Blogia

vgomez

Unha sonda da NASA descobre un novo cráter na Lúa tan grande como o Coliseo romano

Imaxe ampliada do novo cráter descuberto na Lúa / NASA

Científicos descubriron un cráter na Lúa que é máis grande que o Coliseo Romano e que é o resultado dun potente impacto ocorrido hai dous anos que pasara inadvertido.

O buraco, duns 222 metros (728 pés) de ancho e de ata 43 metros (141 pés) de profundidade, é o maior cráter de impacto coñecido do sistema solar escavado en tempos recentes.


Os investigadores indicaron que se estima que un evento de tal magnitude ocorre só unha vez cada 132 anos, o que o converte nunha mina de información mentres a NASA prepárase para construír unha base para astronautas na Lúa.

"Este evento constitúe unha observación estatisticamente rara, na práctica, dunha vez na vida", escribiron os científicos nun dos dous estudos sobre o tema que se publicaron recentemente na revista Science Advances.

O Orbitador de Recoñecemento Lunar da NASA detectou o cráter na cara visible da Lúa en maio de 2024, pouco despois de que se formase polo impacto dun fragmento entrante dun asteroide ou cometa. O golpe na Lúa non foi detectado en tempo real por parte de telescopios na Terra e no espazo.

As imaxes de gran angular do ORL non se identificaron entre o alude de datos ata agosto de 2025. A nave espacial recompilou imaxes máis detalladas o ano pasado, seguidas da confirmación do achado a comezos deste ano.

O cráter, nomeado en honra do falecido Thomas McGetchin, exdirector do Instituto Lunar e Planetario de Houston, é tres veces máis grande que o anterior posuidor da marca, achado polo ORL hai unha década. Marcada por cráteres desde tempos antigos, a Lúa alberga algúns dos maiores cráteres de impacto do sistema solar, incluído un que se estende por máis de 2.400 quilómetros (1.500 millas).

Este impacto máis recente removeu a superficie lunar ao longo de máis de 100 quilómetros (66 millas). Segundo Mark Robinson, científico en xefe das cámaras do ORL, que traballa en Intuitive Machines, o po e o chan rochoso foron expulsados cun ángulo maior do esperado. Robinson foi o autor principal dun dos estudos.

Un estudo separado identificou unha "mancha fría" de 7 quilómetros de ancho (4 millas) ao redor do novo cráter, que corresponde a un afloxamiento da capa superior do chan lunar. O coautor David Paige, da Universidade de California en Los Ángeles, compárao coa xardinería.

"Agora estamos a pensar nos impactos como unha forma de remover os sedimentos e poñer arriba cousas que normalmente están debaixo da superficie", dixo Paige nun comunicado.

Os numerosos descubrimentos de cráteres do ORL desde o seu lanzamento en 2009 mostran que a capa superior do chan lunar está a ser volteada por material expulsado cada 80.000 anos, máis rápido do que se pensaba, de acordo con Robinson.

Contrario á crenza popular de que as pegadas lunares dos astronautas do Apolo durarán para sempre, "definitivamente desaparecerían fai moito para entón", comentou Robinson nun correo electrónico.

O seguinte paso é calcular o risco de que o material expulsado do cráter golpee a base lunar que a NASA planea, engadiu. "Esa información axudará aos enxeñeiros para reforzar as estruturas para que non haxa que preocuparse por danos, ou quizá preocuparse menos".

FONTE: elmundo.es/ciencia

TAL DÍA COMO HOXE: 10 DE OUTUBRO...

680 Na batalla de Karbala, o imán xiíta Husayn ibn Ali (neto do profeta Mahoma) é decapitado polas forzas do califa Yazid I. Os xiítas conmemoran este día como Aashurah.

1911 Na China, o emperador chinés Puyi abdica, polo que a dinastía Manchú perde o poder e prodúcese a Revolución de Xinhai, que dará nacemento á República Chinesa.

1941 En Estados Unidos estréase a película Fantasía de Walt Disney.

1944 No campo de concentración de Auschwitz (Polonia), no marco do holocausto xudeu, os nazis asasinan a 800 nenos xitanos.

1964 En Tokio (Xapón) inaugúranse os Xogos Olímpicos de 1964.

2006 En China desbloquéase o acceso a Wikipedia, tras un ano de censura.

FONTE: hoyenlahistoria.com      Imaxes: es.wikipedia.org, ordenmundial.com, mcnoticiasslp.blog e olympics.com/es

SOPA DE LETRAS CCVI

CAMELIA          HORTENSIA          LIRIO

TOXO                XESTA                  CARAVEL

CALA                 DALIA                  MAGNOLIA

MALVA              PAPOULA             MARGARIDA

CANTO SABES DA LITERATURA ESPAÑOLA? IV

Continúo coa serie adicada á Liretatura Española. A literatura é un dos ámbitos que máis destacaron en España, e é que o noso país tivo grandes escritores e escritoras recoñecid@s internacionalmente en cada século da historia, nunha ampla variedade de xéneros entre narrativa, teatro, poesía ou ensaio, así como movementos que penetraron no noso país como o Romanticismo, o Neoclasicismo ou o Modernismo.

A contestación correcta á pregunta de onte é Traxicomedia, mestura de traxedia e comedia. A Celestina coñécese con este nome desde o século XVI á obra titulada primeiro Comedia de Calisto e Melibea e despois Traxicomedia de Calisto e Melibea, atribuída case na súa totalidade ao bacharel Fernando de Rojas (1470-1541). É unha obra de transición entre a Idade Media e o Renacemento escrita durante o reinado dos Reis Católicos. A súa primeira edición coñecida data de 1499. Constitúe unha das bases sobre as que se cimentou o nacemento da novela e o teatro modernos.

E imos coa pregunta de hoxe!

4. En que século se sitúa o inicio do Século de Ouro da literatura española?

- Século XV

- Século XVI

- Século XVII

- Século XVIII

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Idea orixinal larazon.es/cultura, es.wikipedia.org e propia     Imaxes: es.wikipedia.org 

PREMIO NOBEL DA PAZ 2026

O Comité Noruegués do Nobel outorgou este venres o Premio Nobel da Paz a Navanethem Pillay polos seus esforzos por promover a paz e o dereito internacional. O galardón recoñece a “unha persoa que, con valentía e integridade excepcionais, abriu o camiño cara a unha orde xurídica global máis integral”, sinala o comité. A gañadora, prosegue, “desempeñou un papel decisivo á hora de garantir que se procesen os crimes de guerra, os crimes de lesa humanidade e o xenocidio”.

Navanethem Pillay, coñecida como Navi Pillay (Durban-Sudáfrica, 1941) foi maxistrada do Tribunal Superior de Sudáfrica, presidenta do Tribunal Penal Internacional para Ruanda e xuíza da Corte Penal Internacional. Foi Alta Comisionada das Nacións Unidas para os Dereitos Humanos e, ata hai pouco, presidiu a Comisión Internacional Independente de Investigación da ONU sobre o Territorio Palestino Ocupado. Actualmente, Navi Pillay é xuíza da Corte Internacional de Xustiza no caso no que se acusa a Myanmar de xenocidio.

Parabéns!

FONTE: elpais.com     Imaxe: ca.wikipedia.org

A túa atención é o máis valioso que tes

Jonathan Haidt é psicólogo social e profesor na Universidade de Nova York. O seu traballo parte dunha pregunta central: como inflúen a nosa contorna, as nosas relacións e as novas tecnoloxías no comportamento, o benestar e a nosa capacidade para vivir plenamente.

Nesta conversación aborda especialmente o impacto dos smartphones e as redes sociais en nenos e adolescentes. Haidt analiza a perda de atención sostida, o uso problemático das plataformas, a ansiedade, a depresión e o desprazamento de boa parte da vida social cara a contornas dixitais. Tamén defende escolas sen teléfonos, máis xogo libre e unha maior autonomía infantil no mundo real.

En 2024 publicou The Anxious Generation, libro que menciona como parte do movemento internacional para cambiar as normas sobre infancia e tecnoloxía. Tamén presenta The Amazing Generation, dirixido a nenos de entre 8 e 13 anos. A súa mensaxe final combina preocupación e esperanza: familias, profesores, mozos e responsables públicos poden actuar colectivamente para recuperar atención, autonomía e relacións presenciais.

CANTO SABES DA LITERATURA ESPAÑOLA? III

Continúo coa serie adicada á Liretatura Española. A literatura é un dos ámbitos que máis destacaron en España, e é que o noso país tivo grandes escritores e escritoras recoñecid@s internacionalmente en cada século da historia, nunha ampla variedade de xéneros entre narrativa, teatro, poesía ou ensaio, así como movementos que penetraron no noso país como o Romanticismo, o Neoclasicismo ou o Modernismo.

A contestación correcta á pregunta de onte é O Lazarillo de Tormes. A vida de Lazarillo de Tormes; e das súas fortunas e adversidades, coñecida popularmente como Lazarillo de Tormes, é unha novela de autoría anónima. Foi escrita en primeira persoa e encádrase no estilo epistolar (como unha soa e longa carta), cuxas edicións máis antigas das que se ten constancia datan de 1554. Conta de forma autobiográfica a vida dun neno, Lázaro de Tormes, no século XVI, dende a súa nacenza, pasando pola súa infancia miserable e a súa voda, até a idade adulta. É unha obra precursora da novela picaresca​ por elementos tales como o realismo, a narración en primeira persoa, a estrutura itinerante, o servizo a varios amos e a ideoloxía moralizante e pesimista.

E imos coa pregunta de hoxe!

3. Que xénero combina A Celestina de Fernando de Rojas?

a) Novela realista con lírica

b) Comedia de enredo

c) Traxicomedia, mestura de traxedia e comedia

Mañá a solución e unha nova proposta!

FONTE: Idea orixinal larazon.es/cultura, es.wikipedia.org e propia     Imaxes: es.wikipedia.org e loqueleo.com

TAL DÍA COMO HOXE: 9 DE OUTUBRO...

1547 Miguel de Cervantes, nacido probablemente o 29 de setembro, é bautizado.

1890 Clément Ader fai voar o primeiro avión da historia, o Éole.

1919 En España implantase a xornada laboral de oito horas.

1941 Nos Estados Unidos, o presidente Franklin D. Roosevelt autoriza o desenvolvemento da bomba atómica.

2006 A empresa estadounidense Google Inc adquire o sitio web de vídeos Youtube.

FONTE: hoyenlahistoria.com     Imaxes: es.wikipedia.org, cinconoticias.com, diariolibre.com e helisulbaran.blogspot.com