O vómito revela o segredo dos plesiosaurios, os monstros mariños que regurxitaban ás súas vítimas

Representación artística de plesiosaurios alimentándose no fondo mariño / Lente Artemieff

Durante millóns de anos, os plesiosaurios, enormes réptiles mariños con longos pescozos parecidos ao que o imaxinario colectivo imaxina do monstro do Lago Ness, dominaron os mares do Xurásico e o Cretácico. Estes réptiles xigantes que podían medir ata 13 metros foron un dos grupos de réptiles mariños máis exitosos do Mesozoico: viviron durante máis de 140 millóns de anos e os seus fósiles atopáronse en practicamente todos os continentes. Pero aínda quedan moitas pistas para descifrar como vivían e relacionábanse. Agora, un estudo publicado na revista Geological Magazine atopou novas pistas nun lugar curioso: entre os seus vómitos fosilizados.

O traballo identificou no subsolo do mar do Norte, fronte ás costas de Noruega, máis dunha vintena de acumulacións de material regurxitado que, segundo o paleontólogo Dirk Knaust, pertenceron probablemente a plesiosaurios. Os restos conteñen cunchas e outras partes duras de animais mariños que estes réptiles podían inxerir, pero non triturar nin dixerir. E a súa localización ofrece unha pista inesperada: os animais regresarían a zonas próximas á costa para expulsar alí o que non podían aproveitar.

«Na última década realizáronse numerosas investigacións sobre vómito fosilizado, pero a maioría centrouse en vertebrados que se alimentan doutros vertebrados. Esta é a primeira vez que se identifica vómito de plesiosaurio, xunto cos moluscos que contén, e estas criaturas achégannos moitísima información»,sinala Knaust .

Os plesiosaurios eran réptiles mariños que podían alcanzar entre 2 e 13 metros de lonxitude. Aínda que durante moito tempo a súa anatomía alimentou a imaxe de animais de pescozo larguísimo que percorrían os océanos, os científicos saben que existiron diferentes especies con estratexias de alimentación diversas.

No caso dos exemplares estudados por Knaust, as pistas apuntan a que alimentábanse no fondo mariño. Entre o material atopado nas acumulacións aparecen cunchas de bivalvos, tubos calcarios construídos por vermes serpulidos, restos de crinoideos (invertebrados que podían vivir suxeitos ao fondo mediante un talo) e belemnites, os restos duros duns cefalópodos parecidos ás luras.

Imaxe dun núcleo de perforación de area deltaica de 160 millóns de anos de antigüidade que contén un cúmulo de cunchas e restos de plantas, interpretados como vómito de plesiosaurio / Dirk Knaust

Os investigadores cren que os plesiosaurios podían inxerir este tipo de presas, pero que os seus dentes non estaban adaptados para triturar as cunchas e outras estruturas duras. En lugar de permanecer no aparello dixestivo, estes restos iríanse acumulando no estómago ata formar unha masa compacta que o animal terminaba expulsando pola boca. Despois, algunhas delas se fosilizaron grazas a que material sedimentario depositouse encima, o que unido aos mollos que recubrían o vómito, chegase ata os nosos días.

Así, Knaust estudou máis de 20 delas, con tamaños que van desde o dunha noz ata o dun mango. No entanto, os organismos identificados nas acumulacións necesitaban unhas condicións de salinidade relativamente estables, propias do océano aberto. Con todo, os fósiles apareceron no que naquel momento era un delta fluvial, un ambiente no que a chegada continua de auga doce provocaría cambios na salinidade e que, por tanto, non sería adecuado para aqueles animais.

A explicación proposta por Knaust é que os plesiosaurios cazaban en augas mariñas máis profundas e despois desprazábanse cara a zonas costeiras para descansar e desfacerse dos restos indixeribles. «Os plesiosaurios puideron achegarse á costa para descansar ou durmir despois de cazar, e probablemente foi entón cando vomitaron», explica Knaust. «Hoxe vemos algo parecido nas focas de pel e os crocodilos mariños, aínda que eles saen a terra; os plesiosaurios probablemente permanecían mergullados debido ao seu peso e a súa forma».

A hipótese e os achados encaixaban especialmente ben cun grupo concreto: os plesiosaurios criptoclididos, que alcanzaban entre 4 e 8 metros de lonxitude e viviron aproximadamente entre hai 174 e 100,5 millóns de anos, desde o Xurásico Medio ata o Cretácico Inferior.

A importancia do achado non está só en identificar que animal puido producir aqueles fósiles. O vómito permite reconstruír unha parte do comportamento dun animal que normalmente chega ata nós convertido en ósos.

«Investigouse moito sobre o vómito fosilizado durante a última década, pero a maior parte deses traballos centrouse en vertebrados que comen a outros vertebrados», explica Knaust. «Esta é a primeira vez que se identificaron vómitos de plesiosaurio, e tamén as cunchas que conteñen, e estas criaturas cóntannos moitas cousas».

En terra firme, mentres tanto, a paisaxe era moi diferente: dinosauros de dúas patas e grandes herbívoros de pescozo longo percorrían as terras próximas ao delta. Knaust e os seus colaboradores mesmo identificaron fragmentos das súas pegadas nalgúns das testemuñas extraídas do subsolo.

O investigador cre que este comportamento puido repetirse noutras costas do mundo onde viviron estes réptiles. De feito, existe unha conexión xeolóxica interesante: durante o Xurásico, a rexión do mar do Norte onde se recuperaron os fósiles e algúns dos afloramentos da costa xurásica do sur de Inglaterra formaban parte do mesmo mar relativamente estreito.

«O plesiosaurio é un animal fascinante», afirma. «Estes achados súmanse a outros tipos de evidencias que nos axudan a comprender as súas capacidades e o seu comportamento. E isto non é máis que o principio. Aínda podemos aprender moitísimo examinando o que os animais extinguidos expulsaban despois de cear».

FONTE: P. Biosca/abc.es/ciencia