Estas son as aves co canto máis forte do mundo: peor aínda que unha motoserra ou un martelo pneumático

O campaneiro branco do Amazonas (Procnias albus)  é un paxariño de apenas un cuarto de quilo pero pode presumir de cantar máis forte que ningunha outra ave coñecida. O seu magnífico chorro de voz, rexistrado en 2019 por investigadores da Universidade de Massachusetts Amherst (EE.UU.) e que mesmo se gañou un lugar no Libro Guinness das Marcas, é aínda máis estrondoso que unha motoserra en marcha. Pois ben, ao campión saíronlle dous potentes competidores dispostos a arrebatarlle o título: o campaneiro de gorxa espida (Procnias nudicollis) e a seriema de patas vermellas (Cariama cristata). Os trinos do primeiro lembran a algo metálico, case como a banda sonora de Psicose na escena da ducha.

«A amplitude vocal é unha das propiedades máis básicas do sinal animal, xa que determina ata onde se propaga e, por tanto, quen pode oíla, explica João C.T. Menezes, coautor do estudo que este martes publica na revista Evolution. Con todo, en comparanza con aspectos como a frecuencia ou a duración do canto, sabemos moi pouco sobre como e por que varía a amplitude entre especies».

O problema, conta o investigador, débese, en parte, a que o volume do canto é difícil de medir correctamente no campo, pois se necesita equipo calibrado e unha estimación precisa da distancia entre a ave e o micrófono. Para solucionalo, Menezes e Jeff Podos, o seu profesor en Amherst, utilizaron os telémetros láser de alta precisión que inventaron os golfistas e os sonómetros portátiles de alta resolución que se empregan para supervisar a seguridade laboral. Desta forma, mediron o canto de 123 especies de aves en áreas ao redor do Amherst e por todo Brasil. A gran maioría, 113, nunca antes tiveran o seu volume catalogado.

Os investigadores descubriron que existe unha enorme variabilidade de 58 decibeles no volume dos cantos dos paxaros, desde o colibrí (64 decibeles, aproximadamente o volume dunha conversación normal), ata os campaneiros de garganta espida e as seriemas de patas vermellas, que superaron os 120 decibeles, máis fortes que as motoserras e os martelos pneumáticos en funcionamento.

O campaneiro de gorxa espida, gravado principalmente nunha rexión coñecida como Vale do Ribeira, é un parente próximo do actual posuidor da marca, que tamén rolda os 120 decibeis. Os machos adultos son case completamente brancos, coa cara e a gorxa de cor azul verdosa. «No lugar e a época adecuados, pódeselles oír cantar case continuamente, pero atopar ao cantor pode ser sorprendentemente difícil, xa que os machos cantan desde perchas altas e expostas no dosel do bosque», explica Menezes.

O canto do paxaro campá «é unha nota metálica aguda, similar ao son dun martelo golpeando metal ou unha campá. Ás veces as notas preséntanse en secuencias e outras veces en golpes illados; estes últimos adoitan ser os máis fortes. Como di unha clásica polka paraguaia inspirada no paxaro campá: ’é o secular tañido’», describe o investigador.

Pola súa banda, a seriema pativermella é unha ave alta, de patas longas e principalmente terrestre. É característica do Pechado brasileiro e outros hábitats abertos. Estas aves «forman parellas monógamas, e os machos e as femias adoitan cantar xuntos nos seus característicos duetos, ás veces desde perchas prominentes como postes de cercados ou árbores».

A seriema ten un son completamente diferente. Segundo Menezes, que gravou os seus cantos no estado de São Paulo, «a súa melodía é unha longa secuencia de notas claras e sostidas que se aceleran e intensifícanse gradualmente, e adoita interpretarse a dúo. Hai algo case triste ou melancólico no seu son; polo menos, así o perciben os brasileiros: ’a súa triste melodía faime lembrar os meus días de viaxe’, di unha famosa canción brasileira».

Pero o obxectivo non era buscar novas marcas, senón comprender que provoca que algunhas aves canten máis forte que outras: Son máis ruidosas as aves máis grandes? Desenvolven as aves de diferentes hábitats distintas amplitudes de son? Importa o sistema de apareamiento? Importa a anatomía do pico?

Os investigadores puideron responder algunhas preguntas. Observaron que, en efecto, as aves máis grandes tendían a alcanzar maiores amplitudes, do mesmo xeito que as aves con bocas máis anchas. De feito, «pódense observar estes dous patróns nas nosas tres especies máis ruidosas: os dous paxaros campá teñen bocas notablemente anchas, mentres que a seriema de patas vermellas é a especie máis grande da nosa mostra», sinala Menezes. «Estes trazos probablemente explican parte do problema, pero claramente non o explican todo, xa que as aves poden alcanzar ou mesmo superar as amplitudes rexistradas en animais terrestres moito máis grandes, como elefantes e bisontes», engade.

Pero, para que producen sons tan extraordinariamente fortes? Para o ornitólogo segue sendo unha «cuestión aberta». «Agora coñecemos algúns dos mecanismos: corpos máis grandes e picos máis anchos. Pero aínda non descubrimos os motivos, e probablemente necesitemos moitos máis datos de moitas máis especies para poder desentrañar o que está a suceder no plano ecolóxico e evolutivo», recoñece.

E haberá outras aves no mundo que canten aínda máis forte? «Probablemente existan outras aves cun volume similar, como as outras dúas especies de campaneiros das que aínda non temos medicións precisas de amplitude, pero me sorpendería atopar especies moito máis ruidosas que as que identificamos», indica. 

FONTE: Judith de Jorge/abc.es/ciencia                    Imaxes: bbc.com e es.wikipedia.org