ZONA VERDE

A HORA DO PLANETA

A hora do planeta / Imaxe: infocul.pt

A Hora do Planeta naceu hai 11 anos, en Sidney, como xesto simbólico para chamar a atención sobre o problema do cambio climático. Apagar as luces de fogares, edificios e monumentos emblemáticos durante unha hora foi a sinxela acción que despois articularía un crecente movemento mundial polo Planeta.

O pasado ano participaron miles de cidades de 187 países do mundo que apagaron máis de 12.000 monumentos e edificios icónicos, unindo a cidadáns, empresas, concellos e institucións para, entre todos, “cambiar o cambio climático”. 

En 2018, a Hora do Planeta pide unha vez máis a unión de todos, individuos, concellos, empresas e organizacións, para que apaguen a luz porque hai moitas razóns para facelo. #EuApagoPor un Planeta Vivo, E ti, por que apagas?

O noso Concello  súmase co lema "O planeta primeiro, que ninguén te pare" apagando o alumeadoel da Praza do Reló e das rúas Vicente Sobrino e Brasilino Álvarez de 20:30 a 21.30 horas.

Sumate, ti tamén!

FONTE: horadelplaneta.es e xornal Faro de Vigo

#LIXO CERO: PODEMOS VIVIR SIN XERAR RESIDUOS?

Lixo / Imaxe: diariodegastronomia.com

Cada cidadán en España xera ao ano uns 575 quilos de lixo, segundo Eurostat. Esta cantidade de residuos parece a priori unha cifra elevada; e o é con respecto a outros países de Europa, onde se colleitan unha media de 524 quilos. Entón, de verdade pódese vivir sen xerar lixo?

"Por suposto que si. Quizá é complicado eliminar o lixo que xeramos ao 100%, porque sempre pode haber algo que se nos escape, pero o importante é ir reducíndoo aos poucos", asegura María Negro, creadora do Fervedoiro de Ideas, un proxecto que axuda a ser máis sustentables tanto a pequenos emprendedores como a cidadáns que queiran levar un estilo de vida máis consciente. 

Negro forma parte do movemento global cidadán #LixoCero ou #ZeroWaste, que persegue reducir o lixo que deixamos cada día tras nós, e o seu importante impacto sobre o planeta. Aínda que recoñece que diminuír os residuos e chegar ao extremo de lograr o obxectivo lixo cero "é un proceso a longo prazo, máis que un fin que debamos expornos conseguir da noite para a mañá, ao final trátase de facer pequenos xestos, que a longo prazo xeren grandes cambios", di esta madrileña, que sempre acode á compra coas súas propias bolsas de tea, para evitar usar bolsas de plástico, e elixe envases reutilizables sempre que é posible. Ser máis amable co planeta, xerar menos lixo, do mesmo xeito que propoñerse o desperdicio cero de alimentos, esixe, di Negro, tomar consciencia dos hábitos de consumo.

E cal é o paso máis importante para producir menos lixo en casa? "Evitar o plástico, un dos materiais que máis tarda en degradarse e desaparecer, e cuxas consecuencias no medio ambiente e a nosa saúde son irreparables", apunta. Tamén se trata, asegura, de recuperar "a lóxica das nosas avoas" ao ir á compra: "Levar nosas propias bolsas, adquirir a granel cando sexa posible, escoller envases reutilizables, como o vidro, e cociñar máis en casa, en lugar de optar polos precociñados, son alternativas sinxelas para levar unha vida máis sustentable"

O obxectivo do movemento "Lixo Cero" é producir menos residuos, o que implica rexeitar, reducir, reutilizar, reciclar e compostar. Para reducir os residuos, primeiro débese botar unha ollada ao propio lixo: observala, coñecela e buscar alternativas máis sustentables.

A cultura "lixo cero" crece en todo o mundo. En España, a comunidade Zero Waste España  xa conta con 7.000 cidadáns interesados polo estilo de vida "residuo cero": comparten consellos para reducir o seu lixo en casa e resolven as súas dúbidas co fin de diminuír o seu impacto sobre o planeta. "O obxectivo principal do movemento residuo cero é reducir o máximo posible a cantidade de lixo que xeramos a diario e poder chegar a eliminar os vertedoiros porque xa non fagan falta. Chegar a cero é utópico, pero se se ten en mente como un obxectivo, podemos diminuír a cantidade de residuos que producimos a diario de forma drástica", afirma Cristina Cañavate, coordinadora de Zero Waste España.

Como prepararse para xerar menos lixo? A ruta para logralo apóiase sobre cinco alicerces, di Cañavate: rexeitar (aquilo que non se necesite), reducir (non comprar o que non se precise), reutilizar (alongar a vida útil do que xa non serve para a súa función principal), reciclar (para reducir o lixo) e rot ( compostar ou converter en abono os residuos orgánicos poden volver ser unha materia orgánica útil para fertilizar a terra).

FONTE:  Eva San Martín/Revista Consumer/medio Ambiente Urbano

O CUSTE DE IGNORAR O CAMBIO CLIMÁTICO

Estamos facendo o suficiente? / Imaxe: themuslimvibe.com

Non actuar contra o cambio climático ten un custo elevado, tanto para a saúde como para a economía mundial. Así o reflicte un estudo publicado na revista The Lancet Planetary Health que demostra como o investimento necesario para implementar o Acordo de París sería amplamente rendibilizada polos aforros nos sistemas sanitarios globais. As estimacións indican que a redución de gasto que se lograría mitigando o quecemento global e a contaminación atmosférica (e con ela os falecementos por enfermidades respiratorias) podería ser ata 2,5 veces superior ao custo requirido.

O compromiso alcanzado en París en 2015 estableceu os obxectivos para limitar o quecemento do planeta "moi por baixo" de 2° C respecto de niveis preindustriales e, se é posible, non superior a 1,5° C. Neste estudo, os autores combinan unha serie de modelos estimando niveis de emisión, mortes relacionadas coa contaminación atmosférica e os seus respectivos gastos, comparados cos custos de mitigación necesarios para frear o cambio climático. Os investigadores traballaron con tres escenarios diferentes: os dous expostos en París (aumentos de 1,5° C e 2° C) e un terceiro que manteña as políticas actuais.

En conxunto, os custos da aplicación do acordo sobre o clima oscilarían entre un 0,5 e un 1% do PIB mundial para alcanzar o obxectivo de 2° C e de entre un 1 e un 1,3% para o de 1,5° C. De alcanzarse as metas fixadas, entre 2020 e 2050, estímase que se lograría un formidable descenso de falecementos relacionados coa contaminación: entre un 21 e un 27% menos co primeiro (o que equivale a entre 101 e 93 millóns de mortes) e entre un 28 e un 32% se se cumpre o segundo (entre 92 e 87 millóns). 

"Esperamos que os grandes beneficios para a saúde que estimamos nestes escenarios diferentes poidan axudar aos responsables políticos a avanzar cara á adopción de políticas e medidas climáticas máis ambiciosas para reducir a contaminación atmosférica", afirma o autor principal do artigo, "e a considerar como se debe compartir a carga de reducir as emisións de gases de efecto invernadoiro e as enfermidades relacionadas coa contaminación atmosférica".

O traballo contradi con datos os argumentos esgrimidos en contra do Acordo de París polo presidente estadounidense Donald Trump, ao anunciar que sacaría ao país deste compromiso. Os autores sinalan que as políticas en contra do cambio climático e o control da contaminación baséanse en cálculos " miopes e unilaterais" que consideran só os custos "tanxibles, concretos e relativamente fáciles de contar".

A mala calidade do aire é a principal causa ambiental de morte prematura en todo o mundo, responsable de ao redor de sete millóns de vítimas ao ano. A finais do ano pasado, outro informe realizado por unha comisión de expertos de "Lancet" sobre contaminación e saúde sinalaba que o quecemento global causado polo home "ameaza con socavar os últimos 50 anos de avances en saúde pública" e reclamaba un enfoque integral como "gran oportunidade de saúde do século XXI". 

Aínda que o aforro sanitario estimado contribuiría en Europa a amortizar os custos de mitigación, a diferenza de India e China non cubriría totalmente o investimento. Con todo, os autores sinalan que estes aforros en saúde son un dos moitos beneficios da redución do cambio climático. Outros factores adicionais atópanse o aumento dos fenómenos meteorolóxicos extremos, as perturbacións na agricultura e a emigración masiva, citados nas diferentes proxeccións climáticas que os sinalan como efectos secundarios do quecemento global.

FONTE: Amado Herrero/Xornal El Mundo/Ciencia

A "ARCA DE NOÉ" VEXETAL

A cámara de sementes, nunha remota illa de Svalbard / Wbur

Coñecida popularmente como a Bóveda da Fin do Mundo, esta construción pode ser, polo seu contido, o seu segredo e a súa localización ultrasegura, unha das máis estrañas do planeta. A súa soa existencia podería dar argumentos para uns cuantos relatos de ciencia ficción. Está enterrada a 120 metros de profundidade no interior dun montaña xeada nunha remota illa do arquipélago noruegués de Svalbard e contén unha cámara acoirazada repleta de sementes que poderían alimentar aos sobreviventes dunha hipotética catástrofe planetaria como un forte cambio climático, unha praga devastadora ou unha apocalipse nuclear.

O silo, inaugurado en 2008 polo goberno de Noruega, cumpriu nesta semana dez anos con máis dun millón de mostras de diferentes cultivos procedentes de todo o mundo. A Cámara Global de Sementes de Svalbard (Svalbard Global Seed Vault) é unha especie de "arca de Noé" vexetal. No seu décimo aniversario, recibiu máis de 70.000 variedades de cultivos, algúns duplicados de alimentos básicos como arroz, trigo e millo, e outros máis exóticos pero tamén importantes, como o caupí, un tipo de chícharo que supón unha importante fonte de proteínas en África e o sur de Asia, xunto con mostras de sorgo, mijo perla e guandú. Varios cultivos menos coñecidos tamén viaxaron á bóveda. Estes inclúen o maní Bambara, que se está desenvolvendo como un cultivo tolerante á seca nalgunhas partes de África, e a inusualmente chamada pataca de cebola de Estonia, que se depositará xunto con variedades de frixoles únicos no país do leste de Europa.

O primeiro ano no que a bóveda abriu as súas portas como unha instalación de respaldo para os bancos de sementes do mundo recibiu depósitos con máis de 300.000 tipos diferentes de sementes. As entregas continuaron varias veces ao ano desde entón, desde países ao longo e ancho do mundo, incluíndo Australia, Burundi, Colombia, Alemaña, India, Xapón, Corea do Norte, Rusia, EE. UU. e moitos outros.

"A agricultura enfróntase a múltiples desafíos polo clima extremo e as demandas dunha poboación mundial que se espera chegue a 10.000 millóns de persoas en 2050. Isto significa que é máis importante que nunca asegurar que as sementes, a base da nosa subministración de alimentos e o futuro da nosa agricultura, consérvense de forma segura», indica o ministro noruegués de Agricultura.

Hoxe, o número total de variedades de cultivos únicos na Bóveda de Sementes sitúase en 967.216. E aínda poden chegar máis, porque a cámara é suficientemente grande como para almacenar 4,5 millóns de mostras e 2.000 millóns de grans. Este tesouro natural consérvase a 18º C baixo cero en paquetes precintados que á súa vez se colocan en caixas de aluminio. A baixa temperatura e o limitado acceso ao osíxeno aseguran que os grans manteñan unha actividade metabólica baixa e atrasa o seu envellecemento. Ademais, a cámara está preparada para soportar terremotos, explosións nucleares, erupciones volcánicas, potenciais incrementos do nivel do mar, etc... E protexida con portas herméticas e detectores de movemento de posibles intrusos. Segundo a organización, a conservación das sementes está garantida durante séculos. En caso de necesidade, a propiedade do material pertence ao banco de xenes ou país que o depositara. Ninguén máis pode sacar as sementes. Oxalá non chegue ese día!

FONTE: Xornal abc/ciencia

 

O NAVEGANTE QUE QUERE SALVAR OS OCÉANOS

 

Como Marini, o personaxe da Illa ao mediodía de Julio Cortázar, miramos case sempre as illas desde o alto. Puntos apenas distinguibles a través de portelos de avións, suspendidos a miles de metros de altura. E como Marini preguntámonos tamén que será dá xente de alá abaixo, como serán as súas vidas neses pedazos de terra illados do resto do mundo. Nós, a maioría continental, temos a ilusión de que basta con botar a andar (ou a rodar) para ir a calquera lado e antóllallenos estraña e afastada a existencia rodeados de auga. Ese mesma auga desde onde partiu a vida no planeta e que agora se atopa ameazada pola acción depredadora dun sistema económico que parece disposto a inmolarse se non cambia de dirección.

Nainoa Thompson, en cambio, sabe o que é vivir nunha illa porque naceu nunha, en Oahu. Un recoñecido destino turístico non medio do Pacífico. A primeira das illas de Hawai que colonizou James Cook en 1778. Tamén é lugar onde se atopa a base naval de Pearl Harbor, bombardeada polos xaponeses en decembro de 1941 provocando que Estados Unidos entrase na Segunda Guerra Mundial. Thompson é un polinesio orgulloso das tradicións do seu pobo e unha das persoas que máis fixo para manter a súa cultura e os seus costumes, pero sobre todo é un navegante empeñado en que todos nos comprometamos co coidado dos mares porque, sen eles, a vida enteira non planeta está ameazada.

A cruzada de Thompson, que na actualidade é presidente dá Sociedade de Navegación Polinesia, levoulle a embarcarse nunha aventura incrible: dar a volta ao mundo nunha embarcación tradicional polinesia utilizando os métodos de navegación herdados dos seus antepasados. Durante dous anos a súa tripulación percorreu máis de 110.000 quilómetros, visitou 23 países e fixo escala en 150 portos.

Thompson comezou as súas expedicións en 1976 a bordo dá Hokule’a (nome que significa estrela da alegría), a primeira embarcación construída seguindo os métodos dous seus antepasados polinesios en 600 anos. Para Thompson esa mirada cara ao pasado representa tamén unha imaxe cara ao futuro, debido a que cada unha das súas expedicións estivo sempre orientada cara a un mesmo propósito: tender pontes entre as culturas e as xentes de cada lugar para, a través da colaboración e o entendemento, dar un xiro á dirección insustentable que leva o sistema actual. Por iso é polo que, nun artigo publicado non Huffington Post, describise as súas viaxes como algo que vai máis aló da mera aventura: “ Non exploramos só os océanos, senón os límites da graza, a compaixón e a coraxe humanos”.

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El país

A CAPA DE OZONO SEGUE RACHÁNDOSE

Evolución do buraco na capa de ozono sobre a Antártida en outubro entre 1979 e 2017 / NASA/GSFC

A capa de ozono que protexe a vida na Terra da radiación ultravioleta segue debilitándose. Aínda que a súa manifestación máis visible, o buraco sobre a Antártida, está pechándose, a concentración de ozono atmosférico noutras latitudes do planeta segue baixando. Os científicos aínda non saben que está a rachar o ceo protector, aínda que sinalan dous posibles culpables, ambos os humanos: partículas de orixe industrial ou o cambio climático.

O ozono é un perigoso contaminante na capa máis baixa da atmosfera, na troposfera onde se desenvolve a vida. Pero nas capas altas, na estratosfera, é unha bendición. Alí, a entre os 16 e os 50 quilómetros de altura, un filtro de moléculas de ozono (formadas por tres átomos de osíxeno, O₃) atrapa ata o 99% dos raios ultravioleta e boa parte da radiación infravermella.

Cando en 1985 os científicos descubriron un xigantesco buraco neste manto sobre o casquete antártico saltaron todas as alarmas. En apenas dous anos, coa firma do Protocolo de Montreal, os gobernos de todo o mundo poñíanse de acordo para prohibir os clorofluorocarbonos (CFC). Estes compostos, presentes en frigoríficos, aparellos de aire acondicionado ou en aerosois, estaban a acabar co ozono. Aínda que a longa vida dos CFC prolongou a agonía, a concentración destas substancias xa se estaba reducindo. Diversos estudos estimaron que, para 2030, o ozono volvería aos niveis de 1980. Con todo, un estudo baseado en medicións de diversos satélites, globos atmosféricos e sofisticados modelos químico-climáticos acaba de desmontar aquelas estimacións.

Aínda que o ozono sobre os casquetes polares está a recuperarse e a súa concentración na parte superior da estratosfera aumentou nos últimos anos, nas capas medias e baixas da estratosfera a cantidade de O₃ por metro cúbico de aire non deixou de reducirse. A data é importante, xa que foi o ano no que as emisións de CFC alcanzaron o seu máximo. Desde entón, a súa prohibición notouse na atmosfera pero non na recuperación do ozono que debía seguirlle. Así, segundo o estudo, publicado na revista da Unión de Geociencias Europea, a concentración de ozono na parte superior da estratosfera, por encima dos 30 quilómetros, subiu en 0,8 unidades Dobson, unha medida para o espesor da capa de ozono. Con todo, nas capas media e baixa produciuse un descenso de 2,6 unidades Dobson. A baixada, ademais, foi na maior parte do planeta, entre o paralelo 60º norte (que pasa polos países nórdicos) e o paralelo 60º sur, xusto por encima do océano Antártico. O estudo tamén desvela outro fenómeno que non parece tranquilizador. A concentración de ozono na capa máis baixa da atmosfera non deixou de aumentar nos últimos anos. De feito, o aumento de O₃ na troposfera case iguala ao descenso observado na estratosfera. O problema é que, tan abaixo, o ozono fai máis dano que ben.

O problema é que os científicos non saben que está a impedir que, unha vez eliminados os CFC, a capa de ozono se recupere. Para os científicos hai dúas posibles causas. Por unha banda, unha serie de novos compostos, os VSLS (substancias de moi curta vida) que conteñen cloro e bromo, os mesmos químicos presentes nos CFC. Estas substancias úsanse como disolventes, decapantes ou desengrasantes. Se fosen estes VSLS todo podería solucionarse cun Protocolo de Montreal II. Pero hai outra posible causa: o cambio climático podería estar a alterar a circulación Brewer- Dobson, unhas correntes de aire que move o aire cara a e a través da estratosfera. De ser así, para resolver o problema da capa de ozono habería que afrontar o do cambio climático.

FONTE: M. Angel Criado/Xornal El País/Ciencia

 

A FLOR DO ENTROIDO: A MIMOSA

Mimosa (Acacia dealbata) / Imaxe: jardineriacanna.com

Se o Entroido tivera unha flor, esta sería a da mimosa, pois nesas datas está, normalmente, florecida.

A mimosa (Acacia dealbata), tamén coñecida como acacia ou alcacia, está considerada como especie invasora en Galicia, que aínda que probablemente se introduciu moito antes, as primeiras citas da especie naturalizada no noso país son de 1945.

É unha árbore perennifolia orixinaria do sueste de Australia, concretamente de Nova Gales do Sur e de Vitoria. Caracterízase por medrar ata unha altura de 10-12 metros, con cortiza lisa ou algo gretada de cor grisácea. A súa follaxe é perenne e está formado por follas bipinnadas cuns 20-26 pares de pinnas cunha glándula no eixe de cada par. As pinnas teñen numerosos folíolos pequenos, lineares, de 5 mm. Inflorescencia en glomérulos globosos (similar aos pompóns) que, pola súa vez, se dispoñen en acios. As flores son de cor amarela intensa, olorosas. O froito é unha vaina de cor verde-azulado en cuxo interior se atopan de 4 a 5 sementes redondeadas.

FONTE: cmaot.xunta.gal

IMPACTO AMBIENTAL DOS MICROONDAS

Microondas / Imaxe: worten.es

No que se refire á emisión de gases de efecto invernadoiro, os esforzos dos gobernos céntranse en reducir ao máximo posible a circulación de automóbiles. Pero poida que os esforzos estean, a pesar de todo, mal enfocados.

O uso dos microondas, un electrodoméstico case imprescindible nos fogares europeos, emite tanto dióxido de carbono como case sete millóns de automóbiles só na Unión Europea, segundo un estudo da Universidade de Manchester.

Os investigadores levaron a cabo o primeiro estudo exhaustivo sobre os impactos ambientais dos microondas, considerando o seu ciclo de vida completo, desde que se compran ata que son desbotados. Os microondas representan a maior porcentaxe de vendas de todo tipo de fornos na UE, con cifras que chegarán a case 135 millóns en 2020. A pesar disto, a escala dos seus impactos no medio ambiente non se coñecía ata agora. En total, o equipo de investigación analizou 12 factores ambientais diferentes, incluído o cambio climático, o esgotamento dos recursos naturais e a toxicidade ecolóxica.

As conclusións foron claras: os microondas emiten 7,7 millóns de toneladas de dióxido de carbono ao ano na UE. Isto é equivalente ás emisións anuais de 6.8 millóns de automóbiles, ou o equivalente á electricidade anual xerada por tres grandes plantas de enerxía de gas. Tal como móstrase na investigación, os principais contaminantes ambientais son os materiais utilizados para fabricar as microondas, o proceso de fabricación e a xestión de residuos ao final da vida útil. De feito, o proceso de fabricación por si só contribúe con máis do 20% ao esgotamento dos recursos naturais e ao cambio climático.

Con todo, é o consumo de electricidade por microondas o que ten o maior impacto no medioambiente, tendo en conta todo o seu ciclo de vida, desde a produción de combustibles ata a xeración de electricidade. Por exemplo, o uso habitual dun forno microondas durante unha vida útil de 8 anos, que utiliza 573 quilovatios hora, consome tanto coma se deixásemos acendida unha lámpada LED de 7 w durante uns nove anos, o equivalente ao gasto de tres grandes plantas de enerxía de gas nun ano. E todo isto a pesar do feito de que os microondas pasan máis do 90% da súa vida inactivos, en modo de espera. 

Os autores do estudo suxiren que os esforzos para reducir o consumo deben enfocarse en mellorar a conciencia e o comportamento dos consumidores para usar os electrodomésticos de maneira máis eficiente. Por exemplo, o consumo de electricidade por microondas debería reducirse axustando o tempo de cocción ao tipo de comida. Ademais, debido ao seu baixo custo relativo e facilidade de fabricación, os consumidores están a desbotar máis equipos eléctricos e electrónicos que nunca, incluíndo microondas.

FONTE: Laura Marcos/Revista Muy Interesante