A Terra está a cambiar de forma e faio dun xeito aparentemente contraditorio: mentres a súa superficie rochosa tende a volverse algo máis redonda, o seu campo gravitatorio evoluciona na dirección oposta. Un estudo do xeólogo Christopher Kotsakis, da Universidade Aristóteles de Tesalónica, publicado en Journal of Geophysical Research: Solid Earth, reconstruíu este proceso mediante medicións realizadas durante case dúas décadas. A investigación mostra que os movementos verticais da codia terrestre non se producen coa mesma intensidade en todas as latitudes. Detrás desta transformación atópase unha redistribución de masa capaz de modificar de xeito distinto a Terra sólida e a súa forma gravitatoria.
O noso planeta nunca foi unha esfera perfecta. A rotación da Terra provoca un lixeiro abultamiento ao redor do ecuador e un achatamiento nos polos, unha deformación tan pequena que resulta practicamente imposible apreciala nas fotografías tomadas desde o espazo. A codia tampouco permanece inmóbil: as placas tectónicas desprázanse e a superficie responde cando aumenta ou diminúe o peso que soporta. Se unha rexión acumula unha gran cantidade de masa, o terreo pode afundirse; cando esa carga desaparece, a codia comeza lentamente a recuperar altura. Ese comportamento permite comprender por que os cambios observados agora poden prolongarse durante miles de anos.
Unha parte deste fenómeno está relacionada co denominado axuste isostático glaciar, o proceso mediante o cal terreos anteriormente cubertos por enormes capas de xeo continúan elevándose despois de perder aquela carga. A última etapa glacial terminou hai uns 11.000 anos, pero algunhas rexións aínda responden o peso que soportaron durante ese período. A este efecto herdado súmanse actualmente os cambios provocados pola perda de xeo de Groenlandia e a Antártida. Cando ese xeo desaparece, o chan situado debaixo pode elevarse, mentres a auga liberada termina redistribuíndose polos océanos e engade peso noutras zonas do planeta.
Para pescudar que estaba a ocorrer coa parte rochosa do planeta, Kotsakis recorreu a unha rede mundial de estacións do sistema global de navegación por satélite (GNSS), capaces de rexistrar desprazamentos verticais extremadamente pequenos. O investigador analizou datos comprendidos entre 1997 e 2015 e atopou unha tendencia clara nas rexións polares. Entre 1997 e 2000, os polos elevábanse aproximadamente 0,5 milímetros ao ano, pero cara a 2015 aquela velocidade alcanzara ao redor de 1 milímetro anual. Ao mesmo tempo, as medicións mostraron un afundimento progresivo ao redor do ecuador, de modo que a Terra sólida estaba a reducir lentamente a súa achatamiento.
No novo estudo móstrase que a superficie terrestre elévase nos polos e afúndese nos trópicos / Christopher Kotsakis/Journal of Geophysical Research: Solid Earth
O resultado parece entrar en conflito coas observacións do xeoide, a figura irregular que representa a forma do campo gravitatorio terrestre e reflicte como se distribúe a masa polo planeta. Desde finais da década de 1990, esa forma gravitatoria seguiu unha tendencia cara a un maior achatamiento, xusto o contrario do detectado na cortiza sólida. "Os nosos resultados indican unha aceleración da elevación polar acompañada dunha taxa comparablemente crecente de afundimento ecuatorial", escribe Kotsakis. "Isto significa que a forma xeral da Terra sólida está a volverse lixeiramente menos achatada", engade o investigador no traballo científico.
A explicación reside en que a superficie terrestre e a gravidade responden a fenómenos diferentes. Cando o xeo se derrete nas rexións polares, desaparece parte da carga que mantiña comprimido o terreo e a codia ascende. Unha porción desa masa, convertida en auga, desprázase cara a latitudes máis baixas, onde aumenta o peso soportado por outras rexións e modifica a distribución global de materia. Para o campo gravitatorio, mover masa desde os polos cara a zonas máis próximas ao ecuador favorece un maior achatamiento do xeoide, aínda que a codia rochosa estea a facer o contrario. "Aínda que este comportamento poida parecer contraditorio cando se considera xunto coa diminución simultánea do achatamiento da Terra sólida, ambos os efectos son fisicamente compatibles", sinala Kotsakis.
FONTE: R. Badillo/elconfidencial.com
