Un palíndromo é unha palabra ou frase cuxas letras están dispostas de tal maneira que se le igual nun sentido que no outro.
Algúns exemplos de palabras son: Ana, ene, oso, ollo..
No caso de frases: A torre da derrota, Ó saír ría só…
Se se trata de números en lugar de letras, chámase capicúa.
O Nadal en galego!
Continúo coa serie adicada aos bulos e noticias falsas sobre cambio climático e medio ambiente, e que baixo o título Detector de bulos ambientais, o xornal El País rastrexa esta desinformación para desmentir e aclarar algunhas das mentiras máis reproducidas e que rexorden en moitas ocasións.
3. Como pode haber tantas zonas do mundo que se quentan máis rápido que o resto.
A finais do verán, a Axencia Europea do Medio Ambiente insistíu en que o continente europeo é o que máis rápido está a quentarse polo cambio climático, o dobre que a media da Terra. Con todo, se un busca en Google, atopará moitas alertas doutros sitios que tamén estanse a quentar máis rápido que o resto: o Ártico, Oriente Próximo, África, Rusia, China, Australia, Canadá, México, Estados Unidos, Latinoamérica e o Caribe, a Antártida… Isto xera confusión e non dá moita credibilidade á advertencia climática. Segundo ironiza o estatístico estadounidense William M. Briggs, “calquera lugar da Terra está a quentarse máis rápido que calquera outro lugar da Terra”. Así pois, cabe preguntarse: Que hai de certo de todo isto?
A realidade é que, cientificamente, si encaixa que en todos eses sitios o aumento da temperatura sexa maior que a media. Ocorre porque se trata de zonas terrestres nun planeta ocupado en máis do 70% da súa superficie por océanos. Como explica María José Sanz, directora científica do Basque Centre for Climate Change (BC3), “as masas de auga quéntanse moito máis lentamente que as áreas terrestres, entón, resulta obvio que a superficie terrestre quéntase máis rápido”.
Isto explica a multiplicación de avisos en zonas terrestres sobre a maior velocidade do quecemento que a media do planeta, con todo, tamén existen diferenzas entre todos estes sitios. E, se falamos de continentes, efectivamente, Europa é o que se está quentando de forma máis rápida. Como incide Sanz, tamén integrante da Mesa do Panel Intergobernamental de Expertos sobre o Cambio Climático (IPCC), un dos factores que máis inflúen é o chamado “albedo”, que determina a proporción de radiación que reflicte unha superficie. En sitios cubertos por xeo ou neve, a maior parte da radiación que chega á superficie é reflectida. En cambio, noutras zonas (máis escuras) onde non ocorre isto a calor que chega é absorbido pola Terra, aumentando as temperaturas. “Europa está no hemisferio norte, e canto máis preto do polo norte, do Ártico, máis quecemento, pois hai máis cambios co albedo. En latitudes altas nas que tiñas máis superficies cubertas por neve ou xeo, ao desaparecer estas cambia o albedo e quéntanse máis rapidamente do que se quentaba antes”, sinala a investigadora.
Continuará…
FONTE: Clemente Álvarez/elpais.com/medio ambiente
Continúo coa serie adicada aos bulos e noticias falsas sobre cambio climático e medio ambiente, que onte comezamos, e que baixo o título Detector de bulos ambientais, o xornal El País rastrexa esta desinformación para desmentir e aclarar algunhas das mentiras máis reproducidas e que rexorden en moitas ocasións.
2. Bulos relacionados co sistema de depósito, devolución e retorno de envases
Fabricantes de bebidas e empresas de distribución traballan para a posta en marcha en España dun sistema de depósito, devolución e retorno (SDDR) de envases de bebidas. Esta importante novidade supón que as botellas de plástico, latas e briks de refrescos ou auga deberán incorporar no seu prezo de venda un depósito dun mínimo de 10 céntimos que os consumidores poderán recuperar ao devolver o envase baleiro para proceder á súa reciclaxe. Á espera de ver se se cumpre o prazo de novembro de 2026 para a súa posta en marcha e do sistema de funcionamento que finalmente se decida, o que si está a provocar xa esta novidade é a propagación dalgúns bulos ou malinterpretaciones.
Un deles é que agora vaise pagar aos cidadáns por reciclar ou se vai a gañar diñeiro por reciclar, pois en realidade o SDDR vai devolver aos usuarios a cantidade extra que pagarán ao comprar o produto. É verdade que noutros países algunha xente aproveita para recoller envases abandonados na rúa para cobrar o depósito, pero este é un efecto colateral deste tipo de sistemas. En realidade, o que se busca xustamente é que os consumidores non deixen en calquera parte as latas e botellas de plástico e encárguense de retornalos para recuperar o seu diñeiro.
Outro bulo que está a circular é que os pequenos comerciantes terán que repercutir aos clientes o custo das máquinas que se teñen que instalar para a recuperación dos envases. Isto non é certo. Primeiro, porque a lei establece que son os produtores das bebidas os que deben facerse cargo da implantación do SDDR. E, segundo, porque non fan falta máquinas nos comercios pequenos e medianos para devolver o depósito, no caso no que se decida involucralos no novo sistema, unha das cuestións por decidir.
Continuará...
FONTE: Clemente Álvarez/elpais.com/medio ambiente
Serra do Quiriri, un enclave de montañas envoltas en néboa no sur de Brasil, acaba de regalarlle ao mundo unha nova especie de anfibio. Pequena como a punta dun lapis, de cor laranxa brillante e con apenas uns milímetros de lonxitude, esta ra foi bautizada como Brachycephalus lulai e o seu achado supón moito máis que unha nova especie na lista.
Publicada en PLOS ONE por un equipo de investigadores liderado por Marcos R. Bornschein, a descrición científica de Brachycephalus lulai non só detalla a súa peculiar anatomía e comportamento, senón que tamén lanza unha alerta sobre o fráxil equilibrio dos ecosistemas de montaña que aínda esconden especies descoñecidas para a ciencia. A nova ra é tan exclusiva que só habita nunha superficie estimada de 8 quilómetros cadrados, nunha contorna que serviu como refuxio climático durante milenios.
A primeira ollada, Brachycephalus lulai podería pasar desapercibida entre a follaxe do bosque atlántico. Pero quen saiba escoitar poderá identificala polo seu canto inconfundible: dous notas breves emitidas en grupos, coma se tocase unha melodía en miniatura. Esta foi unha das claves que permitiu aos investigadores diferenciala doutras especies do seu xénero.
Ademais do son, o equipo recorreu a ferramentas de alta precisión para confirmar a súa singularidade: análises xenéticas, tomografías computarizadas e estudos osteolóxicos detallaron diferenzas crave respecto a outras ras da súa contorna. Os seus ollos negros, a ausencia dun quinto dedo nas patas e o seu corpo de forma bufoniforme (redondeado e robusto) son algúns dos trazos que a distinguen.
Curiosamente, Brachycephalus é un xénero cheo de rarezas. Estas ras non teñen fase larval acuática: nacen directamente como pequenas réplicas dos adultos, un fenómeno chamado desenvolvemento directo. Moitas delas presentan bioluminiscencia ósea ou adaptacións cutáneas extraordinarias. Pero B. lulai ten outra peculiaridade: foi dedicada simbólicamente ao presidente brasileiro Luiz Inácio Lula da Silva, como un xesto para fomentar a conservación do bosque atlántico e a súa fauna máis vulnerable.
A Serra do Quiriri, onde se descubriu esta especie, é unha rexión de transición entre pasteiros de altura e bosques nubrados. Ao longo do tempo, estes ecosistemas serviron de "microrefuxios", illando poboacións animais que co paso de miles de anos evolucionaron en especies diferentes. Así ocorreu con B. lulai e os seus parentes próximos, B. quiririensis e B. auroguttatus, que tamén habitan nesta serra.
O illamento xeográfico, causado pola fragmentación dos bosques en cumes separados por vales, foi un potente motor de especiación neste grupo. O fascinante é que este proceso evolutivo non é cousa do pasado: aínda hoxe, os científicos observan como novas áreas de bosque nubrado son colonizadas por estas ras, continuando o ciclo de diversificación.
Pero ese mesmo illamento que permitiu a súa evolución agora convérteas en especies vulnerables. Calquera alteración no seu diminuto hábitat (como incendios, cambio climático ou expansión agrícola) podería resultar catastrófica.
A pesar do seu rango xeográfico limitado, os investigadores non consideran a B. lulai como unha especie en perigo inmediato. Propoñen clasificala como "Preocupación Menor" na Lista Vermella da UICN. Con todo, isto non implica que poida relaxarse a protección. Ao contrario: o equipo de científicos propuxo a creación do Refuxio de Vida Silvestre Serra do Quiriri, unha figura de conservación que non requiriría expropiar terras privadas, pero que permitiría preservar formalmente este ecosistema.
A historia de B. lulai ten algo de paradoxal. É unha especie rechamante, de cor laranxa intensa, que canta con insistencia durante o día. E con todo, pasou desapercibida para a ciencia ata o de agora. O seu descubrimento pon de manifesto o pouco que aínda sabemos da biodiversidade dos trópicos, mesmo en rexións tan estudadas como Brasil.
Tamén lembra que a conservación da biodiversidade non depende só de protexer grandes especies carismáticas. As ras do tamaño dunha uña poden ser igual de fascinantes e cumpren roles ecolóxicos esenciais como controladores de insectos e como indicadores do estado ambiental.
En tempos nos que a crise climática e a perda de biodiversidade avanzan con rapidez, cada achado como o de B. lulai é tamén unha chamada de atención. Lémbranos que aínda queda moito por descubrir, e que protexer a vida, en todas as súas formas, é unha urxencia científica, ética e política.
FONTE: Christian Pérez/muyinteresante.com Imaxe: Luiz Fernando Ribeiro
APALPADOR
PANXOLIÑA
NOITEBOA
PASCUA
ANINOVO
NOTEVELLA
REIS
ÁRBORE
AGASALLOS
BELÉN
TRUBINCOS
BADALADAS
Os bulos e noticias falsas sobre cambio climático e medio ambiente corren polas redes sociais, plataformas de mensaxería e páxinas web. Baixo o título Detector de bulos ambientais, o xornal El País rastrexa esta desinformación para desmentir e aclarar algunhas das mentiras máis reproducidas e que rexorden en moitas ocasións.
Vexamos...
1. Non, os biocombustibles non son a mellor solución para o transporte
Algunhas petroleiras anuncian nas súas gasolineiras “combustibles 100% renovables” como unha solución case máxica para descarbonizar o transporte por estrada, mentres certos sectores consideran que estes biocombustibles son a mellor solución fronte ao cambio climático. ECODES elaborou unha guía para desmontar estes e outros mitos que poden retardar a electrificación de coches, autobuses e camións, a forma máis rápida de reducir o CO₂ na mobilidade. Os biocombustibles son carburantes derivados de materia orgánica. Os de primeira xeración, como o biodiésel, obtéñense a través de cultivos como a palma ou a soia; os de segunda, de residuos orgánicos; os de terceira, moi incipientes, de algas. Segundo a entidade ecoloxista, é certo que reducen as emisións, pero non tanto como se adoita promocionar, ata un 90%: “A redución de emisións atribuída aos biocombustibles non é xeneralizable e depende de múltiples factores, como a materia prima usada e a súa procedencia xeográfica”; é dicir, os cálculos actuais subestiman a pegada de carbono real.
Tampouco poden considerarse 100% renovables. “Iso supón ignorar unha parte importante do ciclo de vida dos biocombustibles e a capacidade real de abastecemento. Non hai en Europa materia prima suficiente para satisfacer a demanda. A maioría do aceite de cociña que se usa está importado desde o sueste asiático e hai sospeitas de que se usa aceite de palma en lugar de aceite de cociña usado”. De feito, outro mito apunta que este tipo de carburantes reforzan a independencia enerxética de España. Fronte a iso, a ONG contrapón que o 80% das materias primas para biocombustibles impórtanse, que a dispoñibilidade de materias primas é limitada e que os biocombustibles producidos a partir de cultivos xeran competencia polo uso das terras e afectan á seguridade alimentaria. En cambio, a enerxía que usan os vehículos eléctricos non provoca estes efectos, e ademais en España procede cada vez máis das renovables, que non deixan de crecer (en 2024 chegaron ao 57% do mix enerxético).
Ademais, a combustión dos vehículos con biocombustibles segue xerando contaminantes atmosféricos con efectos negativos para a saúde humana. “O hidrobiodiésel que se vende nas gasolineiras está mesturado con diesel fósil, o que reduce a súa achega real á descarbonización e alimenta falsas percepcións sobre a súa sustentabilidade”. Por iso, Ecodes sinala que distan moito de ser a mellor solución para descarbonizar o transporte por estrada: “Os vehículos 100% eléctricos que usan enerxías renovables emiten moito menos CO₂ que os que usan biocombustibles”.
Continuará...
FONTE: Miguel Ángel Medina/elpais.com/medio ambiente