SABÍAS QUE...

SABÍAS QUE... Como vivían as formigas na época dos dinosauros?

Unha formiga Stem xunto a, probablemente, unha avespa parasita e unha araña / Jose de la Fuente

Os insectos atrapados en ámbar poderían revelarnos moito sobre o seu papel nos ecosistemas do pasado: polinizadores, parasitos, depredadores e presas. Pero, cantos dos insectos conservados xuntos reflicten interaccións durante a súa vida e cantos son só coincidencias desafortunadas?

Un equipo científico liderado polo Instituto de Investigación en Recursos Cinexéticos (IREC-CSIC), adscrito á Universidade Castela A Mancha, examinou seis mostras clave que conservan inusualmente ben insectos agora extintos para tratar de aprender máis sobre as formigas que viviron na mesma época que os dinosauros.

“As inclusións no ámbar son representativas das posibles interaccións entre os diferentes organismos que dan forma ao medio ambiente”, explica José de la Fuente, autor principal do artigo publicado en Frontiers in Ecology and Evolution. “A identificación e caracterización morfolóxica das formigas fósiles no ámbar xunto con outras inclusións de insectos proporciona unha instantánea da vida na Terra hai millóns de anos”.

Os científicos examinaron seis pezas diferentes de ámbar que conteñen múltiples organismos de diferentes especies, un fenómeno pouco común denominado sininclusión.

Elixiron estas pezas de ámbar porque conteñen formigas, que se consideran especialmente importantes para os ecosistemas. Os primeiros destes insectos, que se atoparon por primeira vez no Cretácico Superior, coñécense como formigas Stem e non deixaron descendentes modernos; todas as formigas que viven hoxe en día evolucionaron a partir das formigas Crown. Ambas as especies atópanse nas seis pezas de ámbar estudadas polos científicos, así como as formigas do inferno, que evolucionaron a partir das formigas Stem.

A mostra do estudo incluía catro pezas de ámbar do Cretácico (duns 99 millóns de anos de antigüidade), unha peza de ámbar do Eoceno (de hai aproximadamente 56-34 millóns de anos) e unha peza de ámbar do Oligoceno (de hai aproximadamente 34-23 millóns de anos). Os científicos utilizaron potentes microscopios para examinar o ámbar, identificar as diferentes especies que se atopaban no seu interior e medir a distancia entre as formigas e outras especies.

En tres das seis pezas de ámbar, os científicos atoparon formigas moi preto de ácaros. Na primeira peza de ámbar, os científicos atoparon unha formiga coroa, unha avespa e dous ácaros tan preto da formiga que poderían estar viaxando sobre ela.

Outra das pezas contiña unha formiga Stem e un ácaro, separados por uns catro milímetros. E outra tamén contiña tres especies diferentes de formigas preto dun ácaro e algunhas termitas, así como mosquitos mal conservados e un insecto alado.

Na última, os científicos atoparon unha formiga Stem xunto a, probablemente, unha avespa parasita e unha araña. A formiga parece que se estivo alimentando de algo. Está a descansar xunto a outro insecto incluído, que podería ser un verme ou unha larva, pero como non hai indicios de que os dous estivesen a interactuar, os científicos cren que se trata dunha coincidencia. Noutras atoparon unha formiga Stem e unha araña, e unha formiga Hell, un caracol, un cempés e algúns insectos non identificables.

“As sininclusións de formigas máis próximas son máis propensas a reflectir o comportamento e as interaccións entre estes organismos”, di De la Fuente. “As interaccións propostas entre formigas e ácaros poden reflectir dous posibles escenarios. En primeiro lugar, unha relación temporal comensal especializada na que os ácaros se adhiren ás formigas para dispersarse gratuitamente a novos hábitats. En segundo lugar, un parasitismo no que os ácaros se alimentan do hóspede formiga durante o transporte”.

Aínda que os anacos de ámbar que conteñen formigas son raros, e os que conteñen múltiples especies son aínda máis raros, hai algunhas probas publicadas que apuntan a interaccións entre ácaros e formigas, ás veces mutuamente beneficiosas. As investigacións futuras poderían axudar a aclarar isto utilizando escáneres micro-CT para buscar estruturas de fixación nos ácaros que lles permitisen rubir as formigas para desprazarse. No caso da peza de ámbar coa araña, é unha especie que podía camuflarse como unha formiga e que podería beneficiarse da proximidade de formigas reais.

Os científicos afirman que as distancias máis curtas entre os insectos no ámbar reflicten con maior probabilidade interaccións durante a vida, como as que se dan entre formigas e ácaros. Con todo, piden cautela ao redor das interaccións inferidas: os insectos que non están en contacto poderían ser simplemente insectos que quedaron atrapados na mesma resina.

“Para mellorar a análise das interaccións entre diferentes organismos nas inclusións fósiles de ámbar, as investigacións futuras deberían utilizar técnicas avanzadas de imaxe”, afirma De la Fuente. “Con todo, estes resultados proporcionan probas do comportamento e os hábitos ecolóxicos dos insectos”, apunta.

FONTE: gciencia.com

Sabias que A goma de borrar foi un descubrimento accidental?

Un erro que nos axuda a resolver erros: A historia da goma de borrar é un fascinante viaxe desde as faragullas de pan ata o caucho! Imaxinábalo?

Utilizar faragullas de pan era común en Europa desde o século XVI, onde os artistas e escritores necesitaban unha forma eficaz de corrixir erros nos seus traballos. Aínda que eran unha das poucas opcións dispoñibles para borrar as marcas de lapis non eran a solución ideal, xa que se desintegraban facilmente e non eran moi efectivas.

En 1770, Joseph Priestley, un científico británico, revelou algunhas propiedades do caucho que superaban ás faragullas de pan para borrar o que se escribiu en lapis. Como fixo? Simplemente estaba a utilizar o caucho (chamado “goma” en inglés debido á súa capacidade de borrar marcas) para outros fins, de maneira fortuíta fregouno sobre un trazo de lapis e notou que o as marcas de grafito desaparecían. Así foi naceu a goma de borrar, este artigo que sempre está nos básicos de librería para o cole e a oficina. 

Con todo, foi o enxeñeiro británico Edward Nairne quen comercializou a primeira goma de borrar de caucho, aínda que eran custosas e non moi duradeiras xa que o caucho desintegrábase. Anos máis tarde, Charles Goodyear optimizou este artigo mediante un proceso que trata ao caucho con xofre e calor, chamado vulcanización, melloraba a elasticidade e durabilidade.

Outro dato de cor? Non foi ningún deles quen a incorporou ao extremo superior dos lapis. O creador foi un empresario estadounidense, Hyman Lipman, que en 1858 patentou a innovación que unía a dous esenciais da librería nun só obxecto creando así o deseño que perdura ata os nosos días. O ensamble foi un éxito e converteuse nun estándar na fabricación de lapis. 

Actualmente, as gomas de borrar están dispoñibles nunha variedade de formas, tamaños e materiais. Aínda que as gomas de caucho seguen sendo populares, tamén existen gomas de borrar de vinilo, plástico e outros materiais sintéticos que ofrecen diferentes niveis de suavidade e eficacia. Ademais, as gomas de borrar especializadas, como as gomas amasables utilizadas polos artistas, permiten borrar con precisión e axustar a dureza segundo a necesidade.

FONTE: cial.org.ar

SABÍAS QUE... A NASA puido atopar vida en Marte en 1976, pero queimou as probas, segundo un estudo de EE.UU.

Cincuenta anos despois de que as sondas NASA Viking 1 e Viking 2 aterrasen en Marte, un novo traballo volveu a poñer no centro unha pregunta incómoda: e se en 1976 non “saíu todo negativo”, senón que interpretamos mal o que tiñamos diante? O estudo, liderado por Steven Benner, sostén que o instrumental si detectou sinais compatibles con orgánicos (e que unha parte puido quedar “convertida” en subproductos durante a análise), algo que contribuiría a enterrar o debate durante décadas.

A historia orixinal é coñecida, pero vale a pena lembrala con precisión: as Viking levaban varios experimentos biolóxicos; algúns lanzaron resultados que, no seu momento, consideráronse “compatibles” con metabolismo microbiano. Con todo, o veredicto oficial inclinouse cara ao escepticismo porque o cromatógrafo–espectrómetro de masas (GC-MS) non achou as moléculas orgánicas que se buscaban como “ladrillos” da vida, e esa ausencia pesou máis que calquera sinal indirecto.

A sonda Viking 2 sobre o chan de Marte, en 1976 / (NASA/JPL-Caltech)

O xiro de guion chegou en 2008, cando a misión Phoenix Mars Lander detectou percloratos no chan marciano: sales moi oxidantes que, ao quentarse, poden descompoñer orgánicos e xerar compostos clorados. Esa peza química permite unha lectura alternativa: se as Viking quentaron mostras que contiñan orgánicos e percloratos, o forno podería queimar ”a evidencia e transformar“ parte dela en gases como clorometano ou diclorometano, precisamente os compostos que se rexistraron e entón atribuíronse a contaminación.

Nese punto, a discusión deixa de ser puramente histórica e vólvese técnica: era razoable etiquetar aquel clorometano como resto dun “disolvente de limpeza”? Os autores que reabren o caso subliñan un detalle físico que, mirado hoxe, renxe: o clorometano é un gas a temperaturas moderadas (ferve a −24 °C), así que custa encaixalo como residuo líquido “arrastrado” desde a Terra. Dito doutro xeito: o que se descartou por rutineiro podería ser unha pista que pedía outra explicación.

Que ninguén venda isto como “vida confirmada”: mesmo se o argumento químico convence, segue quedando unha fronteira enorme entre orgánicos (que poden proceder tamén de meteoritos) e bioloxía. Pero o traballo si serve para algo moi xornalístico: despraza o foco desde o “non había nada” cara ao “quizá o destruímos sen sabelo”, e lembra que os resultados de 1976 non foron unívocos, senón un crebacabezas condicionado pola tecnoloxía e os supostos da época.

A consecuencia práctica é clara: se queremos evitar outra década de discusións estériles, as futuras misións deberían deseñar probas que non dependan de quentar ata o límite unha mostra potencialmente reactiva, e que contemplen desde o inicio a química oxidante de Marte. No fondo, o debate non é nostalxia polas Viking: é método científico aplicado a un planeta onde cada paso, e cada instrumento, pode decidir se detectamos unha biosinal… ou a convertemos en fume antes de vela.

FONTE: Raquel Díaz Herreros/vandal.elespañol.com

SABIAS QUE... O núcleo da nosa galaxia podería ser unha inmensa bóla de materia escura, segundo a Ciencia

O núcleo da nosa galaxia podería ser unha inmensa bóla de materia escura, segundo a Ciencia

Durante décadas asumimos que no corazón da Vía Láctea goberna Saxitario A*, un buraco negro supermasivo de millóns de masas solares. Con todo, un recente estudo propón outra lectura: que alí se aloxe unha enorme concentración de materia escura, unha bóla tan densa que reproduciría a mesma gravidade extrema e ata unha sombra aparente.

O traballo, publicado en Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, foi liderado por equipos do Instituto de Astrofísica da Prata e da división italiana de ICRANet.

"Non estamos simplemente substituíndo o buraco negro cun obxecto escuro”, aclara Carlos Argüelles. “Estamos a propoñer que o obxecto central supermasivo e o halo de materia escura da galaxia son dúas manifestacións da mesma substancia continua”.

Ese plantexamento ten consecuencias observacionales: as estrelas-S, que viran a velocidades extremas preto do centro, comportaríanse coma se orbitasen un obxecto moi masivo; e as misteriosas ‘fontes-G’, envolvidas en po, resistirían forzas de marea que un buraco negro destruiría. Ademais, a misión Gaia detectou unha ‘freada’ na curva de rotación nos bordos (DR3).

A imaxe de Saxitario A* tomada polo Event Horizon Telescope en 2022 mostrou unha sombra central rodeada por un anel brillante, e iso parecía confirmatorio. Con todo, traballos previos suxerían que un núcleo fermiónico extremadamente compacto tamén curvaría a luz con suficiente intensidade como para xerar unha silueta e un anel similares.

“Este é un punto crucial. Afirma Crespi. O noso modelo non só explica as órbitas das estrelas e a rotación da galaxia, senón que tamén é consistente coa famosa imaxe da ‘sombra do buraco negro’. O núcleo denso de materia escura pode imitar a sombra porque dobra a luz moi fortemente”.

“É a primeira vez -asegura Argüelles- que un modelo de materia escura logra unir con éxito estas escalas tan diferentes”. Con todo, os autores insisten en que existe unha diferenza medible: un buraco negro real tería un anel de fotóns moi delgado asociado ao seu horizonte de sucesos, trazo que un núcleo fermiónico non reproduciría. Instrumentos como GRAVITY no VLT e futuras melloras do EHT poderían dirimir a cuestión.

FONTE: la100.cienradios.com/ciencia

SABÍAS QUE... Todo o que debes saber sobre a próxima misión á Lúa de Artemis II: tripulación, fases e obxectivos

A Lúa é unha cápsula do tempo de 4.500 millóns de anos conservada grazas á contorna inhóspito do espazo. Este satélite natural foi testemuña de miles de millóns de anos de actividade solar e de grandes colisións que permitiron a formación da Terra, o Sol e o resto dos planetas.

A expedición Artemis II, no seu primeiro voo na nave espacial Orión, enviará astronautas a explorar este corpo celeste e sentará as bases para as primeiras misións tripuladas a Marte, segundo explican desde a NASA.

Así mesmo, a viaxe demostrará as capacidades do Sistema de Lanzamento Espacial (SLS) e os sistemas de soporte críticos da nave para manter á tripulación en incursións espaciais de longo percorrido.

Datas e tripulación

Os astronautas da NASA Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch e o astronauta da Axencia Espacial Canadense (CSA) Jeremy Hansen estarán a bordo para poñer a proba os sistemas de soporte vital da nave espacial Orión. A súa misión terá unha duración aproximada de 10 días e dará comezo en abril de 2026, segundo confirma a organización estadounidense.

Despegue e posta en órbita

A tripulación despegará desde o Centro Espacial Kennedy en Florida (EEUU) e efectuará diferentes manobras para posicionarse en órbita coa Terra. O lanzamento inicial será similar ao da Artemis I (voo sen astronautas) no que o SLS elevará a Orión cara ao espazo despois de refugar os propulsores, os paneis do módulo de servizo e o sistema de cancelación de lanzamento.

Tras iso, orbitarán á Terra dúas veces para garantir que os sistemas funcionen e coller a velocidade e altitude suficientes para impulsarse cara á Lúa. A primeira órbita durará 90 minutos mentres que a segunda, ao ser máis ampla, levará ao redor de 23,5 horas.

Despois de entrar na órbita alta da Terra, Orión separarase da última parte do foguete, denominada Etapa Interina de Propulsión Crioxénica (ICPS), e realizará unha serie de operacións de proximidade e manexo manual durante un máximo de dúas horas. Os astronautas quitaranse o traxe para o lanzamento e pasarán o resto da misión no espazo vestidos de civil ata o seu reentrada na atmosfera terrestre.

Finalmente, Orión efectuará unha manobra de propulsión para situarse en traxectoria cara á Lúa. O aceso de motores enviaralles nunha viaxe de ida de catro días ao redor da parte posterior do satélite.

Viaxe de regreso á Terra

A tripulación de Artemis II viaxará preto de 7.400 quilómetros máis aló ao lado afastado do satélite. Desde ese punto de vista, poderán ver a Terra e a Lúa nas xanelas da Orión, coa segunda en primeiro plano e a primeira a máis de 400 mil quilómetros, no fondo. A viaxe de regreso durará catro días e para non consumir combustible ao seu regreso, a nave aproveitará a gravidade da Terra.

Investigacións no espazo

A misión Artemis II da NASA ofrecerá a oportunidade de explorar como as viaxes espaciais afectan o soño, ao estrés, a cognición e ao sistema inmunitario dos astronautas. Ademais, será a primeira tripulación que participe no estudo de protocolos estándar para voos espaciais.

Doutra banda, aproveitarán a súa posición no espazo para explorar a Lúa desde preto. Os membros desta tripulación serán os primeiros seres humanos en ver a superficie lunar de preto desde 1972. Por iso, documentarán as súas observacións mediante fotografías e gravacións de audio para informar os científicos acerca deste satélite e compartir as súas experiencias.

Tras esta misión, a Orión despegará coa tripulación da Artemis III para aterrar na Lúa e volver camiñar sobre a súa superficie.

FONTE: gciencia.com    Imaxes: Fereepik e NASA

SABÍAS QUE... CATRO COUSAS SOBRE GROENLANDIA

Lamentablemente, Groenlandia, está nos últimos días en boca de tod@s. Pero que sabes realmente dela? Pois imos saber catro cousas dobre esta illa, a máis grande do mundo!

Groenlandia é un territorio de Dinamarca, situado xunto ao océano Ártico e ao norte do océano Atlántico.

É a illa máis grande do mundo, estando case o 84% da súa superficie cuberta por xeo, ademais de ser o país cunha menor densidade de poboación.

Ten unha extensión de 2.166.086 km² e 55.701 habitantes.

Aínda que fisicamente é parte do continente norteamericano, Groenlandia atópase politicamente ligado a Europa dende hai máis dun milenio, pertencendo ata 1814 a Noruega pasando, ese mesmo ano, ao dominio de Dinamarca.

En 1979, foille concedido autogoberno á illa, cunha relación coñecida en dinamarqués como Rigsfællesskabet, e en novembro de 2008 celebrou un referendo para ampliar a autonomía con vistas a unha futura independencia.

A súa capital é Nuuk que conta con 20.288 habitantes.

O Xefe de Estado é actualmente o rei Frederico X e o goberno da rei en Dinamarca nomea un Rigsombudsmand (Alto comisionado) que representa ao goberno e a monarquía danesa.

Como parte integrante de Dinamarca elixe dous representantes no parlamento danés.

O poder lexislativo corresponde a un Parlamento de trinta e un membros.

O xefe de goberno é o Primeiro Ministro, é, dende o 28 de marzo de 2025, Jens-Frederik Nielsen.

En 1985 Groenlandia deixou a Comunidade Europea (actual Unión Europea), a diferenza de Dinamarca que segue sendo un membro, aínda que mantén algúns lazos coa organización a través de Dinamarca. No entanto, a lei da Unión Europea en gran parte non se aplica a Groenlandia excepto na área do comercio.

Groenlandia é mebro de pleno dereito da OTAN como parte do Reino de Dinamarca.

Esperemos que aiga sendo unha illa tranquila, polo ben de tod@s!

Sabías que... O ‘mapa de estradas’ do Imperio romano é o dobre de extenso do que se cría

As calzadas conectaron todo o Imperio romano, que na súa época de máxima expansión ocupou desde a actual Escocia ata o extremo leste do Sahara; e desde o mar Negro ata a costa marroquí / ITINER-E

Xunto ás lexións, os miliarios marcaron o poder do Imperio romano. Colocados cada mil passus ou milla romana (1.478,5 metros), estas mouteiras cilíndricos ou paralelepípedos puntuaban as calzadas romanas, como fan hoxe os puntos quilométricos coas autovías. Un amplo grupo de investigadores recorreu á tecnoloxía máis moderna para mergullar nos rexistros históricos e arqueolóxicos para reconstruír o mapa de estradas de hai 2.000 anos. O que descubriron é que era moito máis extenso, case o dobre, do que se cría. Pero tamén comprobaron que apenas queda nada do seu trazado orixinal. Os resultados do seu traballo, publicado en Scientific Data, reuníronos e aberto ao público no sitio Itiner-e, un atlas dixital das vías que nacían ou morrían en Roma.

“Cando se pasa por un camiño moi afundido polo paso do tempo e as xentes, aínda se di que ‘era unha calzada romana’, pero os romanos facíanas para que durasen”, di Pau de Soto, do Grupo de Investigación en Arqueoloxía da Universitat Autònoma de Barcelona (UAB) e primeiro autor deste impoñente traballo. “Outra crenza para desmentir é que as fixesen enlosadas, como a vía Apia. En realidade, facíanas mediante capas de gravas cada vez máis finas, coa capa de rodadura formada por unha grava miúda fina compactada. Era o mellor para o paso dos cabalos, que entón aínda non levaban ferraduras”, engade o arqueólogo. Como sucede coas estradas actuais, elevábanas sobre o terreo circundante e cun lixeiro desnivel para que evacuasen a auga. “As primeiras estradas modernas fixéronse seguindo aos romanos”, lembra este arqueólogo.
Desde a actual Escocia ata o extremo leste do Sahara e desde o mar Negro ata a costa marroquí, as calzadas conectaron todo o Imperio romano.
As calzadas conectaron todo o Imperio romano, que na súa época de máxima expansión ocupou desde a actual Escocia ata o extremo leste do Sahara; e desde o mar Negro ata a costa marroquí.Itiner-e

Pau de Soto e unha vintena de investigadores usou as modernas técnicas GIS (siglas en inglés de Sistema de Información Xeográfica) para desenterrar o trazado das vías romanas. “As GIS son a base da moderna investigación arqueolóxica”, asegura o investigador da UAB. Combinaron textos históricos como o Itinerario Antonino ou a Tabula Peutingeriana, o máis parecido a un mapa de estradas da antigüidade, con estudos sobre xacementos arqueolóxicos, ou libros de historia de Roma. “Pero tamén cos mapas topográficos dos séculos XIX e XX, as fotografías que os estadounidenses tomaron dos chans europeos na posguerra ou as imaxes por satélite; GIS permíteche combinar a información de todas estas fontes e plasmala sobre o terreo”, engade de Soto.

O resultado da suma de tantas fontes é que, en torno ao ano 150 desta era o Imperio romano —entón no seu momento de maior expansión, abarcando uns catro millóns de quilómetros cadrados de territorio— tiña 299.171 quilómetros de calzadas. A cifra supón engadir máis de cen mil ao 188.555 km contados en traballos anteriores e equivale a dar a volta ao planeta sete veces. Só en España, a extensión das vías romanas superaba o 40.000 km, dobrando a cantidade suposta ata o de agora. Entón non existía a distribución radial con centro en Madrid que si caracteriza ás estradas modernas, pero desde urbes como Augusta Emérita (Mérida), capital da Lusitania romana, partían algunhas das calzadas principais.

Os autores do novo estudo estiman que un terzo unían os principais centros urbanos; e os dous terzos restantes serían secundarias, conectando poboacións a escala local ou rexional. Con todo, comprobaron que só hai certeza do 2,7% da quilometraxe. “É o que aínda se conserva ou que foi escavado en traballos arqueolóxicos”, detalla de Soto, quen explica que, da inmensa maioría das calzadas romanas —case o 90%— só hai pistas de que deberon estar aí: “En arqueoloxía da pasaxe chamámolo eixos fosilizados, e poden ser unha ponte romana, os restos dunha calzada á saída da cidade ou o achado dalgún miliario”. Todo indica que unha calzada debeu unir todos eses elementos. O que fai un GIS con eles é imaxinar o traxecto máis razoable @teniendo en cuenta a topografía do terreo, como o paso dunha montaña ou vadeo dun río. Outro 7% do total dese mapa de estradas só sería hipotético: se hai dúas cidades romanas próximas con restos de calzada á súa saída, esperaríase que estivesen unidas por unha.
A captura mostra os pasos de montañas ata a antiga Delfos, en Grecia.
Grazas a ferramentas GIS, itiner-e plasma sobre o terreo cada calzada, unindo os puntos dispoñibles, como pontes romanas ou miliarios, e @teniendo en cuenta a topografía. A captura mostra os pasos de montañas ata a antiga Delfos, en Grecia.Itiner-e

“As calzadas —e a rede de transporte, no seu conxunto— foron absolutamente cruciais para o mantemento do Imperio romano”, mantén o historiador da Universidade de Aarhus (Dinamarca) e coautor do estudo, Adam Pažout. “Os romanos idearon un intrincado sistema de transporte composto por pousadas, estacións de camiños e puntos de substitución para mensaxeiros e funcionarios públicos que viaxaban por Italia e as provincias”, lembra. Para Pažout, “as calzadas constituían unhas estadas que permitía proxectar o poder romano, xa fose a través do exército ou do dereito e a administración, e que mantiña unido ao Imperio”.

Segundo os autores, o seu traballo permitirá un mellor coñecemento da historia de Roma. Polas calzadas movéronse millóns de persoas, propagáronse novas ideas e crenzas; e por elas tamén avanzaron as lexións romanas ou o comercio entre as distintas partes dos tres continentes que formaron o territorio romano. Pero estas vías, cuxa enorme capilaridade descóbrese agora, tamén facilitaron a transmisión de enfermidades e pragas como a peste Antonina de vexigas ou sarampelo ou a de Justiniano de peste bubónica, que debilitaron ao Imperio. Tamén puideron ser as vías de entrada das sucesivas invasións bárbaras.

O que queda das calzadas romanas, aínda que fisicamente non sexan moitos quilómetros, forma parte do armazón de Europa. Lémbrao o arqueólogo de Soto: “O tecido urbano europeo é unha herdanza de Roma. A maioría das cidades europeas xa existían en época romana e xa estaban conectadas entre si”.

FONTE: Miguel Ángel Criado/elpais.com

SABÍAS QUE... A SAGRADA FAMILIA XA É A IGREXA MÁIS ALTA DO MUNDO

A Sagrada Familia xa superou por escasos metros a igrexa máis alta do mundo ata o momento, Ulmer Münster (Alemaña), tras colocar a primeira gran peza da cruz que coroa a torre de Xesucristo.

A colocación desta primeira peza da cruz eleva a basílica barcelonesa ata os 162,91 metros, de maneira que supera por pouco máis dun metro á igrexa da localidade alemá de Ulm, cuxa agulla alcanza os 161 metros, segundo figura na páxina web oficial do templo xermano.

Ata o presente, Ulmer Münster estaba considerada como a igrexa máis alta do mundo, un récord que agora pasa a mans da Sagrada Familia, que aínda non está terminada, polo que aínda quedan metros por crecer.

Aínda que agora a torre de Xesucristo, a máis alta do templo de Antoni Gaudí (1852-1926), chega aos 162,91 metros, cando termine a instalación de toda a cruz alcanzará os 172,5 metros.

Quedará lixeiramente por baixo da montaña barcelonesa de Montjuïc (173 metros) por desexo expreso de Antoni Gaudí, que non quería exceder un elemento da natureza porque o consideraba como unha "obra de Dios". 

Está previsto que a torre de Xesucristo estea finalizada en cuestión de meses, aínda que a inauguración oficial será o próximo xuño, coincidindo co centenario da morte do arquitecto catalán.

A nova peza colocada na torre de Xesucristo esta semana corresponde ao brazo inferior da cruz, cunha altura de 7,25 metros e un peso de 24 toneladas.

Chegou o pasado mes de xullo dividida en catro paneis que se situaron nunha plataforma de traballo, sobre a nave central, a 54 metros de altura, para levar a cabo as tarefas de ensamblaxe, a instalación dos vidros e as obras interiores, e a colocación de pedra.

Cunha xeometría de dobre xiro, o brazo inferior presenta unha forma cadrada na base que se transforma en octagonal na parte superior. 

O exterior está revestido con cerámica branca esmaltada e vidros, materiais que destacan pola súa luminosidade e resistencia ás condicións atmosféricas. 

FONTE: elprogreso.com