Blogia

vgomez

TAL DÍA COMO HOXE: 27 DE XANEIRO...

1801: A cidade de Santa Cruz de Tenerife é declarada capital da Provincia de Canarias polo rei Fernando VII.

1880: En EE. UU., Thomas Alva Edison patenta a lámpada incandescente.

1945: En Polonia, o Exército Soviético libera o campo de concentración nazi de Auschwitz.

1967: En Cabo Kennedy (Florida) morren os astronautas estadounidenses Virgil I. Grissom, Edward White e Roger Chaffee, ao incendiarse a cápsula da nave espacial Apolo 1, a primeira misión do programa Apolo.

2010: Steve Jobs presenta en conferencia de prensa o iPad.

FONTE: hoyenlahistoria.com      Imaxes: megalamparas.com.gt

A primeira galaxia 'xemelga' da Vía Láctea é tan antiga que non debería existir

Unha galaxia barrada é un tipo de galaxia en espiral cunha estrutura moi particular. A diferenza das espirais normais, nas que os brazos nacen directamente do núcleo, posúen unha estrutura central en forma de barra brillante de estrelas, desde cuxos extremos nacen devanditos brazos e que están formados por gas e po. O exemplo máis evidente? A Vía Láctea, na que se atopa o noso sistema solar.

Pois ben, un equipo de investigadores da Universidade de Pittsburgh identificou a galaxia barrada máis antiga coñecida. O seu nome é COSMOS-747706 e foi dada a coñecer durante a 247ª reunión da American Astronomical Society. O seu interese non só radica no seu parecido coa Vía Láctea, senón tamén a súa antigüidade. Ao parecer, empezou a formarse só 2.000 millóns de anos despois do Big Bang, o que desafiaría os modelos de formación e evolución galáctica utilizados ata a data.

Os datos sobre os que se basea o estudo, que foron obtidos polo Telescopio Espacial James Webb e o Keck I de Hawai, demostran que esta galaxia barrada empezou a formarse hai uns 11.500 millóns de anos e que, por tanto, adquiriu unha forma complexa moito antes do previsto.

O estudo, liderado polo astrofísico Daniel Ivanov, detalla como COSMOS-747706 posúe unha disposición lineal de estrelas e gas no seu núcleo. Esta característica é fundamental porque actúa como un motor que fornece combustible cara ao buraco negro central e regula o nacemento das estrelas.

A detección dunha estrutura como esta en o universo primitivo suxire que o ordenamento cósmico non foi un proceso lento e tardío. Ata o de agora, pensábase que as primeiras galaxias eran discos caóticos e irregulares sen unha arquitectura interna definida. Con todo, a existencia desta xemelga da Vía Láctea obriga aos astrónomos para reformularse o cronograma espacial.

Para lograr esta confirmación, os expertos utilizaron o instrumento Multi-Object Spectrograph for Infrared Exploration do observatorio Keck I. Esta ferramenta permitiu obter unha resolución sen precedentes, evitando as distorsións habituais que provoca o efecto de lensing ou lente gravitacional. Ao analizar o redshift ou desprazamento ao vermello mediante técnicas espectroscópicas, o equipo eliminou calquera incerteza sobre a distancia e a idade real deste obxecto celeste.

A importancia desta análise radica en que ofrece unha proba observacional directa fronte ás simulacións teóricas previas. Aínda que algúns modelos matemáticos xa suxerían a presenza de galaxias barradas hai 12.500 millóns de anos, non se dispoñía dunha evidencia empírica tan sólida.

O traballo, que contou co respaldo do Space Telescope Science Institute operado pola NASA, ten unha importancia capital para a astrofísica. E é que comprender como se formou esta xemelga da Vía Láctea permitirá aos científicos axustar os parámetros sobre como o gas flúe nos sistemas masivos.

A presenza desta barra indica que a galaxia xa era madura e capaz de procesar a súa materia interna cunha eficiencia sorprendente para a súa antigüidade. É dicir, o universo temperán era capaz de xerar estruturas estables a unha velocidade que se cría imposible. Agora só queda pescudar se COSMOS-74706 é unha excepción ou a norma no amencer cósmico.

FONTE: Rubén Badillo/nationalgeographic.com.es/ciencia

ESTES SON OS ANIMAIS EN PERIGO DE EXTINCIÓN EN 2026 (III)

No planeta existen máis de 7,7 millóns de especies de animais e máis do 20% está en perigo de extinción. Algúns dos animais máis estraños do noso planeta camiñan na corda frouxa da extinción. O fotógrafo Tim Flach pasou máis de dous anos inmortalizando en fotografías algúns deles, os máis emblemáticos, curiosos e rechamantes.

Seguimos coa lista. Onte falamos do Mandril. Hoxe tócalle o turno aos...

3. Osos polares



Estado: vulnerable

Os osos polares dependen do xeo mariño para atrapar a súa presa. Abalánzanse sobre as focas cando emerxen a través das súas respiradeiros e axéxanas mentres toman o sol ao aire libre, pero o xeo estase derritiendo a medida que o noso clima quéntase.

Nos trece invernos que seguen ao ano 2003 producíronse as trece extensións de xeo máis pequenas rexistradas polos satélites. As tempadas de caza son cada vez máis curtas, e por cada semana de xeo que se perde nos invernos do Ártico, os osos polares perden ao redor 7 kg de graxa.

Continuará…

FONTE: Héctor Rodríguez/nationalgeographic.com.es

TAL DÍA COMO HOXE: 26 DE XANEIRO...

Comezo, hoxe, unha nova serie, diaria que seguro que polo título saberedes de que vai: EFEMÉRIDES (Relación dos sucesos importantes ocorridos o mesmo día do ano ao longo da historia).

Comezamos!

1500: Onde actualmente atópase a cidade de Ponta Grossa, o navegante español Vicente Yáñez Pinzón chega á costa do actual Brasil.

1531: A cidade de Lisboa (capital de Portugal) é sacudida por un violentísimo terremoto de 8,1 graos na escala de Richter. Morren polo menos 30.000 persoas (case todos os seus habitantes). Este terremoto non se debe confundir co do 1 de novembro de 1755, de 9 graos, que mataría a unhas 100.000 persoas.

1540: En Alemaña, Valerius Cordus descobre o éter.

1898: No marco da Guerra hispano-estadounidense, entra na Habana o acoirazado estadounidense Maine, cuxo afundimento, atribuído aos españois, serve de pretexto para que Estados Unidos declarase a guerra a España.

1965: Na India, o idioma hindi convértese no idioma oficial do país.

1973: En España, o empresario Felipe Huarte, secuestrado pola banda terrorista ETA o pasado día 16, é posto en liberdade.

FONTE: hoyenlahistoria.com      Imaxes:beckmesser.com e capeiaarraiana.pt

SOLUCIÓN ENCRUCILLADO CXCI

VERTICAIS: 1. CORREDOIRA 5. NILO 6. CHERNA 9. ADIF

HORIZONTAIS: 2. NOXO 3. SACRO 4. LAURENCIO 7. XENOCIDIO 8. BAGATELA 10. NUUK

Máis cultura xeral!

ESTES SON OS ANIMAIS EN PERIGO DE EXTINCIÓN EN 2026 (II)

No planeta existen máis de 7,7 millóns de especies de animais e máis do 20% está en perigo de extinción. Algúns dos animais máis estraños do noso planeta camiñan na corda frouxa da extinción. O fotógrafo Tim Flach pasou máis de dous anos inmortalizando en fotografías algúns deles, os máis emblemáticos, curiosos e rechamantes.

Onte comezamos con esa lista e falamos do axolote. Hoxe tócalle o turno ao...

2. Mandril



Estado: vulnerable

O estilo é todo cando vives nun grupo tan grande como o dun mandril. Cunha tropa de 1.300 exemplares unha vez rexistrada nos bosques de Gabón, crese que os mandriles forman os grupos sociais máis grandes de primates non humanos. Coas súas rechamantes caras e ollos, evolucionaron para exhibir a coloración máis espectacular de calquera especie de mamífero, cuxa intensidade indica o seu estado social e sexual.

Lamentablemente, non é só a súa aparencia o que é atractivo. A carne de mandril considérase un manxar no oeste de África, e é parte dun comercio en crecemento, con toneladas de carne de animais silvestres introducidas de contrabando no oeste de Europa a diario. Debido a que os mandriles viven en grupos tan grandes, gran parte da súa poboación pode caer no comercio en auxe nunha soa cacería. A talla e a agricultura tamén están a limitar os seus lugares de refuxio, polo que estes notables animais necesitan urxentemente unha protección máis eficaz.

Continuará…

FONTE: Héctor Rodríguez/nationalgeographic.com.es

ENCRUCILLADO CXCI

VERTICAIS: 1. Camiño de carro 5. Río máis longo de África e segundo máis longo do mundo con 6.695 km 6. Peixe mariño da familia dos serránidos, de corpo ancho e forte, cor castaña no lombo e amarela no ventre e a queixada inferior máis longa ca a superior, con nome científico Polyprion americanus 9. Acrónino de Administrator de Infraestrururas Ferroviarias.

HORIZONTAIS: 2. Sensación física moi desagradable experimentada ao percibir algo polos sentidos, descartando en gran parte o oído, e que polo xeral vai acompañada de desexos de vomitar 3. Nome do pico situado no concello de Boqueixón (A Coruña), na parroquia da Granxa, coñecido na antigüidade como monte Ilicino e Mons Sacer 4. LAURENCIO 7. Palabra galega do ano 2.025 8. Cousa frívola e de pouco valor, importancia ou utilidade 10. Capital e principal cidade do territorio autónomo danés de Groenlandia.

ESTES SON OS ANIMAIS EN PERIGO DE EXTINCIÓN EN 2026

No planeta existen máis de 7,7 millóns de especies de animais e máis do 20% está en perigo de extinción. Algúns dos animais máis estraños do noso planeta camiñan na corda frouxa da extinción. O fotógrafo Tim Flach pasou máis de dous anos inmortalizando en fotografías algúns deles, os máis emblemáticos, curiosos e rechamantes.

Na década de 1980, o goberno chinés lanzou unha das campañas de conservación máis grandes e caras da historia para salvar ao panda xigante. Prohibiuse a caza furtiva, protexéronse os bosques e logrouse o recoñecemento internacional da difícil situación do panda. O esforzo eventualmente levou a un aumento na poboación silvestre do panda xigante, e en 2026, a especie foi finalmente clasificada como vulnerable. Moitos grupos mostráronse xubilosos e viron a reclasificación como un triunfo do traballo duro e a acción do goberno; con todo, a outros preocupáballes que esta nova clasificación resultase enganosa, e puidese diminuír o financiamento e investigación. De feito, o futuro do panda xigante segue sendo precario: a día de hoxe só hai dous mil individuos vivindo na natureza, dispersos en varias poboacións illadas. Ademais, a súa fonte de alimento, o bambú, é moi sensible á temperatura, e os bosques de bambú de China pronto serán cumpridamente danados polo cambio climático.

Unión Internacional para a Conservación da Natureza (UICN) é a organización internacional dedicada á preservación dos recursos naturais. En 1964 estableceu a Lista Vermella de Especies Ameazadas, que están clasificadas en nove categorías, e actualízase segundo a evolución de cada poboación: Extinto, Extinto en Estado Silvestre, En perigo crítico, En perigo, Vulnerable, Case Ameazado, Preocupación menor, Datos insuficientes e Non avaliado.

Comezamos coa lista!

1. Axolote

Estado: En perigo crítico

No axolotl, os aztecas viron unha manifestación do deus Xolotl, quen levou ás almas ao inframundo xunto co sol poñente. Os aztecas veneraban a carne do axolote (como se lle pode nomear) e atrapaban ás criaturas da enorme rede de canles e lagos que sostiñan as súas comunidades no centro de México. Hoxe, só queda unha fracción deste sistema acuático, e está a ser contaminado polos fertilizantes, pesticidas, feces e lixo da Cidade de México.

Os axolotes, do mesmo xeito que os seus curmáns europeos, os proteos, son neoténicos, o que significa que alcanzan a madurez sexual lucindo como larvas; conservando as súas garlas e cola. Isto provoca que non se desenvolvan fisicamente, pero rexenéranse. O axolote, como tamén se lle coñece, fan medrar as extremidades, os ósos e os órganos que lles foron danados ou cortados. Son mil veces máis resistentes ao cancro que os mamíferos. Se sobreviven ás ameazas modernas o tempo suficiente para que comprendamos as súas células inmunitarias, poderiamos realizar avances tremendos en numerosas terapias médicas.

Continuará…

FONTE: Héctor Rodríguez/nationalgeographic.com.es