vgomez

Estando a Terra nun principio cuberta de auga e xurdindo a luz por primeira vez, Atenea e Poseidón profiaban en fundar unha cidade cos seus propios nomes. Entón Zeus quixo acabar coa deboura e díxolles que quen de ámbolos dous lle dese á cidade o ben máis prezado sería o dono dela. Así, Poseidón enfeitouna con peiraos e fondeadoiros; mentres, Atenea fixo abrollar na acróplole unha vizosa oliveira chea de froitos, que cinguíu ademais nunha coroa, e cando a viron todos, conseguíu a victoria e chamaron á cidade polo seu nome : Atenas. Poseidón, derrotado, arredouse aos seus dominios.

Poseidón: Na mitoloxía grega era o deus do mar e dos terremotos.  Atenea: Na mitoloxía grega era a deusa sa dabiduría, da estratexia e da guerra xusta. Zeus: Na mitoloxía grega era o rei dos deuses do Olimpo, deus do ceo e do trono.  Atenas: Capital de Grecia.

Verde foi como nacín

e de loito me vestín

e para atormentarme

ouro fino me volvín.

Ten esférica figura

e por veces alongada

e a calquera persoa honrada

merca e procura.

Eu frito

eu tosto

e na cociña

teño o meu posto.

En certo lugar, de sona polo cultivo da oliveira, o sancristán recibía o encargo de recoller o aceite, que todos os anos ofrecían ao santo patrón os fregueses; pero quixo ter unhas ganancias, por ser o ano en que ía moi caro, e mesturouno con auga. Non obstante, o crego, que sempre andaba ao axexo, pois non era a primeira falcatruada que o sancristán lle facía, descubriuno e dixo, dirixíndose a el aproveitando a misa do domingo:

- Este ano o aceite semella auga e ata o punto que as ras poderían nadar nel.

O que fixo que o rostro do sancristán avermellase ata as orellas. Os olivareiros deseguida se decataron e, como o día coincidira co Domingo de Ramos, agardaron ao sacristán á saída da misa e comenzaron a darlle unha malleira cos ramos, naturalmente de oliveira. Entón o sacristán pedíu axuda dicindo:

- Señor cura, válgame que me van deixar derrengado.

Ao que lle respondeu moi sereno o crego:

- Quen foi agudo para roubar o aceite, que o sexa agora para librarse dos paus.

Cando falamos de aceite como producto e da oliveira coma árbore, non o relacionamos con Galicia como productor e si como consumidor. Non é así. Galicia, polo seu clima, foi e é un lugar axeitado para este cultivo. O clima oceánico-mediterráneo, sobre todo da zona suroriental da comunidade, faina axeitada polos terreos con humidade e áridos. Existen zonas de Galicia, por certo nun tempo pasadao moi productivas, noutro decadentes e agora incipientes, nas que se cultiva este producto: Betanzos (Coruña), Quiroga (Lugo), Valdeorras (Ourense), Tomiño (Pontevedra), por citar algunhas.

A oliveira pertence á orde botánica das ligustrais, familia das oleáceas, con dúas subespécies : oleaster (oliveira silvestre) e sativa (oliveira).

Son moitos os refráns sobre a árbore (oliveira) e o producuto que obtemos (aceite). Vexamos algúns:

Sobre o froito:

*Oliveira e aceituna toda é unha.

* Oliva unha é ouro, dúas prata, a terceira mata.

* Auga e Lúa, tempo de acietunas.

* Comida a oliva, bota o óso fóra.

* Quen colle olivas antes de xaneiro, deixa a oliva na oliveira.

* No tempo das olivas teñen noivos as sobriñas.

* Aceite e acietunas, por veces moitas, outras ningunhas.

* Como sei que che gustan as acaitunas como os ovos de pava, traíoche algunhas.

Sobre o producto:

* Aceite e viño bálsamo divino.

* A mellor cociñeira é a oliva.

* Flor de oliveira en abril, aceite no candil.

* Se queres chegar a vello, garda aceite no pendello.

* A verdade como o aceite queda sempre por enriba.

* Aceite o de enriba, viño o do medio e mel o do fondo.

* Viño quente e o aceite son alimento.

* Aceite dabondo bo ano por diante.

* Aceite, carne, pan trigo e sal, mercadoría real.

Sobre a árbore:

* O aceite da oliveira todo o mal quita.

* Mentres as oliveiras teñan froito, serán os estornillos os seus amigos.

* Cada moucho á súa oliveira.

* Casa de pai, viño de avó e oliveira de bisavó.

* Oliveira bruta que a forza de paus dás froito.

* Se algunha vez me esquecerás, cávame aínda que non me ares.

* A oliveira fai o ben aínda que lle fagan mal.

FONTE: Almanaque Agricola ZZ 2009

Roda auténtica de afiar, instrumento imprescindible dun afiador.

Hai uns días celebrouse no Rosal unha festa entrañable: "A festa do cabaqueiro". Nela rememórase o traballo de moitos rosaleiros que traballaron nas telleiras e que empregaban unha xerga, un vocabulario propio: o cabaqueiro.

Na miña terra, en Ourense, temos algo similar pero aplicado aos afiadores: o barallete.

Os afiadores necesitaban apoiarse uns a outros, porque se ven mergullados nun mundo no que debían vencer non poucas dificultades no trato coas persoas que os rodean: seareiros dos lugares visitados, garda civil, cobradores de taxas -como en Barcelona, onde se lle obrigaba a ter unha licencia de traballador ambulante-, ou en determinados concellos de Galicia nos que non se lles permitía circular coa roda en domingo para non entorpecer á xente que ía á misa. Nace así  unha lingua común a todos os que exercían esta profesión andadora que os mutilos tentaban aprender durante o tempo que estaban a caron do seu amo ou naceiro. Era unha linguasxe que funcionaba como unha auténtica xerga de grupo. Tiña como característica propia a de abranguer máis de dous mil vocablos que pertencían a adxectivos, verbos e substantivos. Estes tiñan a súa orixe no idioma galego, aínda que deformados fonéticamente. Ademais había vocablos xermánicos e do idioma caló (dos xitanos), sen que se esquecesen nomes que se encontran coa fala dos pícaros e que aínda conservan quinquis e esqueiros. Unha norma do barallete era que no seu conxunto  de palabras non entraban as que indicaban violencia. De xeito que este modo de entenderse tan só restrinxido aos afiadores supón unha protección  para evitar a comprensión por parte de oídos alleos ao oficio.

Don Xose Ramón Fernández Oxea, que usaba o pseudónimo "Ben-Cho-Shey", foi o home que máis se ocupou do tema dos afiadores, sendo o autor dun diccionario do barellete.

Aquí amoso algunhas palabras:

Boca- garlea

Can- doco

Lingua- lengumela

Mentira- farela

Mutilo- aprendiz

Naceiro- amo

Neno-a- Guezo-a

E algunha frase:

Traballas moito? - Manchas largaño?

Afio estas tesouras- Arreo estas trincantes

Ise home é un sinvergonza- Ise belén é un discoirento

O cabaqueiro e o barallete son formas culturais do noso país que non debemos esquecer!

Voltaba de misar un abade montado na súa besta, cando, á beira do camiño, nunha leira grande, a medio decruar, víu unha xugada parada, co arado fóra da terra, e o labrego revolvendo os regos, coa cota da vara aguillada.

- Que fas, home? -preguntou.

- Ando buscando a rella do arado, que a perdín hai un anaco e non dou con ela.

- Dame unhas moedas -engadíu o crego mentres sonría-, que llas vou ofrecer ao Santo Antón, xa verás que axiña cha devolve.

- Non fai falla -contestou o paisano. Xa lle ofrecín eu unha rella de ouro macizo cando consiga atopar esta.

- Así saes perdendo -terciou o cura-, porque coa que lle ofreciches podes mercar moitas como a que tes perdido.

- Xa, xa -rematou o da leira con retranca-, pero ao santo xa o teño enganado máis veces.

Fonte: Almanaque Agrícola ZZ Ano 2003

Hoxe propoñovos un conto de Manuel Lugrís Freire. Pero, quen é? Pois trátase dun escritor nacido en Sada (A Coruña) en 1863 e morto en 1940. Foi un home comprometido co galego. Se queres coñecer algo da súa biografía e vida pincha en Manuel Lugrís Freire 

O conto en cuestión é "A mitá en cartos"

Fai tantos anos como eu conto de vida, que andaba visitando as freguesías das Mariñas un señor Arzobispo, cuio nome non lembro, desprendido, xeneroso e caritativo coma un cristiano de boa lei. Por aquelo de que "canto máis doce é o mel, máis moscas caen sobre el", non acougaba o perlado coas peticións que decote i en todas partes lle facían.

Nunha aldea, preto de Betanzos, según conta a historia, presentáronse ao señor Arzobispo dous labregos a pedirlle diñeiro para a fundación  dunha escola de primeiras letras. Xa non lle quedaba nin branca na faltriqueira, e o rogo aquel púxoo nun verdadeiro compromiso.

- Señor -decíalle Chinto, repetindo as palabras que lle apuntaba por detrás Bastián, seu compañeiro de comisión-; sabemos que a vosa señoría é xeneroso e amigo dos pobres, e polo mesmo vimos a lle rogar que nos dea algo para axudarnos a erguer as paredes da nosa escola, que tanta falla nos fai...

- Ben sabe Dios, meus fillos, -respondeu o perlado-; ben sabe Dios que eu non podo negarme a axudarvos na vosa empresa. Enseñar ao que non sabe é unha obra de misericordia das máis proveitosas e gratas aos ollos de Dios.

- Ten razón, si, señor -anadéu Chinto, máis contento que un cuco porque comprendeu que a súa petición era atendida.

- E polo tanto -sigueu o perlado con voz solene e cariñosa-, eu concedereivos, para vós e máis para os que vos axuden na civilizadora labor, catrocentos días de indulxencia plenaria...

-Está ben, si, señor; Dios llo pague -contestóu Chinto con certa resignación.

E Bastián, que estaba detrás, díxolle quediño:

- Chinto, dille á súa señoría que che dea a mitá das indulxencias en cartos.

(Respetouse a ortografía e vocabulario do autor)

En próximos días proporeivos outros contos da súa autoría.

Saturio nacera ao pé da Ribeira Sacra do Miño, entre viñedos dourados e a beleza dunha paisaxe singular que os seus ollos nunca puideron ver por mor da súa eiva de nacemento. Entón atopou na música da zanfona o motivo para alegrar ás xentes. Daba xenio  velo según contaban uns e outros. De xeito que a súa sona medrou co tempo de tal maneira que non había vodas, bautizos, casamentos, feiras ou romarías na que el non estivese na súa bisbarra. O seu campo de acción foise estendento e así pronto tamén se coñeceu en toda a terra galega. Así percorreu Vigo, a perla do Atlántico; Pontevedra, das rías a marabilla; Lugo, a cidade gardada polas murallas milenarias; Santiago, a cidade onde se concetra o mundo cristián; en fin Ourense, onde a auga ferve na fonte ou A Coruña, a chamada cidade de cristal.

Así dábase o caso que pola mañás o son do seu instrumento deixaba abraiadas ás xentes despois de cantarlle  algún que outro suceso monstruoso e polas tardes alegraba a mozas e mozos en calquera romaría. De maneira que as veces alguén lle rexeitaba tal parecer, sen embargo el respondíalle moi pereno: "Eu cambio igual que o tempo".

Pero as modas tamén trocan, e así, a zanfona, que un día entrara en Sevilla tocada por músicos diante do rei Fernando ao ser o consquistada ao infiel, ou que acompañou  Martín Codax nas cantigas de amigo, a zanfona coa que o infeliz xograr Macías atopou a morte apreixando as súas teclas, en fin a zanfona que inspiraba ao rei Alfonso X "O Sabio" na composición das preferencias das xentes porque estas tamnén cambiaron, para escoitar outros instrumentos que lles ofrecían  maiores posibilidades para divertirse. Saturio agora é un mendicante máis que pide, ao toque da zanfona, esmola á porta dunha igrexa ou en calquera recuncho dunha rúa. E igual que alma en pena rematou por percorrer camiños e congostras nunha andaina que semella non ter fin. A xente ao velo di: "Velaí vai o tolo da zanfona".

Fonte ZZ Almanaque Agrícola 2003

A zanfona pertence á familia de instrumentos da corda freteada ou cordófonos. Consta de cinco cordas de tripa (dúas destas cordas, Bordón e Bordoncillo, van polo exterior do instrumento e as outras polo interior), a Roda (que se acciona mediante unha Manivela ou Beo), unha Caixa de Resonancia, un Teclado, o Cordoeiro, a Cravixa e o Cravixeiro.

A zanfona atopámola con distintos nomes no idioma español: "Viola de rueda", "Viola de ciego", "Gaita de rueda", "Lira de rueda" ... incluso en Galicia temos as voces zanfona, zanfonia  ou zanfoña.

O antecesor  directo da zanfona foi o organistrum, que aparece no eido instrumental no século X. Foi un instrumento máis usado polos músicos da corte dos reis Luís XIV e Luís XV de Francia e tamén moi apreciado por princesas e príncipes. Introdúcese en Galicia a través do Camiño de Santiago, instrumento preferido dos xograes da Escola Galaico Portuguesa, que foi precisamente a época do seu esplendor.

Se queres escoitala pincha en MÚSICA DE ZANFONA

REFRÁNS:

"Es maís pesado que unha zanfoña"

"Vai con esa zanfona a outra parte"

"O leite con moita tona e na romaría a zanfona"

"Bicos para a namorada e música de zanfona na alborada"

"Zanfona e pandeiro levan alegría ao turreiro"

"O son da zanfona é doce como o mel por eso todos acoden a el"

"A muller amerceada polo mal de amores atopa na zanfona consolo para as súas dores"

Fonte: Almanaque Agrícola ZZ. Ano LI

As casas indianas son numerosas vivendas construídas na segunda metade do século XIX e primeira metade do XX polos emigrantes guardeses a Porto Rico, República Dominicana e Brasil.

Caracterízanse polo emprego de cantería, azulexo e forxa. Adpotan as estructuras do país americano; o que lle confire unha personalidade propia.

O Concello de A Guarda quere evitar o seu esquecemento, polo que deseñou unha ruta cun servizo gratuíto de guías.

Se queres coñecer máis sobre elas, así como a ruta deseñada para percorrelas pincha en CASAS INDINAS

Sempre houbo en Galicia unha gran tradición bandística. Moitas e boas agrupacións que deleitaban e deleitan á xente, en festas, procesións ou romarías. Algunhas tan grandes, que mesmo pasaban dos cincuenta números.

Nunha pequena aldea de Lugo, trataron de traer unha banda para as festas do setembro, pero, como a aldea era tan cativa, pensaron en contratar só unha parte da mesma.

Amable e Paco eran os maiorais da comisión, e achegáronse á cidade que tiña a banda máis grande da bisbarra. Ian falar co xefe da agrupación, Don Alejandro Solís, natural de Valencia.

- Mestre, vimos contratarlle vintemúsicos para a festa dos Remedios.

- Ya, dixo el, pero, qué músicos? Porque no todos os contarán lo mismo. Depende del instrumento que ejecuten.

Colleu unha lista e engadíu:

- El más caro: el director, que soy yo; le siguen los primeros clarinetes, luego las flautas traveseras y flautines, requintos, fliscornos y pínfanos, trompetas, fagots y contrafagots, oboe, corno inglés, trompas, ...

Aquel home non acababa de nomear instrumentos que nin coñecían. Amable atallou a conversa en seco e preguntou:

- E logo? Cal é o músico máis barato?

- El bombo. Contestou o profesor.

- Pois daquela, dixo o Paco, que veñan vinte bombos, e non se fale máis.

Un cabo da Garda Civil estaba certo día cun compañeiro nunha recta dunha estrada galega facendo un control de tráfico. Ao lonxe, viron achegarse un coche que viña de lado a lado da estrada; ás veces nas beiravías e mesmo baixando ata a cuneta.

- Ai, Virxe do ceo, como guía aquela muller, que non se sabe se via ou vén- di o cabo.

Acénanlle, para fronte a eles e o número dille case con mágoa:

- Pero señorita, vostede sabe a chea de infraccións  que cometeu dende que a vimos? Vostede pensou no perigo que representa na estrada conducindo así? Imos ter que quitarlle o carné de conducir!

- Moitas grazas señor garda. Agradézollo. A ver se mo sacan logo vostedes. Eu xa fun ao exame vinte e seis veces e aínda non o din sacado! - díxo a muller.

NOVEMBRO OU MES DE SANTOS:

"Se queres ter allo fino, plántao polo San Martiño" (11 de novembro)

"As castañas polo San Martiño, teñen sede e queren viño"

"Castañas, viño novo e chourizos, no mes de Santos son vicios"

"En novembro, cavar non se che lembre; a aixada de cavar emprégaa en aburatar"

"Polo San Martiño veranciño, por Sta. Isabel inverno e encher"(11 e 19 de novembro)

"Polos Santos, o que sementa millo come cardos"

"Meu santiño Santo André, eu como foi non sei, fomos dous e viñemos tres" (10 de novembro)

DECEMBRO OU NADAL:

"As castañas no Nadal saben ben pero pártense mal"

"Se Nadal nada, sinal de boa anada"

"Se o Nadal vén mollado, o xaneiro vén xeado"

"Día de San Nicolao, está a neve de pao en pao, e non no chao" (6 de decembro)

SETEMBRO:

"Néboa en setembro, trae o sur no ventre"

"O pan que foi ben sachado, enche o hórreo do seu amo"

"Se queres sacar mel, castra polo San Miguel" (29 de setembro)

"San Miguel das uvas maduras, moito tardas e pouco duras"

"Por San Damián ten o millo da túa man" (26 de setembro)

OUTUBRO:

"Outono chegar, porco cebar"

"Moito as de saber para cogomelos coller"

"Noroeste de serán, vendaval pola mañá"

"Cando chove e vai vento, pecha a porta e estate dentro"

Unha vez era un andaluz e un galego que ían xuntos no tren meténdose pullas o un ao outro, e o andaluz díxolle ao galego:

- En mi tierra vi un repollo tan grande que ocupaba una extensión de cuatro kilómetros cuadrados.

E entón o galego díxolle:

- Pois na miña terra están facendo unha caldeira tan grande que traballan nela cen latoeiros e non senten os uns aos outros golpear os martelos.

- ¿Y para qué iban a haser una cardera tan grande?

- Para cocer o teu repolo!

SANTIAGO OU XULLO:

"En Xullo arder e patacas coller"

"Por Santiago pinta o bago" (25 de xullo)

"Cando a mora madura, xa pinta a uva"

"Cando comenzan as uvas a pintar, comenzan as mozas a fiar"

"Cando o trigo vai louro, o muxo vale ouro"

AGOSTO:

"Non é bo mosto o que se molla en agosto"

"Chuvia no agosto, nin bo magosto, nin bo mosto, nin bo entrecosto"

"Agosto ardenteiro, herba no palleiro"

"En agosto, sol posto, noite conosco"

Fomos facer unha visita técnica á viña de certa abadía do Miño lucense. Aló, o señor abade daquela parroquia coversou connosco de moitos e fermosos temas, e  quixo contarnos a "reliadade da vida" en termos de parodia litúrxica.

"... Deus creou o burro e díxolle: "Serás burro, e traballarás a cotio cargando feixes no lombo. Non terás intelixencia, comerás forraxe verde ou seca e mesmo recibirás algunha malleira. Vivirás cuarenta anos."

O animaliño, vendo a vida que lle agardaba, pedíu: "Señor, para vivir coma burro abóndame vinte anos". Deus, que era bo, entendeuno e concedeullo.

Logo creou o can e tamén lle dixo: "Serás can, e coidarás a casa dos homes sendo o seu amigo máis fiel. Darás xuda, cariño e compaña que poucas veces che devolverán. Comerás os ósos que che tiren e durmirás ó sereo ou no fondo da escaleira tanto de verán coma de inverno. Vivirás vinte anos."

"Señor, para este xeito de vida chégame coa metade dese tempo". Deus tamén llo concedeu.

Creou tamén a mona dicíndolle: "Serás mona, saltarás de póla en póla, farás pallasadas e divertirás á xente. Vivirás vintecinco anos".

Tamén a mona pensou que era abondo e pediulle a Deus que lle quitase quince anos, cousa que lle concedeu.

Dispois creou Deus aos outros animais e por último ao home, dicíndolle: "Serás home, o ser máis perfecto da creación, o único intelixente e racional sobre a face da Terra. Empregarás a túa mente para someter ás bestas, que estarán ao teu servizo e dominarás tamén o mundo, vivindo uns vinte anos."

O home escoitou pacientemente e ao final repuxo: "Señor, serei home, pero paréceme pouco tempo vinte anos. Por que non me dás os trinta que desprezou o burro, os dez que o can non quixo e máis os quince que a mona rexeitou?

Así o fixo Deus, e dende aquela o home vive vinte anos coma home. Despois casa e pasa trinta coma burro, traballando e cargando peso no lombo para sacar adiante a familia. Non soe recibir malleiras. Logo, os fillos vanse e vive coma un can coidando a casa durante alomenos dez anos. Ao final, chega a vello, xubílase, e vive dez anos de mona, de póla en póla ou de casa en casa facendo pallasadas para divertir aos seus netos.

Fonte: Almanaque Agrícola ZZ

Humor sobre o refraneiro e o tempo: Gogue (Faro de Vigo 01/08/2009)

MAIO:

"En maio a vella queima o tallo, pero unha miguiña que quedou, para San Xoán a deixou"

"En maio o millo sementado, cal enxoito, cal mollado"

"Vai ver a túa viña se reluz o día de Santa Cruz" (3 de maio).

"Santa Cruz de maio, o lobo e o corvo nado, e o raposo medio criado"

"Se a cobra cantou en marzo, neve no maio"

"Auga de maio, pan todo o ano"

"Abril chuvioso, maio pardo, San Xoán claro, enchen o carro"

"Maio ventoso, para o labrador fermoso, para o mariñeiro desastroso"

"A sardiña de maio, que a parta un raio"

SAN XOÁN:

"Quen xuxúa en San Xoán, ou é tolo ou non ten pan"

"A sardiña polo abril déixaa ir, polo maio ásaa no borrallo, pero polo San Xoán deixa que pingue no pan"

"Entre San Xoán e San Pedro, recolleita do centeo" (24 e 29 de xuño)

"Entre San Xoán e San Pedro, xofra sen medo"

"Polo San Pedro rega con medo, polo San Bieito rega a feito" (24 de xuño e 11 agosto)

"Do San Antonio ao San Xoán once días van" (13 e 24 de xuño)

"En San Xoán, aínda hai tres días para cardar a lan"

"A auga de San Xoán, leva o viño e non dá pan"

"Ata San Pedro, o viño treme de medo"

"Auga en San Xoán, a mexada dun can"

Servandiño era un curiña moi novo, acabado de saír do seminario maior de Lugo, e coa cabeza chea de novos ideais, que chegou destinado a un pequeno lugar do oriente coruñés onde a vida era moi tranquila.

Ao cabo duns días de se incorporar á súa freguesía, vai visitar un colega seu, con varios anos de oficio, da parroquía veciña, sendo moi ben recibido por estoutro párroco que mesmo lle porfía para que quedara a cear.

Durante a cea decátase Servandiño  de que o seu amigo ten como serventa unha rapaciña fermosa e boa moza, tratándose amo e criada con grande familiaridade e confianza sospeitosa.

Cando ámbolos dous quedan sós, pregúntalle o curiña:

- Y dígame, Don Domingo;  esta muchacha y usted se comportan debidamente en su larga convivencia. Siguen las pautas de castidad absoluta ¿verdad?

- Pues claro, Servando. No lo dudes en ningún momento. Ella, como yo, es una excelente cristiana, devota, católica y practicante.

Coa explicación non quedou moi convencido Servandiño, pero tampouco dixo nada, e regresou á súa parroquia.

Ao pouco tempo, diríxese a atractiva rapaza ao seu amo crego para lle comentar unha nova.

- Dende que estivo por aquí, e ceou connosco o seu colega de San Lourenzo, non atopo o cullerón de prata co que servimos a sopa.

Por esa razón o curiña recibe aos dous días unha carta do seu colega que di o seguinte:

"Querido Servando: no quiero decir nada con esto, pero desde que has estado en nuestra tu abadía, nos ha desaparecido un cucharón de plata que utilizamos en las comidas relevantes".

Non tarda moito Servandiño en respostar con outra breve misiva na que di:

"Querido Don Domingo: tampoco yo queiro decir nada con esto, pero si la criada hubiese dormido una sóla noche en su cama, encontraría el cucharón de plata que dejé escondido debajo de la manta, cuando estuve de visita".

  Fonte: Almanaque Agrícola ZZ 2006

MARZO

"Cando o marzo maiea o maio marcea"

"Se por marzo canta a ra, no maio xa calará"

"Gomo de marzo, non vai ao cabazo"

"A viña do bo amo pódase en marzo. A viña dun ruín pódase en abril"

"En marzo podar e cavar se queres colleitar"

"Marzo chegar, tempo de enxertar"

ABRIL

"Polo abril, xa só poda o labrego ruín"

"Polo San Marcos (día 25), o millo nin nacido nin no saco (semeado)"

"Abril amoroso, San Xoán ventoso"

"En abril e maio fai fariña para todo o ano"

"Abril chuvioso, maio pardo, San Xoán claro, enchen o carro"

"Abril frío, moito pan e pouco viño"

"Se o abril vén mollado, no maio canta o río e baila o prado"

"Ben coidado o colmear, por abril debe enxamiar"

"En abril augas mil, se non é ao comenzo, é no medio ou ao fin"

Un REFRÁN é un dito popular e sentencioso que contén un consello ou unha moralexa.

O refraneiro galego é prolífero, sobre todo no referente aos meses, relacionando estes co tempo e coas actividades agrarias. Precisamente sobre este aspecto imos tratar hoxe, nunha primeira parte:

XANEIRO:

"Poucas chuvias en xaneiro, enchen o canleiro"

"A sardiña no xaneiro, cúspelle a barba a un mariñeiro"

"Cando as ras cantan no xaneiro, sinal de fame no eido"

"No mes de xaneiro pés no braseiro"

"Amor o primeiro, e a lúa a de xaneiro"

"En xaneiro, visita o outeiro; se ves verdegar, ponte a chorar; se ves terrexar, ponte a cantar".

"Por xaneiro, o ferreiro vale carneiro"

"A auga do mes de xaneiro mata ó usureiro"

FEBREIRO:

"Febreiriño do rabo torto, cos teus días vinte e oito, se tiveses máis catro, non queda nin gato, nin raposo no burato"

"Febreiro camiseiro, non dá boa meda, nin bo palleiro"

"Cando non chove en febreiro, nin bo pardo nin bo centeo"

"Neve febreiriña, tarda vén e logo camiña"

"A chuvia de febreiro, enche o cabaceiro"

"Ano de xeadas, ano de fornadas"

A Torre de Hércules de A Coruña, o faro romano máis antigo do mundo en activo, foi declarada  Patrimonio da Humanidade polo Comité do Patrimonio Mundial da UNESCO, que celebra en Sevilla a súa 33 reunión.

A Torre de Hércules foi construída polos romanos como faro de navegación no século I  d. C., entre os reinados de Nerón e Vespasiano. A fachada actual da torre é o froito da remodelación neoclásica efectuada no século XVIII. Os datos máis importantes son:

• Localización: 43º23´N 8º24´W.
• Altura: 49 metros.
• Altura sobre o nivel do mar: 106 metros.
• Escalones: 234.
• Alcance: 24 millas.
• Destellos: grupo de 4 cada 20 segundos.

Iniciamos un novo TEMA, fundamentalmente adicado á cultura popular galega, na súa maioría con relación ao medio natural, que pretende recuperar e lembrar cousas do pasado pero aínda vixentes. Todas estarán baixo o título OUTRAS COUSAS.

Para comenzar un PROVERBIO (que é unha sentenza ou refrán que contén un consello ou unha ensinaza moral).

Non digas todo o que sabes,

porque o que di todo o que sabe,

moitas veces di o que non convén.

Non fagas todo o que poidas,

porque o que fai todo o que pode,

moitas veces fai o que non debe.

 Non creas todo o que escoites,

pois o que cre todo o que escoita

moitas veces xuzga o que non ve.

 Non gastes todo o que tes,

porque o que gasta todo o que ten,

moitas veces gasta o que non pode.

                                                   Anónimo

Merece a pena pararse un chisco a pensar o que di!