O Big Bang non foi unha explosión

Doutor Fisión é divulgador científico e achega ao público as grandes preguntas da física, a astronomía e a cosmología mediante explicacións claras, exemplos cotiáns e unha mirada profundamente humana. A súa forma de comunicar parte das evidencias científicas, pero tamén recoñece con honestidade os límites do coñecemento e todo o que aínda queda por descubrir.

Nesta conversación percorre cuestións como a orixe e o posible final do universo, a materia escura, os buracos negros, os exoplanetas, as viaxes no tempo, a exploración lunar e a posibilidade de atopar vida extraterrestre. Tamén reflexiona sobre a relación entre ciencia e cine, o valor do erro dentro do método científico e a importancia de protexer a Terra mentres exploramos outros mundos.

A súa mensaxe sitúa a curiosidade no centro do progreso humano. Para Doutor Fisión, a ciencia non consiste unicamente en acumular respostas, senón en aprender a formular mellores preguntas, revisar o que cremos saber e mirar máis aló dos nosos propios límites. Comprender o universo é tamén unha forma de comprendernos e de asumir a nosa responsabilidade ante o extraordinario fenómeno da vida.

ENCRUCILLADO CCVII

VERTICAIS: 1. Concello da provincia da Coruña pertencente á comarca da Coruña, que parte da rexión histórica das Mariñas dos Freires e que é atravesado de leste a oeste polo río Mero, que alimenta o encoro de Cecebre 2. Castaña asada e xeralmente sen casca 4. Elemento metálico de transición, de cor branca, dificilmente fusible e resistente aos ácidos, símbolo Rh 5. Peixe mariño da superorde dos teleósteos, de ata noventa centímetros de lonxitude, corpo alongado e algo comprimido, mandíbulas afiadas e provistas de dentes aguzados, cor azul verdosa no lombo e prateada no ventre e espiñas e escamas verdes, e de nome científico Belone belone 6. Facer, unha enfermidade, unha molestia, un suceso desgraciado etc., que alguén se sinta sen enerxías ou sen ánimo e adquira un aspecto triste e apagado.

HORIZONTAIS: 3. Planta silvestre da familia das escrofulariáceas, de talo ergueito, follas basais e inflorescencia de ata trinta centímetros de alto con numerosas flores con forma de alferga, corola de cor púrpura ou rosada e interior branco punteado de vermello, e de nome científico Digitalis purpurea 7. Punto da superficie terrestre que está situado en vertical ao hipocentro dun terremoto e onde se senten con maior intensidade os efectos deste 8. Capital da República da Unión de Myanmar, antiga Birmania 9. Taberna ou tenda pequena 10. Un dos maiores referentes europeos dos deportes de acción e a cultura urbana que se celebra en Vigo a principios de agosto.

TAL DÍA COMO HOXE: 5 DE SETEMBRO...

1840 No Teatro da Scala de Milán estréase a ópera Un giorno di regno (Un día de reinado), de Giuseppe Verdi.

1877 O astrónomo italiano Giovanni Schiaparelli comeza a deseñar o primeiro mapa do planeta Marte.

1977 Estados Unidos lanza a sonda espacial Voyager I.

1987 (EEUU): O Neurocirurxián Ben Carson realiza a primeira separación de Craneópagos unidos pola parte posterior da cabeza.

FONTE: hoyenlahistoria.com        Imaxes: soundcloud.com, infobae.com e losapuntesdecris.substack.com

CANTO SABES DA HISTORIA DA HUMANIDADE? XLIV

Continúo coa serie adicada a historia da humanidade, na que determinados feitos,sucesos, acontecementos, guerras e demais cambiaron a situación xeopolítica, así como relacións entre distintos países e situacións actuais.

A contestación correcta á pregunta de onte é ...

Teléfono: Antonio Meucci (1808‑ 1889), inventor e inxeñiro italiano que emigrótou aos Estados Unidos, coñecido como o creador do teletrófono, posteriormente bautizado como «teléfono», entre otras innovaciones técnicas.

Telescopio: Galileo Galilei (1564-1642, astrónomo Italiano, filósofo, e físico, asociado coa revolución científica. Foi sinalado como o "pai da moderna astronomía" (título ó que pode que Kepler teña máis dereito), o "pai da física moderna", e o "pai da ciencia". Con Bacon, foi o pioneiro do método científico.

Microscopio: Antoni van Leeuwenhoek (1632-1723), neerlandés destacado como mercador, agrimensor, tratante de viño, vidreiro e microbiólogo. Sobre todo é  coñecido polo microscopio inventado por el mesmo e mais polo seu traballo pioneiro nas áreas da bioloxía celular e da microbioloxía. Foi o primeiro en conseguir observar e describir organismos unicelulares.

Formigón: Joseph Aspdin (1778-1855), fabricante de cemento británico, que obtivo a patente do cemento Portland o 21 de outubro de 1824.

Máquina de vapor: James Watt (1736-1819,  matemático e enxeñeiro escocés. As melloras que realizou na máquina de Newcomen deron lugar á coñecida como máquina de vapor de auga, que resultaría fundamental no desenvolvemento da primeira Revolución Industrial, tanto en Inglaterra como no resto do mundo.

Antibióticos: O principio de antibiose foi descrito en 1877 cando Louis Pasteur (1822-1895) e Robert Koch (1843-1910) observaron que un bacilo procedente do aire podía inhibir o crecemento da bacteria Bacillus anthracis.

Wifi: O wifi moderno foi desenvolvido por un equipo de científicos da organización australiana CSIRO liderados polo enxeñeiro John Ou’Sullivan nos anos 90. Con todo, as bases teóricas do salto de frecuencia foron ideadas décadas antes pola actriz Hedy Lamarr.

E imos coa pregunta de hoxe!

44. Vladímir Vladímirovich Putin foi descrito como o líder de facto de Rusia desde o ano 2000. Pero realmente dende cando é Presidente da da Federación Rusa?.

- 2000

- 2008

- 2012

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Idea orixinal play.howstuffworks.com/quiz, es.wikipedia.org e propia   Imaxe: descargas.intef.es/recursos_educativos  e es.wikipedia.org 

PREMIOS IG NOBEL 2026

Os Premios Ig Nobel son unha parodia dos Premios Nobel que son outorgados cada ano, antes do reais Premios Nobel, a dez logros que "primeiro fan á xente rir, e despois fana pensar". Da organización dos premios encárgase a revista de humor científico Annals of Improbable Research (AIR). Os Premios Ig Nobel deste ano 2026 foron outorgados na 36a cerimonia anual do Nobel, onte,  3 de setembro de 2026, en Zúric, Suíza.

Aquí tes a lista gañadora:

PREMIO DE BIOMECÁNICA IG NOBEL 2026 [REINO UNIDO, ESTADOS UNIDOS]

Matilda Brindle, Catherine Talbot e Stuart West por idear unha definición máis precisa de bicos: “interaccións non agonistas que involucran contacto directo, intraespecífico, oral con algún movemento dos beizos / partes da boca e sen transferencia de alimentos”, en formigas, paxaros, osos polares e humanos.

PREMIO DE ECONOMÍA IG NOBEL 2026 [USA, MÉXICO, CANADÁ]

Paul Piff, Daniel Stancato, Stéphane Côté, Rodolfo Mendoza-Denton e Dacher Keltner, por acumular evidencia de que as persoas de clase alta son máis propensas a arrebatar a subministración de doces dun neno e participar noutros tipos de comportamento pouco ético.

PREMIO DE QUÍMICA IG NOBEL 2026 [INDIA, FRANCIA, XAPÓN, ESTADOS UNIDOS]

Sanchari Banerjee, Nathan Coussens, François-Xavier Gallat, Nitish Sathyanarayanan, Jandhyam Srikanth, Koichiro Yagi, James Gray, Stephen Tobe, Barbara Stay, Leonard Chavas e Subramanian Ramaswamy por descubrir que as proteínas do leite das cascudas vivapares conteñen tres veces máis enerxía que as proteínas do leite das vacas.

PREMIO DE MEDICIÑA IG NOBEL 2026 [XAPÓN]

Tokuji Unno, para o estudo chamado “Como soprar o nariz: un estudo aerodinámico do nariz soprando”

PREMIO DE BIOLOXÍA IG NOBEL 2026 [BRASIL, AUSTRALIA]

João Miguel Alves-Nunes, Adriano Fellone, Selma Maria Almeida-Santos, Carlos Roberto de Medeiros, Ivan Sazima e Otavio Augusto Vuolo Marques, por pisar suavemente varias partes de varias serpes velenosas, repetidamente, a varias temperaturas en varias ocasións do día, para tratar de aprender que fai e que non induce a unha serpe velenosa a morder a un humano.

PREMIO DE FÍSICA IG NOBEL 2026 [CANADÁ, ESTADOS UNIDOS, CHINESA, ARABIA SAUDITA]

Randy Hurd, Zhao Pan, Tadd Truscott, Kaveeshan Thurairajah, polos intentos teóricos e experimentais de deseñar un urinario sen salpicaduras.

PREMIO DE TECNOLOXÍA IG NOBEL 2026 [CHINESA, CANADÁ, ESTADOS UNIDOS, EXIPTO]

Justin Puma, Zhen Yang, Evan Johnston, Zixin Zhang, Xiaoyi Lan, Lingzhi Zhang, Hongyu Hou, Zixin Hei, Ali Afify, Megan Creighton, Jianyu Li e Changhong Cao, por ser pioneiros no uso de probóscise de mosquitos como embocaduras de impresión 3D de alta resolución, un proceso chamado “Necroprinting”

PREMIO DE OLFATICIÓN IG NOBEL 2026 [POLONIA, ALEMAÑA, SUECIA]

Ilona Croy, Tomasz Frackowiak, Thomas Hummel e Agnieszka Sorokowska, por recompilar evidencia de que os bebés cheiran marabilloso aos seus pais, pero os adolescentes non.

PREMIO IG NOBEL DA PAZ 2026 [USA, ARXENTINA, AUSTRALIA]

Jaimie Arona Krems, Rebecka Hahnel-Peeters, Laureon Merrie, Keelah Williams e Daniel Sznycer, por documentar que valoramos aos amigos que son crueis con persoas que non nos gustan.

IG NOBEL SOIL SCIENCE PRIZE 2026 [SUÍZA, PAÍSES BAIXOS, ALEMAÑA]

Franz Bender, Marcel van der Heijden, Atlant Bieri e Pia Viviani, por enterrar 1000 pares idénticos de calzóns en máis de 25 países, e logo desenterrarlos despois de dous meses.

Haberá que esperar ao día 5 de outubro para saber os gañadores dos Premios Nobel 2026 reais!

FONTE: improbable.com/ig/winners    Imaxe: elcorreo.com

Chega un Súper Neno alimentado polo cambio climático:

Estudo en corais revela que a intensidade do Neno aumentou significativamente no último milenio e vincúlao ao cambio climático / cronicacentral.com

Axencias meteorolóxicas de todo o mundo confirman o que detectamos durante todo o verán, con deleite e inquietude a partes iguais: a auga do mar está moi quente. Concretamente, o Copernicus Marine Service, nome que recibe o servizo mariño do programa europeo de observación da Terra, sinalou que o 29 de xuño de 2026 algunhas zonas do Mediterráneo chegaron a rexistrar temperaturas oito graos por encima da media.

Agora, as mesmas axencias advirten de que devandito quecemento, que tamén tivo a súa réplica no Pacífico, podería provocar que O Neno, un dos fenómenos climáticos con máis impacto a nivel mundial, medre nos próximos meses ata converterse en Súper Neno. As últimas estimacións da NOAA, a axencia meteorolóxica dos Estados Unidos que se encarga de monitorizalo, falan dun 90% de probabilidade de que así sexa.

O Neno repítese de xeito cíclico e ten a súa orixe en cambios na temperatura da auga e na circulación atmosférica do Pacífico Sur. Os seus efectos fanse notar en todo o mundo, principalmente en América do Sur, o sur dos Estados Unidos, o Corno de África e Asia central, con precipitacións por encima do normal que poden causar inundacións e corrementos de terras, e Centroamérica, o norte de Sudamérica, Australia e Indonesia, onde carrexa secas acusadas.

En España, un Súper Neno como o que se podería estar a xestar pode provocar temperaturas considerablemente máis altas do normal e a chegada de borrascas máis activas durante o inverno. "O Neno terá un impacto global. Seguramente a temperatura do planeta aumentará aceleradamente entre finais de 2026 e comezos de 2027. Pero tamén moitas rexións do mundo rexistrarán choivas máis intensas ou secas prolongadas, dependendo da rexión", apunta, nesta liña, Diego Campos, investigador do grupo de Servizos Climáticos do Barcelona Supercomputing Center-Centro Nacional de Supercomputación (BSC - CNS). "No Mediterráneo Occidental documentouse que O Neno asocia un aumento das precipitacións durante o outono previo ao seu pico (setembro-outubro-novembro) e unha redución das precipitacións na primavera posterior (marzo-abril-maio) ", engade o investigador.

FONTE: Eva Dallo/elmundo.es

TAL DÍA COMO HOXE: 4 DE SETEMBRO...

476 Fin do Imperio romano de Occidente, e da Idade Antiga.

1781 Na Nova España (no actual estado de California, na rexión coñecida polos nativos como o Val do Fume) os españois Gaspar de Portolá e Junípero Serra fundan a Vila de a Raíña dos Anxos (a actual cidade dos Ánxeles).

1888 George Eastman patenta o primeiro rolo e cámara Kodak.

1967 En Bos Aires (Arxentina) Gerardo Masana, Marcos Mundstock, Jorge Maronna e Daniel Rabinovich fundan o grupo de instrumentos informais Les Luthiers.

1970 En Chile, Salvador Allende, candidato da Unidade Popular (socialista) gana as eleccións presidenciais.

1998 Nos Estados Unidos, Larry Page e Sergey Brin fundan a empresa propietaria da marca Google.

FONTE: hoyenlahistoria.com       Imaxes: facebook.com, es.wikipedia.org e universoabierto.org

CANTO SABES DA HISTORIA DA HUMANIDADE? XLIII

Continúo coa serie adicada a historia da humanidade, na que determinados feitos,sucesos, acontecementos, guerras e demais cambiaron a situación xeopolítica, así como relacións entre distintos países e situacións actuais.

A contestación correcta á pregunta de onte é 1963. O asasinato de John F. Kennedy, presidente número 35 dos Estados Unidos, foi un magnicidio ocorrido o venres 22 de novembro de 1963, en Dallas (Texas, Estados Unidos) ás 12.30 p. m., hora estándar do centro (18.30 UTC). Kennedy foi mortalmente ferido por disparos mentres circulaba no coche presidencial na praza Dealey. Foi o cuarto presidente de EEUU asasinado no cargo (anteriormente fórono Abraham Lincoln, James A. Garfield e William McKinley) e o oitavo e último en morrer no cargo. Tres investigacións oficiais concluíron que Le Harvey Oswald, un empregado da almacén foi o asasino. Unha delas concluíu que Oswald actuou só e outra suxeriu que actuou polo menos con outra persoa máis. O asasinato aínda está suxeito a especulacións, é orixe dun gran número de teorías conspirativas.

E imos coa pregunta de hoxe!

43. Relaciona invento e inventor...

                                              Antonio Meucci

Teléfono                                 Louis Pasteur

Telescopio                              John Ou’Sullivan   

Microscopio                            James Watt 

Formigón                                Galileo Galilei

Máquina de vapor                  Robert Koch 

Antibióticos                            Antoni van Leeuwenhoek  

Wifi                                         Hedy Lamarr

                                               Joseph Aspdin  

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Idea orixinal play.howstuffworks.com/quiz, es.wikipedia.org e propia   Imaxe: es.wikipedia.org e lafabricadeinventos.com