escola graduada de nenas creada pola Asociación para a Ensinanza da Muller. Máis adiante accedeu á cátedra de Pedagoxía. En 1909 formou parte do profesorado da Escola de Estudos Superiores de Maxisterio que, naquel momento, era un posto de moi difícil acceso para as mulleres. Apostou dende sempre pola renovación pedagóxica e foi unha firme defensora da educación das mulleres.

FIN!

FONTE: gciencia.com      Imaxes: consellodacultura.gal e gciencia.com

TAL DÍA COMO HOXE: 15 DE FEBREIRO...

1763 Austria e Prusia asinan a Paz de Hübertusburg, que pon fin á Guerra dos Sete Anos.

1856 En España decrétase o franqueo obrigatorio da correspondencia.

1898 Na baía da Habana explota o cruceiro Maine, feito que propicia a declaración de guerra de Estados Unidos a España, que terminará coa perda da colonia.

1941 En España, o rei Alfonso XIII abdica dos seus dereitos ao trono e cédeos ao seu fillo Juan de Borbón.

1990 En Madrid, Arxentina e Reino Unido chegan a un acordo para restablecer relacións diplomáticas tras oito anos desde que estalase a Guerra das Malvinas.

FONTE: hoyenlahistoria.com      Imaxes: es.wikipedia.org e noticiaspia.com

Confirmado: unha quenlla branca en Alacante evidencia a súa presenza esporádica no Mediterráneo

Se pensas que esta foto simplemente é de gaivotas, non prestaches atención. A quenlla branca (Carcharodon carcharias) está presente. Tan presente como no mar Mediterráneo, esta semana foi confirmada a súa presenza. As gaivotas poden estar preto do gran depredador do océano porque saben que é case imposible que unha quenlla branca alcance a un ave. Son rápidas, necesitan as correntes de aire que xorden das ondas e o seu campo visual é enorme. Non é que sexan valentes, senón que a maxia da ecoloxía xace en que cada especie domine a súa propia contorna.

A quenlla branca non é só un personaxe das películas: investigadores confirman a súa presenza no mar Mediterráneo. Un estudo do Instituto Español de Oceanografía (IEO-CSIC), en colaboración coa Universidade de Cádiz (UCA), documentou un novo rexistro dunha quenlla branca (Carcharodon carcharias) na zona económica exclusiva española. O estudo foi publicado en Achta Ichthyologica et Piscatoria tras máis de dous anos de investigación.

A captura incidental produciuse o 20 de abril de 2023 nunha zona próxima a Alacante. Era un exemplar novo que superaba os dous metros de lonxitude e pesaba aproximadamente noventa quilos. Estímase que este animal alcanza a adultez cando mide aproximadamente catro metros e a súa lonxitude máxima é de 6,60 metros.

Desde o punto de vista científico, que o exemplar fose novo expón un interrogante sobre a demografía da especie. Os investigadores son cautelosos sobre a posibilidade de que exista unha zona de crías en augas españolas.

Alertados da vulnerabilidade da especie, os pescadores avisaron aos científicos, con quen traballa de maneira estreita. José Carlos Báez, investigador do IEO, é o primeiro autor do estudo e quen determinou mediante fotos, vídeos e análises xenéticos que se trataba da icónica especie.

Os seus primeiros rexistros datan de 1862, con observacións indirectas que apoiaban a idea dunha presenza continuada, pero moi pouco frecuente, no Mediterráneo. Algunhas, por exemplo, simplemente eran mordeduras de tartarugas que, polas características do dano, especulábase que foran causadas por un depredador de gran tamaño como a quenlla branca. Entre 1986 e 2001 houbo 62 en augas españolas. Segundo os autores, nos últimos anos a presenza nas augas baleares diminuíu máis dun 73%. A Unión Internacional para a Conservación da Natureza (IUCN) incluíuno na lista vermella ao considerar que a súa poboación reduciuse entre o 30 e o 50% no últimas tres xeracións, aproximadamente 159 anos.

As quenllas son moi lonxevos, cunha esperanza de vida máxima de 73 anos. Pola data en que foi visto, os científicos aínda non saben se a súa presenza está vinculada á migración do atún vermello do Atlántico.

Ao ser un depredador superior tanto en contornas costeiras como pelágicos, desempeña un papel crucial no mantemento do equilibrio trófico ao controlar as poboacións de presas e ten considerables efectos en fervenza nos ecosistemas costeiros de pastos mariños e algas, o que inflúe na calidade do hábitat e a captura de carbono”, destaca o estudo.

Non supoñen ningunha ameaza para os bañistas e, contrariamente á imaxe das películas, non son cazadores desapiadados. A confirmación da súa presenza abre unha infinidade de interrogantes sobre o impacto da quenlla branca no Mediterráneo. O estudo pon de relevo a importancia de continuar desenvolvendo programas de seguimento e conservación.

FONTE: nationalgeographic.com.es

SOLUCIÓN SOPA DE LETRAS CLXXXIX

Do porco, ata os seus andares!

Dez científicas galegas que deberías coñecer (III)

Continúo coa serie adicada as científicas galegas que foron innovadoras e pioneiras, co gallo da celebración do Día Internacional da Muller e da Nena na Ciencia, celebrado o pasado día 11. 

Olga Moreiras Tuni

Olga Moreiras Tuni (Vigo, 1933—Madrid, 2012) trasladouse a Madrid para estudar na Escola Superior de Comercio. Posteriormente converteuse en técnica de Bromatoloxía na Universidade Complutense. Tras o seu traslado a Granada por mor do traballo do seu home, decidiu estudar a carreira en Farmacia. Cando regresa a Madrid, realiza o doutoramento nesta disciplina. Logra unha praza de catedrática de Nutrición e Dietética na Complutense. É recoñecida polo deseño de táboas de composición de alimentos e por realizar as primeiras enquisas sobre alimentación. Liderou proxectos europeos, así como outros liderados por Estados Unidos, a OCDE e a FAO.

María Teresa Miras Portugal

María Teresa Miras Portugal (O Carballiño, 1948—Madrid, 2021) iniciou a carreira de Farmacia en USC ata que se trasladou a Madrid e logrou o título en 1970 con Premio Extraordinario Fin de Carreira. Polo seu brillante expediente foi recoñecida con varios galardóns. En 1971 trasladouse a Estrasburgo para realizar a súa tese de doutoramento no Centre de Neurochimie do CNRS e logrou o título en 1975. Cando volveu a España comezou a súa carreira no Instituto Afonso X O Sabio do CSIC e como investigadora na Facultade de Farmacia da Complutense. Despois de gañar prazas en Oviedo e en Murcia, regresa á capital española. Publicou máis de 380 traballos de investigación en neuroloxía, e con repercusión no estudo das enfermidades neurodexenerativas. Foi a primeira muller presidenta dunha Real Academia do Instituto de España desde a súa creación no século XVIII.

María del Portal Panisse Ferrer

María del Portal Panisse Ferrer (A Coruña, 1914—Santiago de Compostela, 2001) foi unha peza fundamental na Compostela do franquismo porque defendeu a saúde sexual e reprodutiva das mulleres nunha época de profunda represión. Chamada popularmente a “boticaria da liberdade”, naceu nunha familia liberal e culta. Como non se podía trasladar a Santiago a estudar Bioloxía, decidiu cursar Químicas na USC. Conseguiu o título en 1937 e, despois, decidiu estudar Maxisterio. Traballou como mestra, pero tras detectarlle unha grave enfermidade ao seu home decidiu estudar Farmacia. En 1957 abriu unha botica na rúa Fonseca onde comercializou a pílula anticonceptiva sen receita médica.

Continuará...

FONTE e Imaxes: gciencia.com 

TAL DÍA COMO HOXE: 14 DE FEBREIRO...

1502 En España, os Reis Católicos ordenan a expulsión dos musulmáns que non queiran converterse ao catolicismo de Roma.

1876 En Estados Unidos, Elisha Gray e Alexander Graham Bell patentan o teléfono (xa inventado en 1854 por Antonio Meucci).

1895 En Inglaterra, Óscar Wilde estrea a súa obra teatral A importancia de chamarse Ernesto.

2003 Falece a ovella Dolly, primeiro animal clonado.

FONTE: hoyenlahistoria.com      Imaxes: es.wikipedia.org e urgemte24.com