NOTICIAS DAS CIENCIAS

ADVERTENCIAS SOBRE OS EXTRATERRESTRES

 

A humanidade debería ser cautelosa na procura de contacto con civilizacións alieníxenas, volveu a advertir o físico teórico Stephen Hawking nun documental.

En 2010, o científico planteaba que, de existir, os extraterrestres intelixentes poderían ser saqueadores que buscan polo cosmos fontes que explotar e planetas que conquistar e colonizar. Agora, volve expresar os seus receos en «Stephen Hawking’s Favourite Places», un novo documental (disponible un avance premendo AQUÍ).

«Un día, poderiamos recibir un sinal dun planeta nesas circunstancias -afirma Hawking no documental, en referencia ao mundo potencialmente habitable coñecido como Gliese 832c-, pero deberiamos ser cautelosos en responder. Atopar unha civilización avanzada podería ser como cando os nativos americanos atopáronse con Colón. Aquilo non lles saíu nada ben».

As reflexións de Hawking sobre os extraterrestres forman parte dun documental de 26 minutos que mostra ao científico describindo o Cosmos a bordo dunha nave espacial imaxinaria chamada SS Hawking, coa que realiza cinco paradas diferentes.

Hawking observa o Big Bang que creou o Universo, visita un buraco negro monstruoso no centro da Vía Láctea, viaxa a Gliese 832c e orbita Saturno. A súa viaxe termina en Santa Bárbara (California), que o famoso científico chama o seu fogar cando está fóra de casa, en recordo da súa etapa no Instituto de Tecnoloxía de California (Caltech).

FONTE: Xornal abc/ciencia

UN METEORITO DE 30 TONELADAS

 

O equipo de investigadores da Asociación de Astronomía do Chaco (norte de Arxentina) atopou un meteorito na área de Campo do Ceo, que hai 4.000 anos recibiu unha choiva de rochas metálicas. O fragmento pesa 30 toneladas, magnitude que o converte no segundo máis grande do mundo, só superado polo meteorito de Hoba, achado en 1920 en Namibia e cuxo peso supera as 60 toneladas. A rocha é coñecida como siderito (meteorito metálico) e posúe un 92% de ferro e entre un 6% e un 7% de níquel.

A extracción do meteorito Gancedo, como foi bautizado polo equipo de investigadores en referencia ao municipio onde foi atopado, non foi sinxela, xa que o pozo no que se atopaba tiña unha gran cantidade de auga.

FONTE: Xornal El País/Ciencia

HABEMUS, CRIOVOLCAN EN CERES

 

Habemus criovolcán en Ceres. Así o cre un equipo de científicos da NASA, do centro de voo espacial Goddard, quen publicou que a montaña Ahuna Mons de Ceres é un criovolcán, isto é, un volcán de xeo e auga. Este descubrimento únese a outros segredos que saen á luz en seis estudos distintos publicados pola revista Science.

O planeta anano Ceres é o obxecto máis grande do cinto de asteroides situado entre Marte e xúpiter e a sonda Dawn foi enviada a recoller información sobre o mesmo. Os primeiros datos indican que este mundo de roca e xeo conta con cráteres, terreos gretados e outro tipo de pegadas de procesos xeolóxicos, incluídos os criovolcanes, moi pouco usuais no sistema solar.

Nos criovolcanes, a auga líquida sería como o maga ou lava dos volcáns terrestres e o xeo conformaría a roca. Coas imaxes da sonda Dawn, os científicos localizaron unha formación criovolcánica en Ceres chamada Ahuna Mons, unha montaña con forma de domo, base elíptica e zona superior cóncava.

Grazas a unha serie de modelos matemáticos, os expertos determinaron que este criovolcán, de 4 quilómetros de altura, formouse despois dos cráteres que o rodean, polo que a súa vida é relativamente recente.

Os sales de cloro poderían atoparse xunto ao xeo de auga baixo a superficie de Ceres e ser os responsables da actividade química que alzou Ahuna Mons sobre a superficie creando este volcán de xeo.

As outras investigacións revelaron auga xeada exposta sobre unha zona de menos dun quilómetro cadrado, rápidos refachos de vento solar interactuando co planeta anano, a presenza de minerais filosilicatos arcillosos con magnesio e amonio de forma uniforme por toda a superficie de Ceres ou que a súa capa externa non está feita exclusivamente de xeo ou de roca, senón dunha mestura de ambos.

FONTE: Sara Romero /Revista Muy Interesante/Ciencia

UNHA NOVA ESPECIE DE PTEROSAURIO: ALLKARUEN KOI

Reconstrución artística dun pterosaurio / GABRIEL LÍO

Uns restos craniais en excelente estado de preservación atopados na rexión da Patagonia, en América do Sur, permitiron aos científicos descubrir unha nova especie de pterosaurio do Jurásico Inferior (hai entre 176 e 200 millóns de anos). 

O fósil, bautizado como Allkaruen koi (que na lingua nativa tehuelche significa "cerebro antigo"), atopouse en Chubut, na Patagonia arxentina. Os restos inclúen unha caixa craneana magníficamente conservada e sen triturar. Para estudar a anatomía neurocraneal, os investigadores usaron tomografía computerizada para observar o seu interior e o oído interno en tres dimensións. Con estes datos craniais e outras características anatómicas, realizouse despois unha análise filoxenético do grupo ao que pertence.

A investigación publicada na revista PeerJ indica que "Allkaruen mostra un estado intermedio na evolución do cerebro dos pterosaurios e as súas adaptacións á contorna aérea".

Os pterosaurios son un grupo extinto de réptiles voadores que viviron durante a maior parte da era do Mesozoico (hai entre 66 e 250 millóns de anos). O seu corpo adaptouse ao voo grazas a uns ósos máis lixeiros e un díxito máis longo que o resto e sobre o que descansaba unha membrana. Con todo, a neuroanatomía destes exemplares só se coñece grazas os poucos restos que se conservaron en tres dimensións. Este estudo proporciona nova información sobre a orixe, a cronoloxía e a evolución deste grupo de réptiles voadores.

FONTE: Xornal ElMundo/Ciencia

A QUINTA FORZA FUNDAMENTAL DA NATUREZA

 

Un equipo de físicos da Universidade de California en Irvine anunciou, nun artigo publicado hai uns días en Physical Review Letters, que o posible achado dunha nova partícula, descoñecida ata agora, podería ser a proba que se necesitaba para demostrar a existencia dunha quinta forza fundamental da natureza.

"Se fose certo (afirma Jonathan Feng, autor principal do artigo) sería algo revolucionario. Durante décadas, traballamos con catro forzas fundamentais: gravidade, electromagnetismo e as dúas forzas nucleares, forte e débil. Pero se se confirma con máis experimentos, o descubrimento dunha quinta forza cambiaría por completo nosa comprensión do Universo, e abriría as portas para entender como as varias forzas únense nunha soa e o que é a materia escura".

Ata agora, e a través do Modelo Estandar, a Ciencia explicou con extraordinaria precisión tres das catro forzas coñecidas (electromagnetismo, forza nuclear forte e forza nuclear débil), e para cada unha delas descubriu un "cuanto", unha partícula (un bosón) que transporta a unidade mínima de cada forza. Pero a cuarta, a gravidade séguese resistindo a ser "cuantificada" e é unha dos pesadelos máis recorrentes dos físicos da actualidade. A existencia dunha quinta forza podería, pois, ser a clave que nos faltaba para comprender de que está feito realmente o Universo.

Os investigadores partiron dun estudo levado a cabo a mediados de 2015 por un grupo de físicos experimentais da Academia Húngara das Ciencias, que buscaban "fotóns escuros", un dos posibles candidatos a ser o compoñente fundamental da materia escura, da que se sabe que é cinco veces máis abundante que a materia ordinaria que forma estrelas, planetas e galaxias. Os científicos húngaros descubriron entón unha desintegración radioactiva anómala, que non podía explicarse coas reaccións coñecidas e que apuntaba á existencia dunha nova partícula extremadamente lixeira, apenas trinta veces máis masiva que o electrón.

FONTE: José Manuel Nives/xornal abc/ciencia

SINAL DE RADIO EXTRATERRESTRE?

 

Un equipo internacional de investigadores acaba de facer público un achado inquietante: un potente sinal de radio, con posibilidades de ser emitida por unha civilización extraterrestre. O sinal procede de HD164595, unha estrela similar ao Sol, na constelación de Hércules, cunha idade estimada de 6.300 millóns de anos e a unha distancia de 95 anos luz da Terra.

A detección, levada a cabo co radiotelescopio ruso Ratan-600, na localidade de Zelenchukskaya, no Cáucaso, produciuse hai xa máis dun ano, o 15 de maio de 2015, aínda que non se desvelou ata agora. O sinal ten unha lonxitude de onda de 2,7 centímetros e é, segundo os seus descubridores, demasiado forte para ser atribuída a causas naturais.

Con todo, os investigadores non deron aínda o paso de atribuír o sinal a unha civilización alieníxena, senón que se limitan a sinalar que ten unha gran potencia e que procede dun punto concreto do espazo, o que a converte nun bo candidato para futuros estudos. Por suposto, e ata o momento en que sexa confirmada e analizada por máis telescopios, non se poderá confirmar se o sinal ten, ou non, unha orixe intencionada.

Por iso, os investigadores piden que a estrela e a súa enigmática emisión de radio sexa monitorada de forma permanente. Segundo eles, se o sinal procedese dunha baliza alieníxena, a súa potencia só podería ser alcanzada por unha civilización Kardashov do tipo II, isto é, capaz de obter a súa enerxía directamente das estrelas. Aínda que se se tratase dun feixe estreito e centrado no noso Sistema Solar, a súa potencia sería accesible para unha civilización do Tipo I, aínda moito máis avanzada que a nosa.

Cabe destacar que ao redor da estrela HD164595 xa se descubriu un planeta, HD164595 b, confirmado en 2015. Trátase dun «Neptuno quente», con preto de 16 veces a masa da Terra. Un xigante gaseoso que orbita moi preto da súa estrela (o seu período orbital é de 40 días) e fóra da súa zona de habitabilidade, polo que non pode albergar vida tal e como a coñecemos. Con todo, non se descarta que ao redor de HD164595 poida haber máis exoplanetas que aínda non foron descubertos.

En definitiva, un sinal enigmático, que en certo xeito lembra á famosa «WOW» do 15 de agosto de 1977, captada polo radiotelescopio Big Ear. Naquela ocasión, con todo, ningún outro instrumento puido volver detectala, polo que tivo que ser descartada como «sinal intelixente».

Esperemos que esta vez teñamos máis sorte!

FONTE: Xornal abc/ciencia

CHAQUETAS INTELIXENTES PARA CICLISTAS

 

A metade dos españois pensa que a bicicleta mellora a mobilidade nas cidades e que axuda a preservar o medio ambiente; ademais, un 40% ve tamén a bici como un elemento de lecer saudable. Segundo o barómetro de 2015 publicado pola Rede de Cidades pola Bicicleta case todo o mundo sabe montar en bicicleta (o 90% dos españois), con todo, só un 10% utilízaa a diario. Poida que moitos dos que dubidan en poñerse a pedalear fágano por unha evidencia que esixe un cambio: nas cidades máis poboadas, cunha maior densidade de tráfico, a bicicleta e os coches compiten por un mesmo espazo… e perden os que pesan menos.

Segundo un estudo da plataforma Ponlle Freo, un terzo dos ciclistas tiveron algunha vez un accidente, porcentaxe que aumenta ata o 45% entre aqueles que a utilizan a diario. Con todo, só nun 40% dos casos os condutores das bicicletas cometeron algún tipo de infracción. Como en moitos outros campos, a tecnoloxía pode botar unha man para resolver un problema que non só salvará vidas de ciclistas, senón que suma na dirección das novas cidades sustentables.

Vodafone Smart Jacket, un prototipo de chaqueta intelixente desenvolvido pola universidade de Delft xunto coa Asociación de Ciclistas Holandeses, incorpora un pequeno ordenador que, conectado ao smartphone, fai máis segura a condución urbana. A través dunha aplicación móbil na que se especifica a ruta que se seguirá pola cidade e un sistema de leds, a chaqueta sinaliza os movementos que vai realizar o ciclista e permítelle tamén agradecer ao resto de vehículos cando lle facilitan unha manobra. Esta app, ademais, impide recibir chamadas mentres se conduce limitando así as distraccións, unha das maiores causas de accidentes. De momento, a Vodafone Smart Jacket foi probada con éxito en Amsterdam e atópase en fase de desenvolvemento. A súa chegada, como a doutros wearables con funcións similares, será unha achega máis no crecemento dun vehículo que, lonxe de pasar de moda, gaña usuarios cada día.

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xonal El País

O ESPERTAR DUNHA NOVA TRAS A SÚA HIBERNACIÓN

Ilustración dunha explosión nova clásica / K. ULACZYK-WARSAW UNIVERSITY OBSERVATORY

Astrónomos polacos observaron unha estrela anana branca antes e despois de que producise unha explosión coñecida como nova. O estudo, centrado en Nova Centauri 2009, proporciona nova información sobre este brillante evento asociado á transferencia de materia desde unha estrela compañeira. As estrelas ananas brancas que forman parte dun sistema binario, onde outra estrela transfíreas material, ás veces sofren un brillante estalido termonuclear chamado nova. Non hai que confundilo coas supernovas, explosións estelares moito máis enerxéticas e luminosas.

Unha destas novas, chamada Nova Centauri 2009, entrou en erupción no sistema da estrela V1213 Cen en maio de 2009, pero desde moito antes xa estaba a ser monitorada por científicos polacos do experimento de lente gravitacional óptica (OGLE). Con datos recolleitos desde 2003, o astrofísico Przemek Mróz e outros colegas do Observatorio Astronómico de Varsovia detectaron pequenas explosións ou aumentos do brillo (outbursts) na anana branca durante os seis anos que precederon ao gran estalido. "Isto implica unha baixa taxa de transferencia de masa entre as dúas estrelas durante ese período", sinalan os investigadores no seu estudo, que publican esta semana na revista Nature.

Os autores informan que a erupción nova ocorreu nos seis días posteriores ao comezo do último outburst, "o que indica que a materia arroxada sobre a anana branca durante ese tempo desencadeou a reacción termonuclear que conduciu á explosión". Ademais, os astrónomos comprobaron que a taxa de traspaso de material (sobre todo hidróxeno) aumentou considerablemente despois da explosión de 2009 e que agora o sistema está a apagarse lentamente.

Segundo os astrónomos polacos, "estes resultados proporcionan unha proba directa dos cambios de transferencia de masa antes, durante e despois das erupciones nova e apoian a hipótese da hibernación nestes obxectos, que predicir que esa taxa de transferencia irase reducindo nos próximos séculos, antes de que o proceso de acreción (adición de material) iníciese de novo, e en última instancia conduza a unha nova explosión nova".

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia