NOMES PROPIOS

HENRIETTA SWAN LEAVITT

Dende estas páxinas, con motivo da celebración do Ano Internacional da Astronomía 2009, queremos facer referencia a figuras importantes, sobre todo mulleres que sempre estiveron en segunda fila, neste campo. Hoxe falaremos de HENRIETTA SWAN LEAVITT.

Naceu no ano 1868 e morreu en 1921. Astrónoma estadounidense. Membro dun grupo de rasteradoreas de estrelas do Observatorio de Harvard. Leavitt descubríu a relación período-luminosidade, un método novo para a medida de distanccia de obxectos astronómicos. Leavitt chegou a esta conclusión despois dun metódico e detallado cómputo das estrelas Cefeidas. Nun só ano, 1905, descubríu 843 novas estrelas variables na Nube Menor de Magallanes (esta cifra elévase ata 2.400 se se contabiliza o total da súa vida). Ademáis, temén achou catro novas. A súa importancia científica só foi apreciada despois da morte, en parte grazas ao intento de nomeala para o Premio Nobel en 1925, algo que resoltou imposible posto que este premio non se concede a título póstumo.

"A pesar das súas achegas á Astronomía, cando morreu o seu posto seguía sendo de "axudante".

¡Penoso!

 

JOAN MASSAGUÉ

Joan Massagué (Foto: Javier Cortera)

Falar de Joan Massagué e falar de cancro. Científico e investigador español, nacionalidazo en EEUU. Naceu en Barcelona no ano 1953. Esudiou Farmacia e doutorouse en Bioquímica pola Universidade de Barcelona. Estivo nas Universidades de EEUU de Brown e Massachusetts. En 1989, pasou a dirixir o Departamento de Biloxía Celular e Xenética do Memorial Sloan-Kettering Cancer Center de Nueva York. A su vez, é investigador do Horward Hughes Medical Institute e director adxunto do Institut de Recerca Biomèdica (IRB Barcelona), supervisando os grupos de investigación do Instituto MetLab.

O seu traballo está centrado no estudio de mecanismos de señalización que son esenciais para o desenvolvemento normal dos tecidos e que se alteran coa presenza do cancro. É un dos investigadores máis importantes nas área de regulación da división celular e da metástase do cancro.

As súas investigacións foron clave no coñecemento dos mecanismos que permiten deter a proliferación celular, proceso que cando se descontrola leva á formación de tumores. Tamén, a raíz das súas investigacións, permitiron identificar os 18 xenes que contrlan a metástase das células tumorales do cancro de mama cara a outros órganos, que abre posibilidades de investigación neste aspecto do cancro.

Autor de innumerables artigos científicos, galardóns e distincións, entre eles o Premio Principe de Asturias de Investigación Científica e Técnica no ano 2004.

DOMINGO DE SOTO

Domingo de Soto naceu en Segovia en 1494. Frade dominico. Estudiou en Salamanca, Alcala de Henares e París. Carlos V enviouno ao Concilio de Trento comio teólogo imperiral, sendo posteriormente o seu confesor.

Ten numerosas obras de teoloxía, dereito, filosofía e lóxica. Comentou varios libros de física e lóxica aristotélica, sendo o primeiro en establecer que un corpo en caída libre vai con movemento uniformemente acelerado, e non só iso, senón que aplicou con éxito a matemática a este problema. Este principio sempre foi atribuído a Galileo Galilei que vivíu entre 1564 e1642. Lembremos que este postulado foi o alicerece para que posteriormente xurdira a lei da Gravitación Universal de Newton, perefeccionada posteriormente pola Teoría da Relatividade de Einstein.

Domingo de Soto morreu en Salamanca en 1570.

JACQUES PICCARD

Onte, sabado, 1 de novembro de 2008 faceleu Jacques Piccard en Suíza aos 86 anos. Oceanógrafo, inventor, explorador dos grandes fondos mariños e, sobre todo, amante do mar. Era coñecido como o Capitán Nemo suízo.

Nacera un 28 de xullo de 1922 en Bruselas. Estudou economía e relaicóns internacionais na Universidade de Xinebra, pero decidíu seguir a senda do seu pai (August Piccard, 1884-1962, físico suízo e inventor do globo estratosférico e do batiscafo). A partir dos anos 50 adicouse ao descubrimento dos fondos mariños. En 1960 bateu todos os récords de inmersión co seu submarino "Trieste" alcanzando a  profundidade de 10.916 metros, no leito da Fosa das Marianas.

Tamén construíu catro "mesoscafos", sumerxibles para profundidades medias. En 1969 foi o protagonista  dun novo hito, ao estar baixo a auga un mes enteiro a bordo do seu submarino no Golfo Stream.

Foi un apasionado polo estudo e a protección dos mares.

 

STEPHEN WILLIAM HAWKING

Stephen William Hawking: O home que puxo o Universo ao alcance da nosa man.

Naceu o 8 de xaneiro de 1042 en Oxford (Inglaterra). De neno mostrou sempre fascinación polo cosmos. Aínda que o pai quería que fose médico, estudou Física. Alumno brillante, despois de obter o doutorado pasou a ser investigador e máis tarde profesor.

Incorporouse ao departamento de Matemáticas Aplicadas e Física teórica na Universidade de Cambridge. En 1980 ocupou o prestixioso posto de profesor lucasiano, que en 1669 tamén ocupara  Isaac Newton.

O profesor Hawking ten 12 doutorados honoríficos, e numerosos galardóns, medallas e premios, entre eles o premio Príncipe de Asturias da Concordia en 1989.

O seu traballo científico centrouse no estudo das leis básicas que gobernan o Universo: tratou de aproximar a teoría da relatividade e a mecánica cuántica para poder explicar a orixe do Universo. En colaboración con Royer Penrose, chegou á conclusión de que o espazo e o tempo teñen que ter un principio, no que ambos científicos chamaron o Big Bang, e un fin dentro dos buratos negros. Na actualidade, os seus estudos céntranse no comportamento gravitacional dos buracos negros.

Leva publicado varios libros de divulgación: Breve historia do tempo, Buratos negros, universos bebés e outros ensaios, e O Universo nunha casca de noz.

Dende 1985 unha esclerose lateral teno postrado nunha cadeira de rodas.

Nesta próxima fin de semana estará en Galicia, concretamente en Santiago de Compostela, onde dará unha conferencia.

NOMES PROPIOS: HUBBLE

Edwin Powell Hublle naceu o 20 de novembro de 1889 en Marshfield (Missouri-Estados Unidos). Estudiou Matemáticas e Astronomía, e posteriormente Dereito durante tres anos na Universidade de Oxford. Practicou atletismno e boxeo, e foi soldado na Primeira Guerrra Mundial.

En 1917 doctorouse en Física no Observatorio de Yerkes da Universidade de Chicago. Traballou no observatorio de Monte Wilson ata 1953.

Durante a súa vida utilizou para as súas observacións os mellores telescopios: Hale, Hooker, etc. As observacións realizadas durante os anos 1923 e 1924 viron a luz o 30 de decembro dese ano. Confirmou as  observacións de Emmanuel Kant sobre a existencia do que chamou "universos illas". Hubble afirmou, sen ningún xénero de dúbida, que as nebulosas observadas ata o momento con telescopios menos potentes, non forman parte da nosa galaxia. Confirmou a exsietencia de galaxias diferentes á Vía Láctea. Á súa vez, puido observar estrelas individuais no brazo espiral de Andrómeda.

En 1919 publicou a "ley de recesión da galaxias", tamén coñecida como ley de Hubble, que permitía calcular tanto o tamaño como a idade do Universo, poñendo os cementos que sostiñan as primeiras hipóteses da expansión do Universo. A súa orixe explícase actualmente por medio da teoría do Grande estoupido ou Big Bang.

Habble foi o precursor da clasificación dos tipos de galaxias, que aínda perdura sen moitos cambios. A divulgación dos seus descubrimentos quedou reflectida na súa obra "Realm of the Nebula"  (1936).

Participou no deseño dos maiores telescopios de Monte Palomar. Polas súas aportacións ao campo da Astronomía e Cosmoloxía púxoselle o seu nome ao telescopio orbital lanzado ao espazo en 1990.

 Morreu dunha trombosis cerebral en San Marino (California-Estados Unidos) o 28 de setembro 1953.

NOMES PROPIOS: ALEXANDER FLEMING

Naceu en 1881 en Ayrshire (Escocia), sendo o séptimo fillo dunha familia campesiña de oito irmáns. Estudiou medicina na Universidade de Londres, compatibilizando os seus estudios co traballo nunha empresa naviera. Especializouse en bacterioloxía, adicándose a investigación médica. Uníuse ao equipo de sir Almroth Wright, científico coñecido por buscar axentes farmacolóxicos que aumentasen a eficiencia natural dos leucocitos.

Durante a I Guerra mundial traballou como médico militar en Francia, aspecto este que lle marcaría ao remate da mesma, adicándose a investigación das defensas do corpo humano contra as infeccións bacterianas.

O descubrimento da penicilina producíuse grazas a un acontecemento fortuíto. Fleming, en setembro de 1928, estudiaba as mutacións das colonias de estafilococos, e un dos seus cultivos contaminuouse accidentalmente polo fungo Penicilliun notatum. Observou que os estafilococos fixéranse transparentes ao redor do fungo, interpretando este fenómeno como que o fungo producía unha substancia antibacteriana. Sacando producto aos limitados recursos de que dispoñía, fleming contribuíu ao desenvolvemento das propiedades antibióticas do fungo anteriormente citado.

Os seus traballos no desenvolvemento dos antibióticos foron esenciais para o aumento da esperanza de vida da poboación e, sobre todo, para a diminución na mortalidade infantil. Foi, tamén, pioneiro no emprego de antisifilíticos.

Nomeado profesor do Royal College of Surgeons en 1919, e sir, en 1944, as súas aportacións ás ciencias foron recoñecidas en 1945 co Premio Nóbel de Fisioloxía e Medicina, que compartíu cos científicos británicos Howard Walter Florey e Ernst Boris Chain.

Morreu en 1955 en Londres, a causa dun ataque cardíaco.

GERALD DURRELL

Naceu en 1925 en Jamshedpur (India). Medrou co modelo estricto de educación dunha familia británica. En 1928, despois da morte do seu pai, a súa familia regresa a Inglaterra e posteriormente transladaronse á illa grega de Corfú, onde vivíu experiencias que lle marcaron a vida persoal e profesional. Sempre rodeado de animais, interesouse por observalos e coidalos, case como se fose o seu pai.

A súa familia volveu de novo a Inglaterra, onde sufríu as penurias da II Guerra Mundial, costándolle nun principio atopar traballo, ata que o contrataron co mo axudante nun acuario e logo nunha tenda de animais domésticos. En 1945 comenzou a traballar no zoolóxico de Whipsnade.

O seu afán pola aventura e o estudio dos animais levárono a organizar, e incluso a financiar, expedicións na busca de animais. Nunha delas chegou ata a Guaiama Británica en 1949. Outras expedicións  levárono a Paraguai, Arxentina, Serra Leoa, Illa San Mauricio, Assam, México e Madagascar. Xa coa súa muller, en 1962 viaxou a Nova Zelanda, Australia e Malasia para filmar unha serie para a televisión.  Fundou o zoolóxico de Jersey, do que foi moito tempo director.

Morreu en xaneiro de 1995 despois dunha larga enfermidade.

Gerald Durrell foi un prestixioso naturalista. Apasionáballe a conservación dos animais e o seu entorno, vivindo toda a vida rodeado por eles, sendo a maioría deles protagonista dos seus libros.

Os seus coñecementos e a súa capacidade para comunicar as súas experiencias levárono a ser, ademais dun pretesentador de televisión popular, un prolífico escritor de éxito, que divulgou o sentemento naturalista.

A súa obra é mundialmente coñecida. As súas novelas posúen un alto contido biográfico. Nas súas historias mestúrase a invención coa realidade, ou as anécdotas familiares coa descripción rigurosa das costumes dos animais. Os seus libros máis recoñecidos  engóbanse dentro da triloxía de Corfú: A miña familia e outros animais, Bichos e demais parentes e O xardín dos deuses.