SABÍAS QUE... A NASA puido atopar vida en Marte en 1976, pero queimou as probas, segundo un estudo de EE.UU.

Cincuenta anos despois de que as sondas NASA Viking 1 e Viking 2 aterrasen en Marte, un novo traballo volveu a poñer no centro unha pregunta incómoda: e se en 1976 non “saíu todo negativo”, senón que interpretamos mal o que tiñamos diante? O estudo, liderado por Steven Benner, sostén que o instrumental si detectou sinais compatibles con orgánicos (e que unha parte puido quedar “convertida” en subproductos durante a análise), algo que contribuiría a enterrar o debate durante décadas.

A historia orixinal é coñecida, pero vale a pena lembrala con precisión: as Viking levaban varios experimentos biolóxicos; algúns lanzaron resultados que, no seu momento, consideráronse “compatibles” con metabolismo microbiano. Con todo, o veredicto oficial inclinouse cara ao escepticismo porque o cromatógrafo–espectrómetro de masas (GC-MS) non achou as moléculas orgánicas que se buscaban como “ladrillos” da vida, e esa ausencia pesou máis que calquera sinal indirecto.

A sonda Viking 2 sobre o chan de Marte, en 1976 / (NASA/JPL-Caltech)

O xiro de guion chegou en 2008, cando a misión Phoenix Mars Lander detectou percloratos no chan marciano: sales moi oxidantes que, ao quentarse, poden descompoñer orgánicos e xerar compostos clorados. Esa peza química permite unha lectura alternativa: se as Viking quentaron mostras que contiñan orgánicos e percloratos, o forno podería queimar ”a evidencia e transformar“ parte dela en gases como clorometano ou diclorometano, precisamente os compostos que se rexistraron e entón atribuíronse a contaminación.

Nese punto, a discusión deixa de ser puramente histórica e vólvese técnica: era razoable etiquetar aquel clorometano como resto dun “disolvente de limpeza”? Os autores que reabren o caso subliñan un detalle físico que, mirado hoxe, renxe: o clorometano é un gas a temperaturas moderadas (ferve a −24 °C), así que custa encaixalo como residuo líquido “arrastrado” desde a Terra. Dito doutro xeito: o que se descartou por rutineiro podería ser unha pista que pedía outra explicación.

Que ninguén venda isto como “vida confirmada”: mesmo se o argumento químico convence, segue quedando unha fronteira enorme entre orgánicos (que poden proceder tamén de meteoritos) e bioloxía. Pero o traballo si serve para algo moi xornalístico: despraza o foco desde o “non había nada” cara ao “quizá o destruímos sen sabelo”, e lembra que os resultados de 1976 non foron unívocos, senón un crebacabezas condicionado pola tecnoloxía e os supostos da época.

A consecuencia práctica é clara: se queremos evitar outra década de discusións estériles, as futuras misións deberían deseñar probas que non dependan de quentar ata o límite unha mostra potencialmente reactiva, e que contemplen desde o inicio a química oxidante de Marte. No fondo, o debate non é nostalxia polas Viking: é método científico aplicado a un planeta onde cada paso, e cada instrumento, pode decidir se detectamos unha biosinal… ou a convertemos en fume antes de vela.

FONTE: Raquel Díaz Herreros/vandal.elespañol.com