NOVAS ESPECIES 2016

Publicado: 26/05/2017 06:22 por vgomez en CURIOSIDADES

Un exemplar de Eriovixia gryffindori, unHa araña con forma de chapeu de mago / SUMUKA J. N.

Os expertos estiman que quedan ao redor de 12 millóns de especies animais e vexetais por descubrir. Esta abafadora cifra faise aínda máis colosal se se ten en conta que as especies que xa se coñecen supoñen só unha quinta parte. En 2016 catalogáronse unhas 18.000 especies novas e, delas, un grupo de taxonomistas do Instituto Internacional para a Exploración de Especies (IISE) seleccionou, por décimo ano consecutivo, as 10 máis destacadas.

Iniciamos o repaso desta lista cunha araña de menos de dous milímetros. Foi descuberta en 2016 en Karnataka, India (onde vive nos seus bosques húmidos), por Javed Ahmed, Rajashree Khalap e Sumukha Javagal. Os descubridores desta nova araña pensaron que se parecía ao chapeu seleccionador dos libros de Harry Potter. Así que o nomearon en honra a Godric Gryffindor, o dono orixinal do chapeu de clasificación: Eriovixia gryffindori. Ata agora, só se descubriron exemplares femia.

A súa taxonomía sería:

Reino: Animalia        Filo: Arthropoda       Clase: Arachnida       Orde: Araneae

Familia: Araneidae    Xénero: Eriovixia      Especie: Eriovixia gryffindori

FONTE: Xornal El País/Ciencia e Wikipedia

A NAI DE TODAS AS ARAÑAS

Publicado: 25/05/2017 06:14 por vgomez en CURIOSIDADES
20170522121936-1495212565-787204-1495225260-noticia-normal.jpg

 

Unha araña australiana de 20 x 25 centímetros, deixou impresionado ata ao empregado de control de pragas da empresa All Year Pest Solutions. Foi o valente exterminador o que acuñou a denominación de "nai de todas as arañas" tras asegurar que non vira cousa semellante en 17 anos de profesión.

O animal é un esparásido ou araña cangrexo xigante, unha araña cazadora sen tea capaz para comer ata lagartixas e que é a maior en diámetro do mundo (chega ata os 30 centímetros) aínda que a supera en peso a bonita tarántula Goliath (Theraphosa blondi).

A araña cangrexo king size é capaz de saltar e mesmo de facer o flip flap (non é broma, ten unha locomoción espectacular); ataca se a molestas, que é un concepto moi elástico nunha araña, e o seu veleno non é perigoso se es unha persoa sa.

FONTE: Jacinto Antón/Xente/Xornal El país

AGRITECTURA

Publicado: 24/05/2017 07:03 por vgomez en ZONA VERDE

 

Cando se fala de agricultura urbana, as primeira imaxes que aparecen son as de mozas con barbas (ou rastas), bicicletas (algunhas plegables) e cans (nenos, poucos). Tomates, leitugas e cebolas plantados en solares entre edificios, patios comunais e azoteas. E tamén adxectivos como orgánico, saudable ou, tirando de inglés, foodie. Pero se falamos de alimentar á poboación mundial, os hortos urbanos e as poses para Instagram quedan pequenos. Aínda que as estimacións respecto ao crecemento de habitantes no planeta varían moito dependendo das fontes (a pinza, segundo o estudo, vai desde 7.400 a 9.900 millóns de persoas), no que coinciden é no aumento porcentual de poboación urbana respecto ao medio rural, podendo alcanzar para esa data, segundo Nacións Unidas, ata un 66% do total. Este incremento expón retos moi serios respecto de vivenda, transporte, subministración de enerxía, infraestruturas e, por suposto, a produción de alimentos.

Os fundadores de Plantagon fixéronse a pregunta crítica en 2002: como imos conseguir alimentar a toda a poboación mundial e facelo, ademais, de forma sustentable, sen esquilmar  os recursos existentes? "Ter unha pequena horta é moi bo. Eu teño unha no meu xardín. Pero se queres producir o 15% dos alimentos que se consomen nas cidades, tes que pensar de forma moi diferente", advirte Hans Hassle, un dos fundadores de Plantagon. A resposta tiña que ser, pois, moito máis ambiciosa. E o que se lles ocorreu foi tan orixinal como innovador: se non podemos cultivar ao ancho, porque require enormes cantidades de chan, hagámoslo ao alto... A proposta, enmarcada dentro do que se bautizou como "agritectura", tardou algúns anos en tomar forma; houbo que esperar ata 2008 para que Plantagon constituísese como compañía e mostrase os primeiros estudos de viabilidade dun tipo de edificio que pode ser parte da solución para as crises alimentarias do futuro. Trátase de construcións de varios pisos que funcionan ao mesmo tempo como efidicio de oficinas ou vivendas e como invernadoiros verticais. A xestión dos cultivos, que ocupan a metade da construción, realízase a través de robots que se encargan de que as plantas vaian ascendendo desde o chan á parte máis alta, ata completar o seu ciclo biolóxico e ser colleitadas.

Despois de varios proxectos frustrados por diversas causas, o primeiro edificio de Plantagon será construído na cidade sueca de Linköping. E, aínda que as dificultades que atoparon ata conseguir que a súa idea poida materializarse, os seus impulsores non se han desanimado. Máis ben, como asegura Hassel, crecéronse antes os problemas: "É verdade que está a ser difícil, porque nos estamos enfrontando as infraestruturas das cidades. Pero cremos que se ninguén ten o valor para tentalo, non atoparemos a solución a tempo".

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El País

20170522151456-c44583bff5b437f1c4fe8ededd9ff547-l.jpg

 

A Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria abre hoxe o prazo para que as familias soliciten a súa participación no Fondo Solidario de Libros de Texto, ou ben as axudas para a adquisición de libros de texto, e de vales para material escolar destinadas ao alumnado matriculado en Educación Primaria, ESO e Educación Especial en centros sostidos con fondos públicos para o vindeiro curso 2017/18.

O vindeiro curso 2017/2018 o Fondo solidario de libros de texto estará accesible para o alumnado matriculado en 3º, 4º, 5º e 6º de primaria, e en 1º, 2º, 3º e 4º de ESO. Nos restantes cursos -1º e 2º de educación primaria, e en educación especial- funcionarán as axudas para a adquisición de libros de texto. No caso do material escolar, convócanse axudas para a súa compra destinadas ao alumnado matriculado na educación primaria, ESO e educación especial.

As solicitudes poderá presentarse de xeito presencial nos propios centros docentes onde estea matriculado o alumno (con carácter preferente), ou ben nos rexistros oficiais establecidos para tal fin, co formulario cuberto e a documentación requirida.

O prazo remata o día 23 de xuño.

Para máis información preme AQUÍ.

FONTE: Cosellería de Cultura, Educacion e Ordenación Universitaria.

REACTOR DE FUSIÓN NUCLEAR ITER

Publicado: 22/05/2017 07:32 por vgomez en ZONA VERDE

Parte do equipo científico, no interior do imán na Spezia (Italia). Fusion For Energy

 

Aínda hai que construír outros 17, pero o primeiro imán do reactor de fusión nuclear ITER xa é unha realidade. Mide o que un edificio de catro pisos (14 metros) e pesa (300 toneladas) o que un Boeing 747, e cando estea cos seus compañeiros, formando un anel de 18 imáns, será capaz de conter unha estrela: un anaco de materia onde reina a fusión entre pares de átomos de hidróxeno (cada un cun protón), para xerar átomos de helio (dous protones) e unha chea de enerxía limpa e inesgotable. A previsión dos seus xestores é que o ITER estea en marcha en 2025. Se o conseguen, será a maior revolución enerxética desde o descubrimento do lume, e moito menos contaminante ca el. Xa era hora de que os Homo sapiens puxésemosnos ao día. O lume inventouno o Homo erectus, nunha humillación prehistórica.

Os físicos calcularon que a enerxía solar é o único futuro posible. Todas as reservas de combustibles fósiles (e de uranio) que quedan no planeta non suman máis que a enerxía que nos chega do Sol nun ano. Incluso os combustibles fósiles son enerxía solar, só que en diferido. Foi o Sol quen alimentou a construción daqueles corpos vexetais e microbios que agora recuperamos do subsolo nas nosas plantas petrolíferas. O problema, naturalmente, é que non sabemos aproveitar toda esa enerxía solar que chega ao noso planeta. E, aínda cando aprendamos a usala, iso non será máis que unha mínima fracción do que emite a nosa estrela. O noso futuro depende da enerxía solar.

Pero hai outra forma de usar a enerxía solar, e é imitala na Terra. A razón pola que o Sol brilla e emite enerxía é a fusión nuclear: a combinación de dous átomos de hidróxeno para producir un de helio que mencionamos antes. A enerxía nuclear actual é de fisión: consiste en romper os átomos de uranio ou plutonio, que son enormes ás escalas atómicas, xerando uns residuos radioactivos de larguísima duración que supoñen unha hipoteca para as xeracións futuras. A enerxía nuclear de fusión, pola contra, é limpa (nin emite dióxido de carbono nin xera residuos radioactivos de longa duración) e a súa fonte é virtualmente inesgotable, porque será a auga do mar.

Mentres non saibamos aproveitar a enerxía do Sol, a mellor solución será imitala en terra firme. Só faltan oito anos, e xa temos o primeiro imán.

FONTE: Javier Sampedro/Materia/Xornal El País

NEBULOSA DA HÉLICE

Publicado: 20/05/2017 23:18 por vgomez en CURIOSIDADES
20170515164352-nebulosa-helice.jpg

 

Continuamos co percorrido por algunhas das nebulosas máis curiosas, grazas as fotografías da NASA. Hoxe, a Nebulosa da Hélice.

Trátase dunha nebulosa planetaria situada na constelación de Acuario. Grazas a esta imaxe de telescopio Spitzer e do observatorio GALEX podemos contemplar esta nebulosa como unha estrela moribunda que lanza unha rabieta cósmica. Así, a nebulosa formouse por unha estrela similar ao Sol nos últimos momentos da súa vida. A Nebulosa da Hélice atópase a 694,7 anos luz de distancia da Terra.

FONTE: Revista Muy Interesante/Ciencia

EXOESQUELETO PARA NENOS

Publicado: 20/05/2017 07:23 por vgomez en OUTRAS COUSAS

 

A robótica foi sempre un terreo abonado para a imaxinación, esporeada polos autores de ciencia ficción, que en demasiadas ocasións situaban ás máquinas como inimigos dos humanos. Enxendros que, como golems futuristas, rebélanse contra os seus creadores ata destruílos. Para García Armada (Valadolid, 1971), investigadora do CSIC e fundadora da empresa Marsi Bionics, esta imaxe que esperta desconfianza non se corresponde coa realidade; por iso cos seus traballos e nos labores de divulgación que realiza quere que a xente deixe de ver ao robot "como un Terminator" para aceptar "que trátase dun aliado, dunha axuda, de algo que pode contribuír a mellorar a súa calidade de vida".

Esta visión da robótica que ela defende  é a que a levou a converterse nunha pioneira mundial no deseño e construción de exoesqueletos pediátricos, un camiño que ninguén máis se atreve a percorrer pola súa dificultade. No mundo hai 17 millóns de nenos afectados por enfermidades neuromusculares, parálise cerebral, espiña bífida ou lesións medulares que lles impiden camiñar. Os médicos coinciden en que se estes pequenos recuperasen a súa capacidade para andar ergueitos, moitos dos síntomas e as complicacións asociadas á enfermidade desaparecerían mellorando a súa calidade de vida.

As características deste tipo de enfermidades fai que cada paciente requira un exoesqueleto distinto que se adapte ás súas necesidades. Un condicionante que freou o investimento e a investigación ata agora, pero que non asusta á española: "os principais obstáculos aos que nos enfrontamos ata agora non son científicos nin tecnolóxicos. Son financeiros, regulatorios e legais".

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El País

XEOPARQUE "LAS LORAS"

Publicado: 19/05/2017 07:51 por vgomez en ZONA VERDE

 

O pasado día 5, o Consello Executivo da UNESCO homologou 8 novos xeoparques que pasar a ser Xeoparques Mundiais da UNESCO.

Un deles está en España e chamase “Las Loras”. Está situado na parte setentrional da Comunidade Autónoma de Castela e León, abarcando un territorio de altas parameiras ou mesetas calcarias (“loras”) que se caracterizan pola presenza de pliegues montañosos separados por espectaculares canóns fluviais. Desde as alturas domínase unha admirable paisaxe de fortalezas naturais, utilizadas ao longo da historia como refuxios protectores polas poboacións de diferentes culturas que se asentaron sucesivamente na zona. O sitio conta con grutas, farallones de calcaria e paisaxes cársticos que se asemellan a ruínas, así como cun sinnúmero de fervenzas. Os pequenos pobos da rexión áchanse en bo estado de conservación e posúen fermosas igrexas románicas, ermidas rupestres e casas de típica arquitectura popular.

Os Xeoparques Mundiais da UNESCO son sitios de rica diversidade xeolóxica nos que se promove o patrimonio natural con vistas a fomentar o desenvolvemento sustentable das rexións onde están situados. Os xeoparques contribúen á observación do cambio climático e dos riscos de desastres naturais, así como á sensibilización do público a estes fenómenos e, en moitos casos, a que as comunidades locais elaboren estratexias para atenuar os seus efectos.

Coa adición deste oito novos xeoparques , a rede mundial de xeoparques da UNESCO conta actualmente con 127 en 35 países.

FONTE: es.unesco.org

A POUCOS PASOS DE CREAR SANGUE

Publicado: 18/05/2017 19:15 por vgomez en NOTICIAS DAS CIENCIAS

Células do sangue ao microscopio / R. SUGIMURA

O sangue rexenérase continuamente grazas ás células nai hematopoiéticas. Seguindo un proceso de diferenciación e proliferación, estas células convértense logo nos glóbulos vermellos, glóbulos brancos e plaquetas que son necesarios para o correcto funcionamento do organismo.

Por primeira vez, dous grupos independentes conseguiron fabricar in vitro estas células nai do sangue. Trátase dunha aproximación moi preliminar e con limitacións, pero que permite albiscar novas estratexias de terapia celular e innovadoras perspectivas de estudo para enfermidades como a leucemia.

O primeiro destes equipos,  do Programa de Células Nai do Hospital Infantil de Boston (EEUU) partiu do uso de células nai humanas pluripotentes, a liñaxe do que poden derivarse todos os tipos celulares do corpo. Mediante a exposición a sinais químicos, conseguiron que se convertesen nunha liña de células endoteliales que, durante o desenvolvemento embrionario, parecen ser o chanzo previo á diferenciación en células nai hematopoéticas. E unha vez alcanzado este fito, os investigadores utilizaron un cóctel con sete factores de transcrición que obraron a transformación e conseguiron crear unhas células moi similares ás células nai do sangue.

 Este paso abre unha oportunidade para crear células do sangue funcionais para combater enfermidades xenéticas do sangue. Ademais o método tamén ten o potencial de aumentar a subministración de sangue para pacientes que necesiten unha transfusión.

O segundo grupo, da División de Medicamento Regenerativa da Universidade de Cornell (EEUU) utilizou células nai endoteliales adultas de rato que, de novo grazas a catro factores de transcrición (dúas dos cales tamén foron utilizados polo equipo primeiro), tamén conseguiron inducir células coas mesmas propiedades que teñen as células nai hematopoiéticas de rato. Esta liña de traballo permite exporse a posibilidade futura de crear células nai do sangue á carta, a partir do propio tecido de calquera paciente.

Os resultados dos dous traballos publicánse no último número da revista Nature.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

HUMOR REAL: "DUREZA"

Publicado: 18/05/2017 07:30 por vgomez en OPINIÓN E COMENTARIO
20170517102737-1494948497-141097-1494948586-noticia-normal-recorte1.jpg

 

O xenila Forges (Antonio Fraguas de Pablo, Madrid-1042) trata na viñeta de onte no xornal El Pais o tema da "dureza" (A dureza é a resistencia que ofrece un mineral aser raiado). A escala de Mohs e quen mide esta propiedade e vai do 1 ao 10. Nan viñeta vemos os minerais que corresponden a ises valores, pero el engádelle "un valor" máis, por encima, e con argumento.

Moi acertado!

LETRAS GALEGAS 2017

Publicado: 16/05/2017 23:50 por vgomez en OUTRAS COUSAS
20170514082538-carlos-casares.jpg

 Carlos Casares  / Imaxe: Portal da Lingua Galega

Dende o ano 1963 vense celebrando ininterrupidamente O DÍA DAS LETRAS GALEGAS, oa fin de homenaxear a aquelas persoas que destacasen pola súa creación literaria ou pola defensa do noso idioma.

Moitos foron os homenaxeados dende Rosalía de Castro. Iste ano adicaselle a Carlos Casares Mouriño (Ourense, 1941-Nigrán, 2002).

Na parte superior tes un vídeo para coñecer polo miudo a súa vida e a súa obra.

Quedamos cun anaco do poema  "Amemos":

 

Amemos
o tempo que turra de nós e que nos leva.
Inda que o ceo está azul e non hai nubes e non chove,
sempre é cedo
pra o froito que agardamos e non chega.

Amemos á rosa porque é breve
e ao tempo porque fuxe e non se para,
inda que á veira das horas, nas esquiñas,
morran as verdades contra o vento
i a noite seña un recendo podrecido
das frores que chantamos pra salvarnos.

Amemos
as bocas que mancan ao bicalas,
aos pianos que medran e non tocan
e ás tardes fermosas que se acaban.

Amemos
inda que a espranza turre cara abaixo
a vencellarnos sempre contra nuncas
de campos sen aire e corazóns parados.

 

Non só un día. Todos os días do ano, Día das Letras Galegas!

LAGO DE LAVA EN ÍO

Publicado: 16/05/2017 07:35 por vgomez en NOTICIAS DAS CIENCIAS

 

Ío, a máis interna das catro lúas de Xúpiter é o corpo con maior actividade volcánica do Sistema Solar, alberga na súa superficie un gran lago de lava chamado Loki Patera (en honra ao deus nórdico relacionado co lume e o caos). O cráter de 200 km de ancho puido ser observado por primeira vez cun telescopio terrestre hai apenas dous anos. Agora, investigadores da Universidade de California en Berkeley obtiveron un mapa excepcionalmente detallado da zona e descubriron que o lago non é un aburrido prato de sopa, senón que dúas ondas cruzan a súa superficie.

O 8 de marzo de 2015, outra lúa do mesmo sistema, Europa, pasou por diante de Io, o que bloqueou gradualmente a luz do mundo volcánico. Debido a que a superficie de Europa está recuberta de xeo de auga, reflicte moi pouca luz solar en lonxitudes de onda infravermellas, o que permitiu aos científicos illar con precisión a calor que emana dos volcáns na superficie de Io.

Os datos mostraron que a temperatura da superficie do masivo lago fundido de Io aumentaba constantemente dun extremo ao outro, o que suxire que a lava formara dúas ondas que se movían de oeste a este ao redor dun quilómetro por día. A zona quente do cráter ten unha superficie de 21.500 quilómetros cadrados, máis grande que o lago Ontario.

FONTE: Xornal abc/ciencia

DINOSAURIO ACOIRAZADO

Publicado: 15/05/2017 07:56 por vgomez en NOTICIAS DAS CIENCIAS

Reconstrucción del aspecto de la especie descubierta

Reconstrución do aspecto da especie descuberta- Museo Real de Ontario

 

Medía seis metros de longo e pesaba uns 2.500 kg, así que tiña un tamaño parecido ao dun rinoceronte. Trátase da última especie de dinosauro descuberta polos científicos, e que se reconstruíu a partir do fósil mellor conservado ata o momento dun anquilosaurio. Estas criaturas estaban "equipadas" cunha forte cola que usaban como martelo e cunha coiraza repleta de espiñas. A nova especie foi bautizada na revista Royal Society Open Science como Zuul crurivastator: o seu nome fai honra a Zuul, o cérbero que en Cazafantasmas (1984) posúe a unha moza Sigourney Weaver, e á súa capacidade de golpear coa cola.

Do mesmo xeito que os outros anquilosaurios, este animal tiña unha cola longa e armada con puntas, deseñada aparentemente para golpear ás outras criaturas que se atrevían a molestalos. Pero non a usaban para cazar, porque os dentes dos anquilosaurios mostran que eran herbívoros. Á parte desta arma, o anquilosaurio tiña unha potente coiraza, que mesmo lle protexía a cabeza.

A forza e a coiraza non salvaron a este exemplar fosilizado da morte. Parece que quedou atrapado nun corpo de auga, e que o seu cadáver quedou cuberto moi rapidamente polos sedimentos. Grazas a isto, o seu esqueleto chegou ata os nosos días nun excelente estado de conservación.

FONTE: Xornal abc/ciencia

EUROVISIÓN 2017

Publicado: 14/05/2017 07:23 por vgomez en MÚSICA

 

O LXII Festival da Canción de Eurovisión 2017, celebrado onte na capital ucraniana, Kiev, foi gañada pola canción portuguesa "Amar pelos dois" interpretada por Salvador Sobral (Lisboa, 1989), acadando 758 votos (xurado + televoto), sendo a canción máis votada polo xurado e polo público.

España, coa canción "Do It for Your Lever" do cantante Manuel Navarro (Sabadell, 1996) acadou o último posto con 5 puntos. Curiosamente eses votos foron do público portugués.

Menos mal que nos queda Portugal!

FOGUETES REUTILIZABLES

Publicado: 13/05/2017 07:50 por vgomez en OUTRAS COUSAS

 

Of Course I Still Love You” é o nome dun barco moi especial, que pode ser dirixido a distancia e con capacidade para que sobre a súa plataforma aterren naves espaciais. A embarcación, propiedade de SpaceX forma parte do primeiro proxecto que conseguiu recuperar e lanzar con éxito un foguete destinado previamente a poñer en órbita un satélite.

O Falcon 9 de SpaceX acaba de facer historia na carreira espacial, ao converterse no primeiro foguete que volve ser lanzado ao espazo despois de ser utilizado previamente. Desde a compañía aseguran que este avance significa que a partir de agora poderemos ter unha sorte de servizo de mensaxería desde a Terra ata a Estación Espacial, algo inimaxinable hai poucos anos debido ao prezo desorbitado que supón lanzar un foguete que tan só pode utilizarse unha vez.

A posibilidade de recuperar os foguetes lanzados ha estado desde o inicio no ambicioso plan de negocios de SpaceX. A compañía calcula que con este sistema poden aforrarse ata un 30% do custo dun foguete, cuxa parte máis cara son os motores que ata agora eran refugados despois dunha misión. A da compañía, asegurou que en breve estarán preparados para poder facer un lanzamento “cada dous ou tres semanas”, aínda que o seu verdadeiro obxectivo é ser capaces de lanzar, recuperar e volver lanzar o Falcon 9 en 24 horas. Unha frecuencia revolucionaria que abre novas perspectivas á conquista do espazo e que desde SpaceX xa ven como un fito para o seu máis rechamante e ambiciosa idea: a anunciada chegada a Marte en 2018.

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El País