A gran divisoria europea: o mapa que parte en dous o continente a través das súas dúas grandes concas hidrográficas

Nin a intención de voto nin o equipo de fútbol nin por suposto as fronteiras: Europa está coitelada de leste a oeste e de norte a sur por unha liña invisible que divide o vello continente en dous para responder a unha pregunta: onde viaxan todas e cada unha das gota de auga de choiva que caen en Europa. Porque cada liña branca que suca o mapa representa a un río dos moitos que percorren todos e cada un dos estados e a súa cor desvela onde acabará: a vertente norte en azul inclúe o Océano Atlántico, o Mar do Norte ou o Mar Báltico e a vertente sur en vermello, para o Mar Mediterráneo, o Mar Negro, o Mar Adriático ou o Mar Caspio. 

Aínda que a liña que vai desde o Estreito de Xibraltar ata os montes Urais e a distinción entre as xélidas masas de auga abertas do norte e os mares interiores do sur é clara, a realidade práctica é intuitivamente máis difusa: a diferenza entre un e outro destino pode ser de só uns metros de altitude nos Alpes.

Este mapa visualiza as concas hidrográficas de Europa, é dicir, as áreas xeográficas onde toda a auga superficial converxe cara a un mesmo punto de desaugadoiro, neste caso os mares e océanos que rodean o continente. Esa liña é a gran divisoria continental, neste caso simplificada fronte á súa versión máis rigorosa para reducila á vertente norte e sur. O autor do mapa é o cartógrafo francés Pierre Remonté a partir da fonte Natural Earth, un proxecto de cartografía vectorial de dominio público desenvolvido pola North American Cartographic Information Society (NACIS). 

Na vertente norte e oeste destacan o larguísimo Rin, de 1.230 quilómetros de lonxitude, que nace nos Alpes suízos e desemboca no Mar do Norte por Róterdan, alén do Elba, o Oder e o Vístula, que acaban no Báltico ou o Sena e o Loira que flúen cara ao Atlántico. Ríos caudalosos que historicamente foron arterias comerciais do centro de Europa para chegar ao Atlántico e o báltico. 

Na vertente sur e leste o protagonista absoluto é o Danubio, con 2.860 quilómetros, que pasa por 10 estados e desemboca no mar Negro. Acompáñanlle o Dniéper que vai ao mar Negro, o Po que chega ao Adriático ou o Ródano e o Ebro que acaban no Mediterráneo. Esta conca caracterízase por réximes hídricos máis variables e unha xeografía marcada polas grandes penínsulas do sur.

A forma desta divisoria non é azarosa: é a consecuencia directa de millóns de anos de procesos tectónicos, principalmente da colisión entre a placa Africana e a Euroasiática. As zonas onde a cor cambia coinciden cos cumes dos Alpes, os Pireneos e o Macizo Central francés, que actúan como "teitos" que desvían a escorrentía ao carón ou outro. Desde o punto de vista xeolóxico, este mapa é un reflexo do relevo estrutural do continente. Nos altos cumes de Suíza ou Austria, a dirección do vento ou a inclinación dunha roca de poucos centímetros pode decidir se a neve derretida acabará nas costas dos Países Baixos ou no delta do Danubio en Romanía.

Algunhas curiosidades. Unha das situacións máis interesantes dáse en Múnic: unha gota que caia nesa cidade alemá chegará ao Isar, despois ao Danubio e logo viaxará máis de 2.000 quilómetros ata o mar Negro. Con todo, a menos de 100 quilómetros de distancia unha gota que caia alí finalizará no mar do Norte. Nalgúns puntos dos Alpes esa divisoria fai que lugares xeográficos extremadamente próximos pertenzan a concas con destinos finais separados miles de quilómetros. 

Na península Ibérica tamén hai rarezas: os ríos máis longos e caudalosos desembocan no Atlántico, pero hai unha excepción notable que rompe esa tendencia, o Ebro. Así, danse situacións como a de Pamplona, situada a menos de 100 quilómetros do Atlántico (Mar Cantábrico): unha gota que caia na capital navarra chegará ao Arga e de alí ao Ebro para terminar no Mediterráneo. 

FONTE: Eva R. De Luis/xataca.com