COMUNICADOS

LETRAS GALEGAS 2027

O pleno da Real Academia Galega, nunha votación por unaminade, elexiu como figura homenaxeada para o Día das Letras Galegas 2027 a Xosé Santiago Neira Vilas.

Nado en Gres (Vila de Cruces-Pontevedra) o 3 de novembro de 1928 e finado no mesmo lugar o 27 de novembro de 2015, foi un xornalista, recoñecido e premiado escritor galego en lingua galega e lingua castelá e dinamizador cultural, emigrante na Arxentina e Cuba, membro da Real Academia Galega, Medalla Castelao e Medalla de Ouro de Galicia, autor dunha ampla obra narrativa, na que destaca Memorias dun neno labrego (1961), o libro máis editado da historia da literatura galega. Cultivou tamén o ensaio, a poesía e a literatura infantil. A súa obra, tanto por calidade como por cantidade, converteuno nun clásico das letras de Galicia.

Teremos todo un ano para afondar na súa vida e na súa obra!

ECLIPSE SOLAR DO 12 DE AGOSTO 2026: GALICIA: CONCELLO A CONCELLO

O ceo de Galicia converterase no escenario dun dos fenómenos astronómicos máis espectaculares e esperados das últimas décadas. Unha eclipse solar total cruzará a comunidade autónoma en diagonal, ofrecendo a miles de galegos a oportunidade única de vivir a experiencia da totalidade, o momento exacto no que a Lúa cobre por completo o disco solar e o día convértese brevemente en noite. Este acontecemento espertou unha enorme expectación tanto entre a comunidade científica como entre os afeccionados á astronomía, que xa preparan os seus dispositivos de observación.

Mapa do percorrido da eclipse total de Sol que atravesará España o 12 de agosto de 2026, coa franxa de totalidade visible na metade norte peninsular e Baleares /  Observatorio Astronómico Nacional/Ministerio de Transportes.

A franxa de escuridade máxima non afectará a todo o territorio galego por igual, xa que dividirá a rexión de forma moi marcada. Mentres que a metade nororiental terá o privilexio de presenciar a eclipse en todo o seu esplendor, os municipios situados no suroeste, incluíndo as Rías Baixas e as principais áreas urbanas das provincias de Pontevedra e o sur de Ourense, terán que conformarse cunha observación parcial. Esta delimitación xeográfica levou a moitos cazadores de eclipses a planificar desprazamentos cara ao norte para non perderse o ansiado minuto de ouro.

Para garantir unha observación segura e espremer ao máximo a experiencia, as autoridades e expertos recomendan buscar puntos elevados e despexados de contaminación lumínica ou árbores. Ademais, lembran a obrigatoriedade de empregar lentes de protección homologadas con filtros específicos durante todas as fases previas e posteriores á totalidade, xa que mirar directamente o sol pode causar danos oculares irreversibles. Se queres saber se o teu municipio se atopa entre os afortunados, a continuación detallámosche a lista definitiva dos concellos galegos situados dentro da franxa de totalidade.

Concellos da provincia da Coruña: Abegondo, A Coruña, Aranga, Ares, Arteixo, Arzúa, As Pontes de García Rodríguez, As Somozas, Bergondo, Betanzos, Cabana de Bergantiños, Cabanas, Cambre, Capela, Carballo, Cariño, Carral, Cedeira, Cerdido, Coirós, Coristanco, Culleredo, Curtis, Dumbría, Fene, Ferrol, Frades, Laxe, Mañón, Malpica de Bergantiños, Mazaricos, Melide, Mesía, #Moeche, Monfero, Mugardos, Narón, Neda, Oleiros, Oroso, O Pino, Oza-Cesuras, Pontedeume, Ponteceso, Sabón (Arteixo), Sada, San Sadurniño, Santa Comba, Santiso, Sobrado, Toques, Tordoia, Touro, Trazo, Val do Dubra, Valdoviño, Vimianzo e Zas.

Concellos da provincia de Lugo: Abadín, Alfoz, Antas de Ulla, A Fonsagrada, A Pontenova, As Nogais, Baleira, Baralla, Barreiros, Becerreá, Begonte, Bóveda, Burela, Carballedo, Castro de Rei, Cervantes, Cervo, Chantada, Cospeito, Folgoso do Courel, Foz, Friol, Guitiriz, Guntín, Láncara, Lourenzá, Lugo, Meira, Monforte de Lemos, Monterroso, Mondoñedo, Muras, Navia de Suarna, Negueira de Muñiz, O Corgo, Ou Courel, O Saviñao, O Valadouro, Ourol, Outeiro de Rei, Palas de Rei, Pantón, Paradela, Pastoriza, Pedrafita do Cebreiro, Pol, Portomarín, Quiroga, Rábade, Ribadeo, Ribas de Sil, Ribeira de Piquín, Riotorto, Samos, Sarria, Sober, Trabada, Triacastela, Vilalba, Viveiro, Xermade e Xove.

Concellos da provincia de Ourense: A Rúa, A Veiga, Carballeda de Valdeorras, Chandrexa de Queixa, Larouco, Manzaneda, O Barco de Valdeorras, O Bolo, Petín, Rubiá, Trives, Viana do Bolo, Vilamartín de Valdeorras e Vilariño de Conso.

Concellos da provincia de Pontevedra: Agolada, Rodeiro e Vila de Cruces.

FONTE: abc.es/ciencia    Imaxes: elpaisaguilar.es e eldiario.es

O mosquito tigre chega ao norte de Galicia, co seu avistamento na cidade da Coruña

O mosquito tigre pode transmitir enfermidades como a causada polo virus do Nilo Occidental 

O mosquito tigre (Aedes albopictus) chegou ao concello da Coruña, o que o converte no primeiro municipio do norte de Galicia en rexistrar a presenza deste insecto, segundo informa a Xunta. A Coruña súmase así a Moaña, Vigo, Cangas, Redondela, Vilaboa, O Porriño, Tui, Mos, Bueu, Ponteareas, Poio e Salvaterra de Miño, todos eles na provincia de Pontevedra.

O Goberno galego informa de que continúa reforzando a Rede Galega de Vixilancia de Vectores (ReGaViVec), da que neste ano forman parte 31 municipios, co obxectivo de identificar os principais organismos transmisores de enfermidades. Dos 64 municipios invitados a participar na rede durante o 2026, confirmaron a súa adhesión os seguintes: A Coruña, Betanzos, Carballo, Noia, Ordes, Santiago de Compostela, Vimianzo, Monforte de Lemos, Baiona, Bueu, A Guarda, Moaña, Mos, As Neves, Pazos de Borbén, Poio, Ponteareas, Pontevedra, O Rosal, Salceda de Caselas, Salvaterra de Miño, Sanxenxo, Soutomaior, Tomiño, Vigo e Vilagarcía de Arousa. Recentemente sumáronse os de Allariz, O Carballiño, Castrelo de Miño, Ourense e Rairiz de Veiga.

Na actualidade, en Galicia están presentes especies de mosquitos capaces de transmitir enfermidades como a causada polo virus do Nilo Occidental (mosquitos do xénero Culex) ou o dengue, chikungunya e zika (mosquito tigre, Aedes albopictus). Aínda que estas especies de mosquitos non están a transmitir estas enfermidades na comunidade por non estar infectados polos microorganismos causantes, a súa vixilancia resulta fundamental para detectar de forma temperá calquera cambio na situación epidemiolóxica.

Co obxectivo de avaliar a evolución da situación e coordinar as actuacións de seguimento e control, o próximo 9 de xullo reunirase o Comité Interdepartamental do Mosquito Tigre, no que participan os concellos con presenza confirmada deste vector, as áreas sanitarias implicadas e representantes dos distintos organismos colaboradores.

FONTE: lavozdegalicia.es

CHEGOU O VERÁN 2026

Hoxe, 21 de xuño, ás 9:24 horas (hora peninsular española) producirase o cambio de estación, que marcará tamén a chegada do solsticio de verán, coincidindo co punto que marca o inicio astronómico da estación e que abre a porta ao período con máis horas de luz de todo o ano.

O comezo do verán está ligado directamente á posición da Terra na súa órbita. Nese momento, o eixo terrestre alcanza a súa máxima inclinación cara ao Sol no hemisferio norte, o que provoca que o astro alcance a súa maior altura sobre o horizonte ao mediodía.

Como consecuencia, rexístrase o día máis longo do ano. Durante varios días, a altura do Sol apenas varía, o que explica o termo solsticio, que significa Sol quieto. Este fenómeno marca, ao mesmo tempo, o inicio do inverno no hemisferio sur.

O verán prolongarase durante aproximadamente 93 días e 16 horas, ata o 23 de setembro, cando o equinoccio dará paso ao outono.

Trátase da estación máis longa do ano, un feito que ten a súa explicación na forma elíptica da órbita terrestre. Durante estes meses, a Terra atópase máis afastada do Sol e desprázase lixeiramente máis amodo.

Bo verán a tod@s!

CALENDARIO ESCOLAR CURSO 20206/2027

O pasado luns, 15 de xuño, publicouse no DOGA o calendario escolar para o curso 2026/2027. Estes son os apartados máis importantes:

Calendario das actividades lectivas:

As actividades lectivas nas ensinanzas de educación infantil, educación primaria, educación secundaria obrigatoria, bacharelato, primeiros cursos de ciclos formativos de grao básico, de grao medio e de grao superior da formación profesional, nos cursos de especialización e nas ensinanzas de réxime especial realizaranse desde o día 9 de setembro de 2026 ata o 21 de xuño de 2027, ambos incluídos.

Nos segundos cursos dos ciclos formativos de grao básico, grao medio e grao superior da formación profesional, as actividades lectivas realizaranse desde o día 9 de setembro de 2026 ata o 15 de xuño de 2027, ambos incluídos.

No segundo curso de bacharelato a impartición efectiva das clases rematará de acordo coas datas previstas da proba de acceso á universidade (en diante, PAU).

Vacacións escolares:

Os períodos de vacacións escolares no curso académico 2026/27 serán os seguintes:

– Desde o día 22 de decembro de 2026 ata o día 7 de xaneiro de 2027, ambos incluídos.

– Os días 8, 9 e 10 de febreiro de 2027.

– Do día 22 ao 29 de marzo de 2027, ambos incluídos.

Días non lectivos

1. As festas laborais de ámbito estatal, as festas laborais de ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia e as festas laborais de carácter local acordadas pola consellería con competencias en materia de emprego da Xunta de Galicia serán días non lectivos.

2. Nos centros en que unha ou as dúas festas laborais de carácter local a que se refire o punto anterior non coincidan con días lectivos, os consellos escolares, os consellos sociais ou, na súa falta, as persoas responsables dos centros de menos de tres unidades solicitarán, segundo proceda, un ou dous días non lectivos, que deberán preverse na programación xeral anual do centro, argumentando razóns de tradición, costume ou conveniencia pedagóxica. Esta petición deberá facerse antes do día 16 de outubro de 2026 perante a dirección territorial correspondente, que, logo de informe do Servizo Territorial de Inspección Educativa e dos que coide oportunos, resolverá o que proceda.

É recomendable que os centros da mesma localidade elixan, de ser o caso, os mesmos días non lectivos, para o cal se buscará o consenso entre todos os centros para a súa selección.

3. O Día do Ensino, que terá a consideración de día non lectivo, celebrarase o 7 de decembro de 2026.

Para ampliar a información sobre o calendario escolar preme  AQUÍ.

FONTE: DOGA      Imaxe: campamentos.info

HANTAVIRUS

Os hantavirus son unha familia de virus que poden causar enfermidades graves e a morte.

Propáganse principalmente a través de roedores. A probabilidade de contaxio interpersoal é moi pouco probable, só en casos de contacto moi estreito e directo cun caso sintomático.

Estes virus causan enfermidades como a síndrome pulmonar por hantavirus (HPS) e a febre hemorráxica con síndrome renal (HFRS).

Transmisión: Os hantavirus poden infectar a persoas en todo o mundo e causarlles enfermidade grave. As persoas contraen hantavirus xeralmente por inhalación: ocorre cando respiramos en lugares abertos ou pechados (galpóns, hortas, pasteiros) onde as feces ou a urina dos roedores infectados desprenderon o virus contaminando o ambiente. Por contacto directo: Ao tocar roedores vivos ou mortos infectados, ou as feces ou a urina destes roedores. Os hantavirus tamén se poden propagar a través da mordedura ou o rasguño dun roedor, pero isto é raro.

Aínda que a transmisión de hantavirus nas Américas é predominantemente zoonótica, vinculada o contacto con roedores reservorio e os seus excretas, a Rexión conta con antecedentes onde se suxire a transmisión persoa a persoa, principalmente asociados ao virus Andes, endémico no Cono Sur. Estes eventos, descritos en brotes previos en Arxentina (1996, 2018) e Chile (1997, 2004, 2014), ocorreron en contextos de exposición estreita e prolongada, xeralmente en contornas domiciliarias ou durante o período prodrómico do caso índice.

En 2025 e ata a semana epidemiolóxica (SE) 47, oito países da Rexión das Américas, principalmente do Cono sur1 notificaron casos confirmados de síndrome pulmonar por hantavirus (SPH), cun total agregado de 229 casos e 59 defuncións, o que corresponde a unha taxa de letalidade rexional de 25,7%. Os países que reportaron casos durante o 2025 son: Arxentina, Brasil, Bolivia (o Estado Plurinacional de), Chile, os Estados Unidos de América, Panamá, Paraguai e Uruguai

En Europa están presentes os hantavirus Puumala e Dobrava, transmitidos por exposición a secrecións e excreciones de roedores (inhalación), que produce a chamada "nefropatía epidémica", e endémicos en zonas boscosas do Centro, Leste e Norte de Europa. Non se describiu transmisión de persoa a persoa nin a través de vector para estes hantavirus.

Período de incubación: Sen síntomas, polo xeral é de 1 a 3 semanas, cun rango de 3 a 45 días. É importante sinalar que existen casos de persoas infectadas con Hantavirus que cursan con infeccións asintomáticas, é dicir, sen producir a enfermidade ou con cadros leves.

Sintomatoloxía: No caso de síndrome pulmonar por hantavirus os síntomas parécense a un estado gripal: febre, dores musculares, calafríos, cefaleas (dores de cabeza) náuseas, vómitos, e ás veces dor abdominal e diarrea. Despois dalgúns días pode haber dificultade respiratoria que pode agravarse producindo o que se coñece como «síndrome cardiopulmonar por hantavirus», que aínda que é pouco frecuente pode levar á morte se non ser tratado a tempo.

Tratamento: Non existe tratamento específico. Aqueles pacientes con síndrome cardiopulmonar por hantavirus deben ser asistidos en establecementos hospitalarios, de preferencia con unidades de terapia intensiva que conten con asistencia respiratoria mecánica.

Prevención:

- Manter o establecemento limpo para evitar a presenza de roedores, eliminando os elementos en desuso que poidan servir para a nidación destes.

- Ter especial coidado na posta en marcha de ventiladores e de aparellos de aire acondicionado cuxos filtros ou condutos poidan ter contacto con pos contaminados, roedores ou excretas destes.

- Enterrar o lixo diariamente en lugares afastados do establecemento e cubertas coa o menos trinta centímetros de terra, no caso de que non se conte con recolección domiciliaria.

- Ventilar os ambientes antes de entrar, se se sospeita actividade de roedores.

- Elimine todo tipo de obxecto que pode servir como sitio para aniñar roedores.

FONTE: sanidad.gob.es      Imaxes: es.wikipedia.org e elespañol.com

Un ensaio antes da grande eclipse: a coincidencia astronómica que anticipa en Galicia o evento do ano

Unha coincidencia astronómica coñecida como o "día xemelgo da eclipse" permite facer un ensaio o 30 de abril baseado na inclinación da Terra / @trioeclipses vía X

O 12 de agosto, Galicia mergullarase na escuridade arredor das 20:30 horas debido á banda de totalidade da eclipse total de Sol que poderá verse dende a comunidade. Trátase dunha experiencia que, sen moverse do lugar de residencia, adoita pasar unha vez cada tres séculos. Por iso, é un acontecemento que convén planificar con antelación, xa que un edificio ou mesmo unhas árbores poden arruinar a observación. Neste contexto, unha coincidencia astronómica coñecida como o “día xemelgo da eclipse” permitirá facer un ensaio previo o 30 de abril grazas á inclinación da Terra.

Dende o perfil de @trioeclipses na rede social X, que informa sobre os fenómenos astronómicos previstos en Galicia nos próximos anos, explican que, debido á simetría da órbita terrestre, o Sol describe exactamente o mesmo arco no ceo en dúas datas distintas do ano que se atopan á mesma distacia do solsticio. Eses días serán o 30 abril e o 12 de agosto. Así, arredor das 20:25 horas, o astro ocupará unha posición moi similar á que terá o día da eclipse, coa mesma altura e seguindo o mesmo percorrido.

O fenómeno astronómico producirase moi preto do horizonte, algo pouco habitual nas eclipses totais. O Sol estará apenas a uns poucos graos de altura cando chegue a totalidade, polo que calquera obstáculo podería estragar a observación. Por iso, este “día xemelgo da eclipse” convértese nunha ferramenta útil para planificar onde velo. Se non é posible facer a proba este mércores, tamén se obterán datos moi semellantes dous días antes (o 28 de abril) ou dous días despois (2 de maio). Se o Sol é visible dende o lugar escollido, haberá vía libre; senón, talvez sexa o momento de buscar un plan B.

O Colexio Oficial de Ópticos Optometristas de Galicia considera o 30 de abril un momento ideal para probar as lentes de eclipse, fundamentais para visualizar correctamente e con seguridade o fenómeno de agosto. Con todo, non fan falta nin telescopios nin instrumentos complexos: abonda con estar presente.

FONTE: Andrea Veiga/gciencia.com

FELIZ ANO 2026

Oxalá este ano Novo abra novas portas, achéguevos persoas valiosas e impúlsevos cara a todo o que desexedes lograr.

Unha aperta!

VICTOR