Lanzado o telescopio ‘Nancy Grace Roman’

O telescopio espacial Nancy Grace Roman, a nova gran aposta da NASA para entender o universo, despegou con éxito onte, domingo ás 13.26, hora peninsular española, a bordo dun foguete Falcon Heavy de SpaceX desde o Centro Espacial Kennedy, en Florida. Minutos despois do lanzamento, o observatorio separouse do foguete e comezou a súa viaxe ata o seu destino: o punto de Lagrange L2, a 1,5 millóns de quilómetros da Terra, onde permanecerá en órbita durante polo menos cinco anos, ampliables a dez.

Cun espello principal de 2,4 metros (o mesmo tamaño que o do Hubble), a principal virtude de Roman non é ver máis lonxe que os seus predecesores, senón ver moito máis ancho: o seu campo de visión é polo menos cen veces maior que o do Hubble, o que lle permitirá fotografar nunha soa toma o que a este custaríalle cen imaxes distintas. Unha vez operativo, xerará ao redor de 500 terabytes de datos ao ano, máis do que o Hubble reuniu nos seus 35 anos de servizo.

Roman ten por diante dúas grandes tarefas. A primeira é guindar luz sobre dúas dos maiores enigmas da física: a materia escura, que compón o 85% da materia do universo, pero nunca foi observada directamente, e a enerxía escura, a forza responsable de que o universo se expanda cada vez máis rápido. Para iso, o telescopio cartografará máis de mil millóns de galaxias e miles de supernovas, cunha precisión ata dez veces maior que a lograda ata o de agora.

“Quizá haxa un premio Nobel grazas aos datos de Roman, por demostrar algo que explique a materia e a enerxía escuras dunha forma distinta a como pensamos agora”, dixo a española Begoña Vila, enxeñeira de sistemas no Centro Goddard da NASA e corresponsable das operacións do Sensor de Guiado Fino de Roman.

A segunda gran tarefa do novo telescopio é a caza de novos mundos. Roman utilizará tanto o método clásico de tránsito planetario como a técnica de microlente gravitacional, moito menos explotada ata o de agora, coa que se espera identificar ata 100.000 exoplanetas novos, unha cifra que multiplicaría por máis de quince o número de mundos confirmados ata a data.

Con todo, o descubrimento máis importante de Roman, insisten os seus responsables, é o que ninguén pode prever: os mellores achados dun observatorio novo non adoitan ser os que se buscaban. “Non temos nin a menor idea do que imos atopar”, recoñeceu Vanessa Bailey, científica do Jet Propulsion Laboratory (JPL), durante unha rolda de prensa previa ao lanzamento. “Como nunca vimos as partes do universo que imos observar con Roman, todos queremos atopar cousas que non esperamos, ou que non entendemos”, engade Vila.

O telescopio chega ao espazo despois dun proceso de construción e probas de varios anos no Centro Goddard da NASA, en Maryland, que finalizou con nove meses de adianto sobre o calendario previsto. Agora empeza a fase máis delicada: a viaxe ata L2 e a posta a piques dos seus instrumentos, antes de que a comunidade científica internacional poida empezar a explotar os seus datos. Todos os datos de Roman estarán dispoñibles para investigadores e estudantes, sen período de exclusividade por parte da NASA, como si ocorreu noutras ocasións.

FONTE: Patricia Fernández de Lis/elpais.com/ciencia e

Video: