COMUNICADOS

HANTAVIRUS

Os hantavirus son unha familia de virus que poden causar enfermidades graves e a morte.

Propáganse principalmente a través de roedores. A probabilidade de contaxio interpersoal é moi pouco probable, só en casos de contacto moi estreito e directo cun caso sintomático.

Estes virus causan enfermidades como a síndrome pulmonar por hantavirus (HPS) e a febre hemorráxica con síndrome renal (HFRS).

Transmisión: Os hantavirus poden infectar a persoas en todo o mundo e causarlles enfermidade grave. As persoas contraen hantavirus xeralmente por inhalación: ocorre cando respiramos en lugares abertos ou pechados (galpóns, hortas, pasteiros) onde as feces ou a urina dos roedores infectados desprenderon o virus contaminando o ambiente. Por contacto directo: Ao tocar roedores vivos ou mortos infectados, ou as feces ou a urina destes roedores. Os hantavirus tamén se poden propagar a través da mordedura ou o rasguño dun roedor, pero isto é raro.

Aínda que a transmisión de hantavirus nas Américas é predominantemente zoonótica, vinculada o contacto con roedores reservorio e os seus excretas, a Rexión conta con antecedentes onde se suxire a transmisión persoa a persoa, principalmente asociados ao virus Andes, endémico no Cono Sur. Estes eventos, descritos en brotes previos en Arxentina (1996, 2018) e Chile (1997, 2004, 2014), ocorreron en contextos de exposición estreita e prolongada, xeralmente en contornas domiciliarias ou durante o período prodrómico do caso índice.

En 2025 e ata a semana epidemiolóxica (SE) 47, oito países da Rexión das Américas, principalmente do Cono sur1 notificaron casos confirmados de síndrome pulmonar por hantavirus (SPH), cun total agregado de 229 casos e 59 defuncións, o que corresponde a unha taxa de letalidade rexional de 25,7%. Os países que reportaron casos durante o 2025 son: Arxentina, Brasil, Bolivia (o Estado Plurinacional de), Chile, os Estados Unidos de América, Panamá, Paraguai e Uruguai

En Europa están presentes os hantavirus Puumala e Dobrava, transmitidos por exposición a secrecións e excreciones de roedores (inhalación), que produce a chamada "nefropatía epidémica", e endémicos en zonas boscosas do Centro, Leste e Norte de Europa. Non se describiu transmisión de persoa a persoa nin a través de vector para estes hantavirus.

Período de incubación: Sen síntomas, polo xeral é de 1 a 3 semanas, cun rango de 3 a 45 días. É importante sinalar que existen casos de persoas infectadas con Hantavirus que cursan con infeccións asintomáticas, é dicir, sen producir a enfermidade ou con cadros leves.

Sintomatoloxía: No caso de síndrome pulmonar por hantavirus os síntomas parécense a un estado gripal: febre, dores musculares, calafríos, cefaleas (dores de cabeza) náuseas, vómitos, e ás veces dor abdominal e diarrea. Despois dalgúns días pode haber dificultade respiratoria que pode agravarse producindo o que se coñece como «síndrome cardiopulmonar por hantavirus», que aínda que é pouco frecuente pode levar á morte se non ser tratado a tempo.

Tratamento: Non existe tratamento específico. Aqueles pacientes con síndrome cardiopulmonar por hantavirus deben ser asistidos en establecementos hospitalarios, de preferencia con unidades de terapia intensiva que conten con asistencia respiratoria mecánica.

Prevención:

- Manter o establecemento limpo para evitar a presenza de roedores, eliminando os elementos en desuso que poidan servir para a nidación destes.

- Ter especial coidado na posta en marcha de ventiladores e de aparellos de aire acondicionado cuxos filtros ou condutos poidan ter contacto con pos contaminados, roedores ou excretas destes.

- Enterrar o lixo diariamente en lugares afastados do establecemento e cubertas coa o menos trinta centímetros de terra, no caso de que non se conte con recolección domiciliaria.

- Ventilar os ambientes antes de entrar, se se sospeita actividade de roedores.

- Elimine todo tipo de obxecto que pode servir como sitio para aniñar roedores.

FONTE: sanidad.gob.es      Imaxes: es.wikipedia.org e elespañol.com

Un ensaio antes da grande eclipse: a coincidencia astronómica que anticipa en Galicia o evento do ano

Unha coincidencia astronómica coñecida como o "día xemelgo da eclipse" permite facer un ensaio o 30 de abril baseado na inclinación da Terra / @trioeclipses vía X

O 12 de agosto, Galicia mergullarase na escuridade arredor das 20:30 horas debido á banda de totalidade da eclipse total de Sol que poderá verse dende a comunidade. Trátase dunha experiencia que, sen moverse do lugar de residencia, adoita pasar unha vez cada tres séculos. Por iso, é un acontecemento que convén planificar con antelación, xa que un edificio ou mesmo unhas árbores poden arruinar a observación. Neste contexto, unha coincidencia astronómica coñecida como o “día xemelgo da eclipse” permitirá facer un ensaio previo o 30 de abril grazas á inclinación da Terra.

Dende o perfil de @trioeclipses na rede social X, que informa sobre os fenómenos astronómicos previstos en Galicia nos próximos anos, explican que, debido á simetría da órbita terrestre, o Sol describe exactamente o mesmo arco no ceo en dúas datas distintas do ano que se atopan á mesma distacia do solsticio. Eses días serán o 30 abril e o 12 de agosto. Así, arredor das 20:25 horas, o astro ocupará unha posición moi similar á que terá o día da eclipse, coa mesma altura e seguindo o mesmo percorrido.

O fenómeno astronómico producirase moi preto do horizonte, algo pouco habitual nas eclipses totais. O Sol estará apenas a uns poucos graos de altura cando chegue a totalidade, polo que calquera obstáculo podería estragar a observación. Por iso, este “día xemelgo da eclipse” convértese nunha ferramenta útil para planificar onde velo. Se non é posible facer a proba este mércores, tamén se obterán datos moi semellantes dous días antes (o 28 de abril) ou dous días despois (2 de maio). Se o Sol é visible dende o lugar escollido, haberá vía libre; senón, talvez sexa o momento de buscar un plan B.

O Colexio Oficial de Ópticos Optometristas de Galicia considera o 30 de abril un momento ideal para probar as lentes de eclipse, fundamentais para visualizar correctamente e con seguridade o fenómeno de agosto. Con todo, non fan falta nin telescopios nin instrumentos complexos: abonda con estar presente.

FONTE: Andrea Veiga/gciencia.com

FELIZ ANO 2026

Oxalá este ano Novo abra novas portas, achéguevos persoas valiosas e impúlsevos cara a todo o que desexedes lograr.

Unha aperta!

VICTOR

BO NADAL

Que gocedes da maxia do Nadal xunto aos vosos seres queridos.

Unha aperta!

VICTOR

COMEZA O INVERNO 2025-2026

Hoxe, 21 de decembro, ás 16 horas 3 minutos hora oficial peninsular segundo cálculos do Observatorio Astronómico Nacional (Instituto Xeográfico Nacional - Ministerio de Transportes, Movilidad e Axenda Urbana) comezará o inverno. Esta estación durará aproximadamente 88 días e 23 horas, e terminará o 20 de marzo de 2026 co comezo da primavera.

Hoxe, a esa hora, é xusto cando o Sol marcará o seu punto máis baixo da súa propia traxectoria no ceo. Tamén teremos a noite máis longa do ano (solsticio de inverno) e día máis curto.

Veremos que tempo nos deparará, aínda que sempre frío!

A GUARDA BRILLA CON LUZ PROPIA: VOTA

A Guarda brilla con luz propia! O noso municipio foi elixido para representar a Galicia na recoñecida campaña nacional de Ferrero Rocher “Xuntos Brillamos Máis”, que cada ano selecciona unha localidade de cada comunidade autónoma para competir polo aceso da súa famosa iluminación do Nadal en tons dourados.

En total, dezasete municipios de toda España participan nesta edición, un por cada comunidade autónoma, nunha iniciativa que busca premiar o espírito comunitario, a beleza e o encanto das localidades.

A campaña convida a todos os cidadáns a participar activamente votando polo seu municipio favorito. Nesta primeira fase, as votacións estarán abertas desde o 3 ata o 23 de novembro. 

Apoia ao teu pobo: A GUARDA! Para votal preme AQUÍ.

CAMBIO DE HORA: HORARIO DE INVERNO 25/26

Cada ano, coma se dun ritual silencioso tratásese, millóns de persoas en España moven as agullas do reloxo. Algúns apenas o notan, outros o senten coma se o seu mundo dese un pequeno xiro. Falamos do cambio de hora, unha práctica que, aínda que aparentemente sinxela, segue xerando dúbidas, debates e máis dun bocexo de máis nos días posteriores.

Neste 2025, o esperado (ou temido) cambio ao horario de inverno producirase na madrugada de hoxe, sábado 25 ao domingo 26 de outubro. Ás 03:00 horas, os reloxos deberán atrasarse unha hora, marcando de novo as 02:00. En termos prácticos, esta noite dórmese unha hora máis. Pero o que para moitos é unha pequena vitoria contra o insomnio, para outros pode supoñer un pequeno desaxuste físico e mental.

E é que este cambio, aínda que pareza trivial, afecta directamente ao noso reloxo biolóxico, o noso ritmo circadiano e a nosa rutina diaria. Se non se xestiona adecuadamente, pode ter consecuencias máis notables do que imaxinamos.

O axuste horario non é un capricho moderno. A súa orixe remóntase a ideas tan antigas como as de Benjamin Franklin, quen xa no século XVIII suxería madrugar máis para aforrar candeas. Pero foi no século XX, e especialmente tras a crise enerxética dos anos 70, cando esta medida institucionalizouse coa escusa do aforro enerxético.

Desde entón, dúas veces ao ano (unha en marzo para adoptar o horario de verán, e outra en outubro para regresar ao de inverno) os reloxos españois sincronízanse cunha decisión que cruzou fronteiras, debates científicos e cambios de Goberno.

Con todo, a eficacia real do cambio de hora está máis cuestionada que nunca. Algúns estudos demostraron que o aforro enerxético é, no mellor dos casos, simbólico. E aínda que nos anos 70 esta medida tiña sentido para optimizar o consumo de luz, hoxe as tecnoloxías LED, os horarios laborais estendidos e o teletraballo cambiaron o panorama por completo.

A resposta é máis política que científica. Aínda que a Comisión Europea propuxo en 2018 eliminar o cambio de hora e permitir que cada país elixise se manter o horario de verán ou o de inverno de forma permanente, os Estados membros non lograron poñerse de acordo. En España, creouse unha comisión de expertos que, tras estudar o asunto, concluíu que aínda non había suficiente consenso para tomar unha decisión definitiva.

Por iso, polo menos ata o ano 2026, seguiremos virando as agullas do reloxo dúas veces ao ano.

FONTE: Christian Pérez/muyinteresante.com    Imaxes: Istock/Christian Pérez e rtve.es

Os récords de lonxevidade do reino animal (IV)

Continúo coa serie adicada aos numerosos exemplos de lonxevidade extrema no reino animal existen numerosos exemplos. O estudo destes casos achega á comunidade científica novos instrumentos para estudar como reverter o aparentemente inexpugnable proceso de envellecemento.

Se onte falamos da esponxa barril, hoxe tócalle á quenlla de Groenlandia.

Quenlla de Groenlandia en augas profundas / fundacionaquae.org

4. Quenlla de Groenlandia 

A quenlla de Groenlandia non vive miles de anos, pero os seus preto de 400 anos de esperanza de vida convérteno no vertebrado máis lonxevo do mundo. Os científicos cren que o feito de vivir en augas tan frías do Atlántico Norte e o Ártico é precisamente o que lles axuda a retardar os procesos metabólicos e a actividade bioquímica, o que redunda na súa esperanza de vida. 

Igual que ocorre coas esponxas de cristal, a clave da lonxevidade destas criaturas ten que ver co feito de ter un metabolismo extraordinariamente lento, unha habilidade que ten unha finalidade práctica: o aforro de enerxía, algo moi útil en contornas extremadamente frías.

Os investigadores cren que vivir en augas tan frías dos océanos Atlántico Norte e Ártico probablemente axuda a estas quenllas para retardar os procesos metabólicos e a actividade bioquímica, o que se traduce nun aumento da esperanza de vida. Aínda que iso ten unha clara desvantaxe desde o punto de vista reprodutivo, pois se cre que as femias desta especie non son capaces de reproducirse ata os 156 anos de idade. Demasiado tarde para os machos. 

FONTE: Sergi Alcalde/ nationalgeographic.com.es     Imaxe: Shutterstock

Continuará...