Nesta cuarta entrega de Os 20 do XX afondamos no Cinema. A década dos 20 foi a da consolidación do cinema como espectáculo de masas. Tamén en Galicia, onde se abriron máis de cen salas de exhibición en cidades e vilas. Nestes anos aparecen tamén empresas produtoras e cineastas pioneiros como Enrique Barreiro.
Os confíns do espazo profundo ocultaban un segredo monumental que comezou a desvelarse en outubro de 2014, cando un equipo científico localizou un misterioso corpo celeste situado a unha distancia equivalente á de Neptuno. Aquel obxecto achado no espazo exterior foi catalogado inicialmente como un planeta menor debido ao seu tamaño estimado próximo aos cen quilómetros. Con todo, as observacións posteriores revelaron unha natureza completamente distinta para este xigantesco viaxante astronómico.
Aquel obxecto rexistrado como 2014 UN271 mostrou en 2021 unha coma, a característica envoltura de gas e po que rodea aos núcleos cometarios. Este achado confirmou que se trataba do cometa C/2014 UN271 Bernardinelli-Bernstein, un corpo xeado detectado a unha distancia marca do Sol xamais rexistrada para este tipo de obxectos. O Instituto de Astrofísica de Andalucía (IAA-CSIC) participou activamente nas investigacións que confirmaron a natureza única deste coloso espacial.
As precisas observacións realizadas desde o radiotelescopio ALMA en Chile permitiron determinar que o núcleo cometario posúe un diámetro duns 137 quilómetros. Esta dimensión consolida ao corpo como o maior cometa activo coñecido na historia, duplicando case a escala do famoso Ale-Bopp. Os astrofísicos destacan que só o supera o centauro 95P/Chiron, un corpo que comparte trazos intermedios entre os asteroides e as estruturas cometarias.
A investigación publicada na revista Astrophysical Journal Letters confirmou a presenza de chorros de monóxido de carbono que emerxen do seu interior xeado. Estas medicións térmicas captadas por ALMA revelaron datos sobre a masa de po a unha distancia de 16.6 unidades astronómicas (UA) do Sol. Os científicos analizan esta temperá actividade molecular para comprender mellor os elementos primordiais que deron orixe ao noso sistema solar hai 4.600 millóns de anos.
A traxectoria calculada sitúa a procedencia do coloso na remota nube de Oort, a xigantesca estrutura esférica que envolve a nosa contorna planetaria. A análise da superficie indica que conta cun albedo extremadamente baixo, próximo ao 5.3%, o que fai á súa codia moi escura. As observacións científicas sinalan que a súa reflectividade é só un pouco superior á do carbón vexetal, presentando un aspecto exterior similar ao doutros núcleos cometarios.
O comportamento deste corpo resulta inusual porque comezou a súa actividade cometaria a unha distancia aproximada de 35 UA do astro central. Os datos indican que desenvolveu a súa envoltura de gas cinco unidades astronómicas máis aló do planeta Neptuno, en zonas sumamente frías. Este fenómeno mostra que a sublimación temperá está impulsada por xeos supervolátiles, convertendo ao corpo no arquetipo representativo dos cometas afastados que orbitan a enormes distancias.
O perihelio ou máximo achegamento á nosa estrela producirase no ano 2031, momento en que se situará a unhas once unidades astronómicas do Sol. O cometa non chegará a cruzar a órbita do planeta Saturno, polo que nunca atravesará as rexións máis internas do sistema planetario. Deste xeito, manterá unha traxectoria distante que protexerá gran parte da súa estrutura orixinal fronte á radiación solar directa.
Os estudos dinámicos da súa órbita revelan que no pasado rozou unha distancia mínima situable entre as 17 e 21 unidades astronómicas solares. Debido a que xamais visitou rexións máis cálidas desde a súa expulsión orixinal da nube de Oort, considérase un dos obxectos máis prístinos conservados.
FONTE: Ruben Badillo/nationalgeographic.com.es/ciencia Imaxe: NRAO/Melissa Weiss
1910: En Portugal, tras o triunfo da revolución do 5 de outubro é derrocado o rei Manuel II e establécese a república.
1962: En Londres (Reino Unido), The Beatles edita o seu primeiro single, Love me do. O mesmo chegaría ao posto 17.º das listas e marcaría o inicio do ascenso para o grupo británico.
1983: Descúbrese o asteroide 9007 James Bond.
1991: Linus Torvalds anuncia por primeira vez (en comp.vos.minix) sobre o sistema informático Linux.
FONTE: hoyenlahistoria.com Imaxes: es.wikipedia.org, open.spotify.com e vivaelsoftwarelibre.com
Jennifer Florez é psicóloga especializada en benestar emocional e relacións de parella. Ao longo da súa traxectoria acompañou a persoas e parellas en procesos de crecemento privado, manexo de conflitos e fortalecemento de vínculos afectivos.
O seu traballo céntrase en promover relacións sas baseadas na comunicación, o respecto e a intelixencia emocional. Tamén aborda temas como o amor propio, a dependencia emocional, os celos, as rupturas e o desenvolvemento dunha autoestima saudable. A través de consultas, conferencias e contidos divulgativos, comparte ferramentas prácticas para afrontar os desafíos emocionais da vida cotiá.
Nesta terceira entrega de Os 20 do XX afondamos na Literatura e no Teatro. O crecemento do sistema educativo e a extensión da alfabetización fomentaron a aparición dun público para a literatura e o espectáculo teatral. Consolidouse así unha camada de intelectuais que detectaron a necesidade de desenvolver un teatro e unha prosa en galego, e unha rede de empresas editoriais que as potenciasen. A pesar de todos os obstáculos, nesta década a literatura galega vai facer un camiño que non permitirá a volta atrás.
1582: En Roma, o papa Gregorio XIII decreta o calendario gregoriano en substitución do calendario xuliano; a noite do xoves 4 de outubro de 1582 deu paso ao venres 15 de outubro.
1957: A Unión Soviética lanza o Sputnik I, o primeiro satélite artificial da Historia humana.
1959: A Unión Soviética lanza a sonda lunar Luna 3.
1979: España: o goberno ratifica o Convenio de Dereitos Humanos.
2007: No parque nacional de Tsolofelo (Botsuana) é enterrado o cadáver repatriado do Negro de Bañolas, o cadáver embalsamado dun home da etnia san (chamado pexorativamente «bosquimano»), que desde 1916 exhibíase como atracción turística no museo Darder de Bañolas (España).
FONTE: hoyenlahistoria.com Imaxes:https: historia.nationalgeographic.com.es, es.wikipedia.org e elmundo.es
VERTICAIS: 1. ASUBIAR 2. PIOGA 3. ACIO 4. CESIO 7. CANOTO 8. MALVA.
HORIZONTAIS: 5. AMÉRICA 6. LORCHO 9. ABUJA 10. CARIÑO.
Máis cultura xeral!
A Proba Matemática de que... Deus Pode Crear o Mundo da nada?
