NOTICIAS DAS CIENCIAS

EXPLOSIÓN DUNHA ESTRELA EN 3D

 

Un grupo de astrónomos logrou rexistrar por primiera vez, e en imaxes tridimencionais, a explosión dunha estrela. A Supernova 1987-A foi observada dende o Very Large Telescope (VLT) do Observatorio Europeo Austral ubicado en Chile.

A explosión tivo lugar nas aforas da Nebulosa da Tarántula (NGC 2070) situada na Gran Nube de Magallanes, unha galaxia pequena pertencente ao Grupo Local. O evento ocurríu a uns 168.000 anos luz da Terra.

A supernova pudo ser reconstruída en 3D grazas a unha ferramenta coñecida como Espectógrafo de Campo Integral e Infravermellos Cercano (SINFONI, nas súas siglas en inglés), que se atopa instalado no VLT.

FONTE: RPPP/Ciencia y Tecnología.

CRÍA DE DINOSAURIO DOS TERÁPODOS

Esqueleto do pequeno dinosaurio atopado en Alemania / EFE

Un equipo científico internacional anunciou o descubrimento en Alemania do dinosaurio mellor conservado de Europa, o fósil dunha cría dun ano de 72 centímetros dunha especie bípeda carnívora que vivíu hai 135 millóns de anos.

O achádego é unha "sensación científica", xa que as crías de dinosaurio son extremadamente raras e neste exemplar atopáronse restos de pel e incluso algo parecido a pelo.

Na excavación da cidade de Kelheim (Sur de Alemania) este equipo científico logrou recuperar o 98% do corpo deste dinosaurio fosilizado, cando outros achádegos paleontolóxicos considerados moi completos apenas chegan ao 80%. O dinosaurio encontrado pertence a unha especie sen nome do suborde dos terópodos (Theropoda), igual que o coñecido e temible tiranosaurio.

Os exemplares deste suborde viviron dende o Triásico superior ata o Cretéceo superior (entre hai 228 e hai 65 millóns de anos) e caracterizábanse pola súa alimentación carnívora e a súa forma bípeda de desprazamento.

Aínda que os terópodos estendéronse por tódolos continentes, ata o momento os científicos encontaron escasos restos fósiles completos da especie. Os traballos do equipo de paleontólogos durou preto de dous anos.

FONTE: Xornal El Mundo / Ciencia.

XATCOBEO: NANOSATÉLITE GALEGO

Recreación en 3D do aspecto do Xatcobeo, o primeiro satélite galego / Imaxe:anosaterra.org

 

Xatcobeo, o primeiro nanosatélite universitario español levado a cabo por cinco grupos de investigación da Universidade de Vigo, nos que máis de 60 investigadores e alumnos de Telecomunicacións, Industriais e de Enxenería Informática, en colaboración co Instituto Nacional de Técnica Aeroespacial (INTA) iniciará a súa viaxe entre o 17 e o 21 de xaneiro de 2012, dende a nova plataforma de lanzamento europea VEGA, na Güiana Francesa. Xatcobeo estará en órbita un mínimo de tres meses a unha altura de entre 300 e 1.450 quilómetros de altitude. O pequeño satélite de apenas un quilogramo de peso e un volume de 10 centrímetros cúbicos foi ideado hai máis de tres anos con obxectivos educacionais, pero o seu desenvolvemento e inminente lanzamento terá tamén aplicacións prácticas. Permitirá probar unha radio-software para mellorar as comunicacións coa Terra durante o voo, medir a radiación dos aneis Van Allen e os seus efectos sobre a electrónica embarcada e validar un novo mecanismo de despregue dos paneis solares que leva acoplados para incrementar a potencia dos picosatélites destinados á investigación.

O proxecto atópase na súa última fase e esta mesma semana o dispositivo será enviado á sede en Holanda da Axencia Espacial Europea (ESA) para completar o seu proceso de integración antes do traslado definitivo a Sudamérica en novembro. Xatcobeo embarcará no voo inaugural de VEGA, no que viaxarán un satélite principal e varios microsatélites en dispensadores illados para garantir que cualquera fallo nestas cargas secundarias non prexudiquen o éxito global da misión.

Cun presuposto de 1,2 millóns de euros, o nanosatélite galego é o primeiro dunha universidade europea que se constrúe cumprindo os estándares da ESA e será probado nunha órbita nova para satélites miniaturizados a través dos aneis Van Allen, cuxa elevada radiación supuxo todo un reto técnico para os investigadores e obligou a construírlle unha coraza –que representa case o 30% da súa masa– para garantir unha duración mínima da súa electrónica de tres meses, aínda que a súa vida útil podería alongarse ata un ano. O seguimento dos datos obtidos realizarase dende Vigo e concluída a viaxe, o inxenio non se convertirá en lixo espacial porque ao entrar de novo na atmosfera desintegrarase con facilidade.

FONTE: Xornal Faro de Vigo.

NACEMENTO DUN VOLCÁN NA ILLA DE EL HIERRO

Illa de El Hierro / Imaxe:blog.ellasviajan.com

Na Restinga, na illa de El Hierro, 547 habitantes seguen atentos á evolución dun fenómeno xeológico apenas a cinco quilómetros da súa costa e a uns 1.000 metros baixo o mar. Os case 10.000 terremotos rexistrados durante os últimos tres meses en El Hierro foron o preámbulo dun novo incidente que é totalmente diferente e que se mide de maneira distinta. O terremoto do pasado sábado, e de maior magnitude, con 4,3 graos na escala Ritcher, pudo xerar a fisura pola que agora pénsase que poda estar producíndose a erupción. Os terremotos anteriores eran manifestaciones típicas da actividade da codia, sempre a merced do magma, pero o "tremor volcánico" indica un cambio de dirección no movemento e predice unha ruptura, dependendo da forza e a velocidade.

O director da Rede Sísmica Nacional, asegurou que os incidentes submarinos de El Hierro anuncian o posible "nacemento dun volcán", unha oportunidade extraordinaria para a ciencia da que non cabe mais alternativa que aprender.

De momento máxima alerta no sur de El Hierro. Os habitantes da Restinga foron evacuados a Valverde e a outros puntos da illa máis afastados da costa sen ningún incidente, tras elevarse a nivel vermello o semáforo de alerta volcánica.

FONTE: Diario El Mundo.

CAPTAN A MAIOR ENERXÍA CÓSMICA COÑECIDA

Nebulosa do Cangrexo, captada polo telescopio Hubble / NASA

A Nebulosa del Cangrexo, restos da explosión dunha estrela (unha supernova) que foi observada por astrónomos chinos e árabes no ano 1054, é a fonte de emanación dunha enerxía que é moito maior do que sinalan os modelos teóricos da Física. O foco enerxético, a uns 6.300 anos luz do Sol, atópase no seu centro e é un púlsar, denominado PSR0531+121, que xira sobre sí mesmo a 30 revolucións por segundo.

Este pulsar, segundo observaron os astrónomos, emite radiacións de raios gamma cunha enerxía que supera os 100.000 millóns de electrovoltios (100 GeV), un millón de veces máis que os raios X dunha radiografía médica e 100.000 millóns de veces máis que a luz. Ata agora, a máxima enerxía que se detectara non superaba 25.000 GeV, catro veces menos.

O descubrimento, realizouse observando polo radiotelescopio Veritas, situado no Observatorio Fred Lawrence Whipple, en Tucson (EE UU), en funcionamiento dende 2007, precisamente para captar altas radiacións cósmicas como esta.

FONTE: Diario El Mundo.

OZONO EN VENUS

Imaxe de Venus coa sonda Venus Express da Axencia Espacial Europea (ESA)

A sonda Venus Express, da Axencia Espacial Europea (ESA), descubríu a existencia dunha capa de ozono en Venus, o que permitirá avanzar na investigación da existencia de vida noutros planetas e entender a química deste planeta.

O descubrimento producíuse cando a sonda pudo permitir a observación de estrelas situadas xunto ao perfil do planeta e a través da atmosfera deste, según un comunicado da ESA.

O ozono pudo detectarse, segundo explicaron os expertos da axencia europea, porque absorbeu parte dos raios ultravioletas procedentes das estrelas observadas xunto ao perfil de Venus.

O ozono contén tres átomos de osixeno e, segundo os modelos informáticos aplicados, o de Venus fórmase cuando a luz do Sol rompe as moléculas de dióxido de carbono e permite a liberación de átomos de osíxeno.

O ozono detectouse con anterioridade nas atmosferas da Terra e de Marte. No noso planeta a súa importancia é fundamental para a vida, porque absorbe gran parte dos raios ultravioletas daninos do Sol. Hai que lembrar que tamén permitíu a aparición da vida no noso planeta, onde o osíxeno comenzou a formarse (e en consecuencia tamén o ozono), hai uns 2.400 millóns de anos.

FONTE: ESA / Xornal ABC

AUGA DOS OCÉANOS PROCEDENTE DE COMETAS

A firma química da auga do cometa Hatley 2 é moi similar á da auga terrestre, o que indica que eses corpos puideron facer unha notable aportación aos océanos /NASA/JPL-CALTECH/R.HURT

 

A auga dos océanos debeu de chegar á Terra, procedente do espazo, varios millóns de anos despois da formación do propio planeta, porque ao principio sería un mundo tan abrasador que se evaporaría toda a auga que podera haber. Ata agora pensábase que serían fundamentalmente os asteroides que impactaran aquí os que trouxeran a auga, pero uns científicos afirman que tamén os cometas puideron facer a súa aportación. Ao menos nun, o Hartley 2, atoparon auga cunha firma química (proporción de hidróxeno e deuterio) moi similar á terrestre.

O cometa Hartley 2 pasou hai case un ano relativamente cerca da Terra (a uns 18 millóns de quilómetros), e un equipo de investigadores aproveitou para enfocalo co telescopio espacial Herschel , da Axencia Europea do Espazo (ESA) e facer unha análise da súa luz, podendo así determinar as características da auga na súa coma (a envoltura gasosa do cometa que se forma ao aproximarse ao Sol).

O deuterio é un isótopo pesado do hidróxeno, cun neutrón no seu núcleo atómico ademais do protón. Na auga terrestre a proporción de deuterio e hidróxeno é de un en 6.400 aproximadamente, e debería ser igual nos corpos do Sistema Solar que a trouxeron. Na análise do Hatley 2, descubríuse que esta proporción de deuterio e hidrógeno é de un en 6.200, o que significa un valor moi próximo ao terrestre. O achádefo foi presentado na revista Naturer .

Ningún dos cometas estudados ata agora mostraban unha firma química da auga parecida á terrestre. A cantidade de auga pesada (na que un dos dous átomos de hidróxeno é deuterio) dá pistas sobre o entorno no que se formou o cometa. O Hartley 2 procede do Cinturón de Kuiper (máis alá de Neptuno), mentras que outros cometas analizados son da moito máis afastada Nube de Oort.

FONTE: Xornal El País

ASTEROIDES PRÓXIMOS Á TERRA: NIN TANTOS NIN TAN POUCOS

A gráfica recolle, por tamaño, o número de asteroides que existen segundo o censo da NASA

 

As últimas observacións da NASA co telescopio espacial de infravermellos Wise demostran que o número de asteroides "medianos" (entre cen metros e un quilómetro) cercanos á Terra é bastante inferior ao que se pensaba. De feito, nos arredores do noso planeta habería uns 19.500 (e non 35.000) corpos desas características, o que supón unha reducción do 40% sobre as estimacións anteriores. Por desgraza, os riscos dun posible impacto con algún deses corpos seguen a ser prácticamente os mesmos.

Nun artigo publicado no Astrophysical Journal, investigadores do proxecto no Jet Propulsion Laboratory, en Pasadena, afirman que, grazas ao último "varrido" do Wise, a axencia espacial conseguíu tamén localizar a preto do 90% dos asteroides de maior tamaño cerca da Terra, resultando que, tamén neste caso, hai algúns menos do que se pensaba.

O que non queda claro (precísanse máis estudos) é se a reducción na cantidade implica tamén que existan menos asteroides potencialmente perigosos para nós, sen mencionar o feito de que o Wise só estudou unha franxa do ceo e os científicos extrapolaron os resultados para chegar ao total. En realidade, a maior parte desas rochas espaciais teñen aínda que ser descubertas polos astrónomos.

De calquera xeito, a investigación ten un valor incalculable xa que os seus sorprendentes resultados proceden do censo máis preciso de asteroides cercanos de cantos se realizaron ata o momento. Por cercanos enténdese aqueles que orbitan ata uns 195 millóns de km. de distancia do Sol (a Terra faino a 150 millóns de km.).

FONTE: Xornal ABC Ciencia.