SABÍAS QUE... ESCALA REAL DO UNIVERSO
Nesta animación vemos a comparativa do tamaño real dos planetas, estrelas e buracos negros. O universo é inmenso.
TAL DÍA COMO HOXE: 22 DE SETEMBRO...
1862 Nos Estados Unidos, o presidente Abraham Lincoln pronuncia o seu discurso de emancipación.
1869 En Múnic estréase a ópera O ouro do Rin de Richard Wagner.
1888 Publícase o primeiro exemplar do National Geographic Magazine.
1928 O bacteriólogo escocés Alexander Fleming, descobre a penicilina.
1928 Karl Wilhelm Reinmuth descobre o asteroide Arnica (asteroide 1100).
1980 Iraq invade Irán, dando inicio a unha guerra entre ambos os países.
1990 Turgot (asteroide 10089): asteroide descuberto por Eric Elst.
FONTE: hoyenlahistoria.com Imaxes: es.wikipedia.org, lacarpa.com.mx, deultimominuto.com e youtube.com
QUE VES?
Que ves? Non é un micrófono nin unha pelota de golf.
Tran The Ngoc achegouse a este insecto axudado pola súa técnica fotográfica e conseguiu unha imaxe que custa comprender a primeira vista tras varios minutos buscando o mellor plano.
En realidade, é unha pequena crisopa verde (Chrysopidae) de Vietnam. As crisopas cumpren un rol vital na agricultura, xa que se alimentan de pequenos insectos e controlan as pragas. Pero o máis curioso é o seu aspecto: as súas ás son transparentes e os seus ollos metálicos, que lle valeu o alcume de "ollos de ouro".
Chrysopa perla / es.wikipedia.org
FONTE: Pedro Molina/nationalgeographic.com.es
AS 21 MARABILLAS NATURAIS DE ESPAÑA QUE HAI QUE VER UNHA VEZ NA VIDA (XI)
Continúo coa serie adicada as 21 marabillas naturais que España alberga na súa gran variedade de paisaxes e ecosistemas, algunhas, recomendadas por expertos do Ilustre Colexio Oficial de Xeólogos (ICOG) e outras porque son as máis visitadas e eloxiadas polos que xa pasaron por aí.
Se onte falamos das Grutas de San Xosé, hoxe tócalle o turno a...
11. Caldeira de Taburiente (A Palma-Canarias)
O Parque Nacional da Caldeira de Taburiente sitúase no interior da illa da Palma, unha das Reservas da Biosfera das illas Canarias. De orixe volcánica, esta enorme depresión flanqueada por grandes desniveis lembra a forma dun cráter ou caldeira volcánica.
Conta cun circo de cumes de 8 quilómetros de diámetro e desniveis superiores a 1.500 metros. A súa cota máis alta é o Roque dos Muchacos, con 2.426 metros sobre o nivel do mar. Declarado Parque Nacional en 1954, os seus barrancos e alturas acollen unha extraordinaria vexetación, con representantes de endemismos canarios.
Destacan as plantas rupícolas, aferradas á verticalidade das paredes, especies propias dos cumes, as saucedas e o piñeiral canario. Entre a fauna, aves e réptiles contan con subespecies propias da illa.
Continuará...
FONTE: Idea orixinal Cristina Acebal/expansión.com e es.wikipedia.org Imaxe: es.wikipedia.org
O tilcayo, primeiro felino salvaxe descuberto en máis de cen anos
Un exemplar de tilcayo, unha especie recentemente identificada mediante unha investigación dirixida pola exploradora de National Geographic Paola Nogueiras Ascarrunz, camiña no refuxio de animais Senda Verde na rexión dos Yungas, Bolivia, o 1 de setembro de 2026 / Fernando Faciole/National Geograhic (vía REUTERS)
Un pequeno gato salvaxe que habita no bosque nubrado de Bolivia foi identificado como unha especie ata o de agora descoñecida, o que supón a primeira vez que se nomea e describe formalmente unha nova especie viva de felino en máis dun século.
O gato, chamado tilcayo polas comunidades locais, forma parte dun grupo coñecido como gatos tigre, presentes en gran parte de Sudamérica. Foi achado nos exuberantes bosques dos Yungas bolivianos, unha rexión montañosa onde os bosques adoitan estar cubertos por nubes e rodeados dunha elevada humidade. Segundo os investigadores, mide uns 46 centímetros de longo e pesa ao redor de 1,4 quilos, polo que é máis pequeno que un gato doméstico medio.
Os investigadores utilizaron datos xenéticos para confirmar que se trata dunha nova especie e outorgáronlle o nome científico Leopardus tilcayo, conservando a súa denominación local.
“A súa pelame é de cor marrón claro, con rosetas de forma irregular distribuídas por todo o corpo”, explicou Paola Nogueiras-Ascarrunz, exploradora de National Geographic e unha das autoras do estudo que describe a nova especie, publicado este xoves na revista Current Biology.
O tilcayo, descuberto en Bolivia / Fernando Faciole/National Geographic (via REUTERS)
Aínda se sabe moi pouco sobre a bioloxía e o modo de vida do animal. Restos de pequenos roedores achados en mostras de excrementos suxiren que forman parte da súa dieta, mentres que as cámaras trampa indican que podería ser máis activo durante a noite, sinalou Nogueiras-Ascarrunz.
Os gatos tigre son o que se coñece como especies crípticas, é dicir, animais que non poden distinguirse facilmente só pola súa aparencia, explicou o biólogo evolutivo Jonas Lescroart, da Universidade de Anveres (Bélxica) e codirector do estudo.
Durante moito tempo considerouse que todos os gatos tigre pertencían a unha única especie, aínda que estudos xenéticos realizados hai décadas xa apuntaban á existencia de varias especies diferenciadas.
Sobre o novo felino, Lescroart afirmou: “Por agora, a nosa información limítase aos dous exemplares vivos que examinamos e a un pequeno número de rexistros obtidos mediante cámaras trampa”.
Un deses exemplares é un macho de dez anos que actualmente vive no santuario de fauna silvestre Senda Verde, despois de permanecer durante anos na vivenda dunha familia local.
O interese por este gato boliviano xurdiu porque “as súas características non coincidían coas descricións existentes, baseadas na súa maioría en exemplares brasileiros”, explicou Nogueiras-Ascarrunz. “Iso levounos a preguntarnos: que gato tigre temos realmente en Bolivia?”
O equipo analizou ADN de 38 gatos procedentes de varios países suramericanos, incluídos oito espécimes de museo. O estudo concluíu que os gatos tigre constitúen en realidade cinco especies xeneticamente distintas.
“Nunca esperamos que este gato tigre boliviano fose unha especie aparte e ninguén propuxera antes que fose un animal diferente, nin como subespecie nin de ningunha outro xeito”, dixo Lescroart.
A análise xenética suxire que a liñaxe do tilcayo separouse do resto dos gatos tigre hai aproximadamente 1,4 millóns de anos.
“Cantas máis diferenzas atopamos no seu ADN, máis tempo estimamos que esas poboacións permaneceron fisicamente separadas”, explicou Lescroart, quen engadiu que unha diverxencia deste tipo adoita considerarse suficiente para definir especies distintas nos felinos.
O equipo tamén describiu unha nova subespecie de gato tigre nos Yungas do Perú, bautizada como Leopardus tigrinus antisuyo, en referencia a Antisuyo, unha das rexións do antigo Imperio inca que incluía a área onde habita este animal.
A Unión Internacional para a Conservación da Natureza (UICN), cuxa Lista Vermella avalía o estado de conservación das especies, considera actualmente aos gatos tigre como dúas especies “vulnerables” cuxas poboacións están a diminuír.
Os investigadores xa trasladaron os seus achados á UICN, cuxa próxima revisión avaliará por separado as cinco liñas evolutivas identificadas. Segundo Lescroart, iso permitirá obter unha imaxe máis precisa do risco de extinción, e especies como o tilcayo poderían chegar a ser catalogadas como ameazadas cando se analicen de forma independente.
A necesidade dunha avaliación máis precisa é especialmente urxente nos Yungas, un dos ecosistemas máis ameazados da rexión.
Segundo Nogueiras-Ascarrunz, estes bosques montañosos sofren unha crecente presión pola deforestación, a expansión agrícola, os incendios provocados polo ser humano e a minería. Restaurar as zonas forestais danadas polo lume, protexer os bosques nativos que aínda sobreviven e manter a conectividade entre hábitats son prioridades urxentes.
“Mostrar ao público xeneral que mesmo nun grupo tan emblemático como os gatos aínda quedan especies por descubrir transmite unha mensaxe importante”, afirmou Eduardo Eizirik, biólogo evolutivo da Pontificia Universidade Católica de Rio Grande do Sul (Brasil) e autor principal do estudo. “Hai moitas especies aínda descoñecidas no mundo e corren o risco de desaparecer antes sequera de que cheguemos a descubrilas”.
FONTE: elpais.com/ciencia
AS 21 MARABILLAS NATURAIS DE ESPAÑA QUE HAI QUE VER UNHA VEZ NA VIDA (X)
Continúo coa serie adicada as 21 marabillas naturais que España alberga na súa gran variedade de paisaxes e ecosistemas, algunhas, recomendadas por expertos do Ilustre Colexio Oficial de Xeólogos (ICOG) e outras porque son as máis visitadas e eloxiadas polos que xa pasaron por aí.
Se onte falamos da Praia de Gulpiyuri, hoxe tócalle o turno a...
10. Grutas de San Xosé (Castelló)
As Grutas de San Xosé están situadas na paraxe natural do mesmo nome, dentro do Parque Natural da Serra de Espadán. Son un sistema de covas naturais situadas no municipio de Vall de Uxó (Castelló).
Trátase dun dos poucos ríos subterráneos navegables de Europa, cunha lonxitude de 2.750 metros, dos cales 800 metros están habilitados para a súa visita turística. Constitúe un magnífico exemplo dunha cova hidrolóxicamente activa, na que tamén se acharon restos de xacementos e pinturas rupestres do Paleolítico.
Destaca o percorrido polas augas cristalinas da canle pasando polo Estanque Azul, a Sala dos Morcegos, a Boca do Forn ou os lagos de Diana e do Diaño, entre outros. Algunhas das súas formacións máis características son a Medusa, a Fervenza da Flor e o Portal de Belén.
Continuará...
FONTE: Idea orixinal Cristina Acebal/expansión.com e es.wikipedia.org
TAL DÍA COMO HOXE: 21 DE SETEMBRO...
1930 Johann Ostermeyer patenta o seu invento, o flash.
1937 En Londres, J. R. R. Tolkien publica a súa famosa novela O hobbit.
1984 Nos Estados Unidos, a NASA lanza a nave Galaxy-C.
2003 Tras oito anos de exploración do sistema de Xúpiter finaliza a misión Galileo.
FONTE: hoyenlahistoria.com Imaxes: cronica.com.gt e es.wikipedia.org
O cazador cazado: o estraño caso do superdepredador do Cámbrico que sufriu e sobreviviu a un ataque mortal
Na ilustración, Amplectobelua symbrachiata, un superdepredador do período Cámbrico / Yu Wu, Northwest University, Xi’an, China
Quen depreda ao depredador? Porque un novo achado acaba de demostrar que, nos incipientes mares do Cámbrico de hai uns 520 millóns de anos, nin sequera os maiores cazadores podían vivir tranquilos. A proba acaba de achegala un fósil extraordinario de Amplectobelua symbrachiata, un superdepredador da época que, estrañamente, mostra unha gran ferida, xa cicatrizada, producida cando ’alguén’ lle propinou unha tremenda dentada no costado. Alguén, si, pero quen?
O ataque produciuse nunha época na que a vida na Terra ensaiaba as súas formas máis insólitas. Naquel ecosistema, os ’radiodontos’, o grupo ao que pertence o noso protagonista, eran os amos absolutos das augas. Trátase dun estraño cruzamento entre unha lura e unha lagosta xigante, unha criatura que hoxe, sen dúbida, pareceríanos un ’alieníxena’. Estes artrópodos, hoxe extintos, lucían dous apéndices fortemente armados na parte frontal da cabeza, perfectamente deseñados para atrapar e esnaquizar ás súas presas. Ademais, posuían unha inconfundible fileira de aletas natatorias aos lados, que diminuían progresivamente de tamaño cara á cola.
Mentres que as presas máis comúns, como os pequenos e acoirazados trilobites, medían apenas uns centímetros, os maiores espécimes de Amplectobelua symbrachiata podían alcanzar case o metro de lonxitude. Poida que hoxe, acostumados ás baleas modernas, non nos pareza gran cousa, pero no Período Cámbrico esa envergadura convertíate no equivalente a unha gran quenlla branca. Eran os colosos indiscutibles dun mundo no que aínda non existían os xigantes.
As aletas natatorias dos radiodontos eran brandas e carnosas, motivo polo que resulta extremadamente raro atopalas fosilizadas. Con todo, un equipo de investigadores asiáticos achou recentemente unha aleta illada na Formación Yu’anshan, na China. O xacemento é un lugar excepcional onde o lodo primitivo preservou de forma milagrosa incluso os tecidos brandos dos animais.
Tras contactar co paleontólogo Stephen Pates, do University College de Londres e experto mundial en lesións de criaturas extintas, os investigadores comezaron a estudar a aleta a fondo. O seu tamaño orixinal indica que pertenceu a un animal que roldaba entre os 23 e 35 centímetros de longo. Pero o verdadeiramente fascinante era un estraño corte en forma de ’W’ no bordo do apéndice. Trátase dunha incisión de case 16 milímetros, exactamente o tipo de perfil xeométrico que deixan dous cabeiros ao rachar a carne dunha dentellada.
Ferida cicatrizada que demostra o ataque ao depredador / Kunsheng Du e Wei Li
Pero en ciencia, a simple imaxinación non basta. Como estar seguros de que aquilo era unha dentada e non un simple dano sufrido durante os millóns de anos que a rocha estivo enterrada? «Queriamos descartar que se tivese roto durante o proceso de fosilización», explica Pates.
Para confirmalo, someteron a peza a un mapeo por fluorescencia de raios X. E o veredicto foi moi claro: a zona da ferida estaba recubrida de calcio, fósforo, níquel e manganeso, en claro contraste coa roca circundante, composta de ferro, silicio e aluminio. «Isto dinos que probablemente sexa unha aleta que se conservou así desde o principio, en lugar de ser alterada máis tarde», confirma o científico británico.
E aínda hai máis. Bordeando a incisión en forma de ’W’, os sensores detectaron unha franxa escura inconfundible. Unha cicatriz en toda regra. «Nos artrópodos modernos obsérvase esta melanización, este oscurecimiento ao redor das áreas onde se están rexenerando. Creo que podemos estar bastante seguros de que isto sucedeu mentres o animal estaba vivo». E de que logrou sobrevivir para contalo.
Centos de probables feridas por mordedura foron localizadas en fósiles de trilobites, pero eles ocupaban o elo máis baixo da pirámide alimentaria. Pero atopar un dano así nun ’superdepredador’ radiodonto é algo histórico. «Nunca esperaría ver algo semellante preservado no rexistro fósil», confesa Pates.
O achado, presentado na plataforma científica BioRxiv, expón un último enigma: Cal foi a criatura que se atreveu a atacalo? Algúns suxiren con cautela que os artrópodos adoitan magoarse ao cambiar de exoesqueleto, e que cun único espécime, non non se poden descartar outras causas para a ferida.
Pates, con todo, decántase pola estatística matemática: «Non se pode descartar, pero é un equilibrio de probabilidades». Unha ferida de muda adoita ser un racho lineal e aleatorio, mentres que esa perfecta forma de ’W’, situada xusto na zona por onde o animal intentaría fuxir, delata unha agresión. «Para nós, a mellor interpretación desta lesión é un ataque depredador».
Segundo o estudo, o asaltante ben puido ser o xigantesco lobopodio carnívoro Omnidens, ou quizá outro radiodonto máis grande nun claro acto de canibalismo. O que está claro é que isto demostra, por primeira vez, a existencia de ’bucles tróficos’ de alto nivel hai 520 millóns de anos (como cando hoxe vemos a unha candorca cazar a unha gran quenlla branca). Mesmo na afastada aurora da vida complexa, ata o maior dos cazadores sempre podía converterse en presa.
FONTE: José Manuel Nieves/abc.es/ciencia