Xapón atrévese coa primeira misión para traer mostras de Fobos, a descoñecida lúa de Marte

Recreación da sonda MMX sobrevoando Fobos, unha das dúas luas de Marte / JAXA

A primeira misión de exploración a Fobos, unha das dúas lúas de Marte, despegou na noite de onte, luns, a bordo dun foguete H3 desde o Centro Espacial de Tanegashima, no Xapón, ás 21.41 hora peninsular española.

Este proxecto pioneiro intenta entender como se formaron os dous satélites do planeta vermello, Deimos e Fobos (terror e medo en grego), e facer historia ao aterrar por primeira vez un pequeno vehículo de exploración no maior deles, que ten apenas 27 quilómetros de diámetro e unha forza de gravidade tan leve que o vehículo pesará apenas 15 gramos na súa superficie.

A misión Exploración das Lúas de Marte (MMX) é un exemplo de cooperación internacional. Liderada pola Axencia Espacial Xaponesa, JAXA, ten importantes contribucións das axencias espaciais de Europa e Estados Unidos. O rover que aterrará en Fobos, chamado Idefix, é un pequeno vehículo de catro rodas impulsado por paneis solares desenvolvido polas axencias nacionais de Francia e Alemaña, con contribucións do Xapón e do Instituto Nacional de Técnica Aeroespacial de España (INTA).

“Os datos e as mostras que recolla a MMX abrirannos unha fiestra para estudar a evolución de Marte e o sistema solar”, dixo Elliot Sefton-Nash, científico da Axencia Espacial Europea que participa no proxecto, en declaracións difundidas pola Axencia Espacial Europea.

Esta viaxe robótico de cinco anos supón unha volta de porca para as capacidades tecnolóxicas do Xapón e os seus socios. Ningún país conseguiu nunca aterrar nas lúas marcianas, aínda que a Unión Soviética intentouno nos sesenta, e tampouco se conseguiu aínda traer de volta á Terra mostras destes corpos, nin sequera do seu planeta, aínda que Estados Unidos e Europa colaboraban niso. Xapón demostrou unha enorme capacidade para recoller mostras doutros corpos, como os asteroides Itokawa, en 2005, e Ryugu, en 2020, sendo a primeira potencia espacial capaz de traer uns gramos de material da superficie ata a Terra.

O rover Idefix intentará pousarse nunha zona pouco accidentada da lúa marciana para recoller mostras da superficie, cun instrumento desenvolvido pola axencia espacial estadounidense, e do subsolo, cun pequeno trade ideado pola axencia xaponesa. O obxectivo final é reunir ata 10 gramos de terra de Fobos.

“O que esperamos descubrir é a firma mineralóxica definitiva que revele a orixe de Fobos”, explica Olga Prieto Ballesteros, investigadora principal da participación española do instrumento RAX. Este espectrómetro Raman a bordo do rover usa luz láser para identificar os diferentes minerais presentes na superficie. O INTA tamén desenvolveu un instrumento similar que viaxará a bordo do Rosalind Franklin, o primeiro vehículo de exploración marciana europeo, que despegará en 2028. Aclarar a orixe de Fobos “supoñería un avance fundamental no noso coñecemento sobre a formación do sistema solar e a historia temperá de Marte”, engade Prieto, nunha nota de prensa do INTA, organismo que tamén desenvolveu o branco de verificación da misión.

Unha vez regrese á Terra, este material pode resolver o enigma sobre a orixe tanto de Fobos como de Deimos, das que se descoñece se son dous pedazos de Marte arrincados por un impacto primitivo, ou asteroides chegados desde outro punto que quedaron atrapados pola súa gravidade.

A misión estaba prevista para 2024, pero o fallo no primeiro voo do foguete xaponés H3, que non conseguiu poñerse en órbita, e o medo de que puidese botarse a perder unha misión de máis de 300 millóns de euros, empuxaron a JAXA a atrasar o lanzamento á seguinte fiestra de posibilidade, esta de 2026.

A sonda tardará un ano en chegar ao seu destino. Espérase que entre en órbita ao redor do planeta vermello en agosto de 2027, e que orbite Fobos a partir de setembro de 2027. Tras estudar Fobos e Deimos desde a distancia, MMX liberará a Idefix a principios de 2029. Este será un dos momentos máis críticos da misión. Se xa é difícil aterrar en Marte debido en parte a que a súa atmosfera é máis fina que a da Terra, posarse en Fobos, sen cuberta gasosa e cunha gravidade moi débil, é máis difícil aínda. O robot de catro rodas Idefix, cuxo nome vén do can de Astérix e Obélix, que na Terra pesa quilos, só pesará 15 gramos en Fobos, o que multiplica as posibilidades de saír rebotado e perderse para sempre. A aterraxe está previsto para 2030. O Idefix recollerá as mostras e prepararaas para o seu regreso á Terra, cunha aterraxe en Australia previsto para 2031.

“Traer mostras aos nosos laboratorios máis sofisticados aquí na Terra é un multiplicador de descubrimentos, porque os nosos instrumentos máis precisos son demasiado grandes, complexos ou sensibles para envialos ao espazo”, afirma Sefton-Nash. “Mesmo despois de que a misión rematase, as futuras xeracións de científicos estudarán as mostras de Fobos con instrumentos aínda máis avanzados; as mostras traídas á Terra son un agasallo que non deixa de dar”, engadiu.

FONTE: Nuño Domínguez/elpais.com/ciencia

Atopan, por primeira vez, unha estrela de cor verde

A anana branca WDJ1330+6435 acumulou material rochoso rico en sodio na súa atmosfera. O sodio absorbe luz nunha ampla gama de lonxitudes de onda amarelas, laranxas e vermellas, o que lle dá á estrela un ton verde fantasmal / Mark A Garlick/Universidade de Warwick

Un novo estudo revela que as ananas brancas, os densos cadáveres de estrelas similares ao Sol, non só brillan en branco ou azul, senón que poden ser verdes, rosas ou amarelos. O segredo está na química das súas atmosferas, capaz de alterar as cores que normalmente asociamos á temperatura dunha estrela.

O Universo acaba de engadir novas cores á súa paleta. Non se trata de estrelas recentemente nadas nin de exóticos astros dunha galaxia afastada, senón dos restos de estrelas correntes e que hai moito tempo esgotaron o seu combustible. Coñecémolas como ananas brancas e calcúlase que entre o 95% e o 97% de todas as estrelas coñecidas terminarán o seu ciclo de vida convertidas neste tipo de cadáver estelar, incluído o noso propio Sol. Con todo, e a pesar de que o seu nome leva o branco incluído, resulta que un bo número delas pode brillar en tons que ninguén esperaría atopar no ceo: verde, rosa, amarelo, ciano e mesmo violeta.

Un equipo da Universidade de Warwick, dirixido polo astrónomo Mark Hollands, estudou este estraño fenómeno nun traballo recentemente publicado en RAS Techniques and Instruments. E os seus resultados mostran que a regra habitual que relaciona a cor dunha estrela coa súa temperatura non sempre basta para explicar o que vemos. Nas ananas brancas, de feito, a composición química e as extraordinarias condicións das súas atmosferas poden cambiar por completo o aspecto da luz que emiten.

«A maioría das estrelas -explica Hollands-, incluídas case todas as ananas brancas, compórtanse como radiadores perfectos, polo que a súa cor depende case exclusivamente da temperatura. Pero ninguén ata o de agora investigara que outras posibilidades podían existir. E resulta que estas estrelas incriblemente densas poden producir cores que ninguén esperaba. Algunhas sorprendéronme de verdade».

As ananas brancas son a etapa final da vida de estrelas similares ao Sol. Cando esgotan o seu combustible, estes astros expulsan as súas capas exteriores e deixan exposto un núcleo moi compacto e moito máis pequeno que a estrela orixinal, pero que continúa brillando, como o rescaldo nunha cheminea, mentres se arrefría lentamente durante miles de millóns de anos.

O seu tamaño adoita compararse ao da Terra, un volume moito menor do que unha vez tiveron, pero que conserva unha fracción moi importante da masa da estrela orixinal. A gravidade comprímeas tanto que unha simple culleradiña da súa materia tería a mesma masa que un elefante. Algo que a miúdo lles permite devorar os mundos que sobreviviron ao seu redor.

Durante décadas, os astrónomos pensaron que estes rescaldos estelares obedecían a unha regra de cor case inmutable. Igual que un anaco de ferro na forxa dun ferreiro, o seu ton dependía da temperatura: as máis frías víanse alaranxadas, as intermedias brancas e as máis quentes, dun pálido azulado.

Pero o Universo tíñanos gardada unha sorpresa, porque as ananas brancas esconden unha particularidade. Nas atmosferas das máis frías, a densidade pode alcanzar aproximadamente un gramo por centímetro cúbico, comparable á da auga e millóns de veces máis densa que a superficie do Sol. E en semellante contorna, as partículas chocan e interactúan de formas moi distintas ás habituais.

Como consecuencia, os elementos que están presentes en pequenas cantidades (como carbono, calcio ou sodio) e as moléculas de hidróxeno poden alterar o espectro da estrela. Absorben ou modifican determinadas lonxitudes de onda e desequilibran a distribución de cores que cabería esperar normalmente.

Pero os investigadores non observaron directamente unha pequena esfera verde a través dun telescopio. O seu procedemento foi máis sutil: reconstruíron a cor que percibiría o ollo humano se estivese preto dunha anana branca destas características. 

Un espectro é como a impresión dixital da luz. E ao descompoñer un raio luminoso nas súas lonxitudes de onda, igual que o fai un prisma coa luz do Sol, os astrónomos poden detectar as firmas únicas dos elementos químicos presentes na atmosfera estelar. Firmas que os científicos comparan coas dos mesmos elementos obtidas nos seus laboratoios. Despois, e unha vez coñecidos os elementos presentes, os investigadores utilizaron modelos de visión humana para calcular que cor produciría esa luz aos nosos ollos.

Un traballo anterior, publicado na mesma revista en 2025, xa mostrara o potencial dos espectros obtidos a misión europea Gaia para identificar ananas brancas contaminadas por restos planetarios. A análise de preto de 100.000 candidatas permitiu descubrir novas estrelas que merecían observacións máis detalladas. E agora, a mesma clase de información espectral abre unha fiestra inesperada ás cores destes astros.

A estrela máis rechamante do novo estudo é WD J1330+6435. A súa temperatura rolda os 4.000 graos Celsius e a súa atmosfera contén rastros de calcio, litio e sodio procedentes de material rochoso que foi incorporando do seu antigo sistema planetario.

Esa contaminación parece ser a clave do seu aspecto insólito. O sodio absorbe parte da luz laranxa do espectro e deixa relativamente máis peso noutras rexións, producindo nos modelos un ton verde amarelado. «Os rastros de sodio na atmosfera desta anana branca -sinala Hollands- absorben a parte laranxa do espectro e deixan un resplandor verdoso fantasmal. Imaxine estar nun planeta e mirar cara arriba para contemplar unha estrela verde. Parece sacado da ciencia ficción».

Segundo o estudo, trátase do primeiro caso coñecido dunha estrela cuxo cor verde fose identificado de forma convincente mediante este tipo de análise. O resultado non significa que as estrelas verdes sexan frecuentes, senón que determinadas condicións atmosféricas poden xerar unha cor que a temperatura, por si soa, non permitiría predicir.

No extremo contrario aparece WD J1011+2845, situada a uns 48 anos luz da Terra. Os modelos indican que podería ser unha das estrelas máis avermelladas identificadas ata o de agora: a súa luz, en efecto, adquiriría un intenso ton rosa salmón. Neste caso, o responsable é o carbono. Unha zona de convección profunda transportaría ese elemento desde o interior ata as capas externas da estrela. As moléculas de carbono modifican tanto a luz que case toda a emisión visible queda concentrada por encima dos 600 nanómetros, na rexión máis avermellada do espectro.

Para comprobar ata que punto estas cores son habituais, o equipo examinou unha mostra representativa de 151 ananas brancas situadas a menos de 65 anos luz. Cinco presentaban tonalidades pouco comúns: dúas amarelas e tres rosas.

A proporción, ao redor dunha de cada trinta, suxire que as cores atípicas poderían ser moito máis frecuentes do que se pensaba, aínda que o tamaño da mostra aconsella interpretar a cifra con prudencia.

O resultado tamén corrixe outra idea estendida: que as ananas brancas adoitan ser azuis. Para as 146 estrelas restantes, a temperatura de cor mediana foi duns 6.800 kelvin, correspondente a unha luz que percibimos como branca. A aparente abundancia de ananas brancas azuladas débese, en parte, a un rumbo observacional. As máis quentes, de feito, son tamén as máis brillantes e poden detectarse a maior distancia, polo que quedan sobrerrepresentadas nos catálogos construídos a partir do brillo.

«Unha de cada trinta quizá non pareza unha proporción enorme -afirma Boris Gänsicke, da Universidade de Warwick e coautor do estudo-, pero, tendo en conta a poboación total de ananas brancas do Universo, seguen sendo moitas estrelas de cores estrañas»

A investigación tamén conecta cun campo que revolucionou a astronomía dos últimos anos: o estudo dos restos de sistemas planetarios ao redor de estrelas mortas. Entre o 25% e o 50% das ananas brancas, en efecto, mostran sinais de contaminación por elementos pesados que, en moitos casos, atribúense á incorporación de asteroides e outros corpos planetarios. A súa análise química permite reconstruír a composición de mundos que sobreviviron á morte da súa estrela.

O Universo, por tanto, non só conserva as ruínas de antigos sistemas planetarios. Tamén pode tinguilas con cores inesperadas.

FONTE: José Manuel Nieves/abc.es/ciencia

TAL DÍA COMO HOXE: 20 DE OUTUBRO...

1888 En Atenas, Grecia, inaugúranse oficialmente os Cuartos Xogos Olímpicos de Zappas, o primeiro intento de revivir os antigos xogos olímpicos.

1910 No estaleiro de Harland & Wolf en Belfast (Irlanda do Norte), é botado o barco xemelgo do RMS Titanic, o RMS Olympic.

1968 Voda de Jacqueline Kennedy e Aristóteles Onassis.

1975 A sonda espacial soviética Venera 9 aterra na superficie do planeta Venus.

2011 En España, a organización terrorista vasca ETA anuncia o cesamento definitivo da súa actividade armada.

FONTE: hoyenlahistoria.com          Imaxes: larazon.es, es.wikipedia.org

CANTO SABES DA LITERATURA ESPAÑOLA? XIV

Continúo coa serie adicada á Liretatura Española. A literatura é un dos ámbitos que máis destacaron en España, e é que o noso país tivo grandes escritores e escritoras recoñecid@s internacionalmente en cada século da historia, nunha ampla variedade de xéneros entre narrativa, teatro, poesía ou ensaio, así como movementos que penetraron no noso país como o Romanticismo, o Neoclasicismo ou o Modernismo.

A contestación correcta á pregunta de onte é A familia de Pascual Duarte. Novela de Camilo José Cela, escrita en lingua castelá co título de La familia de Pascual Duarte e publicada en 1942. A obra foi traducida ao galego por Vicente Risco, e publicada en 1962 con prólogo de Ramón Otero Pedrayo e ilustracións de Rafael Zabaleta. A novela está considerada como creadora do xénero do tremendismo, que bebe da tradición realista española: a picaresca, o naturalismo do século XIX e a novela social da década de 1930. A obra nace no contexto da posguerra, enmarcada entre o existencialismo e o extremo realismo. Pascual Duarte é un home da Estremadura rural, que carece de toda habilidade social e que só coñece a violencia como único recurso para solucionar os problemas aos que debe facer fronte. A novela ten varios narradores, o principal deles o propio protagonista, Pascual Duarte, quen conta a historia da súa vida cunha linguaxe que evoca a fala rural, e que recorre decote a comparacións coa natureza e frecuentemente ao uso do refraneiro castelán.

Camilo José Cela Trulock, nado en Iria Flavia o 11 de maio de 1916 e finado en Madrid o 17 de xaneiro de 2002, foi un escritor galego de sona. Escribiu en castelán algunhas das obras canónicas da literatura de posguerra como La colmena, Mazurca para dos muertos ou La familia de Pascual Duarte. Recibiu o Premio Nobel de Literatura en 1989.

E imos coa pregunta de hoxe!

14. Benito Pérez Galdós gañou o Premio Nobel de Literatura en 1912?

- Verdadeiro

- Falso

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Idea orixinal larazon.es/cultura, es.wikipedia.org e propia      Imaxes: cervantesvitual.com e es.wikipedia.org 

O Seprona, o fotógrafo Pedro Armestre e o Grupo de Estudos do Mar Profundo de Arxentina gañan os Premios Biodiversidade da FBBVA

O Premio Biodiversidade España recoñeceu á UCOMA do SEPRONA por “a súa relevante contribución como unidade de vangarda contra os delitos medioambientais, non só a nivel nacional senón internacional: contra o tráfico de especies de flora e fauna, a caza furtiva, a pesca ilegal e outras actividades especialmente lesivas para os ecosistemas naturais, como as verteduras contaminantes e de substancias tóxicas”, en palabras do xurado. “A traxectoria acreditada pola UCOMA demostra unha capacidade sostida para trasladar o mellor coñecemento técnico e científico a intervencións operativas, con resultados sobresalientes como unidade de vangarda contra os delitos ambientais, na defensa das especies, os seus hábitats naturais, os ecosistemas e a biodiversidade en xeral, contribuíndo así ao cumprimento da lexislación medioambiental”.

Na categoría de Educación e Comunicación Medioambientais en España premiouse o labor do fotoperiodista ambiental Pedro Armestre, quen “desde os anos 90 permitiu retratar a situación ambiental en España, concentrando nas súas fotografías a complexidade da crise climática e de biodiversidade”, segundo resalta o xurado. “A súa traxectoria combina rigor documental, sensibilidade ética e unha profunda conciencia do acto fotográfico. A narrativa visual das súas imaxes xera un alto impacto emocional que axuda a crear conciencia. A súa fotografía, marcada polo compromiso ambiental, transcendeu fronteiras e foi publicado en medios internacionais”.

Na categoría de Educación e Comunicación Medioambientais Global recoñeceuse ao Grupo de Estudos do Mar Profundo de Arxentina (GEMPA), integrado por 20 investigadores –a maioría pertencentes ao CONICET, a maior e prestixiosa institución pública de investigación científica arxentina–, por difundir “a investigación mariña de fronteira a audiencias masivas”, conseguindo “un innovador xeito de narrar a ciencia e xerar conciencia pública medioambiental”. En 2025, en colaboración co Schmidt Ocean Institute, os investigadores do GEMPA exploraron o noiro continental arxentino a case 4.000 metros de profundidade e as súas retransmisións en directo tiveron un alcance masivo, con 20 millóns de visualizacións acumuladas, “humanizando aos científicos e descubrindo especies en tempo real ante o público”.

Tras cumprir os seus dúas primeiras décadas, desde esta XXI edición os Premios Fundación BBVA á Conservación da Biodiversidade pasan a denominarse Premios Biodiversidade Fundación BBVA, ampliando o número das súas categorías de catro a sete. Creados en 2004, o obxectivo destes galardóns é recoñecer a persoas e institucións capaces de trasladar os achados da investigación científica a actuacións, con resultados relevantes, medibles e cun impacto perdurable.

Parabéns a tod@s!

FONTE: biophilia-fbbva.es

O invento que domesticou as burbullas: a sorprendente historia da chapa das botellas

Hai obxectos tan comúns que vólvense invisibles. Abrimos unha botella de refresco, unha cervexa ou unha gasosa e apenas dedicamos un segundo á pequena peza metálica que salta polo aire cun chasquido característico. Con todo, a chapa da botella é un dos grandes inventos esquecidos da era industrial.

Pode parecer esaxerado. Ao fin e ao cabo, trátase dun simple disco metálico cuns dentes no bordo. Pero detrás desa aparente simplicidade escóndese unha innovación que revolucionou a industria das bebidas, permitiu a distribución masiva de produtos embotellados e cambiou para sempre os nosos hábitos de consumo.

A historia da chapa non é só a historia dun tapón. É a historia de como a humanidade conseguiu encerrar o gas, conservar os sabores e transportar millóns de litros de bebida a través do mundo sen que se perdesen as súas propiedades.

Durante séculos conservar líquidos foi unha tarefa relativamente sinxela. O viño, o aceite ou determinados licores podían almacenarse en barrís, ánforas ou botellas seladas con cortiza. O problema apareceu cando chegaron as bebidas carbonatadas. E é que o dióxido de carbono é un hóspede difícil de manter encerrado. Se o recipiente non está perfectamente selado, o gas escapa aos poucos e a bebida perde as súas burbullas. O que debía ser unha refrescante bebida efervescente convértese rapidamente nun líquido plano e sen graza.

Ao longo do século XIX, cando o consumo de augas minerais e refrescos comezou a crecer de forma acelerada este desafío transformouse nun enorme problema industrial.

Os fabricantes necesitaban un peche barato, resistente, hermético e doado de producir en grandes cantidades. Sen el, a comercialización masiva de bebidas gasosas era practicamente imposible.

Antes de que existise a chapa moderna, os embotelladores recorreron a métodos bastante rudimentarios. O máis habitual consistía en utilizar tapóns de cortiza suxeitos mediante cordas ou arames. Era unha solución herdada do mundo do viño, pero presentaba numerosos inconvenientes. A presión interna das bebidas carbonatadas podía expulsar a cortiza. Ademais, as pequenas fugas eran frecuentes. Os comerciantes nunca sabían con certeza cantas botellas chegarían en perfectas condicións ao seu destino.

Algunhas fábricas desenvolveron complexos sistemas mecánicos de peche, pero resultaban caros e difíciles de fabricar, ademais cada empresa parecía ter o seu propio deseño. A situación lembraba á época previa á estandarización industrial: demasiadas solucións distintas para un mesmo problema. Era necesario un invento sinxelo, universal e económico.

O protagonista desta historia naceu en Irlanda, aínda que desenvolveu a maior parte da súa carreira nos Estados Unidos. Chamábase William Painter, non era un científico famoso nin un magnate industrial tan só era un inventor extraordinariamente práctico, especializado en identificar problemas cotiáns e resolvelos mediante solucións enxeñosas.

A finais do século XIX observou que a industria das bebidas necesitaba desesperadamente un sistema de peche máis fiable. Tras numerosos experimentos, desenvolveu unha idea sorprendentemente simple. Corría o ano 1892 cando patentou un tapón metálico composto por unha fina coroa de metal con bordos ondulados e un disco interior que garantía a selaxe hermética. Nacera a chamada crown cork, coñecida en español como chapa coroa ou simplemente chapa de botella.

O deseño de Painter tiña varias vantaxes decisivas. En primeiro lugar, era extremadamente barato. Podía fabricarse con láminas metálicas estampadas en enormes cantidades. En segundo lugar, garantía unha selaxe moito máis eficaz que os sistemas anteriores, xa que o disco interior actuaba como barreira entre a bebida e o metal, mentres que os dentes da coroa suxeitaban firmemente o colo da botella.

Ademais, ofrecía unha característica revolucionaria: era refugable. Hoxe pode parecer algo normal, pero naquela época moitos peches reutilizábanse.

Painter comprendeu que un tapón dun só uso evitaba problemas de hixiene, falsificacións e defectos derivados do desgaste. A súa filosofía era sinxela: unha vez aberta a botella, a chapa cumprira a súa misión.

As cervexeiras comprenderon enseguida as súas vantaxes. A cervexa é particularmente sensible á oxidación e á perda de dióxido de carbono, polo que un peche hermético supoñía unha mellora enorme. O mesmo ocorreu cos fabricantes de refrescos.

Desta forma a chapa permitiu que as bebidas mantivesen as súas características durante períodos máis longos e puidesen transportarse a maiores distancias. De súpeto resultou viable distribuír produtos gasosos en rexións enteiras e mesmo exportalos internacionalmente. A expansión de xigantes industriais como Coca-Cola, Pepsi ou moitas grandes cervexeiras do século XX sería moito máis difícil sen esta pequena peza metálica. E é que ás veces os grandes cambios económicos dependen de inventos sorprendentemente modestos.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia

CANTO SABES DA LITERATURA ESPAÑOLA? XIII

Continúo coa serie adicada á Liretatura Española. A literatura é un dos ámbitos que máis destacaron en España, e é que o noso país tivo grandes escritores e escritoras recoñecid@s internacionalmente en cada século da historia, nunha ampla variedade de xéneros entre narrativa, teatro, poesía ou ensaio, así como movementos que penetraron no noso país como o Romanticismo, o Neoclasicismo ou o Modernismo.

A contestación correcta á pregunta de onte é Federico Garcia Lorca. Nado en Fuente Vaqueros (Provincia de Granada) o 5 de xuño de 1898 e finado en Víznar (Provincia de Granada) o 18 de agosto de 1936, poeta e dramaturgo andaluz. Membro da Xeración do 27 e autor en lingua galega de Seis poemas galegos (1935), é considerado o poeta español máis lido de tódolos tempos. Morreu fusilado polo bando franquista un mes despois do Golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, que desencadeou o inicio da Guerra civil española.

Vodas de sangue é unha traxedia en verso e en prosa escrita no ano 1931. Estreouse o 8 de marzo de 1933 no Teatro Beatriz de Madrid pola Compañía de Josefina Díaz e Manuel Collado e escenografía de Santiago Ontañón. Ambienta a historia dunha parella que esta a piques de contraer matrimonio, o cal vese frustrado pola aparición dun antigo amor da moza. Esta obra tráxica representa varios dos arquetipos sociais da España rural da época, as relacións familiares e as distintas formas de amor.

E imos coa pregunta de hoxe!

13. Que novela de Camilo José Cela considérase un expoñente do tremendismo?

- A colmea

- Mazurca para dous mortos

- A familia de Pascual Duarte

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Idea orixinal larazon.es/cultura, es.wikipedia.org, miaulaabierta.wordpress.com e propia      Imaxes: es.wikipedia.org e rtve.es

TAL DÍA COMO HOXE: 19 DE OUTUBRO...

1469 No Palacio dos Viveiro, en Valladolid (España), casan Isabel I de Castela e Fernando II de Aragón, preludio da unificación das coroas de Castela e Aragón.

1868 En España establécese a peseta com unidade monetaria.

1900 Max Planck, na súa casa de Grunewald, nos arredores de Berlín, descobre a lei da emisión do corpo negro (Lei de Planck).

1943 O científico Albert Schatz (1922-2005) dscubre a estreptomicina (antibiótico que permitirá combater a tuberculose). O seu xefe, Selman Waksman (1888-1973), atribúese o descubrimento, e gañará por iso o premio Nobel de Medicina de 1952.

1989 Camilo José Cela obtén o premio Nobel de Literatura.

2013 En Disney Channel España estrean a versión en español de Equestria Girls.

FONTE: hoyenlahistoria.com    Imaxes: valladolidweb.es e es.wikipedia.org