SABÍAS QUE...

Dabías que... Que xurdiu antes, as plantas ou os animais?

Recreación dunha colonia de Fractofusus, seres complexos que viviron nos leitos mariños hai 500 millóns de anos / C. G. Kenchington

A pregunta é moi interesante e nada fácil de contestar, xa que dependendo do que se considere planta ou animal podemos referirnos a organismos máis ancestrais ou a outros máis recentes. E uns e outras liñaxes xurdiron en diversos períodos xeolóxicos. Pero, como resumo, diría que apareceron á vez ou case á vez, tanto os ancestrais como os recentes.

Cando falo dos ancestrais refírome a certos grupos de protistas (organismos cuxas células conteñen un núcleo celular), como os cromistas fotosintéticos, e ás algas primitivas (glaucófitas, rodófitas, e clorófitas), que eran plantas (reino Plantae), e a outros grupos de protistas primitivos non fotosintéticos, como amebas, fungos mucilaginosos, e os opistocontos, que deron lugar aos fungos (reino Fungi) e os animais (reino Animalia). Todos eles moi antigos, do Precámbrico, é dicir, fai uns 1.000-538 millóns de anos, ou mesmo antes.

Co tempo, estas liñaxes diverxeron, algúns conquistaron a terra firme e diversificáronse e outros se extinguiron. No reino vexetal, tras as algas apareceron e diversificáronse os briófitos (hepáticas, musgos e antoceros) e os pteridófitos (licopodios, equisetos e fentos) na era primaria ou Paleozoico (que abarcou desde hai 538 millóns de anos ata hai 251 millóns de anos). Os actuais xacementos de carbón son testemuño dos restos dos grandes bosques do período Carbonífero desta era, formada por pteridófitos e os antecesores das ximnospermas (coníferas e parentes próximos). As ximnospermas diversificáronse no Mesozoico (que transcorreu desde hai 251 ata hai 66 millóns de anos). Finalmente, apareceron as anxiospermas ou plantas con flores a finais do Mesozoico, no Cretácico (que é o terceiro e último período do Mesozoico, desde hai 143 ata hai 66 millóns de anos).

Os animais tamén evolucionaron ao longo dos distintos períodos xeolóxicos, e deron orixe inicialmente a diversos grupos de invertebrados e, posteriormente, aos vertebrados. Os primeiros invertebrados incluíron desde esponxas, medusas, corais e anemones do Precámbrico, a moluscos, planarias e vermes nematodos do Cámbrico (desde hai 538 ata hai 436 millóns de anos), e os insectos, desde o Devónico ata o xurásico (hai 360 ata hai 160 millóns de anos). Os fósiles máis antigos de vertebrados son do Precámbrico (Pikaia), mentres que o grupo de vertebrados máis antigo fórmano distintas liñaxes de peixes mariños do Paleozoico, algúns dos cales conquistaron a terra firme (peces pulmonados). Tras eles diverxeron os anfibios, entre o Devónico e o Carbonífero (hai 370-315 millóns de anos) e diversas liñaxes de réptiles, como os Saurópsidos e os seus descendentes, no Pérmico (hai 300-270 millóns de anos). O grupo de vertebrados máis recentes fórmano as aves, orixinadas no Cretácico (hai 120-105 millóns de anos), descendentes dunha rama dos dinosauros, e os mamíferos no Xurásico, descendentes dunha rama de réptiles ancestrais.

Esta sería unha resposta moi xeral para a túa pregunta. Pero podemos profundar máis. Se nos retrotraemos á orixe da vida na Terra, os primeiros seres vivos que apareceron nela foron as bacterias, hai uns 3.500 ou 3.000 millóns de anos, lembra que a Terra formouse hai ao redor de 4.500 millóns de anos. As bacterias son organismos unicelulares aparentemente moi simples, aos que chamamos procariotas, que non teñen núcleo, e das que algunhas liñaxes lograron sobrevivir ata os nosos días. Hai aproximadamente 2.000 millóns de anos apareceron os eucariotas, células complexas con núcleo, dos que derivarían os fungos, os animais, e as plantas.

Segundo postula a teoría endosimbiótica, os eucariotas apareceron pola fusión de distintas bacterias con funcións diferentes, que deron orixe a células máis complexas con distintos orgánulos. Por iso, se nos imos á orixe, poderiamos dicir que os devanceiros de animais, fungos e plantas formáronse nese período que vai desde hai 2.000 millóns de anos ata hai aproximadamente 530-540 millóns de anos, que constitúe a era Proterozoica. Coñecemos a orixe destas liñaxes eucariotas ancestrais e os seus descendentes porque se atoparon xacementos fósiles en diversas rexións do planeta que puideron ser datados.

As evolucións case paralelas das distintas liñaxes de plantas e animais ao longo dos diversos períodos xeolóxicos débense tamén á dependencia de certos animais, como os herbívoros, das plantas que os alimentan, e a creación das redes tróficas ecolóxicas (carnívoros, saprófitos etc.)/ etc.) de cada ecosistema segundo as súas adaptacións ambientais. Cando desaparece un ecosistema, por un cambio ambiental, desaparecen os seus poboadores. É o que ocorreu coa xélida estepa graminoide Cuaternaria tras o desxeo postglacial, hai uns 10.000 anos, que conlevou a desaparición dos mamuts e outros grandes herbívoros que pastaban nela, e con eles, os grandes carnívoros que os predaban. Este ecosistema foi substituído polos bosques húmidos tépedos e a súa consecuente fauna asociada tras o quecemento e as precipitacións do período boreal.

Como podes ver, hai certa incerteza nas estimacións das orixes dalgunhas liñaxes de plantas e animais, o que é normal, xa que a información que temos provén na súa maioría do rexistro fósil, que non é completo, e de certas datacións baseadas na análise do ADN, que son aproximadas. Con todo, os novos avances científicos paleontolóxicos, biolóxicos e xenómicos permítennos afinar cada vez mellor cales foron as orixes dos seres vivos que coñecemos ou que viviron nalgún momento no noso planeta.

SABÍAS QUE... A EVOLUCIÓN É, TAMÉN, UNHA CUESTIÓN DE PURA EXEÑERÍA

As tensións mecánicas tamén moldean a vida: na evolución, un mesmo problema físico pode dar lugar a solucións biolóxicas distintas / ChatGPT/T21

As forzas físicas son un motor da evolución tan poderoso como a propia xenética: na mosca da froita, un mesmo problema mecánico deu lugar a dúas solucións biolóxicas completamente diferentes.

A evolución dos seres vivos adoita entenderse como un proceso guiado pola xenética. Con todo, dous estudos recentes, publicados de maneira simultánea na revista Nature, revelan que as leis da física, en particular as forzas mecánicas, desempeñan un papel inesperado como motor evolutivo.

Ambas as investigacións, aínda que independentes, chegaron a unha conclusión similar ao analizar como os embrións de diferentes especies de moscas resolven un mesmo problema físico, demostrando que non todo é cuestión de xenes.

O primeiro estudo foi un traballo colaborativo dentro do Instituto Max Planck de Bioloxía Celular Molecular e Xenética liderado polo grupo experimental de Pavel Tomancak e o grupo de física teórica de Carl Modes. A súa investigación centrouse na mosca da froita (Drosophila melanogaster) para resolver o misterio dunha estrutura temporal no embrión coñecida como suco cefálico: un pliegue transitorio que aparece e desaparece sen deixar rastro aparente.

Durante o desenvolvemento embrionario, os tecidos móvense e reorganizan, xerando unha intensa presión mecánica. Combinando experimentos de laboratorio con sofisticadas simulacións por computador, os investigadores demostraron que o suco cefálico funciona como un enxeñoso amortiguador que absorbe esta tensión, evitando que o embrión se deforme ou colapse. A súa función é puramente física.

A investigación concluíu que este pliegue representa unha solución evolutiva a un problema mecánico. A presión selectiva non foi un depredador ou un cambio ambiental, senón a propia tensión física interna do desenvolvemento.

Paralelamente, o segundo estudo foi dirixido polos investigadores Steffen Lemke e Yu-Chiun Wang, entre outros. O seu traballo analizou outras especies de moscas que, a diferenza da mosca da froita, non desenvolven o suco cefálico e, con todo, os seus embrións non colapsan. A súa investigación expúxose unha pregunta clave: se o suco é tan vital, como sobreviven estoutras especies sen el?

A resposta: estas moscas sen suco cefálico desenvolveron unha estratexia evolutiva completamente diferente para resolver o mesmo problema de tensión mecánica. En lugar de crear un pliegue que absorbe a presión, as súas células embrionarias divídense e móvense dunha maneira distinta, orientando as súas invaginacións de forma que a compresión no tecido redúcese de maneira natural. É dicir, atopamos unha solución alternativa ao mesmo desafío físico.

A verdadeira forza destes achados reside no seu conxunto. Ao publicarse xuntas, estas dúas investigacións demostran que un problema físico pode actuar como unha poderosa forza evolutiva, impulsando a aparición de solucións biolóxicas diversas. Mentres unha liñaxe de moscas "inventou" un amortiguador estrutural (o suco), outra liñaxe modificou o comportamento celular para evitar a presión desde a orixe.

Ambos os traballos ensínannos que as solucións aos desafíos da vida non só escríbense no código xenético, senón tamén nas leis da física.

A xenética proporciona as ferramentas, pero as forzas mecánicas poden ditar as regras do xogo, actuando como unha arquitecta invisible que moldea a forma e a función dos seres vivos desde as primeiras etapas do seu desenvolvemento.

FONTE: Eduardo Martínez de la Fe/farodevigo.es/tendencias

SABÍAS QUE... QUE É UN XENE E CANTOS TEN UN SER HUMANO?

Unha das comparacións máis socorridas da bioloxía involucra ao ADN e a un libro de instrucións. É unha comparación que ten bastante sentido, debido a que no ADN dun ser vivo codifícanse todas as estruturas que permiten a súa vida e todas as funcións do organismo. Así, o libro de instrucións humano ten todo o necesario para crear un ser humano e, o do can, ao seu mellor amigo.

Explorando o libro a fondo comezan as curiosidades. A primeira sería que non todo o libro de instrucións ten instrucións, senón que estas apenas ocupan un 2% de todo o volume. É a estas instrucións completas chamámolas xenes. O resto do libro está formado por frases conectoras, fragmentos que se repitan unha e outra vez, e mesmo sartas de letras que parece que non teñen sentido ao principio e ao final de cada capítulo.

En total estímase que o ADN humano contén ao redor 20.000 xenes clásicos, que son aqueles que codifican as instrucións para crear unha proteína. Pero os estudos posteriores engaden uns 15.000, 20.000 ou máis xenes nos que se crean os produtos intermedios, pero non as proteínas finais.

Para entender porqué sucede isto primeiro habemos de comprender que sucede no interior das nosas células á hora de crear unha proteína. O ADN atópase no núcleo celular, protexido de procesos físicos e químicos que poidan desgastalo. Agora ben, as proteínas prodúcense fóra do núcleo celular, na rexión coñecida como citoplasma, polo que cando a célula necesita crear unha proteína hai unha barreira física que salvar. Para iso, o ADN transcríbese (ou tamén podería dicirse que se copia) nunha molécula intermedia e temporal chamada ARN mensaxeiro. Este ARN mensaxeiro, sendo unha copia do ADN, si que pode saír do núcleo e ir ao citoplasma.

Primeira imaxe tomada do ADN cun microscopio electrónico. Pode observarse a súa estrutura de dobre hélice, o que dá lugar a esa aparencia como de parafuso / Enzo di Fabrizio

Sería o equivalente a copiar nun papel un apartado dun libro dunha biblioteca que nos interesa e levarnos ese escrito a casa para poder consultalo cando queiramos. Así o libro queda protexido na biblioteca e nós dispoñemos do escrito ata que perdamos ou tiremos o papel.

Unha vez o ARN mensaxeiro saíu do núcleo, uns pequenos orgánulos denominados ribosomas encárganse de traducir a devandita información en proteínas. Para iso, len de tres en tres as unidades que forman a molécula de ARN (chamadas nucleótidos) e a cada tríada asígnanlle un aminoácido concreto, as pezas que forman as proteínas. Unha vez tradúcese toda a cadea de ARN mensaxeiro, queda no seu lugar unha proteína que, tras certas modificacións, poderá comezar a realizar a súa función.

Cando os investigadores falan de xenes non codificantes (esas decenas de miles de xenes extra) refírense a xenes que quedan a metade de proceso. Que chegan a transcribir o ADN a ARN pero este non se traduce a proteínas, senón que queda en forma do denominado ARN non codificante. Segundo o seu tamaño ou función divídense en distintas familias e, na actualidade, é un dos campos máis fértiles da biotecnoloxía e a medicina, debido a que viuse que estas moléculas están implicadas en moitísimos procesos vitais na saúde e en certas enfermidades.

Ademais, existen outras secuencias denominadas pseudoxenes presentes no xenoma humano que se cre que no seu momento si que foron xenes funcionais, pero que nalgún momento do pasado perderon a súa capacidade de codificar unha proteína. É coma se nun libro de instrucións, de súpeto, atopásemos unha información sobre un parafuso ou unha técnica, pero que en ningún lugar indicase onde e como se utiliza. Estes remanentes evolutivos teñen unha gran utilidade á hora de comprender de onde proveñen as especies.

Pero entón cantos hai exactamente? A resposta a esta pregunta é, lamentablemente, un gran depende. Segundo o xenoma humano de referencia que está a base de datos que consultan a maioría de científicos, denominada Refseq, o xenoma humano de referencia, denominado GRCh38.p14, conta con 20.076 xenes codificantes, pero contando os non codificantes en total tería 59.762. En cambio, outras bases de datos, como CHESS, creada pola Universidade John Hopkins, indica que hai un total de 19.838 xenes codificantes e 17.624 non codificantes, o que dá un total de 36.612. Por iso a resposta habitual é ao redor de 20.000 xenes no sentido clásico da palabra e entre 35.000 e 60.000 para o sentido amplo.

Estas discrepancias son unha mostra de todo o que nos queda por coñecer do xenoma humano. Aínda que os avances foron notables desde que se denominase á parte que non codificaba xenes como “ADN lixo”, no libro de instrucións do corpo humano. Como última curiosidade final, todos aqueles cambios que diferencian a un humano doutro: A cor da pel, dos ollos, do pelo, os trazos, a altura e mesmo en parte, a estrutura cerebral, son variacións dun 0,4% neste libro de instrucións. Un cambio mínimo que supón unha enorme diferenza.

FONTE: Daniel Pellicer Roig/nationalgeographic.com.es/ciencia

SABÍAS QEU... EINSTEIN TIÑA RAZÓN!

O 14 de setembro de 2015, o observatorio LIGO detectou por primeira vez ondas gravitacionais, confirmando unha predición centenaria de Einstein e outorgando aos seus descubridores o Nobel. Estas ondas, xeradas pola colisión de dous buracos negros, supuxeron o inicio dunha nova era na astronomía. Unha década despois, LIGO, xunto con Virgo en Italia e Kagra en Xapón, rexistra fusións de buracos negros cada tres días, medindo ondulacións no espazo-tempo inimaxinablemente pequenas. Os avances tecnolóxicos permitiron observar con gran detalle fenómenos que validan teorías de Einstein e Hawking, abrindo infinitas posibilidades de coñecemento cósmico.

FONTE: Daniel Mediavilla/elpais.com

SABÍAS QUE... É TAN PERIGOSO O DRAGÓN AZUL?

Mide só entre tres e catro centímetros pero pechou praias, causado temor aos bañistas e desbancou ás mismísimas medusas no que a alarmas a pé de beira respecta. O dragón azul, unha diminuta e preciosa babosa que non se adoita prodigar no Mediterráneo, gañouse un primeiro posto no podio como non grato protagonista do verán. Dunha vistosa cor azul, velo nadar facendo piruetas sobre a auga é ter ansias súbitas de tocalo pero alto aí! Se o dragón azul conseguiu que soen todos os sinais é porque é altamente urticante.

O dragón azul, Glaucus atlanticus, é un nudibranquio peláxico. Isto significa que, igual que todas as especies peláxicas, sexan animais ou vexetais, vive en augas abertas medias e superficiais e evita o fondo mariño e a costa; con todo, é posible que o dragón azul, arrastrado por correntes e polo aumento de temperatura da auga, apareza de cando en vez a poucos metros da praia, como sucedeu agora.

En xeral habita augas tépedas e tropicais, é fiel aos océanos Atlántico e Índico e surfeiro habitual en Sudáfrica e Mozambique; ata 2021, facía 300 anos! que non se documentaba no Mediterráneo. Unha vez máis, o culpable máis sinalado é o consabido e documentado cambio climático que se manifesta co aumento de temperatura da auga mariña e unha meteoroloxía cambiante que inclúe correntes que permiten arrastralo ata augas que, en teoría, deberían ser máis frías.

Na súa parte dorsal presenta unha cor azul prata mentres que o seu ventre é azul pálido. Frota e nada sobre as súas costas grazas á inxestión de aire que en forma de burbulla pode manter no seu estómago e desprazarse así boca arriba sobre a superficie. Móvese con graza e acrobacias como unha nadadora de sincronizada. Ten seis apéndices ao longo do tronco chamados ceratas que á súa vez posúen varias terminacións e os seus tons azuis, en todas as partes do seu corpo, están adornados por vetas un pouco máis escuras que percorren o seu tronco. Este despregamento cromático engamado está firmemente relacionado coa súa subsistencia como especie: o seu deber, como todas elas, é camuflarse para defenderse dos seus depredadores e buscar alimento.

No sustento que necesita reside a razón da súa tóxica picadura. Glaucus atlanticus aliméntase de diversos hidrozoos pero o seu prato favorito é unha medusa, a carabela portuguesa, Physallia physales, que é altísimamente urticante. Consome exemplares desta especie enteritas e mentres o fai, almacena e selecciona as toxinas, chamadas cnidocitos, para o seu propio uso. Deposítaas nas ceratas, esas terminacións visibles que concentran a toxicidade, por iso é polo que estas acaben sendo a zona máis urticante. Importante saber que as ceratas actívanse por presión, e non por rozamento ou por un contacto accicental, por tanto, hai que manosearlas dalgún modo para que piquen. Folga dicir que os humanos e o noso sangue non somos alimento para o dragón azul así que, igual que sucede coas medusas, nunca van cheirar a nosa pel a distancia, nin nos perseguirán, nin lles chamamos a atención, nin irán a por nós: son os encontros accidentais (estamos no seu medio) os que nos afectan.

A picadura do dragón azul é dolorosa. Más urticante que a que nos pode producir calquera das especies de medusas habituais que atopamos no Mediterráneo, aínda que parecida á das carabelas portuguesas, que igual que os dragóns azuis tamén apareceron puntualmente preto das costas mediterráneas e en Xibraltar. Nalgúns casos extremos, en persoas máis sensibles ou con determinadas alerxias, pode provocar mareos, vómitos, malestar e dor de cabeza. Se recibimos unha picadura, recoméndase que, tal como fariamos coa dunha medusa, lavémonos a zona afectada con auga salgada de mar e apliquemos algún pano frío, pero non xeo e nunca vinagre ou alcohol. Aínda que non debería ir a máis, recoméndase sempre que no caso de que a picadura empeore, visitemos con urxencia un servizo médico.

FONTE: Mónica Artigas/nationalgeographic.com.es

SABÍAS QUE... POR QUE AS PELOTAS DE TENIS SON AMARELAS?

O tenista Carlos Alcaraz lanza a pelota cara ao público tras a súa vitoria contra o serbio Laslo Djere durante o torneo individual masculino o 11 de maio de 2025 en Roma, Italia / Dan Istitene (Getty Images)/elpais.com

Tras a derrota de Carlos Alcaraz na final de Wimbledon asáltannos varias cuestións que teñen que ver coa ciencia e a súa relación co tenis, deporte no que a física xoga un papel fundamental se contemplamos magnitudes como velocidade, desprazamento e masa.

Con todo, en primeiro lugar, imos preguntarnos por que as pelotas de tenis son amarelas, para ser exactos do amarelo denominado amarelo óptico. Trátase dunha curiosidade que nos devolve ao Wimbledon de finais dos anos sesenta, cando os partidos de tenis empezáronse a retransmitir en cor e o coñecido narrador científico David Attenborough era, por aquel entón, encargado das retransmisións da BBC británica. Coa chegada da cor ás televisións, a pelota branca supoñía confusión; resultaba pouco visible nas pantallas. Ante un problema complexo a primeira vista, David Attenborough deu cunha sinxela solución: utilizar unha pelota amarela.

Con todo, a solución non se aplicou de maneira inmediata ata 1972, cando a pelota branca deixou de ser utilizada e, no seu lugar, empregouse a pelota de cor amarela, debutando no US Open de 1973; pero o máis paradoxal foi a resistencia dos ingleses para utilizalas en Wimbledon ata 1986.

Agora vaiamos á Universidade de Pennsylvania, en Filadelfia (EE UU) onde o físico Howard Brody non só impartía clases, senón que esculcaba no tenis e a súa relación coa física. No seu libro Tennis Science for Tennis Players (1987), Brody sérvese da física para resolver moitos dos misterios que hai detrás das grandes xogadas.

Foron anos de estudo os que levaron a Brody a converterse nunha eminencia no tema. Todo empezou a finais da década dos setenta, durante unhas vacacións en Florida, cando viu a un tenista xogando cunha raqueta de gran tamaño. Brody fíxose con ela, comproulla e examinouna no laboratorio igualque se examina unha cepa de virus ou un sistema físico descoñecido: a fondo.

Mediu a velocidade de rebote da pelota nas distintas zonas de impacto, chegando á conclusión de que é maior cando o impacto ocorre preto do pescozo da raqueta, e vai diminuíndo a medida que o impacto se aproxima ao extremo superior. Isto, coa raqueta inmóbil; pero cando a raqueta móvese e deixa de estar estática, a relación entre ambas as velocidades de rebote depende do tipo de movemento do brazo.

Con estas curiosidades científicas, Brody empezouse a facer popular. Grazas ao tenis conseguira un camiño, unha especialización máis aló do estudo da física de partículas ao que se entregaría coas primeiras colisións de hadróns no CERN. Pero só por un curto espazo de tempo. Deixou o seu posto como científico na fronteira franco-suíza para volver á súa praza de profesor universitario en Pennsylvania e seguir experimentando coa raqueta. A súa paixón polo tenis, deporte que relacionou ao extremo coa física, absorbeuno para sempre.

Howard Brody morreu un verán de hai dez anos, cando Alcaraz era un crío recentemente chegado de París, tras asistir como espectador ao torneo de tenis onde, anos despois, revalidou o trono parisiense tras a final máis longa da historia.

FONTE: Montero González/elpais.com/ciencia

SABÍAS QUE... DE ONDE SAE O OSÍXENO DO AVIÓN?

Se hai unha actividade que xera todo tipo de controversia, esa é viaxar en avión. Hai a quen lle encanta, pero tamén existe unha gran maioría que non acaba de sentirse cómodo no aire. As turbulencias, a altura, o medo a algunha catástrofe… Se ti tamén es unha desas persoas que non se considera fanático de voar, non te preocupes, non estás só. Con todo, non debes caer na irracionalidade: os avións son un dos medios de transporte máis seguros e as turbulencias son, simplemente, parte do camiño.

De feito, os avións contan con sistemas para asegurar o teu benestar en todo tipo de hipotéticas situacións: sistemas de detección de fume, radares por satélite, protocolos de emerxencia, radares…  Mesmo posúen máscaras con osíxeno! Con todo, hai algo curioso niso porque, sabías que realmente non existe nin unha soa bombona baixo ou sobre o teu asento?

A miúdo, cando pensamos en osíxeno nun avión, o máis intuitivo é imaxinar enormes tanques como os que usan os mergulladores. Pero na cabina dun avión comercial non hai espazo para unha botella de osíxeno por pasaxeiro, iso está claro. Sería impráctico, pesado e, sexamos sinceros, un gran risco. Por iso, en lugar diso, os enxeñeiros idearon un sistema realmente brillante (e un pouco explosivo): utilizan química para fabricar osíxeno ao instante.

E como se fai iso? Pois ben, cunha reacción química controlada. No teito do avión, xusto encima de cada fila de asentos, hai un pequeno xerador de osíxeno químico. Este xerador contén unha mestura de compostos que, cando se activan, producen osíxeno. E, entre eles, o máis importante é o perclorato de sodio.

E é un proceso case máxico: ao tirar da máscara, acciónase un percutor que inicia unha reacción exotérmica, é dicir, que libera calor, dentro do cartucho químico. Isto descompón o perclorato e, en consecuencia, libera osíxeno. E non, non é pouco: cada xerador pode proporcionar osíxeno durante case 20 minutos, un tipo máis que suficiente para que o avión poida descender a unha altitude segura onde xa se pode respirar sen axuda.

Diagrama que representa o depósito onde se xera a reacción co perclorato de sodio, e a máscara baixando directamente desde el.

Para entendelo ben, poñámonos en situación. O avión perde presión en cabina e, a 10.000 metros de altitude, o aire é tan delgado que non podes sobrevivir máis duns segundos sen osíxeno adicional. Inmediatamente, o sistema detecta a caída de presión e libera as máscaras. Ti colócaste a túa, e tiras dela. Pois ben, ese tirón non é só para axustala: é o que activa o xerador de osíxeno.

E listo, desde ese mesmo momento, comeza a famosa reacción química que xera osíxeno puro e envíao directamente á máscara. Non hai tubos que o traian, nin ningún depósito central. Todo ocorre xusto aí, encima da túa cabeza.

Agora ben, se che cheira raro, como a queimado, non te preocupes, non é que algo se incendiou. É, simplemente, o resultado natural da reacción química. De feito, eses xeradores quéntanse tanto (máis de 200ºC) que adoitan estar envoltos en materiais illantes especiais para evitar queimaduras ou incendios.

Quizais te estás preguntando por que o osíxeno non dura máis tempo. E se a emerxencia alóngase? A clave está no deseño do sistema. Os xeradores están pensados como solución temporal. É dicir, en caso de despresurización, o obxectivo principal será descender o máis rápido posible a unha altitude segura: uns 3.000 metros (ou 10.000 pés), onde o aire xa ten suficiente osíxeno para respirar con normalidade.

Os pilotos son profesionais, polo que están perfectamente adestrados para facer esta manobra de descenso en poucos minutos, e o osíxeno que se libera pola máscara está calculado para durar xusto ese tempo. Si, é unha especie de carreira a contrarreloxo, pero o sistema está moi ben sincronizado, polo que non debes preocuparche.

Iso si, só hai algo que depende integramente de ti: poñerte a máscara a ti mesmo antes de axudar a outros. Se perdes o coñecemento por falta de osíxeno, non poderás facer nada polos demais. Non esquezas que, a esa altitude, en menos de 30 segundos sen osíxeno… podes marearte!

SABIAS QUE... POR QUE NON EXISTEN AS CENTRAIS DE FUSIÓN NUCLEAR?

A fusión nuclear é unha fonte de enerxía limpa, segura e case ilimitada. Pero, aínda que os primeiros experimentos construíronse hai xa máis de 70 anos, parece que nunca acaba de chegar.

Cal é o problema?

Neste vídeo temos a explicación. Atent@s!