PREMIOS IG NOBEL 2026

Os Premios Ig Nobel son unha parodia dos Premios Nobel que son outorgados cada ano, antes do reais Premios Nobel, a dez logros que "primeiro fan á xente rir, e despois fana pensar". Da organización dos premios encárgase a revista de humor científico Annals of Improbable Research (AIR). Os Premios Ig Nobel deste ano 2026 foron outorgados na 36a cerimonia anual do Nobel, onte,  3 de setembro de 2026, en Zúric, Suíza.

Aquí tes a lista gañadora:

PREMIO DE BIOMECÁNICA IG NOBEL 2026 [REINO UNIDO, ESTADOS UNIDOS]

Matilda Brindle, Catherine Talbot e Stuart West por idear unha definición máis precisa de bicos: “interaccións non agonistas que involucran contacto directo, intraespecífico, oral con algún movemento dos beizos / partes da boca e sen transferencia de alimentos”, en formigas, paxaros, osos polares e humanos.

PREMIO DE ECONOMÍA IG NOBEL 2026 [USA, MÉXICO, CANADÁ]

Paul Piff, Daniel Stancato, Stéphane Côté, Rodolfo Mendoza-Denton e Dacher Keltner, por acumular evidencia de que as persoas de clase alta son máis propensas a arrebatar a subministración de doces dun neno e participar noutros tipos de comportamento pouco ético.

PREMIO DE QUÍMICA IG NOBEL 2026 [INDIA, FRANCIA, XAPÓN, ESTADOS UNIDOS]

Sanchari Banerjee, Nathan Coussens, François-Xavier Gallat, Nitish Sathyanarayanan, Jandhyam Srikanth, Koichiro Yagi, James Gray, Stephen Tobe, Barbara Stay, Leonard Chavas e Subramanian Ramaswamy por descubrir que as proteínas do leite das cascudas vivapares conteñen tres veces máis enerxía que as proteínas do leite das vacas.

PREMIO DE MEDICIÑA IG NOBEL 2026 [XAPÓN]

Tokuji Unno, para o estudo chamado “Como soprar o nariz: un estudo aerodinámico do nariz soprando”

PREMIO DE BIOLOXÍA IG NOBEL 2026 [BRASIL, AUSTRALIA]

João Miguel Alves-Nunes, Adriano Fellone, Selma Maria Almeida-Santos, Carlos Roberto de Medeiros, Ivan Sazima e Otavio Augusto Vuolo Marques, por pisar suavemente varias partes de varias serpes velenosas, repetidamente, a varias temperaturas en varias ocasións do día, para tratar de aprender que fai e que non induce a unha serpe velenosa a morder a un humano.

PREMIO DE FÍSICA IG NOBEL 2026 [CANADÁ, ESTADOS UNIDOS, CHINESA, ARABIA SAUDITA]

Randy Hurd, Zhao Pan, Tadd Truscott, Kaveeshan Thurairajah, polos intentos teóricos e experimentais de deseñar un urinario sen salpicaduras.

PREMIO DE TECNOLOXÍA IG NOBEL 2026 [CHINESA, CANADÁ, ESTADOS UNIDOS, EXIPTO]

Justin Puma, Zhen Yang, Evan Johnston, Zixin Zhang, Xiaoyi Lan, Lingzhi Zhang, Hongyu Hou, Zixin Hei, Ali Afify, Megan Creighton, Jianyu Li e Changhong Cao, por ser pioneiros no uso de probóscise de mosquitos como embocaduras de impresión 3D de alta resolución, un proceso chamado “Necroprinting”

PREMIO DE OLFATICIÓN IG NOBEL 2026 [POLONIA, ALEMAÑA, SUECIA]

Ilona Croy, Tomasz Frackowiak, Thomas Hummel e Agnieszka Sorokowska, por recompilar evidencia de que os bebés cheiran marabilloso aos seus pais, pero os adolescentes non.

PREMIO IG NOBEL DA PAZ 2026 [USA, ARXENTINA, AUSTRALIA]

Jaimie Arona Krems, Rebecka Hahnel-Peeters, Laureon Merrie, Keelah Williams e Daniel Sznycer, por documentar que valoramos aos amigos que son crueis con persoas que non nos gustan.

IG NOBEL SOIL SCIENCE PRIZE 2026 [SUÍZA, PAÍSES BAIXOS, ALEMAÑA]

Franz Bender, Marcel van der Heijden, Atlant Bieri e Pia Viviani, por enterrar 1000 pares idénticos de calzóns en máis de 25 países, e logo desenterrarlos despois de dous meses.

Haberá que esperar ao día 5 de outubro para saber os gañadores dos Premios Nobel 2026 reais!

FONTE: improbable.com/ig/winners    Imaxe: elcorreo.com

Chega un Súper Neno alimentado polo cambio climático:

Estudo en corais revela que a intensidade do Neno aumentou significativamente no último milenio e vincúlao ao cambio climático / cronicacentral.com

Axencias meteorolóxicas de todo o mundo confirman o que detectamos durante todo o verán, con deleite e inquietude a partes iguais: a auga do mar está moi quente. Concretamente, o Copernicus Marine Service, nome que recibe o servizo mariño do programa europeo de observación da Terra, sinalou que o 29 de xuño de 2026 algunhas zonas do Mediterráneo chegaron a rexistrar temperaturas oito graos por encima da media.

Agora, as mesmas axencias advirten de que devandito quecemento, que tamén tivo a súa réplica no Pacífico, podería provocar que O Neno, un dos fenómenos climáticos con máis impacto a nivel mundial, medre nos próximos meses ata converterse en Súper Neno. As últimas estimacións da NOAA, a axencia meteorolóxica dos Estados Unidos que se encarga de monitorizalo, falan dun 90% de probabilidade de que así sexa.

O Neno repítese de xeito cíclico e ten a súa orixe en cambios na temperatura da auga e na circulación atmosférica do Pacífico Sur. Os seus efectos fanse notar en todo o mundo, principalmente en América do Sur, o sur dos Estados Unidos, o Corno de África e Asia central, con precipitacións por encima do normal que poden causar inundacións e corrementos de terras, e Centroamérica, o norte de Sudamérica, Australia e Indonesia, onde carrexa secas acusadas.

En España, un Súper Neno como o que se podería estar a xestar pode provocar temperaturas considerablemente máis altas do normal e a chegada de borrascas máis activas durante o inverno. "O Neno terá un impacto global. Seguramente a temperatura do planeta aumentará aceleradamente entre finais de 2026 e comezos de 2027. Pero tamén moitas rexións do mundo rexistrarán choivas máis intensas ou secas prolongadas, dependendo da rexión", apunta, nesta liña, Diego Campos, investigador do grupo de Servizos Climáticos do Barcelona Supercomputing Center-Centro Nacional de Supercomputación (BSC - CNS). "No Mediterráneo Occidental documentouse que O Neno asocia un aumento das precipitacións durante o outono previo ao seu pico (setembro-outubro-novembro) e unha redución das precipitacións na primavera posterior (marzo-abril-maio) ", engade o investigador.

FONTE: Eva Dallo/elmundo.es

TAL DÍA COMO HOXE: 4 DE SETEMBRO...

476 Fin do Imperio romano de Occidente, e da Idade Antiga.

1781 Na Nova España (no actual estado de California, na rexión coñecida polos nativos como o Val do Fume) os españois Gaspar de Portolá e Junípero Serra fundan a Vila de a Raíña dos Anxos (a actual cidade dos Ánxeles).

1888 George Eastman patenta o primeiro rolo e cámara Kodak.

1967 En Bos Aires (Arxentina) Gerardo Masana, Marcos Mundstock, Jorge Maronna e Daniel Rabinovich fundan o grupo de instrumentos informais Les Luthiers.

1970 En Chile, Salvador Allende, candidato da Unidade Popular (socialista) gana as eleccións presidenciais.

1998 Nos Estados Unidos, Larry Page e Sergey Brin fundan a empresa propietaria da marca Google.

FONTE: hoyenlahistoria.com       Imaxes: facebook.com, es.wikipedia.org e universoabierto.org

CANTO SABES DA HISTORIA DA HUMANIDADE? XLIII

Continúo coa serie adicada a historia da humanidade, na que determinados feitos,sucesos, acontecementos, guerras e demais cambiaron a situación xeopolítica, así como relacións entre distintos países e situacións actuais.

A contestación correcta á pregunta de onte é 1963. O asasinato de John F. Kennedy, presidente número 35 dos Estados Unidos, foi un magnicidio ocorrido o venres 22 de novembro de 1963, en Dallas (Texas, Estados Unidos) ás 12.30 p. m., hora estándar do centro (18.30 UTC). Kennedy foi mortalmente ferido por disparos mentres circulaba no coche presidencial na praza Dealey. Foi o cuarto presidente de EEUU asasinado no cargo (anteriormente fórono Abraham Lincoln, James A. Garfield e William McKinley) e o oitavo e último en morrer no cargo. Tres investigacións oficiais concluíron que Le Harvey Oswald, un empregado da almacén foi o asasino. Unha delas concluíu que Oswald actuou só e outra suxeriu que actuou polo menos con outra persoa máis. O asasinato aínda está suxeito a especulacións, é orixe dun gran número de teorías conspirativas.

E imos coa pregunta de hoxe!

43. Relaciona invento e inventor...

                                              Antonio Meucci

Teléfono                                 Louis Pasteur

Telescopio                              John Ou’Sullivan   

Microscopio                            James Watt 

Formigón                                Galileo Galilei

Máquina de vapor                  Robert Koch 

Antibióticos                            Antoni van Leeuwenhoek  

Wifi                                         Hedy Lamarr

                                               Joseph Aspdin  

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Idea orixinal play.howstuffworks.com/quiz, es.wikipedia.org e propia   Imaxe: es.wikipedia.org e lafabricadeinventos.com

Antoine Lavoisier, o químico que decapitou unha teoría antes de ser guillotinado

Retrato de Antoine Lavoisier e a súa esposa, por Jacques-Louis David

Corría o ano 1772 cando o mozo Antoine Lavoisier (1473-1794, con vinte e nove anos e unha saudable obsesión por pesar as cousas, cometeu o que os seus colegas considerarían unha herexía científica: comprou un diamante e queimouno.

Si, comprou unha das pedras máis caras do mundo, meteuna nun forno e quentouna ata facela desaparecer. Pero non era un acto de tolemia, Lavoisier quería demostrar que o diamante, como o carbón, estaba feito de carbono. E para iso necesitaba pesalo: o diamante antes, o aire despois e o residuo final. O problema é que o diamante desapareceu por completo e, para a súa frustración, non puido atopar o carbono que buscaba. Perdera unha fortuna e non gañara nada.

Pero ese fracaso ensinoulle algo fundamental: necesitaba un forno mellor e, sobre todo, necesitaba entender que ocorría realmente cando algo se queimaba. E é aquí onde entran en escena os floxististas.

Para entender a rifa científica que se produciu hai que mergullar na teoría que Lavoisier dispoñíase a dinamitar. Durante todo o século XVIII os químicos estaban convencidos de que existía unha substancia chamada floxisto. Que era exactamente? Moi boa pregunta porque ata o momento ninguén o vira, nin pesado, nin illado. Con todo, permitía explicar moitas cousas.

Cando un anaco de madeira ardía perdía o seu «floxisto» e convertíase en cinza. Cando un metal calcinábase -oxidábase- perdía o floxisto e transformábase en «cal». O aire, dicían os floxististas, tiña unha capacidade limitada para absorber floxisto, por iso unha vela apagábase dentro dun recipiente pechado.

Todo encaixaba salvo un pequeno detalle que a ninguén parecía importarlle: cando un metal calcinábase (oxidábase), gañaba peso. Se o floxisto era algo que se perdía, como era posible que o residuo pesase máis?

Os floxististas tiñan unha explicación, por suposto. O floxisto, dicían, tiña «peso negativo», por ese motivo ao perdelo volvíase máis pesado. Outra versión afirmaba que o floxisto levitaba, polo que a súa ausencia facía que os obxectos caesen con máis forza.

Hoxe estas teorías prodúcennos, como pouco, hilaridade, pero durante décadas isto foi ciencia seria.

Lavoisier tiña unha vantaxe sobre os seus rivais: dispoñía de moito diñeiro. Herdara unha fortuna e comprara un cargo de recadador de impostos que lle proporcionaba ingresos suficientes para montar o laboratorio mellor equipado de Europa. E o que é máis importante, tiña unha balanza cunha precisión sen precedentes.

A súa estratexia foi sinxela e demoledora. Se os metais gañaban peso ao calcinarse, ese peso tiña que vir dalgún lado. E o único lugar do que podía vir era do aire. Así que Lavoisier empezou a pesar o aire.

En 1774 realizou o seu experimento máis famoso. Colocou mercurio nunha retorta, quentou o pescozo do recipiente e selouno, mantendo durante doce días o mercurio quente.

Finalizado ese período observou que se formaban uns cristais vermellos na superficie (óxido de mercurio) e que o volume de aire no recipiente diminuía nunha quinta parte. O aire restante non podía manter a vida nin a combustión.

Logo tomou os cristais vermellos, quentounos aínda máis, e obtivo de volta o mercurio orixinal, pero tamén un gas que ocupaba exactamente o mesmo volume que o aire que desaparecera. Ese gas, que Lavoisier chamou «osíxeno», facía arder as cousas con máis intensidade e permitía respirar aos animais.

A conclusión era tan elegante como revolucionaria: a combustión non era a perda dunha pantasma chamada floxisto, senón a combinación dunha substancia co osíxeno do aire. O metal non perdía peso, gañábao porque se estaba unindo ao osíxeno. A cinza non era o residuo pobre dunha substancia que perdera a súa esencia, senón o froito dunha «voda química».

Lavoisier non era un home que gustase de pasar desapercibido. En 1783 publicou a súa Reflexións sobre o floxisto, un texto que era, en realidade, unha declaración de guerra.

Alí afirmaba, sen ambaxes, que a teoría do floxisto era «unha ficción», «un principio vago» que non explicaba nada e que atrasara o progreso da química durante un século.

A reacción dos floxististas foi inmediata e furiosa. O líder da resistencia era Joseph Priestley, o descubridor do osíxeno, aínda que el o chamaba «aire defloxistizado».

Era inglés, unitario, radical e teimoso como unha mula, era certo que illara o osíxeno antes que Lavoisier, pero interpretara os seus experimentos a través do prisma do floxisto. Cando Lavoisier explicoulle que o osíxeno era un elemento e que a combustión era unha combinación, Priestley sentiu plaxiado e, ademais, humillado.

Desde o seu laboratorio en Birmingham, Priestley escribiu panfletos furibundos. Acusou a Lavoisier de ser un «xactancioso» e un ladrón, roubáralle os seus descubrimentos e vestíaos cun nome francés. A polémica traspasou as fronteiras. En Alemaña os químicos máis conservadores, liderados por Johann Heinrich Wiegleb, defendían o floxisto como quen defende a patria. Mentres tanto, en Suecia, Carl Wilhelm Scheele, que descubrira o osíxeno de forma independente, morreu sen aceptar a nova teoría.

O tempo deulle a razón a Lavoisier. Non gañou a batalla só con retórica, gañouna porque tiña unha arma secreta: a contabilidade. No seu Tratado elemental de química (1789) estableceu un principio que hoxe parécenos de sentido común pero que entón era revolucionario: «Nada se crea, nada se destrúe, todo transfórmase».

Lavoisier foi condenado á morte e guillotinado o 8 de maio de 1794, cando contaba 49 anos. Ao ano da súa morte, Lavoisier foi exonerado de toda culpa pola nova Asemblea Nacional nunha nota dirixida á súa esposa titulada: "Á viúva de Lavoisier, quen foi falsamente condenado". Devolvéronselle todas as propiedades confiscadas ao seu esposo.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia e es.wikipedia.org

TAL DÍA COMO HOXE: 3 DE SETEMBRO...

1189 Na abadía de Westminster (Inglaterra), Ricardo Corazón de León é coroado rei.

1783 A firma do Tratado de París pon fin á Guerra de Independencia dos Estados Unidos.

1914 O cardeal Giacomo della Chiesa é nomeado papa, co nome Benedicto XV.

1976 A nave espacial estadounidense Viking 2 aterra en Marte.

1986 En Sudáfrica, o bispo e Premio Nobel da Paz en 1984, Desmond Tutu, é nomeado oficialmente arcebispo anglicano de Ciudad do Cabo.

2009 Nos Estados Unidos, Michael Jackson é sepultado no cemiterio Forest Lawn da cidade dos Ánxeles (California) 70 días despois da súa morte.

FONTE: hoyenlahistoria.com      Imaxes: es.wikipedia.org e infobae.com

CANTO SABES DA HISTORIA DA HUMANIDADE? XLII

Continúo coa serie adicada a historia da humanidade, na que determinados feitos,sucesos, acontecementos, guerras e demais cambiaron a situación xeopolítica, así como relacións entre distintos países e situacións actuais.

A contestación correcta á pregunta de onte é ...

ÁFRICA: David Livingstone: (1813-1873), explorador, médico e misioneiro escocés, coñecido principalmente polo descubrimento das cataratas Victoria e pola súa actividade antiescravista.

Diogo Cão: (1440- 1486), explorador e navegante portugués. Fixo dúas viaxes navegando ao longo da costa oeste de África entre 1482 e 1486, sendo o primeiro europeo coñecido que avistou a foz do río Congo e que o remontou nos seus quilómetros navegábeis, e en explorar a costa desde o cabo de Santa Catarina (Gabón), case no Ecuador, e o cabo Cross, preto de Walvis Bay, na costa da actual Namibia.

ASIA e O. MEDIO: Marco Polo: (1254-1324), comerciante, explorador e escritor italiano da República de Venecia que viaxou por Asia ao longo da ruta da seda entre 1271 e 1295. As súas viaxes recóllense no libro As viaxes de Marco Polo, que describía aos europeos a entón misteriosa cultura e o funcionamento interno do mundo oriental, incluídas a riqueza e o gran tamaño do Imperio Mongol e a China da dinastía Yuan, ofrecéndolles a primeira visión completa da China, Persia, India, Xapón e outras cidades e países asiáticos.

Vasco de Gama: (460/1469-1524), navegante e explorador portugués, e o primeiro europeo en chegar á India por mar. Na era dos descubrimentos destacou por ser o comandante dos primeiros barcos que navegaron directamente desde Europa ata a India para descubrir unha ruta comercial directa entre estas dúas rexións. Foi a viaxe oceánica máis longa realizada ata ese momento, pola que foi denominada ruta das indias.

AMÉRICA: Cristobal Colón: (1450 ou 1451-1506), navegante, cartógrafo, almirante, vicerrei, explorador e gobernador xeral das Indias durante os séculos XV e XVI ao servizo dos Reis Católicos, famoso polo denominado descubrimento de América para a civilización occidental en 1492, tras emprender unha viaxe a través do océano Atlántico co obxectivo de chegar á India, malia que en troques chegou ás illas do Caribe na América Central conseguindo establecer as rutas marítimas e abrindo o camiño á colonización americana.

Alonso de Ojeda: (1466-1515), navegante, gobernador e conquistador español. Percorreu as costas da Güiana, Venezuela, Trinidad, Tobago, Curaçao, Aruba e Colombia. É famoso por dar o nome Venezuela á rexión que explorou nas súas dúas primeiras viaxes e por descubrir o lago de Maracaibo e fundar Santa Cruz (La Guairita).

OCEANÍA: James Cook: (1728-1779), explorador, navegante e cartógrafo británico. Cook fixo mapas detallados das costas de Terra Nova antes de facer tres viaxes ao océano Pacífico, nos que logrou explorar as principais illas desta rexión. Entre outros, foi o primeiro europeo en explorar a costa oriental de Australia e as illas Hawai e fixo a primeira circunnavegación de Nova Zelandia.

Álvaro de Amendaña: (1541-1595), navegante español que levou a cabo dúass expedicións ao océano Pacífico, nas que descubriu as illas Salomón e as illas Marquesas.

REXIÓNS POLARES: Pietro Querini: foi un capitán de barco do século XV da República de Venecia. É coñecido por naufragar en Røst, ao norte de Noruega, durante o inverno de 1432, e por regresar posteriormente a Venecia, onde escribiu un informe das súas viaxes para o Senado veneciano.

Roald Amudsen: (1872-1928), explorador noruegués das rexións polares. Foi unha figura clave do período coñecido como a era heroica da exploración da Antártida. Dirixiu a expedición á Antártida que por primeira vez alcanzou o Polo Sur. Tamén foi o primeiro en sucar o Paso do Noroeste, que unía o Atlántico co Pacífico, e formou parte da primeira expedición aérea que sobrevoou o Polo Norte.

E imos coa pregunta de hoxe!

42. En que ano foi asasinado o presudente dos Estados Unidos John F. Kennedy?

- 1961

- 1962

- 1963

- 1964

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Idea orixinal play.howstuffworks.com/quiz, es.wikipedia.org e propia   Imaxe: perfil.com

Logran que un plástico case imposible de reciclar convértase nun lubricante de alta calidade

Recreación artística da transformación de PVC en lubricante sintético / ChatGPT, César Noragueda

Unha tubaxe, o marco dunha fiestra ou unha tarxeta bancaria son elementos correntes ata que deixan de servir. Entón aparece unha pregunta menos visible: que destino darlles. En moitos casos, falamos de policloruro de vinilo, ou PVC, un polímero barato, resistente e omnipresente cuxa segunda vida adoita ser moito menos sinxela que a primeira.

O obstáculo nace da súa composición, non dunha simple falta de vontade para reciclalo. Fronte a outros polímeros, o PVC contén unha proporción enorme de cloro e adoita incorporar plastificantes, pigmentos, estabilizantes ou cargas diferentes segundo o artigo fabricado. Procesalo sen orixinar substancias indesexables esixe un control que volve menos atractivas moitas roteiros convencionais.

Un equipo encabezado por Guoliang “Greg” Liu, de Virginia Tech, decidiu abordar o desafío desde outro ángulo. En lugar de preguntar como devolver ese descarte a unha peza semellante á orixinal, preguntouse se podía servir como materia prima para algo completamente novo. A resposta, publicada en Nature, obriga a mirar a reciclaxe como un exercicio de transformación creativa e non só de recuperación.

O PVC é unha longa cadea de carbono na que moitos elos levan cloro. Esa característica concédelle propiedades útiles, pero complica a súa reutilización posterior. No polímero virxe, o cloro representa aproximadamente o 56,7 por cento da masa; se permanece tras o tratamento de reciclaxe, pode favorecer a corrosión e orixinar substancias problemáticas.

O mellor xeito de visualizar esa disposición é pensar nunha cremalleira chea de pequenos ganchos químicos. Non basta con cortala en anacos e volver unilos: primeiro hai que desprender eses enganches sen destruír todo o que interesa conservar.

As estratexias previas recorreron a substitucións, novos enlaces carbono-carbono ou eliminación parcial do cloro, pero adoitan requirir reactivos caros, métodos complexos ou deixar restos clorados.

Os aditivos engaden outra capa de dificultade porque unha tubaxe e un xoguete poden chamarse PVC sen conter exactamente a mesma mestura. Nos ensaios con mostras usadas, os científicos traballaron con tubaxes, luvas, tarxetas e ras de xoguete e, antes de reaccionar, tiveron que separar pigmentos, sales e plastificantes que reducían a eficacia. Esa heteroxeneidade explica por que reciclar “un plástico” de cando en cando significa tratar unha substancia químicamente pura.

O xiro decisivo chegou cando os primeiros produtos resultaron brandos, pegañentos e pouco útiles. Segundo relatou Liu, aquel fracaso suxeriu unha alternativa: se as cadeas seguían demasiado longas e gomosas, podían rompelas en segmentos menores e sacar partido daquela textura aceitosa.

O proxecto abandonou entón a procura doutro sólido e comezou a perseguir un fluído con valor industrial. Así, a meta pasou a ser unha polialfaolefina, ou PAO, unha familia de hidrocarburos sintéticos empregada como base de lubricantes.

Estes compostos están deseñados para deslizarse entre superficies móbiles formando unha película que diminúe rozamento e desgaste. Aparecen en aceites para motores, engrenaxes e maquinaria porque manteñen boas prestacións dentro de intervalos amplos de temperatura.

Aquí está a diferenza entre reciclar e facer upcycling ou reciclaxe con aumento de valor: o destino xa non intenta reproducir o obxecto de partida. Unha botella convertida noutra segue unha lóxica circular intuitiva; converter un descarte difícil nun ben máis valioso supón outorgarlle outro labor. É parecido a reutilizar unha vella viga, non para obter serrín, senón para construír un moble que valla máis que a madeira descartada.

A reacción combina PVC con alfa-olefinas, hidrocarburos que poden incorporarse a novas estruturas, e cloruro de aluminio, un ácido de Lewis, que é unha substancia capaz de aceptar pares de electróns e facilitar determinadas transformacións químicas. A mestura mantense a uns 70 graos Celsius durante tres horas, parámetros relativamente moderados fronte a moitos tratamentos térmicos de refugallos poliméricos.

A reacción cumpre dous labores case á vez: retira cloro e engade fragmentos hidrocarbonados mentres rompe parte do esqueleto orixinal. Volvemos agora ao colar de contas: primeiro quítanse os peches que estorban; despois, incorpóranse pezas novas e acúrtanse algúns tramos ata obter estruturas co tamaño e a ramificación adecuados para comportarse como aceite. O disolvente, a alfa-olefina, a temperatura e a cantidade de composto de aluminio determinan esa configuración.

Recreación artística do proceso químico que converte PVC en lubricante / ChatGPT, César Noragueda.

Os hexanos, unha mestura de hidrocarburos utilizada como disolvente, resultaron especialmente útiles porque reduciron reaccións laterais e favoreceron esqueletos menos ramificados. Nos experimentos suplementarios, esa elección diminuíu a fragmentación excesiva e mellorou o desempeño tribológico, é dicir, a resposta cando dúas superficies rózanse. Os autores describen unha disposición parecida a un peite, cun eixo principal e ramificacións longas que poden aliñarse mellor baixo presión.

Tras as obxeccións dun revisor, os investigadores recorreron a cromatografía iónica: os fluídos finais contiñan menos de 100 partes por millón de cloro, o que equivale a unha redución superior ao 99,98 por cento respecto ao PVC empregado ao comezo.

As análises non se limitaron a comprobar que o produto obtido tiña aspecto aceitoso. Os investigadores mediron viscosidade, estabilidade térmica, resistencia á oxidación, coeficiente de fricción e desgaste.

Algunhas formulacións procedentes de PVC usado mostraron unhas prestacións comparables ás de PAO comerciais e, en determinados ensaios, unha pegada de abrasión mesmo menor que a dun aceite PAO40 máis viscoso.

A organización interna importa tanto como a espesura do lubricante. Os autores propoñen que as cadeas longas e pouco ramificadas se empaquetan de xeito eficaz entre as superficies en movemento, creando unha película resistente.

Nunha comparación interna, unha formulación preparada en hexanos produciu un desgaste 256 veces menor que outra obtida con diclorometano, un contraste que sinala canto pode variar a eficacia ao modificar a microestructura.

O fluído conservou ademais as súas calidades tras meses de almacenamento e tolerou ben temperaturas esixentes. A documentación complementaria do estudo describe unha mostra procedente de material usado que, seis meses despois, mantiña un coeficiente de fricción próximo a 0,08 e unha abrasión reducida.

Estes datos non converten aínda o método en tecnoloxía comercial, pero mostran que o líquido non é unha curiosidade de laboratorio.

Os propios autores modelaron unha planta capaz de producir 50.000 toneladas anuais de lubricante e obtiveron cifras económicas atractivas sobre o papel. O escenario base calcula un investimento total próximo a 83,8 millóns de dólares, unha taxa interna de retorno do 22,8 por cento e un período de recuperación de 4,26 anos. Pero esas magnitudes proceden dunha análise tecnoeconómico, non dunha instalación xa construída.

A principal incerteza científica tampouco desapareceu coa aceptación do artigo. Un dos revisores sinalou que as evidencias de incorporación do carbono procedente do PVC ao esqueleto final do lubricante son numerosas e coherentes, pero indirectas, conque faltaría unha comprobación isotópica capaz de cuantificar con precisión que fracción do aceite deriva realmente do polímero orixinal. Os autores moderaron as súas afirmacións para reflectir ese límite.

Tamén quedan por optimizar o consumo de reactivos, a recuperación do composto de aluminio e o custo das alfa-olefinas. O estudo identifica o prezo destas últimas e o valor das PAO como factores decisivos para a rendibilidade.

Dito doutro xeito: unha química prometedora pode superar os ensaios de laboratorio e aínda necesitar bastante enxeñería antes de competir a gran escala.

O traballo reformula a pregunta que adoitamos facer ante un residuo: no canto de como recuperamos o mesmo, expón que produto valioso podemos construír con isto. Esa diferenza é pequena en linguaxe e enorme en estratexia. O PVC xa non se contempla só como un obxecto que conviría devolver ao seu estado anterior e empeza a verse como un depósito de átomos dispoñibles.

Esta perspectiva non volve sinxelo o problema mundial dos plásticos, pero amplía o repertorio de solucións posibles. Unha tubaxe descartada, unha tarxeta caducada ou un xoguete roto conteñen unha trama química que pode desmontarse e recombinarse. O residuo deixa así de ser só lixo físico: tamén é materia prima cuxo potencial depende do que saibamos facer coas súas ligazóns.

A consecuencia máis interesante quizá sexa esa nova forma de mirar os artigos cotiáns cando chegan ao cabo da súa vida útil. O avance non consiste unicamente en elaborar lubricante a partir de PVC, senón en acreditar que un material famoso por resistirse á reciclaxe pode atopar outro uso se deixamos de esixirlle que volva ser o que era. A próxima revolución da economía circular podería depender menos de repetir obxectos e máis de aprender a reinventar a materia.

FONTE: César Nogareda/muyinteresante.okdiario.com