Coma sempre, o xenial Davila (Luis Davila, Bueu-Pontevedra, 1972), saca punta a actualidade na súa viñeta diaria no Faro de Vigo, neste caso climaticamente, co tren de borrascas que están chegando a Galicia e as súas consecuencias.
Se antes saíase en procesión para pedir chuvia, agora teremos que saír para que pare de chover!
Integrantes do Boletín de Científicos Atómicos desvelando o novo minuteiro del Reloxo do Xuízo Final
Só 85 segundos. Iso é o tempo que separa á humanidade da súa destrución segundo o Reloxo do Xuízo Final (Doomsday Clock). Un minuteiro simbólico que ilustra a nosa proximidade da medianoite, ou o punto teórico da aniquilación, que nunca, desde os 79 anos que leva en marcha, estivo tan preto. As causas principais que impulsan ao risco dun desastre global: o comportamento agresivo das potencias nucleares como Rusia, China e Estados Unidos; o enfraquecemento do control de armas nucleares; os conflitos en Ucraína e Oriente Medio; e a preocupación pola intelixencia artificial, «que poden persuadir a pensar que cousas que non son verdadeiras son certas».
O Boletín dos Científicos Atómicos, un grupo sen ánimo de lucro que configurou o reloxo metafórico ao comezo da Guerra Fría, adiantou dos 89 segundos que marcaba reloxo o ano pasado aos 85. Desde 2015, que estaba colocado a tres minutos da medianoite, o minutero non fixo senón baixar, aínda que o fixo de forma paulatina, cada dúas ou tres anos. Esta vez, con todo, só bastaron 12 meses desde a última revisión á baixa.
Rusia, China, Estados Unidos e outros países importantes volvéronse «cada vez máis agresivos, hostís e nacionalistas», segundo un comunicado emitido polo Boletín de Científicos Atómicos, un grupo formado por pensadores que inclúa oito premios Nobel e que toma a decisión de adiantar ou atrasar o reloxo. «Os acordos globais, gañados con esforzo, están a derrubarse, acelerando unha competencia entre grandes potencias onde o gañador lévallo todo e socavando a cooperación internacional, crucial para reducir os riscos dunha guerra nuclear, o cambio climático, o uso indebido da biotecnoloxía, a ameaza potencial da intelixencia artificial e outros perigos apocalípticos», sinalan.
A xunta do Reloxo do Xuízo Final advertiu sobre o aumento dos riscos dunha nova carreira armamentística nuclear, «con exércitos actualizando as súas armas ou con novas sobre o campo de batalla», ademais do vencemento do tratado de redución de armas nucleares New START entre Estados Unidos e Rusia e o impulso do presidente de EE.UU. Donald Trump para un custoso sistema de defensa antimísiles bautizado como a ’Cúpula Dourada’ que militarizaría aínda máis o espazo.
Tamén sinalaron nivélelos récord de emisións de dióxido de carbono, o principal factor do quecemento global, despois de que Trump revertese drasticamente a política estadounidense de loita contra o cambio climático e varios outros países tamén desen marcha atrás.
Os membros da xunta advertiron sobre unha fractura da confianza global. «Vivimos un Armagedón informativo impulsado por unha tecnoloxía extractiva e depredadora que difunde mentiras máis rápido que os feitos e as ganancias da nosa división», declarou María Ressa, xornalista de investigación filipina e gañadora do Premio Nobel da Paz.
O Boletín de Científicos Atómicos, fundado por Albert Einstein, Robert Oppenheimer e outros científicos nucleares da Universidade de Chicago, situou inicialmente o reloxo a sete minutos da medianoite en 1947.
O Reloxo do Xuízo Final foi creado en 1947 foi fundado por Albert Einstein, Robert Oppenheimer e outros científicos nucleares da Universidade de Chicago para transmitir a vulnerabilidade da humanidade e o planeta. A decisión de mover ou non o minutero tómase todos os anos pola Xunta de Ciencia e Seguridade do Boletín dos Científicos Atómicos , en consulta cun grupo de expertos, que inclúe varios premios Nobel.
FONTE: P. Biosca/abc.es/ciencia
Esta fin de semana che aos cines a película, xa con bastantes permios, Hamnet. Unha historia humana e desgarradora como pano de fondo para a creación da obra de Shakespeare, Hamlet.
Esta é a súa ficha técnica:
Título orixinal: Hamnet
Ano: 2025
Duración: 125 min.
País: Reino Unido
Compañías: Coprodución Reino Unido-Estados Unidos; Amblin Entertainment, Amblin Partners, Book of Shadows, Hera Pictures, Neal Street Productions
Distribuidora: Universal Pictures, Focus Features
Xénero: Drama
Dirección: Chloé Zhao
Guión: Maggie Ou’Farrell, Chloé Zhao
Música: Max Richter
Fotografía: Lukasz Zal
Montaxe: Affonso Gonçalves, Chloé Zhao
Vestiario: Malgosia Turzanska
Reparto: Jessie Buckley, Paul Mescal, Emily Watson, Joe Alwyn, Justine Mitchell, Eva Wishart, Emily Watson...
Sinopse: Agnes Hathaway, unha rapariga independente que elabora remedios con plantas, e que vive á marxe da comunidade do pobo de Stratford, coñece a un mozo preceptor de latín, William Shakespeare, fillo dun guanteiro co que casará. O seu matrimonio verase posto a proba, primeiro polas relacións cos seus parentes, as estancias do marido en Londres e despois pola enfermidade dos seus fillos xemelgos, Judith e Hamnet, contaxiados durante unha epidemia de peste, e a morte de Hamnet aos 11 anos.
Candidata a moitos premios máis!
Coma sempre, o xenial Davila (Luis Davila, Bueu-Pontevedra, 1972), saca punto a ctualidade na súa viñeta diaria no Faro de Vigo, neste caso os aspectos da nova lexislación europea de pesca de baixura e artesanal que, entre outras cousas, obriga aos barcos para declarar as capturas antes de chegar a terra, cunha antelación mínima de catro horas.
Un auténtico disparate!
A viñeta de Gogue (José Ángel Rodríguez López, O Grove-Pontevedra, 19539 no xornal de Faro de vigo, toca de cheo a noticia bomba do día.
Non ten boa pinta. Veremos en que remata!
Que papel xogan os costumes? / Istock/Vico/Christian Pérez
Se algunha vez escoitaches a alguén xustificar unha acción ou feito, de calquera tipo iso dá igual agora mesmo, afirmando que “de toda a vida fíxose así”, “que así foron sempre as cousas” e que iso xustifica que sigan sendo así, in saecula saeculorum, seguramente te esteas enfrontando a unha falacia lóxica á que chamamos “argumento ad antiquitatem” ou tamén “apelación á tradición”. Demasiado latín para o parágrafo de inicio non che parece?
Que durante a maior parte da historia humana a escravitude estivese presente de maneira continua na nosa realidade non xustifica que hoxe estea ben, ou si? Seguro que para certos casos témolo moi claro e para outros xa non tanto, a ver. Pensas que a festividade do día de Todos os Santos, a nosa tradición centenaria de ir aos cemiterios para levar flores aos nosos, está en perigo pola irrupción de Halloween? Non fai falta que contestes, só pretendo facerche ver que hai algo relativo ás tradicións e costumes que quizá teña máis forza de puidéselo imaxinar.
Como lembrarás, a palabra costume en grego é a raíz de ética e en latín de moral, aí é nada. Algo terán entón que ver os costumes e as tradicións coa ética? Pois quizá máis do que a primeira ollada poderías imaxinar.
As morais non só son a regulamentación do modo de relación dos animais humanos, isto xa o vimos antes. Tamén dotan dun sentido simbólico ao noso día a día. Ordenan o tempo e priorizan certas accións en determinado momento concreto, marcando así o ano completo, ordenándonos a vida. Explícocho.
Convirás comigo que, polo menos nesta parte do mundo, o Nadal é o gran festexo anual por antonomasia. “A natividade do Señor” é a celebración do nacemento do fillo de Deus, e nestas datas a reivindicación da familia, os bos desexos, a solidariedade, a caridade, o agasallo aos nenos e máis desfavorecidos, a alegría e o compartir en xeral, son os sentimentos que pretendemos honrar nesta festividade. Ademais, o Nadal marca o fin e o inicio do ano. O nacemento dun aninovo ao que aspiramos chegar limpos de vicios e malos hábitos para arrincar con novos e mellores propósitos. Non che soa arrebatadamente moral? Poderás pensar que estando polo medio a cuestión relixiosa é normal que estas festas teñan esa tendencia moralista, pero e se non é “tan así” como te imaxinas?
O peso do costume transcende o relixioso, porque isto é advenedizo e transitorio. É certo que co cristianismo levamos dous mil anos mal contados, e non parece tan pasaxeiro. Pero que pensarías se che digo que se mañá desaparecese o cristianismo seguiriamos festexando máis ou menos estas festas baixo calquera outro nome? E se xa o fixemos antes do cristianismo?
Podería ser o ano 217 a.C. cando os romanos comezaron a festexar a Saturnalia ou as Saturnais, isto é, as festas en honra ao deus Saturno. Durante os días 17 ao 23 de decembro decoraban as súas casas con velas e plantas ornamentais e entre amigos e familiares facíanse agasallos e festexábanse uns a outros con banquetes e algún que outro revolcón. As festividades tiveron tanto éxito que foron cambiando e ampliándose co tempo e alongáronse ata o día 25 de decembro. Cando se introduciu a festividade da “Natividade do Sol Invicto” que segundo eles era de orixe persa. Algúns historiadores recoñecen neste Sol vitorioso ao deus solar Mithra do que temos noticias desde o ano 1.400 a.C. e podémolo situar nas mitoloxías persa e indoirania.
Sexa como for, festexar o nacemento do Sol nestas datas ten todo o sentido do mundo porque, como saberás, no hemisferio norte o día 21 de decembro prodúcese o solsticio de inverno, isto é, a noite máis longa do ano e o día máis curto. A partir desa data os períodos de luz solar vanse ampliando ata o 20 ou 21 de xuño que é o solsticio de verán, o día máis longo do ano e, polo tanto, a noite máis curta… e si, tamén se celebra no medio mundo, coas famosas festas relacionadas co lume.
Algúns historiadores afirman que o ser humano leva algo máis de 12.200 anos celebrando o solsticio de inverno. Pois para a cultura neolítica, eminentemente agricultora, esta data era fundamental porque marcaba o fin das poucas sementas de inverno, alí onde se podían dar, e o esperado inicio dun novo ciclo, do novo ano. A data do solsticio de inverno era tan importante que numerosos monumentos megalíticos en todo o hemisferio norte están aliñados coa saída do Sol nesta data tan astronómicamente relevante. E négome a crer que as algunhas culturas paleolíticas non identificasen tamén esta data do calendario, pois é vital para saber cando renace o Sol, cando reaparece a vida e podemos respirar aliviados. Por suposto que é unha data alegre na que festexar sobrevivir a un inverno que xa ten os días contados, claro que hai que favorecer aos máis débiles e os nenos por conseguir permanecer entre os vivos, claro que é momento de compartir. Non ves que como animais sociais o que máis nos gusta é comer e beber xuntos, e máis se hai un motivo xustificado para facelo? Non o seguimos facendo hoxe?
A forza do costume, por tanto, é fundamental na nosa construción social e na forma de ordenarnos a vida, darnos sentido de pertenza e xustificar o porqué de que as cousas sexan como deben ser. E esta é unha acción que recae na moral, en como debemos facer as cousas entre nós.
Nesta data os celtas disfrazábanse e facían fogueiras para escorrentar aos malos espíritos do frío e do inverno que xa chegaban. Chamaban a esta noite de disfraces Samhain, que vén significar “fin do verán”, para así dar paso á escuridade do inverno. O que quizá non sabías é que Halloween, ou Hallowe’en (segundo fontes consultadas) é a contracción de All Hallows’ Eve, que viría ser “the evening before All Saints’ (or All Hallows’) Day”, ou o que é igual na lingua de Cervantes a “a véspera do Día de Todos os Santos”. Día que na súa orixe se celebraba o 13 de maio e honraba aos primeiros mártires do cristianismo. Foi o Papa Gregorio IV no ano 835 quen estableceu o 1 de novembro como o Día de Todos os Santos.
Fíxache que curioso, pois escolleu esta data porque coincidía cunha festividade dos pobos xermánicos, xa que naquela época o obxectivo de la Iglesia era ir eliminando as festas pagás do calendario e asimilándoas na súa orde de celebracións propio. E claro, a festa á que nos referimos era, obviamente, o Samaín ou Samhain, esa tradición de orixe celta (que aínda se celebra nalgunhas partes de Galicia) e que é a orixe do actual Halloween. E agora que? Está a desprazar esta festividade tan “gringa” ao Día de Todos os Santos ou simplemente está a reivindicar a súa primoxenitura? Continuará…
FONTE: David Pastor Vico/muyinteresante.com
Os Reis Magos de Oriente acudiron, segundo os Evanxeos, a homenaxear e entregar agasallos a neno Xesús recentemente nado: ouro, incenso e mirra.
A palabra “mago” provén do farsi ma-gu-u-sha, que significa “sacerdotes que estudaban as estrelas no seu desexo de buscar a Deus”. Chegou ao grego como μάγος refir, do grego pasou ao latín como magus, de onde chegou ao español mago.
Os nomes actuais dos tres reis meigos, Melchor, Gaspar e Baltasar, aparecen por primeira vez no coñecido mosaico de San Apolinar o Novo (Rávena) que data do século VI e no que se lles distingue ataviados ao modo persa cos seus nomes escritos encima.
Aínda terían que pasar varios séculos, ata o século XV, para que o rei Baltasar aparecese coa tez negra xa que, ademais de representar as idades, os reis representan as tres razas coñecidas na Idade Media. Melchor encarnará aos caucásicos, Gaspar aos asiáticos e Baltasar aos africanos.
En España a partir do século XIX iniciouse a tradición de converter a noite de Reis nunha festa infantil con agasallos para os nenos, a imitación do que se facía noutros países o día de Nadal.
Foi en 1866 cando se celebrou a primeira cabalgata de Reis Magos en Alcoy, tradición que se estendeu ao resto do país e posteriormente a outros países de cultura hispana.
A maioría das historias achega do carbón doce lévannos a “Carbonilla”. A lenda conta que este era un paxe dos mismísimos Reis Magos, encargado de vixiar se os nenos portábanse ben durante o ano.
A noite do 5 de xaneiro, cando SS.MM. entraban nas casas para deixar agasallos, Carbonilla facíao na dos nenos que se portaron mal, deixándolles un anaquiño de carbón. Pero como aos reis non lles gusta castigar aos nenos, era carbón doce.
Outra das lendas conta que os encargados de levar carbón aos nenos que se portan mal son os trasgos. Isto vén das variantes da lenda do “Home Nobre”.
Este home era pobre e tiña 5 fillas. Cando estas alcanzaron idade para casar, el estaba triste porque non podía casalas xa que non tiñan dote. Unha noite puxo as medias das súas fillas para secar na cheminea, e mentres durmía, uns trasgos meteron o diñeiro do dote das fillas boas nas pezas mentres que puxeron carbón nas das malas.
Ao parecer, estes mesmos trasgos tamén traballan cos reis e son os encargados de poñer carbón doce nos zapatos dos nenos que se portan mal.
FONTE: Eduardo Medrano/laregion.es
A árbore de Nadal máis humilde do mundo, tal como luciría nunha casa británica nos anos 40. Ddecorado con algodón a falta de adornos, foi conservado durante máis dun século como símbolo dunha infancia marcada pola posguerra. Recreación artística/ ChatGPT-4ou/Christian Pérez/Hansons
Nunha época na que as luces LED escintilean por millóns e as árbores artificiais alcanzan alturas monumentais en centros comerciais e salóns modernos, un diminuto exemplar de apenas 80 centímetros, con ramas escasas e unha base de madeira pintada a man, logrou captar a atención mundial. Non pola súa espectacularidade, senón precisamente por todo o contrario: pola súa sinxeleza conmovedora e a súa historia profundamente humana.
Trátase do que foi alcumado como “a árbore de Nadal máis humilde do mundo”, un obxecto modesto que formou parte da vida dunha familia británica durante máis de 100 anos. Conservado desde 1920 pola súa primeira dona, unha nena de oito anos chamada Dorothy Grant, esta árbore sobreviviu a dúas guerras mundiais, á Gran Depresión, a unha pandemia global e a unha época de profundos cambios tecnolóxicos e sociais. En decembro de 2023, foi poxado en Reino Unido por máis de 3.400 libras esterlinas, unha cifra que contrasta poderosamente coa súa orixe humilde e o seu deseño case rudimentario.
Corría o ano 1920. Europa trataba de recompoñerse tras a devastación da Primeira Guerra Mundial, e a maioría das familias vivían co xusto. Nunha casa modesta de Loughborough, no corazón de Inglaterra, a pequena Dorothy recibiu o que sería, probablemente, o agasallo máis significativo da súa vida: unha pequena árbore de Nadal artificial, fabricado nun estilo que hoxe podería parecer case artesanal. Medía apenas 31 polgadas, estaba decorado cunhas poucas bagas vermellas e tiña seis pequenos soportes para ver. As bólas e adornos típicos eran entón un luxo que moi poucos podían permitirse, así que Dorothy decorouno con algodón, simulando a neve.
Este sinxelo xesto, repetido ano tras ano durante toda a súa vida, converteu á árbore en moito máis que un obxecto decorativo: transformouno nunha cápsula do tempo, unha testemuña silenciosa de xeracións, celebracións e cambios sociais. Dorothy viviu ata os 101 anos, e nunca se desfixo del. A súa filla, Shirley Hall, herdouno, e en 2023 decidiu que chegara o momento de compartir a súa historia co mundo.
Pero o que podería ser simplemente unha curiosidade doméstica converteuse, inesperadamente, nun fenómeno emocional. A árbore, conservado coidadosamente durante máis dun século, foi presentado en poxa cun valor estimado de apenas 60 a 80 libras. Con todo, o que ocorreu despois superou calquera expectativa: compradores de distintas partes do mundo comezaron a poxar por el, e o prezo final alcanzou os 4.000 euros. Por que tanto interese por un obxecto tan pequeno e aparentemente insignificante?
A resposta está na carga simbólica que esa árbore representa. Nunha sociedade saturada de consumismo, a súa existencia lembraba unha verdade incómoda pero poderosa: que o Nadal non necesita excesos. Que os recordos duradeiros non sempre veñen envolvidos en papel brillante. Que hai obxectos que, pola súa carga emocional, convértense en pontes cara ao pasado, cara ás persoas que xa non están e cara aos valores que, ás veces, esquecemos.
Esa árbore foi, durante máis de nove décadas, o centro do Nadal na casa de Dorothy. Un obxecto reutilizado, apreciado e respectado. A súa historia toca unha fibra sensible en quen busca autenticidade nun mundo onde todo parece deseñado para ser refugable.
Aínda que o seu aspecto é sinxelo, esta árbore tamén é unha peza interesante desde o punto de vista histórico. Fabricado probablemente por unha tenda londiniense ou mesmo por Woolworths, un dos primeiros grandes almacéns en vender árbores artificiais de produción masiva no Reino Unido, o modelo presenta características que o diferencian doutros da súa época: a pintura vermella na súa base de madeira, por exemplo, non corresponde exactamente cos estándares das árbores producidas en cadea.
Estamos, por tanto, ante un obxecto que pode representar unha etapa de transición na historia das decoracións do Nadal: da árbore natural ao artificial, do ornamento feito a man á produción en masa. E aínda así, este exemplar sobreviviu ao paso do tempo intacto, non pola súa calidade, senón polo agarimo co que foi coidado.
A decisión de poxar a árbore non foi impulsada por un desexo de lucro, senón pola vontade de preservar a memoria de Dorothy e todo o que a súa árbore representaba. Foi unha forma de honrar non só a unha persoa, senón a toda unha xeración afeita a valorar o pouco, a reparar o roto, a non tirar nada “polo si ou polo non”.
O século XX foi un período de contradicións: avances vertixinosos en tecnoloxía, momentos de euforia económica seguidos de caídas dramáticas, guerras, pandemias, revolucións sociais. E con todo, o Nadal, na súa forma máis íntima, permaneceu como unha constante emocional. A árbore de Dorothy encapsula esa continuidade. Un símbolo pequeno, si, pero cargado de significado.
Hoxe, esa árbore xa non está na mesma familia. Foi adquirido por un coleccionista privado, quen se comprometeu a conservalo e, posiblemente, expoñelo como parte dunha colección do Nadal. Xa non estará no salón familiar de Forest Road, pero a súa historia expandiuse moito máis alá do que Dorothy imaxinaría.
E con ela, a mensaxe persiste: que a maxia do Nadal non está nas luces nin nos agasallos caros, senón nos vínculos, nos recordos e nas pequenas tradicións que perduran mesmo cando o tempo pasa e as persoas xa non están.
FONTE: Christian Pérez/muyinteresante.com