SALMAN AMIN KHAN: ACADEMIA KHAN

 

No frontispicio do edificio que albergaba   Academia fundada por Platón en Atenas, había unha inscrición que alertaba a quen quería acceder ao recinto: “Aquí non entra ninguén que non saiba xeometría”. Máis que unha ameaza, esas palabras supoñían unha declaración de intencións, a constatación de que aquel lugar era un espazo destinado ao saber e que se colocaba o coñecemento no máis alto. Na home da páxina web da Academia Khan (é dicir, na súa frontispicio dixital) tamén hai un lema: “Só tes que saber unha cousa: podes aprender calquera cousa”. Aparentemente, unha e outra frase poderían considerarse antagónicas, pero no fondo o seu significado é o mesmo, trátase de poñer a sabedoría como máximo valor.

Aínda que Salman Amin Khan (Nova Orleans-Luisiana-EE.UU, 1976) non é Platón, os seus títulos universitarios testemuñan que dedicou gran parte do seu tempo para formarse. É licenciado en Matemáticas e Ciencias da Computación polo MIT (Instituto Tecnolóxico de Massachusetts) e Máster en Dirección de Empresas pola universidade de Harvard. Pero do que máis orgulloso sente Khan non é dos seus títulos, senón dos millóns de persoas que conseguirían graduarse nalgunha disciplina académica grazas ás súas clases. E é que o que empezou como un proxecto puramente persoal (un par de vídeos subidos a Internet para axudar a un sobriño nos seus estudos) converteuse de forma case casual nun proxecto global con máis de 700 millóns de reproducións en Youtube e case dous millóns e medio de subscritores na súa canle principal (hai 17 canles da academia). Está claro que en cifras non pode competir co  estomagante “Gagnam  Style” de Psy, nin a aritmética ten o encanto, un tanto estúpido, dun gaatiño ronroneando, pero se se compara coa achega que estes vídeos fan para beneficio da humanidade, non hai cor.

Khan fala con paixón sobre o seu proxecto e co convencemento de que a educación debe ser un dereito humano fundamental e inquebrantable. Por iso na súa web defende que a Academia Khan é “Gratis, para todos e para sempre”. Une así algo que non debería separarse xamais: sentimento e coñecemento. Ou, como el mesmo afirmou nunha conferencia ante un encerado cheo de fórmulas matemáticas: “Se isto non che marabilla, entón é que non tes emocións”.

FONTE: José  L. Álvarez  Cedena/elpais.com

HUMOR REAL "ZASCA!"

Despois da viñeta de onte no xornal Faro de Vigo sobre o Día das Letras Galegas, Davila volve hoxe incidir sobre o noso idioma cun "zasca!" impresionante.

Nunca mellor dito!

A AUGA DO ASTEROIDE ITOKAWA É IGUAL Á DOS OCÉANOS DA TERRA

Asteroide Itokawa (25143) / Imaxe: eso.org

Hollywood deu mala fama aos asteroides. Cando un diríxese contra a Terra só queda esperar que algunha luminaria da NASA evite a orxía de morte e destrución. É probable que os dinosauros testemuñasen a xustiza desta reputación, pero cada vez hai máis probas de que sen estes obxectos non habería vida que destruír na Terra.

As teorías máis aceptadas suxiren que hai 3.900 millóns de anos a Terra sufriu un intenso bombardeo de asteroides ou cometas. Só 400 millóns de anos despois, un suspiro en termos xeolóxicos, apareceron os primeiros seres vivos. Os ingredientes básicos para a vida, en particular grandes cantidades de auga, pero tamén nitróxeno, carbono e outros materiais orgánicos, viaxarían a bordo dun tipo de meteoritos coñecidos como condritas carbonáceas.
 
Para chegar a estas conclusións sobre sucesos tan remotos, os científicos foron acumulando probas repartidas por todo o cosmos, como as similitudes entre a atmosfera do noso planeta e Titán, a afastada lúa de Saturno onde os mares son de metano. Pero para completar a historia sobre esta etapa fundamental da historia da vida terrestre, faltaba información recollida in situ. Esa información obtívose hai xa 14 anos, no asteroide Itokawa (25143), pero levou tempo saber que estaba aí.

A viaxe de exploración, que como moitos proxectos deste tipo é unha máquina do tempo, comezou en 2003 cando a axencia espacial xaponesa (JAXA) lanzou a sonda  Hayabusa, unha misión que rozou o desastre en varias ocasións. Chegou a Itokawa en 2005 e pousouse na súa superficie en dúas ocasións para tomar mostras do seu chan. Despois, volveu despegar para retornar á Terra coa súa valiosa carga.

No seu momento, o po recolleito por Hayabusa permitiu confirmar que Itokawa era un asteroide de tipo S, a principal fonte dos meteoritos que chegan con maior frecuencia á Terra. Agora, nun estudo publicado recentemente na revista Science Advances, Ziliang Jin e Maitrayee Bose, dous investigadores da Universidade Estatal de Arizona (EE  UU), utilizaron unhas poucas partículas das recollidas por Hayabusa para concluír que Itokawa e os asteroides da súa categoría conteñen grandes cantidades de auga. Segundo eles, a metade da auga dos océanos da Terra chegou neste tipo de obxectos celestes hai miles de millóns de anos.

A misión de Hayabusa pretendía analizar o asteroide porque se cre que estes obxectos son restos soltos que quedaron da formación do sistema solar. Dalgunha maneira, son fósiles daquel tempo primixenio e poden axudar a entender como era a nosa contorna fai miles de millóns de anos. A pesar do seu aspecto de rocha desértica, a información extraída da súa superficie indica que conteñen máis auga que a habitual para os corpos que orbitan na parte interior do noso sistema planetario.

A tarefa de Jin e Bose requiriu unha precisión extrema. JAXA só proporcionoulles cinco mostras diminutas, dun tamaño menor que a metade dun cabelo humano. Para analizalas, empregaron un tipo de espectrómetro de masas nanométrico que permite analizar a composición de grans minúsculos de mineral con moita sensibilidade. Nun comunicado da súa institución, Jin afirmaba que aínda que as mostras recolléronse da superficie, non sabemos onde se atopaban no obxecto orixinal [Itokawa desprendeuse dun asteroide de maior tamaño], pero nosa mellor estimación é que estaba enterrado a 100 metros de profundidade. Agora, o asteroide, que orbita entre a Terra e Marte dando unha volta ao Sol cada 18 meses, ten un diámetro de algo máis de 300 metros e unha lonxitude de 500.

A presenza de auga no sistema solar foise confirmando con observacións a través de telescopios e coa recollida de mostras por parte de sondas nos últimos anos. A Lúa ou Marte albergan grandes cantidades de auga, principalmente en forma de xeo, pero tamén líquida. A primeira vez que se atopou auga nun asteroide foi en 2010, cando un equipo de investigadores empregando o Telescopio Infravermello da NASA en Hawai identificou sinais de xeo e material orgánico. En decembro do ano pasado, a misión  OSIRIS-REx achou minerais hidratados no asteroide Bennu e o consenso científico indica que a auga é común neste tipo de obxectos.

O máis rechamante da auga atopada en Itokawa é que a súa marca isotópica é idéntica á da Terra, un indicio máis de que os nosos océanos puideron nutrirse do bombardeo de asteroides ricos no líquido esencial para a vida.

FONTE: Daniel Mediavilla/elpaís.com/ciencia

SOLUCIÓN CRUCIGRAMA ESPECIAL LETRAS GALEGAS

VERTICAIS: 1. Curros (Manuel Curros Enríquez)  2. Pondal (Eduardo Pondal) 3. Novoneyra (Uxio Novoneyra) 5. Cabanillas (Ramón Cabanillas) 7. Cuevillas (Ramón Cuevillas) 8. Murguía (Manuel Murguía)  9. Castelao (Daniel Rodríguez Castelao) 10. Dieste (Rafael Dieste)

HORIZONTAIS: 4. Pedrayo (Ramón Otero Pedrayo) 6. Rosalía (Rosalía de Castro) 9. Cunqueiro (Álvaro Cunqueiro) 11. Pimentel (Luis Pimentel) 12. Risco (Vicente Risco) 13. Fole (Ánxel Fole)

HUMOR: LETRAS GALEGAS 2019

 

Dende hai anos, Luis Davila (Davila), ise xenial humorista gráfico do xornal Faro de Vigo, elabora unha vineta adicada o día de hoxe: O Día das Letras galegas. Esta é a viñeta diste ano.

No deixemos de lado o noso idioma!

CRUCIGRAMA ESPECIAL LETRAS GALEGAS

VERTICAIS: 1. Naceu en Celanova e escribíu A Vixe do Cristal   2. Coñecido como "o bardo de Bergantiños"  3. Adicoulle un libro de poemas á súa zona natal: Elexías do Courel  5. O "poeta da raza" que escribiu Vento mareiro en 1915  7. Naceu en Ourense en 1886 e é considerado o primeiro sistematizador da prehistoria galega  8. Casou con Rosalía de Castro  9. Naceu en Rianxo e símbolo do nacionalismo galego  10. Naceu no mesmo lugar que Castelao e a autor de: Dos arquivos do trasno. Contos do monte e do mar

HORIZONTAIS: 4. Escribíu o conto O mesón dos ermos  6. Autora de Cantares Gallegos  11. O resto do seu nome era Luis Benigno Vázquez Fernández, nacendo en Lugo en 1895  12. Autor da novela O porco de pé  13. Escribiu Á luns do candil. Contos a carón do lume

DÍA DAS LETRAS GALEGAS 2019

 

Hoxe celebramos o DÍA DAS LETRAS GALEGAS, e niste ano, 2019, adicaselle a ANTÓN FRAGUAS.

Membro das Irmandades da Fala e do Seminario de Estudos Galegos (SEG) na mocidade, historiador, etnógrafo, director e presidente do Museo do Pobo Galego, profesor depurado polo franquismo e querido polo alumnado, narrador oral excepcional e intelectual cunha popularidade pouco común, Antonio Fraguas Fraguas (Loureiro, Cotobade, 1905 – Santiago de Compostela, 1999) dedicou a vida ao estudo da cultura e do territorio galegos desde distintos eidos, con especial atención e mestría á antropoloxía. Cos seus traballos e conferencias contribuíu ademais a defender o galego como lingua de expresión válida para calquera coñecemento, unha idea cuxa reivindicación segue a ser necesaria.

Para coñecer amplamente a súa biografía e obra, preme AQUÍ.

Eu traballei sempre por e para Galicia. Unhas veces acertei, outras non; pero en todo canto levo feito puxen sempre toda a miña ilusión, todo o pouco que sei, sen esperar nunca nada a cambio. A miña modesta obra non é máis que un pequeniño gran de area no montón que foron facendo todos aqueles que, de moi distintas maneiras e cadaquén ó seu xeito, traballaron ó longo dos anos, traballan agora e seguirán traballando arreo no futuro, sempre desinteresadamente, non máis que polo ben de Galicia. Por amor á nosa Terra.                                  

Antonio Fraguas Fraguas

FONTE: academia.gal

A CURIOSA RELACIÓN ENTRE AS MATEMÁTICAS E "XOGO DE TRONOS"

 

É un dos maiores divulgadores de matemáticas do mundo. Keith Devlin asegura que as matemáticas do século  XXI baséanse na creatividade: “A maioría da xente segue pensando que as matemáticas son só fórmulas e cálculos, pero iso agora fano as máquinas”. E engade: “A mente humana non debe aspirar a converterse nunha calculadora”. Para  Devlin, o problema é que se segue ensinando só a parte aburrida. Pero non se explica aos alumnos como son as matemáticas apaixonantes, aquelas que se basean na análise e a creatividade: “É como cociñar. Se te limitas a seguir unha receita paso a paso, como nunha fórmula, nunca chegas a gozar da parte divertida da cociña, na que podes experimentar”. Keith Devlin é autor de máis dunha trintena de libros de divulgación. Este matemático e profesor, é ademais o cofundador e director do ‘Instituto de Investigación Avanzada de Ciencias humanas e tecnoloxías’ da Universidade de  Stanford. A súa investigación céntrase no uso de diferentes medios para ensinar matemáticas ao público xeral. Tamén é o creador da rede de investigación ‘Stanford mediaX’ e da compañía ‘BrainQuake’, que crea videoxogos para facilitar a aprendizaxe das matemáticas.