NOTICIAS DAS CIENCIAS

AS ORÍXES ACUÁTICAS DO SEXO

Recreación artística dos placodermos copulando / BRIAN CHOO/FLINDERS UNIVERSITY

 

A copulación e a fertilización interna xurdiu a través duns peixes prehistóricos chamados placodermos que poboaron a Terra hai 385 millóns de anos, segundo acaba de concluír un equipo de científicos e publicado na revista Nature.

Os extinguidos placodermos , primeiros antecesores vertebrados dos seres humanos, foron peixes con mandíbulas con placas cortantes, medían uns 8 centímetros de longo e habitaban os antigos lagos de Escocia e partes de Estonia e China.

A investigación mostra que os fósiles machos dos Microbrachius dicki, que pertence ao grupo dos antiarchios dos placodermos, desenvolveron uns membros xenitais osudos coa forma dunha L que lles permitía trasferir o esperma ás femias. Pola súa banda, as femias desenvolveran pequenos ósos pares para asegurar os órganos masculinos durante a copulación.

O descubrimento de como copulaban estes peixes produciuse o ano pasado cando estudaban un óso fósil da colección da Universidade de Tecnoloxía en Tallin, Estonia. Este fósil simboliza a forma máis primitiva que se coñece dun órgano sexual e demostra o primeiro uso dunha fertilización interna e unha copulación como unha estratexia reprodutiva coñecida nos rexistros paleontolóxicos.

"Microbrachius significa pequenos brazos. Os científicos estiveron desconcertados por séculos sobre a utilidade destes pares de brazos osudos. Resolveron este gran misterio porque sabemos que servían para a copulación, para que o macho poida posicionar o seu membro na área xenital da femia," comentase na investigación.

Consideran que os peixes copulaban nunha posición lateral (ver imaxe) o que permitía que o macho puidese manobrar os seus órganos xenitais na posición correcta para que este encontro sexual se produza, nunha especie de baile cadrado.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

UN BURACO NEGRO "VORAZ"

Simulación da fonte ultraluminosa ULX P13 / Tom Russell (ICRAR) /Rob Hynes (Louisiana State University)

 

Hai tres décadas, un telescopio espacial detectou un tipo de obxecto descoñecido que brillaba en raios X máis que calquera estrela. Sen ter claro de que se trataba, estes obxectos foron bautizados como fontes X ultraluminosas ou ULX. Agora, un grupo de científicos logrou descifrar o misterio: o que está detrás de tanto fulgor é un burato negro como se esperaba, pero sorprendentemente pequeno dunhas quince masas solares. O que acontece é que xera tanto brillo porque é tremendamente voraz, “come” a materia circundante cunha avidez maior do habitual.

ULX P13 (como se chama a fonte ultraluminosa observada) emite tanta enerxía porque alberga un burato negro que come dez veces máis rápido do que se cría posible. Atópase a 12 millóns de anos luz da Terra, non é un obxecto, senón dous: unha parella formada por unha estrela superxigante con 20 veces a masa do Sol e o burato negro. Este último completa unha órbita en torno á estrela en 64 días, mentres absorbe parte da masa da súa compañeira. Esa materia que o burato tan rapidamente devora é a causa da gran luminosidade do sistema: os buratos negros en si non brillan, pero si o fai, e moito, a materia que se acelera e quenta mentres cae, “como nun último berro antes de ser absorbida polo sumidoiro cósmico”.

ULX P13 é unha fonte moi brillante en raios X, moito máis luminosa que os buratos negros que hai na nosa propia galaxia. O que a fai dobremente especial é que a estrela que alimenta o sistema é tamén máis brillante que noutras ULX. Por iso puideron entender a natureza do sistema e medir a rotación de ambos os dous.

 Estes buratos negros medianos son moi buscados porque os modelos actuais de formación de estruturas no Universo predín a súa existencia, pero aínda non se detectou ningún con certeza. Pero, por que o burato negro observado devora tan rapidamente o gas da súa estrela compañeira? A explicación máis probable, aseguran, é que a rápida expansión da estrela compañeira superxigante “sobrealimente” ao burato negro, forzándolle a tragar materia por enriba do que é habitual.

FONTE: Xornal abc/ciencia

SERPES ROBÓTICAS

Prototipo do robot / NICO ZEVALLOS e CHAOCHUI GONG

 

Os seres vivos sen extremidades, como as serpes, son capaces de atravesar calquera terreo. En particular, as serpes cascabel poden escalar as superficies inestables e inclinadas do deserto. Ata agora esta habilidade, coñecida como sidewinding, non se implementara en robots.

Varios experimentos, realizados por un grupo de investigadores da Universidade de Xeorxia, en colaboración coa Universidade de Carnegie Mellon e o Zoo de Atlanta, e publicados na revista Sciencere, revelan como funciona o mecanismo destas serpes "todoterreo" conseguindo, simultáneamente, que os robots imiten o movemento.

Segundo estas observacións, os científicos encontraron que as serpes, en contacto cunha superficie inclinada e inestable, como son as elevacións de area, aumentaban a lonxitude do seu corpo, e segundo a inclinación da superficie, facíano en maior ou menor medida.

Para determinar os patróns de movemento, o equipo investigou ao robot e as serpes nun recinto circular de area. Nesta superficie, construída no zoo de Atlanta, colocaron seis tipos de serpes que empregan este movemento para observar como escalaban os montículos de area en diferentes inclinacións. Calcularon ata que punto penetraban a area, cantos puntos de contacto se establecían entre o corpo e a superficie, e de que xeito cambiaba este comportamento en función do tipo de pendente.

Os investigadores decatáronse de que as serpes non se escorrían malia a inclinación, senón que ese movemento facía que conseguisen avanzar. A medida que a inclinación era máis pronunciada, as serpes aumentaban a lonxitude do seu corpo.

Seguidamente, os investigadores reconstruíron o movemento no robot, que emulou con éxito a capacidade das serpes.

Esta perspectiva, que pon de relevo como os científicos encontran na natureza principios biolóxicos que instalar a robots, consegue desenvolver, grazas a isto, novas capacidades: maior velocidade, mellor deslizamento e voo, entre otras.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

UNHA PARTÍCULA QUE É MATERIA E ANTIMATERIA Á VEZ

Imaxe de microscopio do material observado coas novas partículas observadas / Princeton

En 1937, un mozo e brillante físico italiano chamado Ettore Majorana predixo a existencia dunha partícula aparentemente imposible. Non tiña carga e, polo tanto, podía comportarse á vez coma se estivese feita de materia e antimateria. Había só uns anos que Paul Dirac, outro novo e brillante físico británico, explicara a teoría moderna da antimateria. Esta viña a dicir que por cada elemento de materia coñecida podía haber un reverso con carga oposta feita de antimateria. Así, un electrón tería o seu positrón e un protón, o seu antiprotón. Cando ambos os dous entraban en contacto desintegrábanse de forma violenta deixando escapar un estalido de radiación. A excepción era esa exótica partícula predita por Majorana. Dende entón, ninguén conseguiu observala na natureza. A súa falta de carga faría que estas partículas, chamadas fermiones de Majorana, non interactuar coa materia convencional co que serían moi difíciles de detectar. Hoxe pénsase que partículas similares poderían ser as que compoñen a esquiva materia escura, esa substancia que compón o 23% do universo sen que ninguén aínda conseguise observala de forma directa. Un ano despois de facer a súa proposta, coma se fose un dos seus fermiones indetectables, Ettore Majorana desapareceu sen deixar rastro mentres viaxaba nun barco cara a Nápoles.

Hoxe, un equipo de investigadores de EUA publica un estudo no que demostran ter observado fermiones de Majorana. Tal e como predixo o físico, trátase de partículas que se comportan coma se estivesen feitas de materia e antimateria ao mesmo tempo e que serían á vez unha partícula e a súa propia antipartícula.

O achado non se fixo nun grande acelerador de partículas, como no caso do bosón de Higgs, senón nun experimento controlado con materiais supercondutores e observou cun microscopio de efecto túnel, que permite ver un material a nivel atómico. Os investigadores tomaron unha fina tira de ferro dun átomo de ancho e arrefriárona ata rozar o cero absoluto (-273 ºC). Foi entón cando, a cada extremo da cadea, apareceron os esquivos fermiones de Majorana.

Os seus resultados publícanse hoxe na revista Science. En 2012, outro equipo europeo clamou ter observado os mesmos fermiones. Pero a súa detección non era de todo directa e os sinais observados podían deberse a outras causas. 

Pero, son estas partículas realmente fermiones como os preditos polo desaparecido Majorana? É unha cuestión que acende aos físicos que traballan con detectores como o LHC ou en grandes sensores para cazar neutrinos. Estes experimentos poden observar partículas fundamentais naturais, producidas de forma espontánea no universo ou de forma provocada facendo chocar protóns a velocidades próximas a da luz. Pola contra, as partículas xeradas en experimentos como o de Princeton deben o seu comportamento aos átomos que as rodean, neste caso de ferro e chumbo. Non son partículas elementais senón unha variante inferior que os físicos denominan "cuasipartículas". A gran pregunta agora é se as propiedades que se observan nestas cuasipartículas se dan tamén no mundo das partículas elementais. Por exemplo pénsase que o neutrino, que apenas interactuar coa materia, podería ser á vez partícula e antipartícula. Isto explicaría como puido xurdir un universo como o que coñecemos, pero ninguén, por agora, o conseguiu demostrar. Outras posibles partículas de Majorana aínda non confirmadas e tamén esenciais para entender o universo serían os neutralinos, que compoñerían a materia escura, outro dos grandes interrogantes da física actual.

FONTE: Muño Domínguez/Xornal El País/Ciencia

DESCUBREN DOUS PLANETAS "CURMÁNS"

  O planeta WASP pasa por diante da súa estrela anfitriona / Mark Garlick

 

Astrónomos da Universidade de Keele (Reino Unido) descubriron dous novos planetas extrasolares do tamaño de Xúpiter que orbitan senllas estrelas xemelgas dun sistema binario a 600 anos luz da Terra, na constelación de Microscopium. Estas estrelas formáronse a partir da mesma nube de gas e é a primeira vez que os científicos observan un caso similar.

O achado destes mundos “curmáns” arredor das estrelas WASP-94 A e WASP-WASP-94B realizouse cando, ao observar polo telescopio, os científicos detectaron diminucións na luz do astro, unha especie de minieclipses, o que indicaba que un corpo estaba a pasar por diante. Eses eran os planetas.

Os científicos cren que son do tipo «Xúpiter quente», do mesmo tamaño que o do Sistema Solar, pero situados moito máis preto das súas estrelas que o que o noso Xúpiter se atopa do Sol, polo que alí o ano dura só uns poucos días. Este tipo de mundos son raros, polo que é moi pouco probable encontralos tan xuntos no mesmo sistema.

A existencia de mundos deste tamaño tan preto das súas estrelas é unha incógnita dende hai moito tempo, xa que non puideron formarse tan preto do seu astro, onde vai tanta calor. Probablemente, formáronse moito máis lonxe, un lugar suficientemente frío para que o xeo se conxele fóra do disco protoplanetario arredor da moza estrela, formando unha coiraza para o novo planeta. Entón, algo debe de mover ao formula a unha órbita máis próxima, quizais a interacción con outro mundo ou unha estrela. Por iso, os astrónomos cren que encontrar a estes dous “curmáns” ao redor de dúas estrelas xemelgas pode axudalos a entender todo este proceso.

Segundo os autores do estudo, publicado na revista Nature, as dúas estrelas son relativamente brillantes, polo que é doado estudar os seus planetas para descubrir a súa composición e a das súas atmosferas.

FONTE: Xornal abc/ciencia 

HAT-P11b: UN EXOPLANETA CON VAPOR DE AUGA NA SÚA ATMOSFERA

Representación artística do exoplaneta HAT-P11b / Imaxe:facebook.com   

 

Un equipo internacional de científicos detectou vapor de auga na atmosfera dun exoplaneta que é catro veces máis grande que a Terra (é dicir, similar a Neptuno), cunha masa de 26 veces a do noso planeta e que se atopa na Constelación de Cygnus a uns 124 anos luz.

Trátase do planeta máis pequeno sobre o que os científicos foron capaces de describir algúns dos compoñentes químicos existentes na súa atmosfera. E é que a busca por ampliar o noso coñecemento polos planetas que se encontran fóra do noso sistema solar converteuse nun elemento destacado na actualidade científica.

O planeta en cuestión chámase HAT-P11b e os astrónomos foron capaces de detectar o vapor de auga grazas ás observacións de tres telescopios distintos da NASA (Hubble, Spitzer e Kepler) e a unha técnica que estuda unha peculiaridade da luz que acontece cando un planeta transita diante da súa estrela. O que sucede é que o material contido na atmosfera do exoplaneta absorbe parte da luz da súa estrela e isto provoca que o planeta pareza moito máis grande.

Ao encontrarse preto da súa estrela (completa unha volta á súa estrela en aproximadamente cinco días), a temperatura do exoplaneta é bastante alta, preto de 605º C. Malia iso, este planeta probablemente de núcleo rochoso, estaría rodeado por unha capa de gas, na súa maioría hidróxeno que, a pesar de ser un ambiente sen nubes, si que existen marcas de vapor de auga, unha condición previa para a vida.

O estudo foi publicado na revista NATURE.

FONTE: Revista Muy Interesante/Ciencia

O PRIMEIRO DINOSAURO NADADOR: SPINOSAURUS AEGYPTIACUS

Ilustración do enorme espinosaurio, nadando e capturando grandes peixes / Revista Science

 

Carnívoro, predador, máis grande que un Tiranosaurio rex, e con características peculiares que desconcertaron os científicos durante moito tempo, o Spinosaurus aegyptiacus era un formidable nadador, toda unha novidade entre os dinosauros que, tradicionalmente, se consideraran animais terrestres. É o primeiro dinosauro capaz de nadar que se coñece, afirman os científicos. Medía máis de 15 metros dende a cabeza á punta da cola (máis longo que un autobús urbano), superaba as 20 toneladas e pasaba a maior parte do tempo na auga, alimentándose de grandes peixes en ríos e lagos. En terra firme tería que camiñar inevitablemente a catro patas dada a morfoloxía das súas extremidades. O espinosaurio, co seu fociño como o dun crocodilo, o seu longo colo e o seu corpo... "parecería un parrulo coa cola dun caimán pegada", manifestase no estudo publicado na revista Science, sobre este animal, de hai 97 millóns de anos.

O S. aegyptiacus, como especie, conecíase dende hai máis dun século, cando o alemán Ernst Freiherr Stromer von Reichenbach describiu (en 1915) uns fósiles que encontrara no Sahara exipcio. Pero aqueles restos resultaron destruídos no bombardeo aliado de Múnic de 1944. Agora un equipo internacional de paleontólogos deu cun novo esqueleto parcial deste dinosauro xigante no Sahara marroquí (na zona de Kem Kem); rastrexou fósiles dispersos depositados en museos de todo o mundo; revisou as notas, esquemas e fotos de Von Reichenbach conservadas no castelo da familia (en Baviera) e aplicou escáneres e tecnoloxías avanzadas de imaxe por ordenador para reconstruír o animal. O resultado dá un xiro radical non só ao coñecemento que se tiña do espinosaurio, senón dos dinosauros en xeral.

Reconstrucción digital del esqueleto del Spinosaurus aegyptiacus / science (aaas)

Aínda que non é o dinosauro máis grande que se coñece (son maiores os herbívoros descubertos, por exemplo, en Arxentina), o espinosaurio é o de maior tamaño entre os predadores. Pero o que resulta del cegador para os científicos son as súas adaptacións para a vida acuática. Tiña pequenos orificios nasais atrasados no cranio, o que lle permitiría respirar aínda que tivese boa parte do fociño mergullado. As perforacións neurovasculares no extremo do fociño recordan as dos caimáns e crocodilos, que teñen receptores de presión para percibir o movemento na auga, o que facilita a detección das presas mesmo en augas escuras ou lamacentas. Os enormes dentes cónicos encaixan de maneira que as presas quedarían atrapadas sen remedio na súa boca. O centro de gravidade desprazado cara a diante (polo colo e o madeiro alongados) facilitaría os seus movementos na auga, aínda que non en terra, onde sería cuadrúpede. A alta densidade dos ósos facilita a inmersión e é unha adaptación coñecida noutros animais acuáticos. As poutas grandes e planas axudaríanlle a nadar, e a cola articulada, a propulsarse.

Unha característica moi peculiar do espinosaurio e que ten unhas grandes espiñas nas vértebras dorsais que estarían cubertas de pel, formando unha xigantesca vela nas costas. Os científicos inclínanse a pensar que era un trazo de exhibición sexual, unha gran crista visible fose da auga cando o animal estivese mergullado.

FONTE: Xornal El País/Ciencia

UN NOVO ORGANISMO: O 'CHAMPIÑON" MARIÑO

"Dendrogramma", o nuevo organismo / PLOS ONE

 

Un equipo de investigadores da Universidade de Copenhaguen pediu axuda aos seus colegas da comunidade científica para clasificar dous novos animais mariños con forma de fungo encontrados na costa australiana en 1986, a entre 400 e 1.000 metros de profundidade.

Na recente clasificación das mostras desta antiga expedición, os investigadores illaron a dúas novas especies, bautizadas como Dendrogramma enigmatica e Dendrogramma discoides. Os científicos catalogaron aos organismos utilizando un rango taxonómico, incluíndo o reino, o fío e a especie. Non obstante as características destes novos animais non concordan con ningún fío coñecido no reino animal e por iso son incapaces de clasificalos. Así, cos poucos datos que puideron confirmar sobre os organismos, os científicos publicaron na revista Plos One todos os detalles sobre o seu estudo.

Estas novas especies miden poucos centímetros e consisten nun disco aplanado cun talo e unha boca no seu extremo. Son multicelulares e, na súa maioría, asimétricos, cunha capa densa de material xelatinoso entre a célula da pel exterior e as capas de células interiores do estómago. Por estas características, os investigadores encontraron similitudes con outros grupos de animais, como os Cnidarios (corais e augamares) e os Ctenophora (augamares peite). Non obstante, os organismos non cumpriron con todos os requisitos para incluílos nesas categorías.

Os investigadores aseguran que os novos animais poderían ser unha rama moi temperá na árbore da vida, pois presentan similitudes cos “Ediacara”, unha especie do Pre-Cámbrico que se extinguiu hai 600 millóns de anos. Os organismos dese período evolutivo tamén foron difíciles de clasificar e algúns investigadores suxiren que foron experimentos falidos de formas de vida multicelulares.

Os científicos recoñeceron que "co tempo poderían encontrar o seu lugar nun grupo existente, porque aínda hai moi pouca información acerca da bioloxía do Dendrogramma", pois os autores conservaron as mostras en formol neutro e almacenáronas en etanol ao 80%, o que fai imposible analizar o seu ADN. Non obstante, formúlanse intentar conseguir novas mostras para o seu estudo, o que pode proporcionar máis comprensión acerca da súa relación con outros organismos. É por isto que os autores pediron a investigadores de todo o mundo que estean atentos ante o eventual descubrimento de organismos similares.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia