Resolven o misterio da “esfera dourada” achada a 3.250 metros en Alaska tras máis de dous anos de dúbidas

Esta enigmática esfera dourada foi localizada a uns 3.300 metros de profundidade no golfo de Alaska / NOAA Ocean Exploration/Christian Pérez

En agosto de 2023, unha inmersión do buque oceanográfico Okeanos Explorer detectou algo que non encaixaba con nada coñecido: unha masa redondeada, brillante, dourada e adherida a unha rocha a máis de 3.250 metros de profundidade. Tiña uns 10 centímetros de diámetro, unha pequena abertura rachada e o aspecto dun obxecto saído dunha película de ciencia ficción.

A imaxe percorreu medios de todo o mundo. En plena era da exploración remota, mesmo científicos acostumados a ver criaturas imposibles do fondo mariño quedaron sen resposta inmediata. Era unha cápsula de ovos? Un resto de esponxa? Un organismo xamais descrito?

A análise posterior revelou unha historia moito máis interesante: aquela esfera era o vestixio de Relicanthus daphneae, unha enorme anemone de augas profundas cuxa bioloxía segue sorprendendo aos investigadores.

O novo estudo, difundido como preprint por un equipo liderado polo Smithsonian e NOAA, conclúe que a denominada como “esfera dourada” non era o corpo do animal, senón unha cutícula residual formada na base coa que esta anemone fíxase ao substrato.

É dicir, non se observou á anemone viva, senón a estrutura que deixa atrás ou que permanece pegada á rocha mentres o organismo móvese, crece ou despréndese parcialmente.

Iso explica por que o obxecto desconcertou tanto ao principio. Non mostraba boca, músculos, tentáculos nin ningunha anatomía reconocible. Só unha superficie lisa e lamelada que cubría un interior fibroso.

No laboratorio apareceu a primeira gran pista: a cuberta estaba repleta de espirocistos, unhas células adhesivas exclusivas dos hexacorais, o gran grupo que inclúe anemones e corais pétreos. A partir de aí, a investigación cambiou de rumbo.

Relicanthus daphneae presenta tentáculos de tons rosados ou violeta pálido que poden alcanzar case 2,1 metros de lonxitude / Craig Smith/Diva Amon, ABYSSLINE Project 

Os primeiros intentos de secuenciación xenética non funcionaron ben. O problema era lóxico: a mostra estaba colonizada por microorganismos e mesturada con ADN ambiental de múltiples especies.

Os investigadores recorriron entón a secuenciación xenómica máis profunda. O resultado foi decisivo: reconstruíron xenomas mitocondriais practicamente idénticos aos de Relicanthus daphneae.

Esta especie é unha das rarezas zoolóxicas do océano profundo. Pode alcanzar uns 30 centímetros de diámetro corporal e despregar tentáculos moi longos, serpentiformes, que superan con facilidade o tamaño do corpo.

Adoita presentar tons púrpura, rosados ou avermellados, e vive entre uns 1.667 e 3.948 metros de profundidade. Aínda que apenas se colleitou, os rexistros indican que podería estar distribuída por boa parte do planeta.

O caso de Relicanthus daphneae xa era estraño antes do orbe dourado. Foi observada décadas antes de recibir nome formal, e durante anos ninguén tivo claro onde colocala na árbore evolutiva.

Primeiro pensouse que pertencía a grupos coñecidos de anemones. Despois, estudos xenéticos mostraron que non encaixaba do todo con eles. De feito, chegou a requirir a creación de novas categorías taxonómicas.

O novo traballo achega ademais datos filoxenómicos que a sitúan preto doutras grandes liñaxes de hexacorais, axudando a resolver un debate científico aberto desde hai anos.

É unha pista importante porque demostra ata que punto o fondo oceánico conserva ramas evolutivas pouco coñecidas, con historias separadas durante millóns de anos.

Este exemplar de Relicanthus daphneae foi documentado durante unha expedición realizada en 2016 a bordo do buque oceanográfico NOAA Ship Okeanos Explorer, na rexión das Illas Marianas. 

Un dos aspectos máis rechamantes do novo estudo apenas apareceu en titulares internacionais: a esfera dourada non estaba soa. De feito, a mostra albergaba unha comunidade microbiana complexa con bacterias, arquexas e outros microorganismos adaptados á vida extrema. Algunhas liñas xenéticas recuperadas parecen pouco coñecidas ou mesmo potencialmente novas para a ciencia.

Noutras palabras, a base abandonada pola anemone funcionaba como un microhábitat. Unha pequena illa biolóxica no medio do fondo mariño, capaz de ofrecer refuxio e superficie colonizable nunha contorna onde cada soporte duro conta.

Isto converte ao “orbe dourado” en algo máis que unha curiosidade visual: tamén sería unha estrutura ecolóxica relevante para especies microscópicas do abismo.

As imaxes revisadas polo equipo mostran que exemplares vivos de Relicanthus daphneae aparecen ás veces sobre superficies douradas similares. Noutros casos, esas placas parecen quedar detrás do animal.

Iso suxire que a anemone podería desprazarse lentamente e abandonar fragmentos do seu cutícula adherente, algo comparable a unha pegada biolóxica persistente.

Outra hipótese exposta polos autores é que o fenómeno estea relacionado con reprodución asexual por laceración pedal: algúns cnidarios deixan parte da base atrás, e dese tecido pode rexenerarse un novo individuo.

Non está demostrado aínda, pero abre unha liña fascinante: que aquela esfera fose non só un resto anatómico, senón unha pista sobre como se reproduce unha das anemones máis enigmáticas do planeta.

Sen ningunha dúbida, o episodio lembra unha realidade incómoda: coñecemos moito mellor a superficie de Marte que numerosas paisaxes do fondo mariño terrestre.

Cada campaña con vehículos operados a distancia descobre especies novas, comportamentos nunca vistos ou estruturas difíciles de interpretar. E iso ocorre en augas nacionais de países desenvolvidos, non en recunchos remotos sen explorar.

O Golfo de Alaska, onde apareceu o orbe, forma parte dunha área cada vez mellor estudada grazas a campañas de cartografado e mostraxe. Aínda así, unha simple rocha a dúas millas de profundidade escondía un misterio mundial durante máis de dous anos.

Quizá o máis interesante desta historia é que terminou mostrando que unha especie rara produce estruturas externas pouco documentadas, que esas estruturas poden persistir no leito mariño, que serven de refuxio microbiano e que aínda ignoramos boa parte do seu ciclo vital.

É dicir: unha esfera dourada aparentemente absurda acabou ampliando o que sabemos sobre evolución, ecoloxía profunda e biodiversidade escondida. E é que, no océano abisal, incluso os restos dun animal poden converterse en descubrimento.

FONTE: Christian Pérez/muyinteresante.okdiario.com