2023, 2024 e 2025 foron os anos máis cálidos desde que hai rexistros

O informe climático que fai balance de 2025 confirma a tendencia de quecemento que vive a Terra: o ano que acaba de rematar foi o terceiro máis caloroso desde que hai medicións, e quedouse preto dos dous anos máis cálidos rexistrados ata a data: foi só 0,01 graos máis frío que 2023 e 0,13 graos máis frío que 2024, que segue liderando a clasificación dos anos máis caloroso a nivel mundial.

Así, a temperatura media global en 2025 foi de 14,97 graos (o que supón 0,59 graos por encima da media durante o período 1991-2020), tal e como detalla o informe anual publicado polo Centro Europeo de Previsións Meteorolóxicas a Prazo Medio (ECMWF), xestionado polo Servizo de Cambio Climático de Copernicus.

Por meses, xaneiro de 2025 foi o xaneiro máis caloroso rexistrado a nivel mundial, mentres que marzo, abril e maio foron os segundos máis cálidos para esa época do ano. Todos os meses de 2025, excepto febreiro e decembro, foron máis cálidos que o mes equivalente de calquera ano anterior a 2023.

Estímase que a metade da superficie terrestre mundial estivo exposta o ano pasado máis días do habitual a un estrés térmico intenso, que é a principal causa de morte vinculada ao clima, segundo a OMS, e que se define como unha temperatura percibida de 32 graos ou máis.

"As condicións excepcionais de 2025", sinala o informe, "prodúcense nun ano marcado por fenómenos extremos notables en moitas rexións, entre os que se inclúen ondas de calor récord, tormentas severas en Europa, Asia e América do Norte, e incendios forestais en España, Canadá e o sur de California".

Aínda que este traballo non analiza os fenómenos extremos, sinala que as altas temperaturas que se deron en zonas con condicións secas e a miúdo con vento contribuíron á propagación e intensificación de incendios forestais excepcionais nalgunhas partes de Europa (que experimentaron as súas maiores emisións anuais totais por incendios forestais) e de América do Norte. "Estas emisións degradaron significativamente a calidade do aire e tiveron efectos potencialmente nocivos para a saúde humana, pois xeran carbono e contaminantes atmosféricos tóxicos como partículas en suspensión e ozono", reza o informe.

Tal e como detallan os científicos de Copernicus, hai dúas razóns principais que explican por que o últimos tres anos -2023, 2024 e 2025- foron excepcionalmente cálidos. A primeira é a acumulación de gases de efecto invernadoiro na atmosfera, debido ás emisións continuadas e á redución da absorción de dióxido de carbono polos sumidoiros naturais.

En segundo lugar, "as temperaturas da superficie do mar alcanzaron niveis excepcionalmente altos en todo o océano, asociados a un episodio do Neno e a outros factores de variabilidade oceánica, amplificados polo cambio climático". Así, A temperatura global da superficie do mar foi de 20,73 graos, a terceira máis cálida despois de 2024 e 2023.

En 2025 houbo, con todo diferenzas, nas distintas rexións do planeta, do mesmo xeito que en 2023 e 2024. Por exemplo, as temperaturas do aire e da superficie do mar nos trópicos foron máis baixas que en 2023 e 2024. As temperaturas sobre o Atlántico tropical e o océano Índico tamén foron menos extremas que en 2024.

Segundo esta análise, as temperaturas máis altas dos dous anos anteriores víronse parcialmente influídas por un forte episodio do Neno, que adoita provocar un efecto de quecemento sobre as temperaturas globais, que se superpón ao quecemento global a longo prazo causado polo ser humano, mentres que A Nena tende a ter o efecto contrario.

Se se analizan os datos a longo prazo, as temperaturas globais do últimos tres anos (2023-2024 e 2025) superaron en media en máis de 1,5 graos o nivel preindustrial (1850-1900). Esta é a primeira vez que un período de tres anos supera o límite de 1,5 graos, que foi o obxectivo que o Acordo de París asinado en 2015 propúxose conseguir.

"Superar a media de tres anos de 1,5 graos por encima dos niveis preindustriales é un fito que ningún de nós desexaba alcanzar, pero que reforza a importancia do liderado de Europa na vixilancia do clima para informar tanto sobre a mitigación como sobre a adaptación", sinalou nun comunicado Mauro Facchini, xefe de Observación da Terra da Dirección Xeral de Industria de Defensa e Espazo da Comisión Europea.

Para Carlo Buontempo, director do Servizo de Cambio Climático de Copernicus, "o feito de que os últimos 11 anos fosen os máis cálidos xamais rexistrados proporciona unha proba máis da tendencia inequívoca cara a un clima máis cálido".

No que respecta a a evolución das superficies xeadas da Terra, a cobertura combinada de xeo mariño de ambos os polos alcanzou en febreiro de 2025 o seu valor máis baixo desde, polo menos, o inicio das observacións por satélite a finais da década de 1970.

A extensión mensual do xeo mariño no Ártico foi a máis baixa rexistrada para a época do ano en xaneiro, febreiro, marzo e decembro, e a segunda máis baixa en xuño e outubro. Na Antártida, a extensión mensual alcanzou o seu cuarto mínimo anual máis baixo en febreiro e o seu terceiro máximo anual máis baixo en setembro, segundo o informe.

FONTE: Teresa Guerrero/elmundo.es/ciencia