Unha vista ampliada da ’Avelaíña’ e a súa astrosfera / raios X: NASA/John Hopkins Univ./C.Lisse et ao.; infravermellos: NASA/ESA/STIS; procesamento: NASA
Nunha estrela situada a apenas uns 117 anos luz da Terra, os astrónomos lograron observar por primeira vez a “burbulla” protectora de gas quente que rodea a unha estrela similar ao Sol, un fenómeno coñecido como astrosfera. Na nosa propia veciñanza cósmica existe algo parecido: a heliosfera, unha enorme envoltura creada polo vento solar (unha corrente constante de partículas cargadas que flúe desde o Sol) e que actúa como escudo fronte á radiación do espazo interestelar.
Onde termina esa burbulla protectora comeza realmente o espazo interestelar. Agora, grazas a novas observacións, os científicos atoparon unha versión equivalente ao redor doutra estrela.
A protagonista deste descubrimento é HD 61005, unha estrela nova con masa e temperatura similares ás do Sol, pero con apenas 100 millóns de anos de idade, comparados cos 4.600 millóns de anos da nosa estrela. Esta diferenza de idade converte a HD 61005 nunha especie de máquina do tempo astronómica, unha oportunidade única para observar como puido comportarse o Sol durante a súa turbulenta infancia.
O achado foi posible grazas ao Observatorio de raios X Chandra da NASA, cuxos datos se combinaron con observacións ópticas e infravermellas procedentes do Telescopio Espacial Hubble e do Observatorio Interamericano de Cerro Tololo en Chile. A fusión destas observacións permitiu crear unha imaxe espectacular: no centro brilla un núcleo branco de raios X rodeado por un resplandor púrpura que marca a fronteira da astrosfera.
Un dos trazos máis curiosos do sistema é a súa peculiar forma. HD 61005 posúe unha longa cola de po con aparencia de ás, formada por restos do material que quedou tras o nacemento da estrela. Esa estrutura fixo que os astrónomos alcumen ao sistema “The Moth” (A Avelaíña), xa que a súa silueta lembra ao insecto cando se observa en lonxitudes de onda infravermellas.
Pero o que realmente fascina aos científicos é a forza do vento estelar que emana desta nova estrela. As estimacións indican que estas correntes de partículas viaxan tres veces máis rápido e son ata 25 veces máis densas que o vento solar actual. Este fluxo intensificado empuxa o gas circundante e xera a enorme burbulla que Chandra logrou detectar en raios X. Esa interacción constante entre vento estelar e material interestelar crea un laboratorio natural para estudar a evolución dos sistemas planetarios.
Explorar este tipo de estruturas tamén axuda a entender algo fundamental: como o Sol protexe á Terra. A heliosfera actúa como un escudo fronte a partículas enerxéticas procedentes do espazo profundo. Sen esa barreira magnética, a radiación cósmica que alcanzaría o noso planeta sería moito maior. A NASA explica que esta burbulla esténdese moito máis alá dos planetas exteriores e define o límite real do sistema solar.
Os investigadores sospeitan ademais que o novo Sol puido atravesar rexións do espazo moito máis densas en gas e po que a actual, o que alteraría o tamaño da súa propia burbulla protectora. De feito, se HD 61005 estivese na posición do Sol, o seu astrosfera podería ser ata dez veces máis grande que a nosa heliosfera actual.
A captura desta primeira astrosfera ao redor dunha estrela similar ao Sol é o resultado de décadas de procura. Desde os anos noventa, os astrónomos tentaron observar directamente estas burbullas, pero normalmente resultaban invisibles desde a nosa perspectiva. Neste caso, a clave foi que o potente vento estelar chocou contra unha rexión especialmente densa do medio interestelar, xerando raios X detectables por Chandra.
Máis aló da espectacular imaxe, o descubrimento ofrece algo aínda máis valioso: unha xanela ao pasado do propio sistema solar. Contemplar esta moza estrela soprando a súa burbulla na galaxia é, en certo xeito, mirar unha versión primitiva do noso Sol.
FONTE: Sergio Parra/nationalgeographic.com.es
