Nas árbores da reserva de Masái Mara, en Quenia, a fotógrafa Ann Aveyard atopouse uns babuinos novos que corrían arriba e abaixo do tronco lucindo unha expresión aparentemente alegre. Son unha especie extremadamente social, que a través do xogo aprenden. Estes primates son grandes trepadores, pero tamén excepcionais camiñantes, xa que percorren longas distancias en busca de alimento.
FONTE: Pedro Molina/nationalgeographic.com.es
1469 En Duenas (Palencia) o rei Fernando II de Aragón entrevístase con Isabel I de Castela, e deciden casar (serán os Reis Católicos).
1745 O sabio e clérigo alemán Ewald Jurgen von Kleist presenta o experimento eléctrico que se fixo famoso co nome da botella de Leyden.
1830 En Varsovia (Polonia), o compositor Frédéric Chopin interpreta como solista o seu Concerto para piano n.º 1, un dos concertos para piano e orquestra máis importantes da historia.
1962 No Vaticano, o papa Juan XXIII inaugura o Concilio Vaticano II, que modernizou o espírito e as estruturas de la Iglesia católica.
1990 España adhírese á Carta Mundial dos Dereitos do Niño.
FONTE: hoyenlahistoria.com Imaxes: es.wikipedia.org
Flores!
Continúo coa serie adicada á Liretatura Española. A literatura é un dos ámbitos que máis destacaron en España, e é que o noso país tivo grandes escritores e escritoras recoñecid@s internacionalmente en cada século da historia, nunha ampla variedade de xéneros entre narrativa, teatro, poesía ou ensaio, así como movementos que penetraron no noso país como o Romanticismo, o Neoclasicismo ou o Modernismo.
A contestación correcta á pregunta de onte é XVI-XVII. Talvez sería máis apropiado falar dos Séculos de Ouro, en plural, pois abarcan a época clásica ou de apoxeo da cultura española tanto do Renacemento (século XVI) como do Barroco (século XVII). Existen dúas datas clave: 1492, coa publicacion da Gramática castelá de Antonio de Nebrija, que inicia o período e 1681, coa morte de Pedro Calderón de la Barca, que sinala o esmorecemento dos séculos dourados. O punto máis alto deste apoxeo atópase na obra de Miguel de Cervantes e Lope de Vega.
E imos coa pregunta de hoxe!
5. Que dramaturgo do Século de Oro escribiu Fuenteovejuna?
- Calderón da Barca
- Tirso de Molina
- Lope de Vega
Mañá a solución e unha nova proposta!
FONTE: Idea orixinal larazon.es/cultura, es.wikipedia.org e propia Imaxes: cervantesvirtual.com e es.wikipedia.org
Imaxe ampliada do novo cráter descuberto na Lúa / NASA
Científicos descubriron un cráter na Lúa que é máis grande que o Coliseo Romano e que é o resultado dun potente impacto ocorrido hai dous anos que pasara inadvertido.
O buraco, duns 222 metros (728 pés) de ancho e de ata 43 metros (141 pés) de profundidade, é o maior cráter de impacto coñecido do sistema solar escavado en tempos recentes.
Os investigadores indicaron que se estima que un evento de tal magnitude ocorre só unha vez cada 132 anos, o que o converte nunha mina de información mentres a NASA prepárase para construír unha base para astronautas na Lúa.
"Este evento constitúe unha observación estatisticamente rara, na práctica, dunha vez na vida", escribiron os científicos nun dos dous estudos sobre o tema que se publicaron recentemente na revista Science Advances.
O Orbitador de Recoñecemento Lunar da NASA detectou o cráter na cara visible da Lúa en maio de 2024, pouco despois de que se formase polo impacto dun fragmento entrante dun asteroide ou cometa. O golpe na Lúa non foi detectado en tempo real por parte de telescopios na Terra e no espazo.
As imaxes de gran angular do ORL non se identificaron entre o alude de datos ata agosto de 2025. A nave espacial recompilou imaxes máis detalladas o ano pasado, seguidas da confirmación do achado a comezos deste ano.
O cráter, nomeado en honra do falecido Thomas McGetchin, exdirector do Instituto Lunar e Planetario de Houston, é tres veces máis grande que o anterior posuidor da marca, achado polo ORL hai unha década. Marcada por cráteres desde tempos antigos, a Lúa alberga algúns dos maiores cráteres de impacto do sistema solar, incluído un que se estende por máis de 2.400 quilómetros (1.500 millas).
Este impacto máis recente removeu a superficie lunar ao longo de máis de 100 quilómetros (66 millas). Segundo Mark Robinson, científico en xefe das cámaras do ORL, que traballa en Intuitive Machines, o po e o chan rochoso foron expulsados cun ángulo maior do esperado. Robinson foi o autor principal dun dos estudos.
Un estudo separado identificou unha "mancha fría" de 7 quilómetros de ancho (4 millas) ao redor do novo cráter, que corresponde a un afloxamiento da capa superior do chan lunar. O coautor David Paige, da Universidade de California en Los Ángeles, compárao coa xardinería.
"Agora estamos a pensar nos impactos como unha forma de remover os sedimentos e poñer arriba cousas que normalmente están debaixo da superficie", dixo Paige nun comunicado.
Os numerosos descubrimentos de cráteres do ORL desde o seu lanzamento en 2009 mostran que a capa superior do chan lunar está a ser volteada por material expulsado cada 80.000 anos, máis rápido do que se pensaba, de acordo con Robinson.
Contrario á crenza popular de que as pegadas lunares dos astronautas do Apolo durarán para sempre, "definitivamente desaparecerían fai moito para entón", comentou Robinson nun correo electrónico.
O seguinte paso é calcular o risco de que o material expulsado do cráter golpee a base lunar que a NASA planea, engadiu. "Esa información axudará aos enxeñeiros para reforzar as estruturas para que non haxa que preocuparse por danos, ou quizá preocuparse menos".
FONTE: elmundo.es/ciencia
680 Na batalla de Karbala, o imán xiíta Husayn ibn Ali (neto do profeta Mahoma) é decapitado polas forzas do califa Yazid I. Os xiítas conmemoran este día como Aashurah.
1911 Na China, o emperador chinés Puyi abdica, polo que a dinastía Manchú perde o poder e prodúcese a Revolución de Xinhai, que dará nacemento á República Chinesa.
1941 En Estados Unidos estréase a película Fantasía de Walt Disney.
1944 No campo de concentración de Auschwitz (Polonia), no marco do holocausto xudeu, os nazis asasinan a 800 nenos xitanos.
1964 En Tokio (Xapón) inaugúranse os Xogos Olímpicos de 1964.
2006 En China desbloquéase o acceso a Wikipedia, tras un ano de censura.
FONTE: hoyenlahistoria.com Imaxes: es.wikipedia.org, ordenmundial.com, mcnoticiasslp.blog e olympics.com/es
CAMELIA HORTENSIA LIRIO
TOXO XESTA CARAVEL
CALA DALIA MAGNOLIA
MALVA PAPOULA MARGARIDA
Continúo coa serie adicada á Liretatura Española. A literatura é un dos ámbitos que máis destacaron en España, e é que o noso país tivo grandes escritores e escritoras recoñecid@s internacionalmente en cada século da historia, nunha ampla variedade de xéneros entre narrativa, teatro, poesía ou ensaio, así como movementos que penetraron no noso país como o Romanticismo, o Neoclasicismo ou o Modernismo.
A contestación correcta á pregunta de onte é Traxicomedia, mestura de traxedia e comedia. A Celestina coñécese con este nome desde o século XVI á obra titulada primeiro Comedia de Calisto e Melibea e despois Traxicomedia de Calisto e Melibea, atribuída case na súa totalidade ao bacharel Fernando de Rojas (1470-1541). É unha obra de transición entre a Idade Media e o Renacemento escrita durante o reinado dos Reis Católicos. A súa primeira edición coñecida data de 1499. Constitúe unha das bases sobre as que se cimentou o nacemento da novela e o teatro modernos.
E imos coa pregunta de hoxe!
4. En que século se sitúa o inicio do Século de Ouro da literatura española?
- Século XV
- Século XVI
- Século XVII
- Século XVIII
Mañá a solución e unha nova proposta!
FONTE: Idea orixinal larazon.es/cultura, es.wikipedia.org e propia Imaxes: es.wikipedia.org