O OVO
“A miña nai é tatexa,
o meu pai é cantador;
teño branco o meu vestido
e marelo o corazón”…
Que é?
Pois está moi claro: Un ovo!
FONTE: gciencia.com
A IMAXE MÁIS BONITA DA TERRA DESDE O ESPAZO
Hai poucos días, o pasado 11 de maio, os científicos da Administración Nacional Oceánica e Atmosférica (NOAA) compartiron esta impresionante imaxe do hemisferio occidental da Terra capturada polo instrumento Advanced Baseline Imager (ABI) do satélite GOES-18, o novo satélite meteorolóxico de próxima xeración da NOAA). Foi lanzado con éxito desde chan americano nun foguete Atlas e xa forma parte dos satélites geoestacionarios da NOAA. O seu obxectivo é proporcionar datos críticos para mellorar o prognóstico do tempo e monitorizar, tormentas, ciclóns tropicais e outros sistemas adversos.
Lanzado o 1 de marzo de 2022 desde a Estación da Forza Espacial de Cabo Cañaveral en Florida, operando en órbita xeoestacionaria a 35.785 quilómetros sobre a Terra.
Temos un planeta fermoso!
FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es/ciencia
BOLBORETAS XII
Continúo coa galería das bolboretas máis fascinantes e bonitas do mundo. As bolboreta, eses insectos lepidópteros fáciles de observar no campo.
11. A chupaleite
Esta bolboreta (Iphiclides podalirius) é unha das máis grandes de Europa, podendo alcanzar as femias unha envergadura de entre 55 e 75 mm. Os machos son lixeiramente máis pequenos. As ás teñen un fondo amarelo ou branco-amarelado sobre o que destacan rechamantes e decrecentes bandas negras lonxitudinais. As ás posteriores posúen, ademais, un gran ocelo azul parcialmente cercado de negro e de vermello e unha cola moi rechamante.
Os adultos senten atraídos por árbores e arbustos ricos en néctar.
FONTE: muyinteresante.es/naturaleza e es.wikipedias.org Imaxe: Zeynel Cebeci, wikimedia
HIMNO GALEGO
Como? Aínda non sabes a letra do himno galego?
Pois aquí o tes! Non tes disculpa para non apredelo!
Bo Día das Letras Galegas!
DÍA DAS LETRAS GALEGAS 2022
Florencio Manuel Delgado Gurriarán, naceu en Córgomo (Vilamartín de Valdeorras) o 27 de agosto de 1903 e morreu en Fair Oaks (California) o 14 de maio de 1987. Estudou na aldea, en escolas particulares. Aos seis anos marcharon a Palencia onde estudou cos Maristas. Rematou o bacharelato en Valladolid e licenciouse en Dereito nesa universidade con 20 anos. Exerceu como avogado no Barco de Valdeorras mentres preparaba oposicións a Rexistros, que non aprobou. Logo do golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 logrou escapar da represión franquista, cruzando a Portugal, chegando a Porto. Desde alí viaxou nun barco noruegués, escondido debaixo dunha cama, a Burdeos (Francia) e a comezos de 1938 conseguiu chegar á Barcelona republicana. Alístase no Exército, na Subsecretaría de Armamento. Ao pouco, xa como tenente, entra no Servizo de Información Periférico, dependente do Estado Maior, onde coñece a Guerra da Cal e a Líster, e reencóntrase con Castelao, Santiago Álvarez e outros valdeorreses. Nese mesmo ano accedeu á executiva do Partido Galeguista como Secretario de Propaganda. Trala guerra civil, exiliouse en México. Despois de verse pechada a súa causa política en 1959 volveu temporalmente a Galiciaa en 1968 para ver a familia, logo de trinta e dous anos de exilio. Non sería a única que vez que voltaría a Galicia. Finou o 14 de maio de 1987, cando se atopaba na casa dun dos seus fillos en California. As súas cinzas foron trasladadas a Córgomo o 12 de xullo dese ano.
A súa obra está recollida nos libros Bebedeira (1934), Galicia infinda (1963), Cantarenas. Poemas (1934-1980) (1981) e O soño do guieiro (1985). Encargouse da selección e tradución de poemas franceses incluídos en Poesía inglesa e francesa vertida ao galego (1949) e da tradución de Cemiterio mariño de Paul Valéry.
Para completar a información sobre a súa vida e obra preme AQUÍ.
SOLUCIÓN SOPA DE LETRAS GALEGAS 2022 (VI-FIN)
Lugares na vida do personaxe homenaxeado no Día das Letras Galegas 2022:
VILLAMARTÍN, concello de nacemento.
VALDEORRAS, comarca a que pertence Villamartín.
OURENSE, provincia de nacemento.
PORTO, primeiro lugar ao que logrou escapar da represión do 1936.
BURDEOS (Francia), segundo lugar na súa escapada da represión do 1936.
BARCELONA, alí chega a esta cidade, aínda republicana en 1938.
MÉXICO, chega despois de rematada a Guerra Civil, exiliado.
SACRAMENTO (California), condado no que está Fair Oaks, lugar da súa morte.
EE. UU. País no que morreu.
FLORENCIO DELGADO GURRIARÁN, figura homenaxeada neste 2022.
SOPA DE LETRAS GALEGAS 2022 (VI-FIN)
VILLAMARTÍN VALDEORRÁS OURENSE
PORTO BURDEOS BARCELONA
MÉXICO SACRAMENTO EEUU
FLORENCIO DELGADO GURRIARÁN
O ATLAS CELULAR MÁIS COMPLETO OBTIDO A ATA A DATA
O atlas permitirá aos científicos facer e responder preguntas sobre a saúde e as enfermidades humanas que nunca antes puideran abordar / Aviv Regev and Anna Hupalowska on behalf of the Human Cell Atlas
Un detallado mapa de máis dun millón de células individuais en 33 órganos representa o atlas de células entre tecidos máis completo obtido ata a data e abre múltiples implicacións para o desenvolvemento de novos tratamentos, tanto para as enfermidades comúns como para as raras, que van desde o desenvolvemento de vacinas, a mellora da inmunoterapia antitumoral ou a medicina rexenerativa.
Coa publicación de catros estudos na revista Science, o consorcio internacional Human Cell Atlas deu así un paso máis no seu obxectivo de mapear cada tipo de célula no corpo humano para transformar o coñecemento sobre a bioloxía da saúde e enfermidade.
Sarah Teichmann, copresidenta do Comité Organizador do Atlas de Células Humanas, Xefa de Xenética Celular no Instituto Wellcome Sanger (Reino Unido) e autora principal duns dos traballos, explica que "a comprensión detallada das células axudará a explicar moitos aspectos da saúde e a enfermidade humana. Ao comparar células inmunitarias particulares en múltiples tecidos dos mesmos doantes, identificamos diferentes tipos de células T de memoria en diferentes áreas do corpo, o que podería ter grandes implicacións no manexo de infeccións. Os nosos datos poderían servir como marco para deseñar vacinas ou para mellorar o deseño de terapias inmunolóxicas para atacar o cancro".
Ata o de agora, a comprensión do sistema inmunitario humano limitouse ao papel das células que circulan no sangue; con todo, as células inmunitarias dentro dos tecidos desempeñan un papel crave no mantemento da saúde e a loita contra as infeccións, explica a investigadora española Cecilia Domínguez Conde, primeira autora dunha das dúas investigacións desenvolvidas no Instituto Wellcome Sanger.
Neste traballo secuenciáronse o ARN de 330.000 células inmunitarias individuais de adulto para comprender a función das células inmunitarias en diferentes tecidos. O grupo de Domínguez Conde examinou células inmunitarias innatas e adaptativas de 16 tecidos de 12 doantes adultos, o que deu como resultado perfís de expresión xénica para máis de 300.000 células.
Despois de crear un catálogo seleccionado de células inmunitarias dentro do corpo humano, "desenvolvemos unha ferramenta de aprendizaxe automática, CellTypist, para automatizar a identificación de tipos de células. Usando esta ferramenta, identificamos ao redor de cen tipos distintos de células inmunes, incluídos macrófagos específicos, células T e células B e a súa distribución en diferentes tecidos". Grazas a este enfoque localizaron case 101 tipos ou estados de células inmunitarias de máis dun millón de células, incluídos estados celulares previamente subestimados.
Os achados, que van máis aló dos estudos centrados nun ou uns poucos órganos do sistema inmunitario en desenvolvemento, revelan que o desenvolvemento de células sanguíneas e inmunitarias prodúcese en moitos tecidos periféricos, non só nos órganos hematopoéticos primarios.
Un segundo estudo desta mesma institución presenta o atlas completo do sistema inmunitario humano en desenvolvemento en todos os órganos, revelando tecidos involucrados na formación de células sanguíneas e inmunitarias e mellorando así a nosa comprensión dos trastornos inmunológicos.
Neste traballo os investigadores crearon un atlas do sistema inmunitario humano en desenvolvemento en nove órganos. Utilizaron innovadoras técnicas identificaron un novo tipo de célula B e células T distintivas que aparecen nas primeiras etapas da vida. O equipo utilizou datos do outro estudo Human Cell Atlas para demostrar que estas células inmunitarias particulares non se atopan en adultos.
"Este atlas mellora a nosa comprensión dos trastornos inmunitarios e sanguíneos. Permite mapear o sistema inmunitario desde o desenvolvemento ata a idade adulta, revelando os tipos de células que se perden a medida que envellecemos", destaca sinala Muzlifah Hannifa, autor principal do primeiro estudo do Instituto Wellcome Sanger e a Universidade de Newcastle.
Unha das promesas dos atlas de células individuais é axudar a mapear os tipos de células específicas nas que os xenes de enfermidades, desde as que causan enfermidades raras como a distrofia muscular, ou contribúen ao risco de enfermidades comúns como a enfermidade cardíaca, actúan en todo o corpo humano. Para iso hai que detallar todos os tipos de células, incluídas as células do músculo esquelético, as células graxas e as neuronas que son difíciles de capturar. E tamén é necesario obter células dun maior número de individuos.
Noutro dos novos artigos, investigadores do Instituto Broad (EE.UU.) explican como optimizaron a secuenciación de ARN dun só núcleo para superar o desafío de usar células conxeladas e logo crearon un atlas de tecidos cruzados para analizar 200.000 células de múltiples tecidos conxelados almacenados centrándose en xenes de enfermidades raras e comúns.
Utilizando novos algoritmos de aprendizaxe automática, o equipo asociou sistematicamente as células do atlas con 6.000 enfermidades monoxénicas (1 único xene) e 2.000 enfermidades e trazos xenéticos complexos para identificar os tipos de células e os programas de xenes que poderían estar involucrados nestas enfermidades.
"O noso traballo demostra unha poderosa vía de analizar a gran escala células de mostras de tecido conxelado en todo o corpo e abre o camiño a estudos de tecidos de cohortes enteiras de pacientes a nivel dunha soa célula", subliña Aviv Regev, copresidenta do Atlas de Células Humanas e investigadora do Instituto Broad e o MIT.
Na súa opinión, esta información deseñou "unha nova folla de roteiro para múltiples enfermidades, ao relacionar directamente as células coa bioloxía da enfermidade humana e os xenes de risco de enfermidade en todos os tecidos".
O cuarto dos estudo, denominado Tabula Sapiens, presenta un atlas celular un atlas dixital masivo que mapea a expresión xénica en case 500.000 células de 24 tecidos e órganos humanos, incluídos os pulmóns, a pel, o corazón e o sangue.
O atlas de células Tabula Sapiens é o máis grande en incluír múltiples tecidos dos mesmos doantes humanos, e o primeiro en incluír imaxes histolóxicas dos tecidos e incorporar detalles das comunidades microbianas que viven xunto ás células humanas que compoñen os diversos compartimentos da intestino.
"A calidade e a amplitude destes datos non teñen paralelo", sinala o autor principal Stephen Quake, da Universidade de Stanford. "Este atlas permitirá aos científicos facer e responder preguntas sobre a saúde e as enfermidades humanas que nunca antes puideran abordar".
FONTE: R. Ibarra/abc.es/ciencia