SABÍAS QUE...

SABÍAS QUE... A ciencia acaba de descubrir que ocorre cos nautilos cando desaparecen?

Así sobreviviron os nautilos durante 500 millóns de anos. Recreación artística / ChatGPT-4o/Christian Pérez

Nas augas escuras do Pacífico tropical, onde a luz apenas logra filtrarse, sobreviven uns animais que parecen alleos ao paso do tempo. As súas cunchas en espiral, case idénticas ás dos seus antepasados fósiles, convertéronos en iconas da evolución lenta, case inmóbil. Pero esa imaxe, tan repetida en libros e documentais, empeza a racharse.

Durante décadas, científicos de distintas disciplinas trataron de comprender como estes cefalópodos (os nautilos e os seus parentes próximos) lograron persistir durante máis de 500 millóns de anos. A súa lonxevidade evolutiva situounos nunha categoría case mítica: a dos chamados “fósiles vivintes”. Con todo, novas investigacións están a obrigar a reformular esta etiqueta.

Tal e como revelou un estudo recente publicado en Scientific Reports, liderado polo biólogo Peter D. Ward, estes animais non son simples reliquias do pasado, senón organismos profundamente adaptados a condicións moi específicas do océano moderno. E esa adaptación, lonxe de ser estática, implicou cambios significativos respecto aos seus devanceiros.

O hábitat destes cefalópodos sitúase na chamada zona mesofótica, entre os 200 e os 800 metros de profundidade. Trátase dunha contorna onde a luz é tenue e os recursos alimenticios son limitados. Nese escenario, os nautilos desenvolveron unha estratexia de supervivencia baseada no movemento constante e nunha dieta oportunista.

Os datos obtidos mediante telemetría acústica (dispositivos adheridos ás súas cunchas que rexistran profundidade e temperatura) mostran que estes animais percorren varios quilómetros ao día. Non permanecen quietos, desprázanse seguindo contornos do fondo mariño, explorando o terreo en busca de restos orgánicos.

Esta actividade constante non é casual. Nunha contorna onde a comida escasea, deterse pode significar non alimentarse. Ademais, manterse en movemento podería reducir o risco de depredación, especialmente nun ecosistema onde as grandes peixes diminuíron pola presión pesqueira.

Pero o máis rechamante non está no seu comportamento diario, senón en algo que durante anos pasara desapercibido: o seu ciclo vital.

Durante moito tempo, os científicos enfrontáronse a un enigma. Apenas se observaban exemplares novos nas mesmas zonas onde habitaban os adultos. Onde pasaban os seus primeiros anos de vida? Por que parecía faltar unha etapa completa no seu ciclo?

A resposta comezou a emerxer grazas á análise de isótopos de osíxeno nas cunchas. Este método permite reconstruír a temperatura da auga na que medrou o animal, xa que cada capa da cuncha conserva unha “firma química” da contorna no momento da súa formación.

Tal e como indica o estudo, os resultados foron sorprendentes. As cunchas mostraban que estes animais non medraran nas mesmas condicións nas que se atopaban como adultos. Había unha diferenza clara, pero o seu significado non foi evidente de inmediato.

Non foi ata combinar estes datos cos rexistros de telemetría cando o quebracabezas empezou a encaixar. E entón emerxeu unha das conclusións máis relevantes do traballo: os nautilos non viven sempre á mesma profundidade.

Os exemplares xuvenís habitan en augas moito máis profundas, entre 350 e 400 metros, onde as temperaturas son máis baixas. Alí permanecen durante anos, medrando lentamente nunha contorna fría e estable. Só cando alcanzan a madurez sexual ascenden cara a zonas máis simples, ao redor dos 200 metros.

Este patrón, tal e como adiantou o equipo investigador, repítese en todas as especies actuais estudadas. Supón unha clara separación ecolóxica entre mozas e adultos, algo que ata o de agora non se documentou con tanta claridade.

O cambio de profundidade non é trivial. Implica unha transición cara a augas máis cálidas, onde probablemente se concentran mellores condicións para a reprodución. É nestas zonas onde os adultos depositan os seus ovos, pechando así o ciclo.

Este descubrimento ten implicacións que van máis aló da bioloxía destes animais. Tamén afecta a como interpretamos o rexistro fósil.

Ao analizar cunchas de especies extintas, os investigadores atoparon que a maioría medraban en augas máis cálidas que as actuais. Isto suxire que moitos dos seus antepasados vivían en zonas máis superficiais, en contraste coas especies modernas.

Noutras palabras, os nautilos actuais non son réplicas exactas dos seus devanceiros. Cambiaron, e fixérono de forma significativa. O seu desprazamento cara a augas máis profundas podería ser unha resposta á presión de depredadores ou a cambios ambientais ao longo de millóns de anos.

Ademais, o estudo revela diferenzas de comportamento entre especies actuais. En zonas onde conviven nautilos e allonautilus, estes últimos mostran patróns de movemento moito máis regulares, mentres que os primeiros presentan traxectorias máis erráticas. Mesmo se documentou por primeira vez un desprazamento en mar aberto entre illas, algo nunca observado antes.

A pesar da súa aparente resistencia evolutiva, estes animais son vulnerables. Medran lentamente, alcanzan a madurez tarde e as súas poboacións están fragmentadas. A recolección das súas cunchas supuxo unha ameaza en varias rexións, o que levou á súa inclusión en acordos internacionais de protección.

Comprender o seu ciclo vital non é só unha cuestión científica. Tamén é clave para a súa conservación. Saber onde viven os xuvenís e como se desprazan os adultos permite identificar as zonas críticas que necesitan protección.

Tal e como revelou esta investigación, os nautilos non son fósiles atrapados no tempo, senón sobreviventes que souberon adaptarse a un mundo cambiante. E, precisamente por iso, o seu futuro depende de que comprendamos mellor ese delicado equilibrio.

FONTE; Chistian Pérez/muyinteresante.com

Sabías que... Os primeiros cans foron domesticados por cazadores hai polo menos 15.800 anos?

Reconstrución artística de Pınarbaşı de hai  15.800 años, basada en evidencias atopadas en excavacións da Universidad de Liverpool. (Kathryn Killackey)

O can é o primeiro animal que estableceu unha relación estreita cos humanos, un vínculo que non só continúa ata o de agora, senón que nas sociedades actuais é cada vez máis próximo. Con todo, coñécese pouco sobre as súas orixes: como eran eses primeiros exemplares e de onde viñan foi durante moito tempo unha incógnita. Dous estudos publicados recentemente en Nature (1 e 2) están máis preto que nunca de responder a esas preguntas. Os investigadores secuenciaron os xenomas dos cans máis antigos coñecidos, entre eles un exemplar achado na cova de Pınarbaşı, en Turquía, de 15.800 anos, e outro da cova de Kesslerloch, en Suíza, de 14.200. Segundo estes traballos, os cans poderían ser domesticados en Europa por cazadores-recolectores uns 10.000 anos antes da invención da agricultura. Os achados mostran que eses primeiros cans xa eran moi valorados polos membros das comunidades antigas, quen os intercambiaban, alimentábanos e dábanlles sepultura tras a súa morte.

Os científicos xa sabían que os cans xurdiron de entre os lobos grises e sospeitaban que este proceso ocorreu cara ao final da última Idade de Xeo, pero non era doado atopar evidencias. Analizar o ADN de restos de cánidos antigos adoita ser difícil, xa que a aparencia dos ósos non sempre permite distinguir con certeza aos cans dos lobos. Tampouco as súas diferenzas de comportamento deixan rastro no rexistro arqueolóxico.

No primeiro estudo, investigadores liderados polo Museo de Historia Natural, a Universidade de Oxford e a Universidade Ludwig Maximilian (LMU) de Múnic, recuperaron xenomas completos de espécimes de hai máis de 10.000 anos, incluído o de Pınarbaşı e outros exemplares de fai 15.000 inusualmente pequenos achados na cova de Gough en Reino Unido. Despois compararon estes xenomas con máis de 1.000 cans e lobos modernos e antigos de todo o mundo.

Os resultados confirmaron que estes ósos pertencían a cans, retrocedendo a evidencia directa máis temperá da especie en máis de 5.000 anos: ata o de agora, a proba xenética directa máis antiga databa de hai tan só 10.900 anos. Algúns deses exemplares foron localizados en Alemaña, Italia e Suíza, o que demostra que, probablemente, xa estaban ben distribuídos entre as comunidades cazadoras-recolectoras de Europa ao cabo da Idade de Xeo.

Os novos datos de ADN revelaron tamén que os animais de Gough e Pınarbaşı estaban máis estreitamente relacionados cos devanceiros das razas actuais de Europa e Medio Oriente, como os boxers e salukis, que con razas árticas como os huskies siberianos. Isto indica que as principais liñas xenéticas dos cans actuais establecéronse no Paleolítico superior.

O papel que desempeñaron estes cans nas comunidades paleolíticas aínda non está claro. É posible que fosen transferidos entre grupos xeneticamente e culturalmente distintos. A análise de isótopos dietéticos e sinais morfométricas realizado pola Universidade de York e o Museo de Historia Natural mostraron que a xente de Pınarbaşı alimentaba aos cans con peixe, o que, xunto á evidencia de que os enterraban intencionalmente, suxire os individuos do Paleolítico xa sentían aprecio polos seus cans. Exemplos similares en Gough e nun xacemento de Alemaña parecen indicar que os cans tiñan un valor cultural nesas comunidades.

«O feito de que as persoas intercambiasen cans tan cedo significa que estes animais debían de ser importantes. Con recursos limitados, mantelos implica que cumprían unha función. Unha posibilidade é que actuasen como un sistema de alarma altamente eficiente», explica Laurent Frantz, da MLU e coautor principal do artigo.

Para Ian Barnes, do Museo de Historia Natural, «é asombroso pensar como estes grupos humanos tan diferentes, en contornas tan distintas, poderían traballar cos cans como parte das súas actividades diarias de caza e pesca». Simon Parfitt, tamén no museo, sinala que algúns ósos mostran modificacións humanas deliberadas, incluíndo perforacións de mandíbulas, «o que suxire que os cans tiñan un significado simbólico tras a súa morte, alén de ser compañeiros durante a vida».

O segundo estudo, levado a cabo polo Instituto Francis Crick, a Universidade de East Anglia e o Instituto Max Planck, analizou 216 xenomas de cánidos, a maioría anteriores ao Neolítico, procedentes de xacementos de toda Europa e os seus arredores. Os investigadores empregaron unha técnica moi depurada denominada «captura por hibridación» para aumentar a cantidade de ADN utilizable, extraendo o material xenético de interese doutro de bacterias e outros microorganismos que adoitan contaminar os restos moi antigos. Esta técnica permitiulles identificar moitos cans primitivos, incluído o de 14.200 anos de Kesslerloch.

Estudos anteriores do equipo de Crick suxerían que os cans proveñen de dous tipos de lobos: uns do leste de Eurasia e outros do oeste. Usando un modelo estatístico, os investigadores comprobaron que todos os cans europeos primitivos do estudo teñen a súa orixe nos lobos do leste, aínda que algúns teñen algo de ascendencia do lobo occidental. Esta nova evidencia suxire que os lobos europeos non xogaron un papel importante na evolución do can e que os primeiros cans europeos non foron domesticados por separado dos cans de Asia, xa que ambos comparten a mesma orixe.

O can de Kesslerloch era xeneticamente máis similar aos cans europeos que aos asiáticos, o que tamén leva a pensar que os cans foron domesticados moito antes de hai 14.200 anos, dando tempo a que os cans europeos e asiáticos diferenciásense xeneticamente para entón.

A investigación tamén demostrou que os cans sufriron cambios xenéticos tras a migración a gran escala dos agricultores procedentes do suroeste de Asia durante o Neolítico, pero non de forma tan marcada como si se observa nos humanos. Isto suxire que os cans dos grupos locais de cazadores-recolectores que xa habitaban Europa contribuíron substancialmente á xenética das poboacións caninas que convivían cos agricultores neolíticos. Curiosamente, as análises xenéticas dos cans europeos modernos mostran que aínda conservan gran similitude con estes cans neolíticos, o que implica que a maioría das razas caninas europeas comúns poderían ter aproximadamente a metade da súa ascendencia en cans que viviron en Europa antes do desenvolvemento da agricultura.

«Os cans foron o único animal domesticado que existiu antes da agricultura, polo que a súa evolución pode axudarnos a comprender como un gran cambio no estilo de vida deu forma á nosa propia historia», sinala Pontus Skoglund, do Laboratorio de Xenómica Antiga do Instituto Crick e autor principal do estudo. «Os cans foron claramente importantes para os nosos antepasados, xa que os primeiros agricultores parecen incorporar aos seus grupos aos cans dos cazadores-recolectores anteriores ao emigrar a Europa».

FONTE: Judith de Jorge/abc.es/ciencia

Sabías que... A NASA aparca a súa estación lunar en órbita e construirá unha base na superficie da Lúa?

Simulación difundida pola NASA de como sería a base lunar / NASA

A NASA decidiu cambiar o rumbo do seu programa lunar. A axencia espacial estadounidense anunciou que suspenderá temporalmente o proxecto de estación orbital lunar Gateway para concentrar os seus recursos na construción dunha base permanente sobre a superficie da Lúa, un xiro estratéxico que busca acelerar o regreso de astronautas e consolidar a presenza estadounidense no satélite.

O anuncio produciuse durante o evento Ignition, no que a NASA presentou unha serie de iniciativas aliñadas coa política espacial impulsada polo presidente Donald J. Trump e destinadas a reforzar o liderado dos Estados Unidos na nova carreira espacial.

Segundo o administrador da NASA, Jared Isaacman, a prioridade é clara: regresar á Lúa antes de que termine o actual mandato presidencial e comezar a construción dunha base que permita unha presenza humana permanente.

"O tempo aprema nesta competencia entre grandes potencias, e o éxito ou o fracaso medirase en meses, non en anos", afirmou Isaacman. Para logralo, a axencia quere concentrar recursos nos obxectivos centrais do programa lunar e eliminar proxectos que poidan atrasar o calendario.

Un dos cambios máis significativos é a suspensión do proxecto Gateway, unha pequena estación espacial prevista para orbitar a Lúa e servir de punto intermedio para as misións tripuladas.

Aínda que a estación formaba parte do deseño orixinal do programa Artemis, a NASA considera agora que dedicar recursos á infraestrutura en superficie permitirá avanzar máis rápido cara a unha presenza humana estable.

A decisión tamén ten un forte compoñente orzamentario. A axencia planea redirixir ao redor de 20.000 millóns de dólares, inicialmente previstos para a estación orbital lunar, cara ao desenvolvemento da futura base na superficie durante os próximos anos.

A axencia planea reutilizar parte do hardware xa construído para Gateway e manter a colaboración con socios internacionais, pero o foco trasládase á Lúa mesma.

O novo plan prevé levantar a futura base lunar mediante un desenvolvemento progresivo en tres fases. Na primeira a NASA aumentará o número de misións robóticas e de carga para ensaiar tecnoloxías crave na superficie lunar: xeración de enerxía, comunicacións, navegación e mobilidade. Enviaranse vehículos exploradores e experimentos científicos para preparar o terreo para os astronautas.

Tras as primeiras probas, a axencia despregará instalacións semihabitables que permitan estancias repetidas de astronautas. Nesta etapa incorporaranse socios internacionais, como Xapón cun vehículo explorador presurizado desenvolvido pola Japan Aerospace Exploration Agency.

E a última etapa contempla o envío de módulos habitables de maior tamaño e vehículos loxísticos que permitirán unha ocupación continua da base. Entre as contribucións previstas figuran hábitats multipropósito desenvolvidos pola Italian Space Agency e vehículos de apoio da Canadian Space Agency.

O plan tamén inclúe aumentar a frecuencia das misións lunares. A NASA mantén a misión tripulada Artemis III para 2027, aínda que o seu obxectivo principal será probar sistemas e operacións en órbita terrestre antes do descenso á superficie.

A partir de aí, a axencia quere lograr polo menos unha aluaxe ao ano e avanzar cara a misións cada seis meses mediante sistemas reutilizables e unha maior participación de empresas privadas.

O cambio estratéxico responde tamén a un contexto xeopolítico. Estados Unidos quere consolidar o seu liderado fronte ao rápido avance doutros programas espaciais, especialmente o da China, que tamén planea construír unha base lunar na próxima década.

FONTE: Ricardo F. Colmenero/elmundo.es

SABÍAS QUE... Como vivían as formigas na época dos dinosauros?

Unha formiga Stem xunto a, probablemente, unha avespa parasita e unha araña / Jose de la Fuente

Os insectos atrapados en ámbar poderían revelarnos moito sobre o seu papel nos ecosistemas do pasado: polinizadores, parasitos, depredadores e presas. Pero, cantos dos insectos conservados xuntos reflicten interaccións durante a súa vida e cantos son só coincidencias desafortunadas?

Un equipo científico liderado polo Instituto de Investigación en Recursos Cinexéticos (IREC-CSIC), adscrito á Universidade Castela A Mancha, examinou seis mostras clave que conservan inusualmente ben insectos agora extintos para tratar de aprender máis sobre as formigas que viviron na mesma época que os dinosauros.

“As inclusións no ámbar son representativas das posibles interaccións entre os diferentes organismos que dan forma ao medio ambiente”, explica José de la Fuente, autor principal do artigo publicado en Frontiers in Ecology and Evolution. “A identificación e caracterización morfolóxica das formigas fósiles no ámbar xunto con outras inclusións de insectos proporciona unha instantánea da vida na Terra hai millóns de anos”.

Os científicos examinaron seis pezas diferentes de ámbar que conteñen múltiples organismos de diferentes especies, un fenómeno pouco común denominado sininclusión.

Elixiron estas pezas de ámbar porque conteñen formigas, que se consideran especialmente importantes para os ecosistemas. Os primeiros destes insectos, que se atoparon por primeira vez no Cretácico Superior, coñécense como formigas Stem e non deixaron descendentes modernos; todas as formigas que viven hoxe en día evolucionaron a partir das formigas Crown. Ambas as especies atópanse nas seis pezas de ámbar estudadas polos científicos, así como as formigas do inferno, que evolucionaron a partir das formigas Stem.

A mostra do estudo incluía catro pezas de ámbar do Cretácico (duns 99 millóns de anos de antigüidade), unha peza de ámbar do Eoceno (de hai aproximadamente 56-34 millóns de anos) e unha peza de ámbar do Oligoceno (de hai aproximadamente 34-23 millóns de anos). Os científicos utilizaron potentes microscopios para examinar o ámbar, identificar as diferentes especies que se atopaban no seu interior e medir a distancia entre as formigas e outras especies.

En tres das seis pezas de ámbar, os científicos atoparon formigas moi preto de ácaros. Na primeira peza de ámbar, os científicos atoparon unha formiga coroa, unha avespa e dous ácaros tan preto da formiga que poderían estar viaxando sobre ela.

Outra das pezas contiña unha formiga Stem e un ácaro, separados por uns catro milímetros. E outra tamén contiña tres especies diferentes de formigas preto dun ácaro e algunhas termitas, así como mosquitos mal conservados e un insecto alado.

Na última, os científicos atoparon unha formiga Stem xunto a, probablemente, unha avespa parasita e unha araña. A formiga parece que se estivo alimentando de algo. Está a descansar xunto a outro insecto incluído, que podería ser un verme ou unha larva, pero como non hai indicios de que os dous estivesen a interactuar, os científicos cren que se trata dunha coincidencia. Noutras atoparon unha formiga Stem e unha araña, e unha formiga Hell, un caracol, un cempés e algúns insectos non identificables.

“As sininclusións de formigas máis próximas son máis propensas a reflectir o comportamento e as interaccións entre estes organismos”, di De la Fuente. “As interaccións propostas entre formigas e ácaros poden reflectir dous posibles escenarios. En primeiro lugar, unha relación temporal comensal especializada na que os ácaros se adhiren ás formigas para dispersarse gratuitamente a novos hábitats. En segundo lugar, un parasitismo no que os ácaros se alimentan do hóspede formiga durante o transporte”.

Aínda que os anacos de ámbar que conteñen formigas son raros, e os que conteñen múltiples especies son aínda máis raros, hai algunhas probas publicadas que apuntan a interaccións entre ácaros e formigas, ás veces mutuamente beneficiosas. As investigacións futuras poderían axudar a aclarar isto utilizando escáneres micro-CT para buscar estruturas de fixación nos ácaros que lles permitisen rubir as formigas para desprazarse. No caso da peza de ámbar coa araña, é unha especie que podía camuflarse como unha formiga e que podería beneficiarse da proximidade de formigas reais.

Os científicos afirman que as distancias máis curtas entre os insectos no ámbar reflicten con maior probabilidade interaccións durante a vida, como as que se dan entre formigas e ácaros. Con todo, piden cautela ao redor das interaccións inferidas: os insectos que non están en contacto poderían ser simplemente insectos que quedaron atrapados na mesma resina.

“Para mellorar a análise das interaccións entre diferentes organismos nas inclusións fósiles de ámbar, as investigacións futuras deberían utilizar técnicas avanzadas de imaxe”, afirma De la Fuente. “Con todo, estes resultados proporcionan probas do comportamento e os hábitos ecolóxicos dos insectos”, apunta.

FONTE: gciencia.com

Sabias que A goma de borrar foi un descubrimento accidental?

Un erro que nos axuda a resolver erros: A historia da goma de borrar é un fascinante viaxe desde as faragullas de pan ata o caucho! Imaxinábalo?

Utilizar faragullas de pan era común en Europa desde o século XVI, onde os artistas e escritores necesitaban unha forma eficaz de corrixir erros nos seus traballos. Aínda que eran unha das poucas opcións dispoñibles para borrar as marcas de lapis non eran a solución ideal, xa que se desintegraban facilmente e non eran moi efectivas.

En 1770, Joseph Priestley, un científico británico, revelou algunhas propiedades do caucho que superaban ás faragullas de pan para borrar o que se escribiu en lapis. Como fixo? Simplemente estaba a utilizar o caucho (chamado “goma” en inglés debido á súa capacidade de borrar marcas) para outros fins, de maneira fortuíta fregouno sobre un trazo de lapis e notou que o as marcas de grafito desaparecían. Así foi naceu a goma de borrar, este artigo que sempre está nos básicos de librería para o cole e a oficina. 

Con todo, foi o enxeñeiro británico Edward Nairne quen comercializou a primeira goma de borrar de caucho, aínda que eran custosas e non moi duradeiras xa que o caucho desintegrábase. Anos máis tarde, Charles Goodyear optimizou este artigo mediante un proceso que trata ao caucho con xofre e calor, chamado vulcanización, melloraba a elasticidade e durabilidade.

Outro dato de cor? Non foi ningún deles quen a incorporou ao extremo superior dos lapis. O creador foi un empresario estadounidense, Hyman Lipman, que en 1858 patentou a innovación que unía a dous esenciais da librería nun só obxecto creando así o deseño que perdura ata os nosos días. O ensamble foi un éxito e converteuse nun estándar na fabricación de lapis. 

Actualmente, as gomas de borrar están dispoñibles nunha variedade de formas, tamaños e materiais. Aínda que as gomas de caucho seguen sendo populares, tamén existen gomas de borrar de vinilo, plástico e outros materiais sintéticos que ofrecen diferentes niveis de suavidade e eficacia. Ademais, as gomas de borrar especializadas, como as gomas amasables utilizadas polos artistas, permiten borrar con precisión e axustar a dureza segundo a necesidade.

FONTE: cial.org.ar

SABÍAS QUE... A NASA puido atopar vida en Marte en 1976, pero queimou as probas, segundo un estudo de EE.UU.

Cincuenta anos despois de que as sondas NASA Viking 1 e Viking 2 aterrasen en Marte, un novo traballo volveu a poñer no centro unha pregunta incómoda: e se en 1976 non “saíu todo negativo”, senón que interpretamos mal o que tiñamos diante? O estudo, liderado por Steven Benner, sostén que o instrumental si detectou sinais compatibles con orgánicos (e que unha parte puido quedar “convertida” en subproductos durante a análise), algo que contribuiría a enterrar o debate durante décadas.

A historia orixinal é coñecida, pero vale a pena lembrala con precisión: as Viking levaban varios experimentos biolóxicos; algúns lanzaron resultados que, no seu momento, consideráronse “compatibles” con metabolismo microbiano. Con todo, o veredicto oficial inclinouse cara ao escepticismo porque o cromatógrafo–espectrómetro de masas (GC-MS) non achou as moléculas orgánicas que se buscaban como “ladrillos” da vida, e esa ausencia pesou máis que calquera sinal indirecto.

A sonda Viking 2 sobre o chan de Marte, en 1976 / (NASA/JPL-Caltech)

O xiro de guion chegou en 2008, cando a misión Phoenix Mars Lander detectou percloratos no chan marciano: sales moi oxidantes que, ao quentarse, poden descompoñer orgánicos e xerar compostos clorados. Esa peza química permite unha lectura alternativa: se as Viking quentaron mostras que contiñan orgánicos e percloratos, o forno podería queimar ”a evidencia e transformar“ parte dela en gases como clorometano ou diclorometano, precisamente os compostos que se rexistraron e entón atribuíronse a contaminación.

Nese punto, a discusión deixa de ser puramente histórica e vólvese técnica: era razoable etiquetar aquel clorometano como resto dun “disolvente de limpeza”? Os autores que reabren o caso subliñan un detalle físico que, mirado hoxe, renxe: o clorometano é un gas a temperaturas moderadas (ferve a −24 °C), así que custa encaixalo como residuo líquido “arrastrado” desde a Terra. Dito doutro xeito: o que se descartou por rutineiro podería ser unha pista que pedía outra explicación.

Que ninguén venda isto como “vida confirmada”: mesmo se o argumento químico convence, segue quedando unha fronteira enorme entre orgánicos (que poden proceder tamén de meteoritos) e bioloxía. Pero o traballo si serve para algo moi xornalístico: despraza o foco desde o “non había nada” cara ao “quizá o destruímos sen sabelo”, e lembra que os resultados de 1976 non foron unívocos, senón un crebacabezas condicionado pola tecnoloxía e os supostos da época.

A consecuencia práctica é clara: se queremos evitar outra década de discusións estériles, as futuras misións deberían deseñar probas que non dependan de quentar ata o límite unha mostra potencialmente reactiva, e que contemplen desde o inicio a química oxidante de Marte. No fondo, o debate non é nostalxia polas Viking: é método científico aplicado a un planeta onde cada paso, e cada instrumento, pode decidir se detectamos unha biosinal… ou a convertemos en fume antes de vela.

FONTE: Raquel Díaz Herreros/vandal.elespañol.com

SABIAS QUE... O núcleo da nosa galaxia podería ser unha inmensa bóla de materia escura, segundo a Ciencia

O núcleo da nosa galaxia podería ser unha inmensa bóla de materia escura, segundo a Ciencia

Durante décadas asumimos que no corazón da Vía Láctea goberna Saxitario A*, un buraco negro supermasivo de millóns de masas solares. Con todo, un recente estudo propón outra lectura: que alí se aloxe unha enorme concentración de materia escura, unha bóla tan densa que reproduciría a mesma gravidade extrema e ata unha sombra aparente.

O traballo, publicado en Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, foi liderado por equipos do Instituto de Astrofísica da Prata e da división italiana de ICRANet.

"Non estamos simplemente substituíndo o buraco negro cun obxecto escuro”, aclara Carlos Argüelles. “Estamos a propoñer que o obxecto central supermasivo e o halo de materia escura da galaxia son dúas manifestacións da mesma substancia continua”.

Ese plantexamento ten consecuencias observacionales: as estrelas-S, que viran a velocidades extremas preto do centro, comportaríanse coma se orbitasen un obxecto moi masivo; e as misteriosas ‘fontes-G’, envolvidas en po, resistirían forzas de marea que un buraco negro destruiría. Ademais, a misión Gaia detectou unha ‘freada’ na curva de rotación nos bordos (DR3).

A imaxe de Saxitario A* tomada polo Event Horizon Telescope en 2022 mostrou unha sombra central rodeada por un anel brillante, e iso parecía confirmatorio. Con todo, traballos previos suxerían que un núcleo fermiónico extremadamente compacto tamén curvaría a luz con suficiente intensidade como para xerar unha silueta e un anel similares.

“Este é un punto crucial. Afirma Crespi. O noso modelo non só explica as órbitas das estrelas e a rotación da galaxia, senón que tamén é consistente coa famosa imaxe da ‘sombra do buraco negro’. O núcleo denso de materia escura pode imitar a sombra porque dobra a luz moi fortemente”.

“É a primeira vez -asegura Argüelles- que un modelo de materia escura logra unir con éxito estas escalas tan diferentes”. Con todo, os autores insisten en que existe unha diferenza medible: un buraco negro real tería un anel de fotóns moi delgado asociado ao seu horizonte de sucesos, trazo que un núcleo fermiónico non reproduciría. Instrumentos como GRAVITY no VLT e futuras melloras do EHT poderían dirimir a cuestión.

FONTE: la100.cienradios.com/ciencia

SABÍAS QUE... Todo o que debes saber sobre a próxima misión á Lúa de Artemis II: tripulación, fases e obxectivos

A Lúa é unha cápsula do tempo de 4.500 millóns de anos conservada grazas á contorna inhóspito do espazo. Este satélite natural foi testemuña de miles de millóns de anos de actividade solar e de grandes colisións que permitiron a formación da Terra, o Sol e o resto dos planetas.

A expedición Artemis II, no seu primeiro voo na nave espacial Orión, enviará astronautas a explorar este corpo celeste e sentará as bases para as primeiras misións tripuladas a Marte, segundo explican desde a NASA.

Así mesmo, a viaxe demostrará as capacidades do Sistema de Lanzamento Espacial (SLS) e os sistemas de soporte críticos da nave para manter á tripulación en incursións espaciais de longo percorrido.

Datas e tripulación

Os astronautas da NASA Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch e o astronauta da Axencia Espacial Canadense (CSA) Jeremy Hansen estarán a bordo para poñer a proba os sistemas de soporte vital da nave espacial Orión. A súa misión terá unha duración aproximada de 10 días e dará comezo en abril de 2026, segundo confirma a organización estadounidense.

Despegue e posta en órbita

A tripulación despegará desde o Centro Espacial Kennedy en Florida (EEUU) e efectuará diferentes manobras para posicionarse en órbita coa Terra. O lanzamento inicial será similar ao da Artemis I (voo sen astronautas) no que o SLS elevará a Orión cara ao espazo despois de refugar os propulsores, os paneis do módulo de servizo e o sistema de cancelación de lanzamento.

Tras iso, orbitarán á Terra dúas veces para garantir que os sistemas funcionen e coller a velocidade e altitude suficientes para impulsarse cara á Lúa. A primeira órbita durará 90 minutos mentres que a segunda, ao ser máis ampla, levará ao redor de 23,5 horas.

Despois de entrar na órbita alta da Terra, Orión separarase da última parte do foguete, denominada Etapa Interina de Propulsión Crioxénica (ICPS), e realizará unha serie de operacións de proximidade e manexo manual durante un máximo de dúas horas. Os astronautas quitaranse o traxe para o lanzamento e pasarán o resto da misión no espazo vestidos de civil ata o seu reentrada na atmosfera terrestre.

Finalmente, Orión efectuará unha manobra de propulsión para situarse en traxectoria cara á Lúa. O aceso de motores enviaralles nunha viaxe de ida de catro días ao redor da parte posterior do satélite.

Viaxe de regreso á Terra

A tripulación de Artemis II viaxará preto de 7.400 quilómetros máis aló ao lado afastado do satélite. Desde ese punto de vista, poderán ver a Terra e a Lúa nas xanelas da Orión, coa segunda en primeiro plano e a primeira a máis de 400 mil quilómetros, no fondo. A viaxe de regreso durará catro días e para non consumir combustible ao seu regreso, a nave aproveitará a gravidade da Terra.

Investigacións no espazo

A misión Artemis II da NASA ofrecerá a oportunidade de explorar como as viaxes espaciais afectan o soño, ao estrés, a cognición e ao sistema inmunitario dos astronautas. Ademais, será a primeira tripulación que participe no estudo de protocolos estándar para voos espaciais.

Doutra banda, aproveitarán a súa posición no espazo para explorar a Lúa desde preto. Os membros desta tripulación serán os primeiros seres humanos en ver a superficie lunar de preto desde 1972. Por iso, documentarán as súas observacións mediante fotografías e gravacións de audio para informar os científicos acerca deste satélite e compartir as súas experiencias.

Tras esta misión, a Orión despegará coa tripulación da Artemis III para aterrar na Lúa e volver camiñar sobre a súa superficie.

FONTE: gciencia.com    Imaxes: Fereepik e NASA