Blogia

vgomez

Un novo estudo asegura que a Lúa creouse en só 5 horas e iso desmontaría a principal teoría sobre a súa formación

Un fotograma da simulación / Southwest Research Institute

A formación da Lúa podería ser moito máis rápida e violenta do que expoñen algúns dos modelos clásicos. Un novo estudo do Southwest Research Institute (SwRI) e a Universidade de Arizona, publicado en The Astrophysical Journal Letters, revisou mediante simulacións avanzadas o xigantesco impacto que deu orixe ao sistema Terra-Lúa e descubriu que un factor que tradicionalmente se consideraba secundario pode cambiar por completo o resultado daquela colisión.

A investigación volve situar baixo o microscopio a coñecida hipótese do gran impacto, segundo a cal un obxecto aproximadamente do tamaño de Marte, denominado Theia, chocou contra a Terra primitiva. Os modelos desenvolvidos durante décadas contemplaron que aquela colisión xerou unha enorme cantidade de material ao redor do noso planeta, formando un disco de entullos a partir do cal terminaría ensamblándose lentamente o satélite terrestre.


O novo traballo introduce unha diferenza fundamental: os investigadores incorporaron ás simulacións a resistencia xeolóxica dos materiais e a súa dependencia da temperatura. "Descubrimos que a xeoloxía preexistente da protolúa do tamaño de Marte importa", explicou Adeene Denton, investigadora posdoctoral do SwRI. Segundo Denton, representar a Terra e o obxecto que impactou contra ela como corpos con propiedades xeolóxicas concretas modifica o xeito na que xorde a Lúa despois do choque.

As simulacións mostran que a temperatura da Terra primitiva e Theia pode resultar decisiva. Os corpos máis quentes presentan menor resistencia que os fríos e, dependendo do seu estado térmico antes do impacto, o desenlace cambia radicalmente. Algúns escenarios destrúen Theia e producen un extenso disco protolunar de entullos, mentres que outras condicións permiten que apareza un corpo lunar practicamente completo pouco despois da colisión.

O resultado máis rechamante apareceu cando o equipo reproduciu parámetros similares aos empregados nos primeiros modelos do gran impacto, incluíndo estruturas de temperatura equivalentes dentro de ambos os corpos. "Cando utilicei os mesmos parámetros que os modelos orixinais do impacto, ata as estruturas de temperatura iguais dentro de ambos os corpos, nunhas cinco horas emerxeu unha Lúa intacta", afirmou Denton. Esta posibilidade cuestiona a idea de que o noso satélite necesariamente tivo que ensamblarse durante un período prolongado a partir dun disco de restos.

Os investigadores aclaran que simulacións anteriores xa produciran lúas intactas, pero este traballo sinala por primeira vez que a resistencia dos materiais e a temperatura poden determinar se o satélite aparece directamente tras o impacto ou constrúese posteriormente mediante a acumulación de materia. Posto que os protoplanetas nacen quentes e arrefríanse progresivamente, esta relación tamén podería axudar a establecer cando ocorreu exactamente o acontecemento que orixinou o sistema Terra-Lúa.


Robin Canup, vicepresidenta da División de Ciencia e Exploración do Sistema Solar do SwRI e autora dun dos estudos fundamentais sobre esta hipótese en 2001, considera que os resultados poden conectar as características actuais da Lúa coas condicións existentes durante aquel choque. "Estes novos resultados sorprendentes e emocionantes implican unha posible conexión entre as propiedades físicas actuais da Lúa, incluído quizá o seu contido de volátiles, e o estado térmico da Terra e Theia no momento do gran impacto", sinalou. Aínda así, continúa aberta unha das grandes incógnitas do modelo: explicar por que a composición da Terra e a Lúa é tan parecida.

FONTE: R. Badillo/elconfidencial.com

TAL DÍA COMO HOXE: 9 DE SETEMBRO...

1543 Na vila de Stirling, no centro de Escocia) María Estuardo, aos nove meses de vida, é oficialmente coroada «raíña dos escoceses».

1850 California deixa de ser mexicana e pasa a formar parte do territorio dos Estados Unidos.

1978 A URSS lanza a súa sonda espacial Venera 11 con destino ao planeta Venus.

2009 Saen ao mercado dúas versións da discografía completa do grupo británico de rock The Beatles (corenta anos despois da súa separación): un box set estéreo e outro en mono) e ademais o xogo The Beatles: Rock Band.

FONTE: hoyenlahistoria.com       Imaxes: es.wikipedia.org, nosolosputnik.com  e facebook.com

CANTO SABES DA HISTORIA DA HUMANIDADE? XLVIII

Continúo coa serie adicada a historia da humanidade, na que determinados feitos,sucesos, acontecementos, guerras e demais cambiaron a situación xeopolítica, así como relacións entre distintos países e situacións actuais.

A contestación correcta á pregunta de onte é ...

1-Al Gore (1948)-Nobel da Paz 2007

2-Gabriela Mistral (1889-1957)-Nobel de Literatura 1945

3-Svero Ochoa (1905-1993)-Nobel de Fisioloxía e Medicina 1959

4-Marie Curie (1867-1934)-Nobel de Química 1911

5-Niels Bohr (1885-1962)-Nobel de Física 1922

E imos coa pregunta de hoxe!

48. En que ano perdeu España as Filipinas?

- 1800

- 1850

- 1898

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Idea orixinal play.howstuffworks.com/quiz, es.wikipedia.org e propia   Imaxe: es.wikipedia.org e elnacional.cat/es

INFORME PISA 2025

INFORME PISA 2025

España cae ata os peores resultados da súa historia no informe PISA 2025, que avalía a estudantes de 15 e 16 anos ao termo da educación obrigatoria, e non só non é capaz de darlle a volta á súa tendencia á baixa nesta análise mundial, senón que empeora nas tres áreas de competencia que se analizan: matemáticas, lectura e ciencias.

A Organización para a Cooperación e o Desenvolvemento Económicos (OCDE) deu a coñecer este martes o informe PISA que ten como principal obxectivo ofrecer unha fotografía comparativa das competencias que o alumnado adquiriu e de como estas poden utilizarse en situacións relevantes da vida cotiá. A proba valora así ata que punto os estudantes son capaces de resolver problemas complexos, pensar de forma crítica e comunicarse de xeito efectivo.

O 68% dos estudantes de España son capaces de identificar a idea principal dun texto de extensión moderada, localizar información a partir de criterios explícitos e reflexionar. Pero só o 2% de estudantes alcanzou o nivel superior de lectura (a media é do 6% na OCDE), isto é, son capaces de comprender textos extensos, longos e complexos.

O rendemento de España na materia de matemáticas queda significativamente por baixo das medias da OCDE e a Unión Europea cunha evolución dispar: España rexistra un descenso continuado, máis intenso no último período, mentres que o media OCDE-35 presenta unha traxectoria máis irregular e modera a súa caída no período máis recente.

En canto ao rendemento medio de España na competencia científica, o informe PISA 2025 pon de manifesto que é inferior á media da OCDE, pero non presenta diferenzas significativas co total da UE. 

En resumo, moito que mellorar!

FONTE: rtve.es

'Asparagopsis taxiformis': a alga invasora tropical que xa chegou a Galicia e ameaza con colonizar os seus fondos mariños

Exemplar de Asparagopsis taxiformis localizado no Grove (Pontevedra) /Eva Cacabelos Reyes

As especies invasoras non necesitan cubrir quilómetros de costa para acender as alarmas. Ás veces basta unha pequena mata rosada prendida entre as rochas. Iso foi o que atopou Eva Cacabelos durante unha xornada de descanso nunha praia do Grove (Pontevedra) en 2025, mentres percorría as pozas que deixa a marea ao retirarse. Aquela forma plumosa, familiar para ela pero inédita en Galicia, resultou ser unha Asparagopsis taxiformis, unha macroalga tropical orixinaria do Indopacífico e estendida desde hai anos polo Mediterráneo.

"Coñecina na Macaronesia e no sur de España, onde é bastante común. Por iso chamoume a atención atopala aquí, porque sabía que nunca se citara en Galicia", lembra a investigadora do Centro Oceanográfico de Vigo do Instituto Español de Oceanografía (IEO). A identificación inicial foi confirmada despois mediante análises moleculares.

Ata entón, a presenza atlántica máis setentrional da especie atopábase en Sines, na costa portuguesa. A súa aparición nas Rías Baixas amplía nuns 500 quilómetros cara ao norte o territorio no que se sabe que está presente. Con todo, a distancia non é o único motivo de inquietude: as análises posteriores revelaron que o exemplar pertence á liñaxe 2, o que presenta unha maior tolerancia ambiental e capacidade invasora.

"Aínda non sabemos se conseguirá establecerse, pero é a variante con máis facilidade para adaptarse a condicións distintas das do seu lugar de orixe", explica Cacabelos. Se supera o inverno e forma unha poboación estable, podería estenderse polo substrato rochoso e competir coas algas autóctonas pola luz, os nutrientes e o espazo.

O impacto iría moito máis alá de substituír unha especie por outra. Os bosques submarinos das rías proporcionan alimento, refuxio e zonas de reprodución a peixes, moluscos e crustáceos. A súa deterioración, advirte a científica, "podería alterar comunidades enteiras" e terminar afectando tamén a actividades tan vinculadas á saúde destes ecosistemas como a pesca e o marisqueo.

A súa chegada constitúe, ademais, un novo sinal da tropicalización do litoral galego. Desde hai anos, os científicos observan como diminúen algunhas poboacións asociadas a augas frías mentres aparecen con maior frecuencia organismos de afinidade cálida, tanto entre as algas como entre os peixes. "Están a cambiar as abundancias e a distribución. Algunhas especies que antes eran comúns vense cada vez menos e outras propias de zonas máis cálidas aparecen máis ao norte", sinala Cacabelos.

O aumento da temperatura facilita a súa supervivencia unha vez alcanzan estas latitudes, aínda que para percorrer grandes distancias adoitan necesitar a axuda da actividade humana. O transporte marítimo, a acuicultura, as embarcacións recreativas e mesmo os residuos flotantes poden levar fragmentos ou organismos adheridos dunha costa a outra.

O caso do Grove atópase, no entanto, nunha fase moi temperá. Cando Cacabelos volveu ao momento do achado un mes despois observou algúns individuos máis, pero esa segunda visita non demostra que a macroalga conseguise asentarse. Ademais, o exemplar inicial carecía de estruturas reprodutoras, o que apunta a unha poboación aínda incipiente que podería desaparecer se non completa o seu ciclo vital. "Unha cousa é que unha especie apareza e outra que logre establecerse. Para saber que está a ocorrer aquí será necesario manter un seguimento da zona", puntualiza.

A esa incerteza súmase o risco de que coincida coa Rugulopteryx okamurae, outra macroalga exótica xa detectada en Galicia que cubriu amplas superficies do fondo mariño no sur de España e chegou a acumularse masivamente nas súas praias. A acción simultánea de ambas as podería desencadear unha coinvasión, reducir o espazo dispoñible para as especies nativas e acelerar a transformación do ecosistema. "A Rugulopteryx xa demostrou que pode monopolizar zonas moi importantes do fondo. Coa Asparagopsis aínda non observamos ese comportamento aquí, pero a combinación de varias invasoras podería intensificar os impactos", sostén a investigadora.

Para quen frecuenta a costa galega, estas formas de aspecto tropical poderían converterse co tempo nunha imaxe cada vez máis habitual entre as rochas. O achado do Grove non supón por agora un risco sanitario para os bañistas, xa que a ameaza identificada é ecolóxica. Tampouco convén arrincar un exemplar sospeitoso porque, como advirte Cacabelos, "ao fragmentalo pódese favorecer a súa dispersión e dificultar aínda máis calquera intento de control".

Por iso é polo que, xunto ás mostraxes periódicas, Cacabelos reivindique a axuda de quen coñece e frecuentan o litoral. Pescadores, mariscadores, mergulladores e bañistas poden ampliar unha vixilancia imposible de cubrir unicamente con equipos científicos. A plataforma Observadores do Mar, por exemplo, permite enviar fotografías e a localización exacta do achado para que os especialistas comproben a identidade do exemplar.

"Os cidadáns son moitos máis que os investigadores e poden ofrecernos unha cobertura moito maior da costa", explica. En plena tempada de praias, quen pasea pola beira ou detéñense a esculcar entre as rochas poden converterse así nos primeiros aliados para detectar unha invasión antes de que deixe de ser incipiente.

FONTE: Juan B. Canellas/elmundo.es/ciencia

TAL DÍA COMO HOXE: 8 DE SETEMBRO...

1888 Isaac Peral bota o primeiro submarino operativo do mundo.

1907 O astrónomo alemán Max Wolf descobre o asteroide 641 Agnes.

1967 EEUU lanza o Surveyor 5 á Lúa.

2004 A uns 170 km ao suroeste de Salt Lake City (Utah), a sonda espacial Xénese da NASA estrélase en terra logo de que o seu paracaídas fallase ao abrirse.

FONTE: hoyenlahistoria.com        Imaxes: elespañol.com, es.wikipedia.org e losandes.com.ar

CANTO SABES DA HISTORIA DA HUMANIDADE? XLVII

Continúo coa serie adicada a historia da humanidade, na que determinados feitos,sucesos, acontecementos, guerras e demais cambiaron a situación xeopolítica, así como relacións entre distintos países e situacións actuais.

A contestación correcta á pregunta de onte é 1960The Beatles foi unha banda de rock formada en Liverpool (Inglaterra) en 1960, activa durante a década dos 60, e recoñecida como unha das máis comercialmente exitosas e criticamente aclamadas na historia da música popular. Estivo constituída desde 1962 por John Lennon (guitarra rítmica, vocalista), Paul McCartney (baixo, vocalista), George Harrison (guitarra solista, vocalista) e Ringo Starr (batería, vocalista). Enraizada no skiffle e no rock and roll dos anos cincuenta, a banda traballou máis tarde con distintos xéneros musicais, que ían desde a balada pop ata o rock psicodélico, incorporando a miúdo elementos clásicos, entre outros, de forma innovadora nas súas cancións. A natureza da súa enorme popularidade, que emerxera primeiramente coa moda da «Beatlemanía», transformouse á vez que as súas composicións se volveron máis sofisticadas. Chegaron a ser percibidos como a encarnación dos ideais progresistas, estendendo a súa influencia nas revolucións sociais e culturais da década de 1960.

E imos coa pregunta de hoxe!

47. Relaciona o nome e a categoría do Nobel...

- Al Gore                                  Literatura

- Gabriela Mistral                    Paz

- Severo Ochoa                       Física

- Marie Curie                           Medicina

- Niels Bohr                             Química

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Idea orixinal play.howstuffworks.com/quiz, es.wikipedia.org e propia   Imaxe: reddit.com e es.wikipedia.org 


Que filósofo negociaría cos extraterrestres?

Enric F. Xel é filósofo e divulgador, creador da canle Adictos á Filosofía e autor de Hai filosofía na túa neveira?. O seu traballo percorre as grandes preguntas da tradición filosófica e conéctaas con cuestións da vida cotiá.

Nas súas reflexións aborda que é a filosofía, se somos realmente libres, en que consiste a felicidade, como afrontar a dor e se unha intelixencia artificial pode pensar. A través de conceptos e experimentos como o barco de Teseo, o cuarto chinés de Searle, o experimento de Libet, a eudaimonía de Aristóteles ou a logoterapia de Viktor Frankl, achega a filosofía aos dilemas do presente.

A súa proposta parte dunha idea central: a filosofía é un camiño cara á emancipación intelectual. Pensar por un mesmo implica non delegar o noso xuízo en máquinas, gurús ou modas e facernos donos das nosas propias ideas.