20150628125714-14353086965789.jpg

Recreación do sistema binario V404 Cygni. A estrela compañeira (en vermello), o disco de material (morado) en torno ao burato negro e o chorro vertical que mostra o material expulsado / ESA

A 8.000 anos luz da Terra, na cosntelación do Cisne, un burato negro está devorando á súa estrela máis próxima con gran violencia. O proceso, que foi detectado a mediados de xuño, está a ser seguido por primeira vez con precisión por astrónomos de todo o mundo a través de telescopios espaciais e observatorios terrestres. O Gran Telescopio de Canarias (GTC) está a liderar as observacións deste sistema binario (formado por un burato negro e unha estrela) denominado V404 Cygni.

Este voraz burato negro, descuberto polos astrónomos en 1989, espertou tras 26 anos de inactividade. E é que dende aquel ano, cando foi observado polo satélite xaponés de raios X Ginga e os seus instrumentos a bordo da Estación Espacial Internacional (ISS), este sistema non se mostraba tan brillante e activo como na actualidade.

A alerta deuna o pasado 15 de xuño o satélite Swift da NASA, que foi o primeiro en detectar un repentino estalido de raios gamma na zona do ceo na que se encontra este burato negro. Pouco despois, dende o módulo xaponés da ISS observáronse labaradas de raios X na mesma parte do ceo. Telescopios de todo o mundo apuntan agora a esa rexión do ceo para observar como o burato negro vai engulindo vorazmente materia procedente da estrela.

Apenas se confirmou o fenómeno, o Gran Telescopio CANARIAS activou o que denominan un Target of Opportunity, unhas observacións que se reservan para eventos astronómicos extraordinarios. Dende a noite do 17 de xuño están a ser testemuñas de como se comporta este sistema binario composto polo burato negro e a estrela.

Os científicos cren que a erupción durará varios meses, como aconteceu na anterior ocasión. Tamén pensan que este burato negro entra en actividade periodicamente, cada cuarto de século aproximadamente. Así suxíreno as placas históricas de finais dos anos 30 e finais dos anos 50 nas que antigamente se plasmaban as observacións astronómicas dos telescopios e que reflicten un abrillantamento na rexión do ceo na que está este sistema.

FONTE: Xornal El Nundo/Ciencia

LIBROS DE TEXTO PRÓXIMO CURSO

Publicado: 02/07/2015 09:37 por vgomez en COMUNICADOS
20150630160126-libros-de-texto-2015-2016.jpg

 

Estes son os libros de texto, da miña materia, para o próximo curso escolar 2015-2016.  No refrente a 1º ESO, debido á implantación da LOMCE, prodúcese unha modificación do curriculo con respecto ao curso anterior, polo que hai que poñer un libro novo, sendo este o primeiro que vedes na imaxe superior: BIOLOXÍA E XEOLOXÍA ESO 1, da Editorial ANAYA, en lingua galega e co ISBM: 978-84-678-5181-6.

No caso de 2º ESO, ao non ter aplicación da nova lei (que será no curso 2016-2017, pasándose a chamar Física e Química), mantense o libro do ano pasado, o que vedes na parte dereita da imaxe superior: CIENCIAS DA NATUREZA 2 EDUCACIÓN SECUNDARIA, da Editorial ANAYA, en lingua galega e co ISBN: 978-84-678-2376-9.

O CEO DO MES: XULLO 2015

Publicado: 01/07/2015 09:49 por vgomez en O CEO DO MES
20150628131831-lluvia-estrellas-eta-acuaridas.jpg

Chuvia de meteoros de xullo: Delta Aquáridas / Imaxe: dhfinformaciones.blogspot.com

Lúa Chea: 2 de xullo

Afelio (distancia máxima da Terra ao Sol:152.093.527km): 4 de xullo

Cuarto Minguante: 8 de xullo

Lúa Nova: 16 de xullo

Cuarto Crecente: 24 de xullo

Lúa Chea: 31 de xullo

Chuvia de Meteoros:Delta Aquáridas, do 12 de xullo ao 19 de agosto, con máximo o día 28. Perseidas, do 17 de xullo ao 34 de agosto, con máximo o 12 de agosto.

20150629151812-escanear0005.jpg

 

No contexto actual de Grecia, que nestes últimos días atópase nunha situación límite ante a convocatoria do referendo do próximo domingo, estou rematando de ler o último libro de Petros Márkaris (Estambul,1937): “Pan, Educación e Libertade”.

Nin pintada a situación que amosa o libro e a situación real de hoxe. Póñovos en situación: 2014, Grecia declárase en quebra e volve a súa moeda: o dragma; non tarda en seguirlle España, que volve á peseta. Como vedes situacións posibles. O resto da novela xira en torno a actividade do comisaraio Kostas Jaritos e a súa familia que terán que apertarse o cinto, xa que durante tres meses non lle van pagar a nómina. Paralizada a economía, empobrecido o país, só aumentan as protestas, aparecendo a violencia neonazi. E coma sempre, nunha novela piolicíaca, aparece un asasinato, neste caso un rico contratista de obras, que leva ao noso protagonista a furgar entre a clase empresarial, universitaria e sindical que dirixiu ese país nos últimos 49 anos.

Merece a pena lelo, sobre todo os adultos da casa, xa que dalgún xeito transladan as inquietudes do pobo grego, que neste momento debátese entre a supervivencia como país e a permanencia en Europa.

E a pregunta do millón: Pode pasar ou só é unha novela?

NATUREZA CAPTADA POLOS DRONES II

Publicado: 29/06/2015 09:11 por vgomez en ZONA VERDE

 

Hoxe a segunda entrega da s erie de impresionantes vídeos de natureza  gravados con drones en España e outras partes do mundo, adicada neste caso ao SALTO DO NERVIÓN.

O salto do Nervión é a caída de auga máis grande da península ibérica, cos seus 222 metros de altura. Esta fervenza encóntrase no límite das provincias de Burgos e Álava. A forma máis sinxela de acceder é dende Berberana ou dende o porto de Orduña. A empresa HDpro é a autora deste vídeo que capta o salto en todo o seu esplendor.

FONTE: Revista Consumer

20150627131316-ancestro-tortuga-.jpg

Reconstrucción del cuerpo de Pappochelys / Rainer Schoch

Durante moito tempo, a orixe e a evolución temperá das tartarugas foi un dos temas da zooloxía que xerou maior polémica. A falta de fósiles que permitisen explicar a transición dende os exemplares primitivos ata os actuais, xunto coa diversidade de opinións entre paleontólogos e expertos en evolución molecular contribuía a alimentar a controversia.

Estas diferenzas soluciónanse co estudo publicado na semana pasada en Nature no que se presentan os fósiles de Pappochelys, unha tartaruga primitiva encontrada no lago Vellberg (Alemaña) de 20 cm de longo e que data de hai uns 240 millóns de anos, do Triásico medio.

Pappochelys non tiña cuncha pero, no seu lugar, contaba con costelas anchas, características de criaturas da liñaxe das primeiras tartarugas, e unha serie de ósos ao longo do seu ventre. Non obstante, entre as súas características físicas, a clave encóntrase na presenza de diápsidas (pequenas aberturas que se encontran detrás da conca de cada ollo) no seu cranio.

“As tartarugas de hoxe en día non teñen tales aberturas polo que algúns paleontólogos pensaban que estas se desenvolveran a partir dos arcosaurios (dinosauros e aves)”, o coautor do estudo.

Deste modo, as diápsidas dan a razón á hipótese dos evolucionistas moleculares que sostiñan que estes réptiles procedían da familia dos lepidosaurios (lagartos e serpes) que actualmente presentan estes orificios.

O achado dos fósiles permite ademais crear un vínculo entre os antecesores máis primitivos e os exemplares de tartarugas actuais. Segundo o estudo, a diferenza destes, Pappochelys presentaba unha ampliación na zona do ventre para permitir unha maior ampliación na zona das costelas, ao non ter desenvolvido cuncha.

Neste sentido, o estudo comenta que “este madeiro groso permitiu que os ósos e os nervios se fusionasen entre si, que é o que moitos embriólogos sosteñen como a orixe do desenvolvemento da cuncha das tartarugas”.

Os fósiles de Pappochelys encontráronse nos arredores dun lago, o que indica que as primeiras tartarugas habitaban zonas húmidas.

Para os investigadores, o esqueleto deste novo exemplar convérteo no intermediario perfecto entre o Eunotosaurus, a tartaruga máis antiga coñecida ata agora, de 260 millóns de anos de antigüidade, e as tartarugas posteriores.

FONTE: Xornal abc/ciencia

CURSO 2015/2016

Publicado: 27/06/2015 09:30 por vgomez en COMUNICADOS
20150624125645-calendario-escolar.jpg

 

Coa chegada da LOMCE no curso pasado a Primaria (1º,3º e 5º), e con rumores de que non se seguirá aplicando, afectaríalle a súa implantación no próximo curso ao resto de Primaria e, ao que interesa no noso IES, a 1º e 3º ESO e 1º Bacharelato.

O DOGA publicou o pasado día 17 o calendario para o próximo curso, que queda do seguinte xeito:

* Na educación secundaria obrigatoria, no bacharelato e na formación profesional a impartición efectiva de clases realizarase do día 15 de setembro de 2015 ao 22 de xuño de 2016, ambos inclusive.

* Períodos de vacacións:

Nadal: desde o día 21 de decembro de 2015 ata o día 6 de xaneiro de 2016, ambos inclusive.

Entroido: días 8, 9 e 10 de febreiro de 2016.

Semana Santa: desde o día 21 ata o 28 de marzo de 2016, ambos inclusive

 * Días non lectivos:

Día do Ensino: 30 de outubro de 2015.

Día de Santa Tegra: 23 de setembro de 2015

Outro día a propoñer pola Comunidade Educativa

Para máis información sobre o calendario preme AQUÍ.

PILAR XUBÍLASE

Publicado: 26/06/2015 09:09 por vgomez en OUTRAS COUSAS
20150626090342-escanear0004.jpg

No día de onte, 25 de xuño, celebramos a xubilación de Pilar Pérez Campo, profesora nos últimos anos do CEIP "Manuel R. Sinde" e que tamén o foi algúns anos neste IES, sendo compañeira do meu Departamento.

Nesta nova etapa da vida que comezas, deséxoche todo o mellor, que poidas realizar esas cousas que por unha ou outra razón quedaron sen facerse e que sexas moi feliz.

Unha aperta para unha excelente profesional!

20150625110146-tripleconjunction-rey-960.jpg

Triple Conjunction Over Galician National Park / Imaxe:apod.nasa.gov/apod/ap150624.html

No día de onte, 24 de xuño, a NASA, elexiu como  imaxe astronómica do día (Astronomy Picture of the Day) a  captada, nas Illas Cies, polo vigués Fernando Rey, na que retrata o triángulo que forma a Lúa con Venus e Xúpiter (Triple Conjunction Over Galician National Park).

Espectacular!

NATUREZA CAPTADA POLOS DRONES

Publicado: 25/06/2015 08:47 por vgomez en ZONA VERDE

Winter walk along the Cares Gorge, Picos De Europa, Asturias and León, Spain from Tomas Millar on Vimeo.

Os drones, planeadores que voan sen piloto por control remoto, son cada vez máis utilizados en todas partes, incluídas en misións ambientais ou para gravar belas imaxes de espazos naturais en todo o planeta.

Inicio unha serie de impresionantes vídeos de natureza  gravados con drones en España e outras partes do mundo. Hoxe será a RUTA DO CARES.

A Ruta do Cares, que transcorre durante 12 quilómetros entre Caín (León) e Poncebos (Asturias), é unha das travesías máis populares do Parque Nacional de Picos de Europa. Neste vídeo de Tomás Milleiro contémplanse algunhas das súas principais zonas.

FONTE: Revista Consumer

COMO SERÁ A TERRA NO 2100?

Publicado: 24/06/2015 07:49 por vgomez en ZONA VERDE

 

A Axencia Espacial Estadounidense (NASA) publicou a semana pasada unha base de datos coas proxeccións climáticas para os próximos 85 anos. Con eles queda claro que haberá grandes variacións en canto a cambio climático, á concentración de CO2 e ao desenvolvemento de desastres naturais, cada vez máis fortes e repentinos como inundacións e secas.

Un aspecto importante que revela o vídeo é o incremento das temperaturas en moitas zonas do noso planeta, cunhas concentracións de CO2 que podería superar as 900 partes por millón (un 0,1% da atmosfera sería dióxido de carbono).

FONTE: Xornal abc/ciencia

20150623100424-como-respiran-las-moscas.jpg

Mosca / Imaxe:curiosidades.batanga.com

Comezo hoxe un apartado adicado a esas preguntas que nunca te atreviches a facer en voz alta, coas súas despostas.

A primeira pregunta é:  Onde van todas as moscas no inverno?

As moscas son unha das moitas cousas molestas que chega co verán, incluíndo a calor, a praia, os pantalóns curtos e que ás dez da noite aínda sexa de día. Segundo conta BBC, as moscas non o pasan ben co frío, pero (evidentemente) tampouco chegan a morrerse todas e extinguirse. Estes insectos pasan o inverno en gretas e fisuras nun estado similar á hibernación, desperezándose en primavera para poñer os seus ovos. As larvas adoitan vivir en materia en estado de descomposición, que está a maior temperatura que o ambiente, o que lles permite aguantar.

FONTE: Xornal El País/Verne

20150621232419-14347299025773.jpg

Unha troita da especia Salmo trutta fario / EM

A contaminación atmosférica está feminizando os peixes de lagos de alta montaña afastados a centos de quilómetros dos núcleos urbanos. Segundo un estudo realizado nos lagos remotos dos Pireneos e dos Tatras, en Eslovaquia, os peixes presentes nas masas de auga “cambian de sexo” debido a axentes contaminantes que viaxan polo aire.

Os disruptores endócrinos, substancias contaminantes capaces de alterar o equilibrio hormonal, chegaron arrastrados polo vento ata lagos remotos de alta montaña, moi lonxe dos núcleos industriais, urbanos e agrarios onde se orixinan, o que está a provocar que os machos que alí viven presenten características femininas.

Segundo o estudo, publicado na revista Nature Scientific Reports, estes lagos están a recibir estas substancias químicas que se están a acumular nos peixes. Os investigadores -procedentes do Instituto de Diagnóstico Ambiental e Estudos da Auga (IDAEA-CSIC), do Centro de Investigación Ecolóxica e Aplicacións Forestais (CREAF-UAB) e da Universidade de Innsbruck (Austria)- encontraron disruptores en sangue, fígado e tecido muscular dos peixes, provocando que os machos presenten características femininas.

Estudos anteriores xa revelaran efectos feminizantes en peixes, pero o aspecto diferencial deste traballo é que a contaminación é exclusivamente atmosférica, é dicir, que non está relacionada con verteduras nin con residuos urbanos.

Observouse que os contaminantes que alteran o sistema hormonal (os chamados disruptores endócrinos) conseguiron chegar ao interior dos peixes viaxando polo aire e depositándose nos lagos remotos.

A pesar de que estes efectos son moi doados de apreciar en peixes, aínda non está claro que consecuencias pode ter a contaminación atmosférica na capacidade reprodutora dos peixes. Aínda así, sábese que unha concentración maior deste mesmo tipo de compostos si podería afectan á saúde e á capacidade reprodutora dos peixes.

O efecto destas substancias similares ás hormonas é menos perceptible en troitas femias porque os seus niveis naturais de estróxeno son relativamente elevados. A pesar de que o grao de feminización que se observou non constitúe unha ameaza para a capacidade reprodutiva destes peixes, estes contaminantes son un problema porque teñen un impacto duradeiro sobre o medio, xa que son moi persistentes e se acumulan ao longo das cadeas tróficas.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

COMEZO DO VERÁN

Publicado: 21/06/2015 08:29 por vgomez en OUTRAS COUSAS
20150619160750-solsticio-equinoccio.jpg

Solsiticio de verán / Imaxe:maxenlaluna.com

Hoxe, domingo 21 de xuño,  ás 18 horas e 38 minutos, comezará o verán. Esta estación durará 93 días e 15 horas, e rematará o 23 de setembro co comezo do outono.

O inicio desta estación vén dado, por convenio, polo instante en que a Terra se atopa nunha determinada posicións na súa órbita arredor do Sol. En concreto, esta posición dáse no punto da eclíptica no que o Sol alcanza a súa posición máis boreal. O día en que que isto sucede, o Sol alcanza a súa máxima declinación Norte (+23º 27) e durante varios días a súa altura máxima ao mediodía non cambia; a esta circunstancia o a chama tamén solsticio ("Sol quieto") de verán. Neste instante no hemisferio sur iníciase o inverno.

O día do solstico de verán corresponde ao de maior duración do ano. Arredor desta data encóntranse o día en que o Sol sae máis pronto e aquel en que se pon máis tarde. Un feito circunstancial non relacionado coas estacións dáse tamén nesta época: o día do afelio, é dicir, o día en que o Sol e a Terra están máis afastados entre si ao longo do ano. É este maior afastamento ao Sol a causa de que a Terra se mova máis lentamente ao longo da súa órbita elíptica durante o verán (segundo a coñecida como segunda lei de Kepler) e polo tanto a duración desta estación sexa maior que outras.

REMATA O CURSO

Publicado: 19/06/2015 08:16 por vgomez en COMUNICADOS
20150619081543-vacaciones.gif

Por fin! O último día de clase!

O proximo luns e martes serán as avaliacións, na que o profesorado xúntase para decidir o noso futuro escolar.

O mércores ás 12:30 horas será a entrega de notas na aula de referencia.

E despois... VACACIÓNS!

Boa sorte a tod@s!