A curiosa orixe do carriño de supermercado, recibido polos homes como «pouco masculino» e «humillante» para elas

Unha muller empurra o carriño da compra nun supermercado Humpty Dumpty en xullo de 1951 / Sociedad Histórica de Oklahoma

O carriño do supermercado naceu na década de 1930 como unha solución improvisada a un problema cotián dos primeiros supermercados en Estados Unidos: os clientes debían cargar con cestas pesadas mentres compraban, o cal limitaba o seu consumo. A invención combina un momento de casualidade coa colaboración de varios inventores, o que xera unha ’dobre paternidade’.

Os anos 30 en Estados Unidos marcaron unha era de penuria económica devastadora, azoutada pola Gran Depresión, pero paradoxalmente catalizaron innovacións disruptivas no comercio retallista como, por exemplo, o auxe imparable dos supermercados autoservizo.

Esta aparente contradición, unha crise fomentando o progreso tecnolóxico e operativo. explícase pola necesidade de optimizar a eficiencia en tempos de escaseza extrema.

Hai que ter en conta que o desemprego alcanzou o 25% e as familias racaneaban ata o último centavo para poder sobrevivir. Os emprendedores víronse obrigados a reinventar modelos de negocio que maximizasen o volume de vendas con recursos mínimos.

Aquí é onde entra en escena Sylvan Nathan Goldman, fillo de inmigrantes xudeus rusos, nacido en 1898 en Siberia e chegado a Estados Unidos na súa infancia. Este home de negocios abriu a súa primeira tenda de comestibles en 1924 en Oklahoma City baixo a cadea Humpty Dumpty. Cunha visión pioneira modernizou rapidamente os seus establecementos incorporando corredores estreitos flanqueados por andeis accesibles ao público, dúas accións que reduciron a dependencia da man de obra: os empregados pasaron de atender cada selección de produto a desempeñar roles de reposición e caixa, aforrando ata nun 50% os custos salariais.

Con todo, este avance chocaba contra un obstáculo cotián e frustrante: as cestas de man de vimbia ou metal, cunha capacidade limitada a dúas ou tres quilogramos, enchíanse con rapidez. Os clientes, na súa maioría mulleres, angustiadas polo peso acumulado de latas, sacos de fariña ou froitas frescas terminaban pronto a súa compra e pasaban por caixa, limitando así o gasto a uns poucos dólares.

Goldman probou varias solucións parciais, como adaptar carriños de madeira para transportar as verduras, pero ningunha resolveu o problema dunha maneira integral. O contexto económico, lonxe de aliviar a presión, exacerbábaa, xa que os supermercados competían por captar a familias de clase media baixa, golpeadas pola recesión, ofrecendo prezos baixos a cambio dun maior volume de transaccións.

Unha noite de 1936 cando Goldman paseaba polo seu almacén observou dúas cadeiras pregables de cámping con rodas (un obxecto bastante común naqueles momentos) amontoadas contra unha parede. A visión fugaz disparou a idea: e se unía dúas cestas de arame entre as cadeiras, agregando unhas rodas para poder desprazalas máis facilmente?

As cadeiras achegaban estrutura e mobilidade mentres que as cestas de metal incorporaban capacidade. Ao día seguinte Goldman convocou a Fred Young, o seu mecánico de confianza da ferraxería local, para soldar un prototipo rudimentario: un armazón metálico con dúas cestas apilables, rodas de carriño de bebé e un mango pregable.

Goldman patentou o seu ’carro pregable de compras’ o 25 de abril de 1937 e introduciu cincuenta unidades no seu supermercado Humpty Dumpty. Os primeiros prototipos custaban vinte e cinco centavos por uso, que eran reembolsados ao devolvelos, anticipándose así aos modelos de economía circular actuais.

A pesar da súa xenialidade o carriño enfrontouse a un rexeitamento inmediato, as mulleres tachábano de «cochiño de bebé humillante», argumentando que suxería unha incapacidade para cargar as compras «como señoras decentes». Os homes, pola súa banda, víano «pouco masculino» e preferían cargar cestas para demostrar a súa fortaleza física. Mesmo había empregados que murmuraban que aquel invento alentaría maior número de roubos e ensuciaría os corredores do supermercado.

No canto de amedrentarse e aceptar a derrota Goldman lanzou unha contraofensiva: contratou actores locais para empuxar carriños rebosantes de víveres, finxindo que realizaban as súas compras de forma entusiasta. Ademais, colocou carteis co seguinte slogan: «Por que non proba este novo carriño? Mire como o usan todos!». Esta psicoloxía social viralizó o seu uso nunhas poucas semanas e as vendas disparáronse nun 20-30%.

Neste punto da historia é cando aparece a «dobre paternidade» do invento. E é que, aínda que Goldman concibiu a idea, Fred Young executou o prototipo, converténdose nun socio esencial. En 1947 ambos fundaron Folding Carrier Company, vendendo miles de unidades a outras cadeas de supermercados.

Un ano antes Orla Watson patentou o «carriño telescópico», innovando cestas aniñadas que se amontoaban sen desarmarse, un método que aforraba espazo e que supuxo o nacemento do deseño en «niño de paxaros», tan estandarizado a día de hoxe.

Actualmente son miles de millóns de unidades de carriños as que circulan por todos os recunchos do planeta, algunhas das cales incorporan versións intelixentes con sensores e apps.