Dez anos despois de que a RAE eliminase do seu dicionario as definicións pexorativas da palabra "gallego", descubrimos que nos dicionarios portugueses aínda aparece o termo "galego" con significados despectivos. No programa de hoxe, Esther e Rodrigo aprenderon ademais as grandes diferenzas que hai entre galego e portugués a nivel fonético. O galego ten 7 vogais e o portugués ten o dobre!
#DigochoEu
Continúo coa serie adicada aos dinosauros africanos, xa que este gran continente ten moitas especies deles.
Se onte falamos do Spinosaurus, hoxe tócalle ao...
3. Carcharodontosaurus
Carcharodontosaurus é un xénero de dinosauros carnívoros carcharodontosáuridos que existiron durante a etapa cenomaniense da metade do período Cretáceo. Coñécense dúas especies: C. saharicus e C. iguidensis, que están entre os meirandes terápodos, chegando a ter o mesmo tamaño ou aínda maior que o Tyrannosaurus, Giganotosaurus e o Espinosaurus.
Comparación dos terópodos máis grandes, C. saharicus en lila.
As diferentes estimacións de lonxitude e peso da especie C. saharicus oscilan entre 12 e 13,3 metros de lonxitude e entre as 4,5 e as 8 toneladas de peso. Tiña un dos maiores cranios dos observados ata o de agora en animais terrestres, de aproximadamente 1,6 metros de longo.
Mañá outro dinosauro africano!
FONTE: dinosaurpictures.org e gl.wikipedia.org Imaxe:bbc.co.uk/nature e es.wikipedia.org
Continúo coa serie adicada aos dinosauros africanos, xa que este gran continente ten moitas especies deles.
Se onte falamos do Giraffatitan, hoxe tócalle ao...
2. Spinosaurus
O Spinosaurus é un xénero representado por dúas especies de dinosauros terópodos espinosáuridos, que viviron a mediados do Cretáceo, hai aproximadamente 95 e 93 millóns de anos, no que hoxe é África. O xénero foi coñecido nun principio polos restos atopados en Exipto en 1910 e descritos polo paleontólogo alemán Ernst Stromer. Os restos orixinais foron destruídos durante os bombardeos da segunda guerra mundial, e o material adicional do cranio apareceu en anos recentes. Non está claro se os restos fósiles representan unha ou dúas especies. A especie mellor coñecida é Spinosaurus aegyptiacus de Exipto, cunha potencial segunda especie que foi recobrado en Marrocos. Tamén se atoparon restos en Alxeria, Túnez e posiblemente de Níxer, Kenya e Libia.
Spinosaurus puido ser o máis grande de todos os dinosauros carnívoros, máis grande aínda que Tyrannosaurus rex e Xiganotosaurus, a pesar de non compartir a contextura robusta destes anteriores. Estimacións publicadas en 2005, 2007 e 2008 suxiren que tiña 12,6 a 18 metros de lonxitude e e 7 a 20,9 toneladas de peso. Novas estimacións publicadas en 2014 e 2018, baseadas nun espécime máis completo, apoiaron a investigación anterior e atoparon que o Spinosaurus podería alcanzar lonxitudes de 15 a 16 metros. As últimas estimacións suxiren un peso de 6,4 a 7,5 toneladas.
O cranio do Spinosaurus era longo, baixo e angosto, similar ao dun crocodilo moderno e tiña dentes cónicos rectos sen estrías. Tería extremidades anteriores grandes e robustas con mans de tres dedos, cunha garra agrandada no primeiro díxito. As espiñas neurais distintivas do Spinosaurus, que eran longas extensións das vértebras, crecían ata polo menos 1,65 metros de longo e probablemente tiñan pel que as conectaba, formando unha estrutura similar a unha vela, como a do Dimetrodon, aínda que algúns autores suxeriron que as espiñas estaban cubertas de graxa e formaban unha chepa.
Mañá outro dinosauro africano!
FONTE: dinosaurpictures.org e es.wikipedia.org Imaxe: evrimteorisionline.com
Cantas veces escoitamos a palabra *chupito! Pero en galego non se chama así! Esther Estévez acláranolo!
Os dinosauros estendéronse e cubriron a terra, e o gran continente de África ten moitas especies de dinosauros. Algúns achados axudaron a validar o fenómeno da tectónica de placas, antes coñecido como “deriva continental”. O sur de África formou unha vez o corazón da dispersa Gondwanaland. Os fósiles de Tanzania teñen parentes da Formación Morrison estadounidense, incluído un parecido a Brachiosaurus que se chamou Giraffatitan.
O norte de África conta con fósiles de dinosauros de Marrocos. E especialmente Exipto, onde o Spinosaurus do tamaño do T. Rex pode vivir unha vida anfibia como un comedor de peixes nadando ou vadeando. Tamén de Exipto era Carcharodontosaurus, chamado así porque tiña dentes parecidos ao Carcharodon, a gran quenlla branca. Foi publicado en 1931, cun estimado de 40 pés e 12 toneladas.
O cazador Xurásico de dentes afiados Afrovenator veu da periferia do deserto do Sahara no país de Níxer. Anunciouse en 1994. Na provincia do Estado Libre de Sudáfrica, Aardonyx apareceu en 2009, como o elo perdido entre os dinosauros de dúas patas e os que ían de poutelas, o que permitiu que a súa liña evolucionase ata converterse nas criaturas máis grandes da terra. Tamén de Sudáfrica, o terópodo xurásico Massospondylus apareceu en moitos lugares, desde que saíu á luz por primeira vez en 1854, como un dos primeiros dinosauros en ser estudado con rigor.
Pois de todos eles imos falar a partir de hoxe.
Comezamos!
1. Giraffatitan
Giraffatitan brancai é a única especie coñecida do xénero extinto Giraffatitan de saurópodo macronario braquiosáurido que viviu a finais do período Xurásico, hai aproximadamente entre 150 a 145 millóns de anos, durante o Titoniense no que actualmente é África. Inicialmente consideróuselle unha especie africana de Brachiosaurus, Brachiosaurus brancai, pero estudos posteriores descartaron esta clasificación. Giraffatitan é un dos maiores animais que camiñou sobre a face da Terra. A súa morfoloxía e fisioloxía puido ser amplamente estudada debido ao achado dun esqueleto case completo e moi ben conservado correspondente a este xénero.
Giraffatitan brancai é un saurópodo de catro patas, herbívoro, de pescozo longo, unha cola relativamente curta e un cerebro e cranio bastante pequenos. A diferenza doutros saurópodos, tiña unha constitución similar á das actuais xirafas, con longas patas dianteiras, en comparación ás traseiras. Utilizaba o seu longo e robusto pescozo para alimentarse das copas das árbores. Tiña uns dentes espatulados moi adecuados para a súa dieta. O seu cranio presenta bastantes buracos, probablemente para reducir o seu peso, e unha crista característica. En canto ás súas extremidades, o primeiro dedo das súas patas dianteiras e os tres primeiros das súas patas traseiras tiñan garras.
Durante décadas, Giraffatitan foi considerado mundialmente como o maior dinosauro coñecido. Pero posteriormente descubríronse varios titanosaurios xigantes, como Argentinosaurus, que excedían o tamaño de Giraffatitan. Máis recentemente, descubriuse outro saurópodo posiblemente braquiosáurido, Sauroposeidon, baseado nun esqueleto incompleto, que parece moi razoable que supere a Giraffatitan.
Baseándose no espécime holotipo, HMN SII, coñecido por un esqueleto case completo que se expón no Museo de Historia Natural de Berlín, Giraffatitan estímase que alcanzou entre 21,8 e 23 metros de lonxitude e probablemente medía 13 metros de altura ata a cabeza. As estimacións máis recentes do seu peso, baseadas en modelos reconstruídos que toman en conta datos modernos da súa osteoloxía, como os sacos de aire e unha finamente estimada masa muscular, calculan a este saurópodo no rango de 23,2 a 39,5 toneladas.
Mañá outro dinosauro africano!
FONTE: dinosaurpictures.org e es.wikipedia.org Imaxe:
En 15 minutos resumimos as principais diferenzas á hora de acentuar en galego e en portugués. E algunhas hai!
Nada de *socarrón nin *socarrona en galego! Temos unha palabra moito máis propia para referírmonos a isto! Esther Estévez dínola!