Descubren al 'último titán', el colosal dinosaurio de 27 metros que dominó el sudeste asiático

A día de hoxe, os paleontólogos conseguiron identificar con certeza ao redor de 1.100 especies distintas de dinosauros. Toda unha proeza, desde logo, pero o certo é que esa cifra non reflicte, en absoluto, a realidade. De feito, as estimacións máis rigorosas suxiren que, durante o tempo que dominaron a Terra (máis de 160 millóns de anos), chegaron a existir entre dous e tres veces máis especies de dinosauros das que desenterramos ata o de agora. É dicir, que o rexistro fósil actual apenas nos mostrou a punta do iceberg do que foi un mundo rebosante de vida e de formas insospeitadas. Un mundo que desapareceu para sempre hai 66 millóns de anos tras a caída dun enorme meteorito.

Por iso, non resulta estraño que, día si, día non, anúnciese o descubrimento dalgunha nova especie para a ciencia. Moitas delas corresponden a animais ’menores’ ou de importancia secundaria; fragmentos illados ou de dinosauros de pequena envergadura que, aínda que achegan datos valiosos para completar a árbore evolutiva, non alteran a nosa visión xeral do pasado nin ocupan as portadas dos medios.

Pero ás veces non é así. Ás veces, as antigas rochas entrégannos a auténticos xigantes, bestas enormes que desafian a imaxinación e ábrennos novas fiestras para observar o pasado dun mundo que aínda non era o noso. E estamos, xusto, ante un deses casos excepcionais.

Baixo a dirección do University College de Londres, e en estreita colaboración coa Universidade de Mahasarakham, a Universidade Tecnolóxica de Suranaree e o Museo Sirindhorn en Tailandia, un equipo internacional de investigadores acaba de sacar á luz os restos do maior dinosauro xamais atopado no sueste asiático. Os detalles do achado, que arrincou hai dez anos a beiras dun antigo estanque no nordés de Tailandia, acaban de publicarse en Scientific Reports.

O novo ’rei’ asiático foi bautizado como Nagatitan chaiyaphumensis, onde ’Naga’ fai referencia á mítica serpe acuática do folclore da rexión; ’Titán’ alude aos inmensos xigantes da mitoloxía grega; e ’chaiyaphumensis’ indica que provén da provincia tailandesa de Chaiyaphum. É, ademais, o décimo cuarto dinosauro que recibe un nome formal no país asiático.

A partir da análise da columna vertebral, as costelas, a pelvis e as patas dos fósiles atopados, os expertos puideron reconstruír o aspecto orixinal do animal. E as súas dimensións son realmente espectaculares. Segundo o estudo, en efecto, Nagatitan mediría 27 metros de lonxitude e pesado a asombrosa cifra de 27 toneladas, o peso combinado de nove elefantes asiáticos adultos. E todo iso sostido por unhas patas concibidas como columnas arquitectónicas. De feito, só un dos ósos da súa pata dianteira mide 1,78 metros, a estatura dun home adulto dos nosos días.

O coloso pertencía á familia dos saurópodos, eses inconfundibles comedores de plantas de pescozos interminables e colas de látego, unha liñaxe no que tamén militan auténticas estrelas mediáticas como o Diplodocus ou o Brontosaurus. A nova especie, concretamente, pisou a Terra durante o período Cretácico Inferior, hai entre 100 e 120 millóns de anos.

«O noso dinosauro -explica Thitiwoot Sethapanichsakules, autor principal do estudo- é grande para a maioría dos estándares; probablemente pesaba polo menos 10 toneladas máis que Dippy, o soado Diplodocus (Diplodocus carnegii). Pero segue sendo anano en comparanza con saurópodos como o Patagotitan (60 toneladas) ou o Ruyangosaurus (50 toneladas)».

Con todo, o máis importante deste fósil non é o seu tamaño, senón o momento e o lugar nos que viviu. «Referímonos a Nagatitan como ’o último titán’ de Tailandia -subliña Sethapanichsakul-. Iso é porque foi descuberto na formación rochosa portadora de dinosauros máis novo do país. É pouco probable que as rocas aínda máis novas, depositadas cara ao final da época dos dinosauros, conteñan restos, xa que para entón a rexión convertérase nun mar pouco profundo. Así que este pode ser o último ou máis recente gran saurópodo que atoparemos no sueste asiático».

Tirando do fío xenético e anatómico, sabemos que Nagatitan era un saurópodo somfospondilo. Tal e como sinalan diversos estudos filoxenéticos anteriores, como o traballo de clasificación publicado polo paleontólogo Michael D’Emic en 2012, dentro deste gran grupo o Nagatitan encádrase na subfamilia dos euhelopodidos (Euhelopodidae). Unha peculiar e enigmática estirpe de saurópodos que prosperou hai 120 millóns de anos e que, ata onde os rexistros actuais testemuñan, foi única e endémica de Asia, separada dos seus curmáns americanos e europeos.

Por aquel entón, o hábitat no que vivían estes animais era de árido a semiárido. Pero alí a evolución demostrou o seu enxeño: os saurópodos lograron florecer nestes duros e tórridos ambientes porque a súa anatomía era, no fondo, unha ’máquina’ de aclimatación. Confiaban, de feito, na enorme superficie exposta dos seus longos pescozos e colas para disipar a calor e regular a súa temperatura corporal, actuando como radiadores naturais. Aquela rexión estaba dominada ademais por un sistema de ríos serpenteantes repletos de peixes e quenllas de auga doce, unha contorna onde Nagatitan conviviu con pequenos herbívoros (como iguanodontes e curmáns temperáns do Triceratops), pterosaurios sucando os ceos e temibles depredadores carnívoros, como os espinosaurios.

Alén de engadir un novo dinosauro xigante, o achado serve, segundo os autores, para consolidar unha forma de facer ciencia máis colaborativa (e máis limpa) que ata o de agora. En palabras de Paul Upchurch, do University College de Londres e coautor do traballo, «este descubrimento xorde dunha nova colaboración entre o UCL e colegas en Tailandia. O material foi estudado tanto en Tailandia como no UCL; o escaneo e a impresión 3D significaron que podemos estudar o espécime e recompilar datos sen ter que viaxar (o que é bo para reducir a nosa pegada de carbono)».

«É estupendo -conclúe o investigador- traballar con colegas tailandeses e empezar a obter información sobre o que ocorría no sueste asiático durante o Xurásico e o Cretácico».

FONTE: J. M. Nieves/abc.es/ciencia