NOTICIAS DAS CIENCIAS

"LAGARTO FEROZ", O DEVANCEIRO COMÚN DE DINOSAUROS, CROCODILOS E AVES

Recreación do Teyujagua paradoxa / VOLTAIRE NIETO

Hai 250 millóns de anos o planeta estaba a recuperarse dunha extinción masiva, probablemente provocada por unha serie de erupciones volcánicas, que levou por diante á maior parte dos seres vivos. Desa época data o fósil dun réptil atopado en Brasil a principios de 2015 por un equipo do Laboratorio de Paleobioloxía do UNIPAMPA (Brasil). Este descubrimento proporciona valiosa información sobre como era a vida xusto antes de que aparecesen os dinosauros.

O réptil, que foi bautizado co nome de Teyujagua paradoxa, ou "lagarto feroz" segundo a lingua da etnia guaraní utilizada para o nome, é o parente máis próximo do grupo que deu orixe aos dinosauros, crocodilos e aves. Con este alcume faise referencia a un animal mitológico chamado "Teyú Yaguá", que xeralmente se representa como un lagarto con cabeza de can. A información sobre o achado recóllese nun estudo publicado na revista Scientific Reports.

Teyujagua paradoxa era un crocodilo de tamaño pequeno, cuadrúpedo e duns 1,5 metros de lonxitude cuxos dentes curvados e puntiagudas indican que seguía unha dieta carnívora. As fosas nasais colocáronse na parte superior do fuciño, unha característica típica dalgúns animais acuáticos ou semi-acuáticos, tales como os crocodilos de hoxe en día. Teyujagua probablemente vivía nas marxes de lagos e ríos, cazando anfibios e pequenos réptiles extintos similares aos lagartos.

Cranio de "Teyujagua paradoxa" achado en Brasil/SCIENTIFIC REPORTS

Xusto antes de que chegase ao mundo este crocodilo, perdéronse ao redor dun 90% das especies, permitindo que animais como este tivesen a oportunidade ideal para expandirse e dar lugar a outras especies. Réptiles como este e os seus parentes próximos convertéronse nos dominantes da Terra e a partir deles xurdiron os dinosauros.

"O achado de Teyujagua é emocionante", declarou un dos autores do achado deste espectacular fósil, atopado preto da cidade de San Francisco de Asís. no sur de Brasil. "Desde que vimos este precioso cranio por primeira vez no campo, aínda que ao principio estaba cuberto de roca case por completo, sabiamos que tiñamos algo extraordinario entre as mans".

Segundo explicou este científico, o fósil mostra "unha combinación de características que nunca viramos ata agora, o cal indica que Teyujagua sitúase nun lugar único da árbore evolutiva dun importante grupo de vertebrados".

A súa anatomía combina aspectos dalgúns réptiles máis primitivos da familia dos arcosauriformes, que inclúen a todos os dinosauros e pterosaurios (réptiles voadores), con outros dos crocodilos e as aves do mundo actual. Por todo iso, trátase dun fósil excepcional, dun gran valor científico.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

A PARTE AVENTUREIRA NA VIDA DE... SCOTT E AMUNDSEN

Scott (de pe, no centro) e o seu equipo no Polo Sur, despois de descubrir que Amundsen chegara antes / Imaxe: Henry Bowers

A carreira pola conquista do Polo sur é un dos episodios máis coñecidos da historia da exploración, e o momento culminante da que veu en chamarse a idade heroica da exploración antártica. Aquela competición histórica tivo gloria e traxedia; a primeira, para o noruegués Roald Amundsen, que gañou a competición e regresou triunfante a Europa. O seu opoñente, o británico Robert Falcon Scott, non só perdeu a carreira, senón tamén a vida.

Scott (6 de xuño de 1868 - 29 de marzo de 1912) era un oficial da mariña cando se presentou voluntario para liderar a expedición británica á Antártida; segundo os seus biógrafos, máis por un desexo de progresar na súa carreira que por vocación de exploración polar. A súa primeira viaxe, entre 1901 e 1904, logrou establecer un récord de latitude sur, pero sen conquistar o polo. No seu segundo intento en 1910, Scott atopouse enfrontado a un poderoso rival: Amundsen.

Amundsen (16 de xullo de 1872 - 18 de xuño de 1928). Era un mariño, de familia de mariños, que tamén contaba con experiencia antártica e que poucos anos antes abrira por primeira vez o paso do noroeste rodeando América polo Ártico. Amundsen cravaría a bandeira norueguesa no Polo sur o 14 de decembro de 1911.

A partida de Scott, atrasada polas decisións erróneas e o infortunio, foi sempre por detrás, e chegaría para descubrir o triunfo do seu rival o 17 de xaneiro de 1912. Amundsen logrou regresar sen problemas, mentres que Scott e os seus catro compañeiros sucumbiron ao esgotamento, a fame e o frío. Os seus corpos foron recuperados en novembro daquel ano.

FONTE: bbvaopenmind.com

DETECTADA A GALAXIA GN-z11, A MÁIS AFASTADA XAMAIS VISTA

 

O telescopio espacial Hubble, o observatorio espacial máis potente do mundo, é ademais unha máquina do tempo. Esta semana, fíxose público que logrou tomar imaxes da galaxia máis afastada xamais vista. A luz que agora recolle o Hubble móstranos aquel obxecto tal e como era cando o universo tiña só 400 millóns de anos (agora ten máis de 13.000), pouco despois de que as primeiras estrelas e cuásares reionizasen o cosmos e comezasen a facelo visible.

A galaxia, bautizada como GN-z11, é 25 veces máis pequena que a Vía Láctea e ten só un 1% da súa masa en estrelas. Con todo, naquela galaxia xuvenil estaban a formarse estrelas a un ritmo 20 veces superior.

Os científicos están sorprendidos co achado. Marijn Franx, da Universidade de Leiden (Holanda), afirma nun comunicado do Hubble que o seu “traballo previo suxería que estrelas tan brillantes non deberían existir nunha etapa tan temperá do universo”. As teorías sobre a evolución do universo teñen dificultades para explicar como só 200 ou 300 millóns de anos unha galaxia puido acumular a masa de mil millóns de soles. O ritmo de formación de estrelas tivo que ser frenético.

Ivo Labbe, tamén de Leiden, explica que descubrimentos como este mostran que aínda se descoñece moito sobre aquel universo infantil. “Aínda é un misterio como se formou GN-z11. Probablemente estamos a ver a primeira xeración de estrelas formándose ao redor de buracos negros”, conclúe.

FONTE: Xornal El País/Ciencia

FÓSIL DUN FUNGO DE HAI 440 MILLÓNS DE ANOS, CLAVE NO CAMIÑO DA VIDA NOS ÓCÉANOS Á TERRA FIRME

Tortóbulus / Martin R. Smith

Curiosamente para nós, o organismo que transportou a vida dos océanos á superficie terrestre fai uns 500 millóns de anos foi un humilde fungo que pasou a súa vida baixo terra, podrecendo a materia, suxire un estudo publicado na revista Botanical Journal of the Linnean Society.

A estrutura deste fungo, chamado “Tortotubus”, é semellante á dalgúns fungos modernos: alimentábase de sustancias que xurdían no proceso de desintegración dos restos doutras criaturas. Foron precisamente os fungos os que deron marcha ao proceso de putrefacción, o cal, á súa vez, creou un terreo fértil para as raíces das plantas.

Segundo o autor do estudo, non está claro que restos orgánicos puidese descompoñer o Tortotubus. Segundo os científicos, poderían ser bacterias e algas, pero é algo difícil de saber porque de cando en cando presérvanse como fósiles.

FONTE: rt.com/ciencia

O SOL DESTRÚE O 90% DOS ASTEROIDE QUE SE ACHEGAN Á TERRA

Destrución dun meteorito / Imaxe ilustrativa / Lauri Voutilainen

Un equipo científico internacional da Universidade de Hawai, EE.UU., concluíu que o feito de que haxa tan poucos asteroides no espazo próximo á Terra débese a que estes corpos espaciais se desintegran ao achegarse ao centro do sistema solar, segundo un artigo publicado na revista "Nature".

"O descubrimento de que os asteroides se destrúen ao achegarse demasiado ao Sol foi tan inesperado que estivemos moito tempo estudando e verificando os nosos cálculos", manifestou un dos participantes no estudo.

O estudo demostrou que a cantidade de asteroides que sucan o espazo dentro do sistema solar é dez veces inferior ao que daban por válido os especialistas do equipo do proxecto Catalina Sky Survey, que elaboraron o mapa de asteroides máis detallado ata a data.

Para explicar o fenómeno da desaparición de asteroides, os científicos estudaron o movemento de varios corpos espaciais próximos á Terra e tentaron descubrir os mecanismos orbitais que destrúen os asteroides no espazo ao redor de Mercurio, Venus e a Terra.

Estes cálculos conduciron a resultados sorprendentes. Chegaron á conclusión de que o Sol destrúe os asteroides que se achegan a unha distancia inferior ao equivalente a 15 radios do propio astro, algo que contradi as suposicións da comunidade científica, que ata agora consideraba que o Sol non posúe potencia suficiente para destruír asteroides.

Segundo estimacións dos científicos da Universidade de Hawai, a interacción co Sol pode provocar a desaparición dos asteroides de dúas maneiras distintas:

1.  Ao achegarse ao Sol, o asteroide quéntase e a súa superficie grétase ata que o corpo se fragmenta e convértese en partículas de po que o vento solar e os fotóns de luz esparcen polo espazo.

2. A evaporación de gas interno e a presión da luz poden provocar que os asteroides roten a velocidades moi altas, o que resulta na desintegración do corpo celeste baixo a influencia das forzas centrífugas. Esta teoría apóiaa a existencia de diferentes choivas de meteoros ao redor do Sol que periodicamente iluminan o ceo nocturno visto desde a Terra.

FONTE: RT.com

FLOR FOSILIZADA EN ÁMBAR DE HAI ENTRE 2O E 30 MILLÓNS DE ANOS

Strychnos electri atrapada en ámbar / GEORGE POINAR

O descubrimento de dúas flores fosilizadas en ámbar de fai entre 20 e 30 millóns de anos, dunha especie descoñecida ata agora, revelou que as xunglas prehistóricas do que hoxe é a República Dominicana escondían a orixe biolóxica dalgúns dos velenos máis coñecidos do mundo.

Os autores do achado afirman que se trata do primeiro fósil atopado pertencente á familia das astéridas. Estes dous especímenes forman parte do xénero Strychnos, no que se atopan varias flores que producen velenos moi utilizados: a estricnina e o curar.

No estudo, publicado na revista Nature Plants, analizáronse máis de 500 fósiles recollidos nunha mina de ámbar en República Dominicana en 1986, dos que a maioría eran insectos. Unha das autoras do estudo, é a que descubriu que estas dúas flores non pertencían a ningunhas das 200 especies coñecidas desta familia, polo que supoñen unha nova especie bautizada como Strychnos electri.

Os exemplares estaban intactos, algo pouco habitual cando se trata de flores fosilizadas. O habitual é que só se atope un pétalo, un estame...

As astéridas atópanse entre as plantas máis diversas do planeta: 10 ordes, 98 familias e unhas 80.000 especies. Representan ao redor dun terzo das plantas con flores, ou anxiospermas, da Terra.

A maioría das especies deste grupo desenvolveu distintos graos de toxicidade como defensa ante os herbívoros. Con todo, hoxe o día os seres humanos utilizan dous extractos destas plantas como veleno e mesmo polas súas propiedades medicinais. A estricnina utilizouse como pesticida e como compoñente letal do raticida. En pequenas doses, pode aumentar a actividade cerebral e muscular. Pola súa banda, o curar utilizábase en Sudamérica como veleno nas puntas de frecha e nos dardos das cerbatanas para paralizar á presa durante a caza. En pequenas doses, utilizouse como relaxante muscular en cirurxía.

Actualmente hai 200 especies de plantas Strychnos no mundo, a maioría nos trópicos, e aínda se están estudando polas súas propiedades medicinais, por exemplo para o tratamento dos parasitos intestinais ou para a malaria. Este descubrimento pon de manifesto que aínda hai moitas especies sen clasificar nas coleccións de Historia Natural, o que indica que é posible que existan moitas outras familias de plantas nos bosques tropicais que evolucionasen do Cretácico Superior.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

DESCOBREN CENTOS DE GALAXIAS DETRÁS DA VÍA LÁCTEA

 

Os astrónomos finalmente conseguiron mapear a distribución das galaxias que se atopan detrás da nosa, a Vía Láctea, segundo un estudo publicado na revista "Astronomical Journal". Resulta que a chamada Zona baleira (unha zona do ceo nocturno escurecida pola Vía Láctea) esconde 883 galaxias novas e xa coñecidas polos científicos.

Necesitáronse décadas para que o equipo internacional de científicos puidese completar o seu traballo, con axuda do radiotelescopio Parkes. Precísase que das 833 galaxias mapeadas, unha terceira parte nunca foi vista polos investigadores.

"A Vía Láctea é preciosa, por suposto, e é moi interesante estudar nosa propia galaxia, pero a mesma bloquea completamente a observación das galaxias máis distantes que se atopan detrás dela", comentou o científico principal do estudo, da Universidade de Australia Occidental.

O achado tamén podería axudar a explicar a anomalía gravitatoria coñecida como o Gran Atractor, que arrastra á Vía Láctea e por centos de miles doutras galaxias ao longo dunha rexión de millóns de anos luz. "Unha galaxia contén unha media de 100.000 millóns de estrelas, polo que o achado de centos de novas galaxias ocultas detrás da Vía Láctea apunta a unha gran cantidade de masa que non coñeciamos ata agora", indicou o investigador.

FONTE: RT/Ciencia

DESCUBERTO O PRIMEIRO SINAL DAS ONDAS GRAVITACIONAIS

 

A última gran predición de Albert Einstein sobre o universo acábase de confirmar un século despois: as ondas gravitacionais existen e un experimento en EE UU detectounas por primeira vez.

Segundo a Teoría Xeral da Relatividade hai obxectos que converten parte da súa masa en enerxía e despréndena en forma de ondas que viaxan á velocidade da luz e deforman ao seu paso o espazo e o tempo. A fonte de ondas gravitacionais por antonomasia é a fusión de dous buracos negros supermasivos, un dos eventos máis violentos que existiron despois do Big Bang. O xenio alemán predíxoas en 1916 pero tamén advertiu de que, se realmente hai fusións deste tipo, suceden tan lonxe que as súas vibracións serían indetectables desde a Terra.

Os responsables do Observatorio de Interferometría Láser de Ondas Gravitacionales (LIGO), en EE UU, anunciaron esta tarde que captaron as ondas producidas polo choque de dous buracos negros, a primeira detección directa que confirma a teoría de Einstein. O anuncio fíxose nunha conferencia de prensa celebrada en Washington e retransmitida por Internet. Os resultados científicos foron aceptados para a súa publicación en Physical Review Letters, segundo informou nunha nota en Instituto Tecnolóxico de California (Caltech).

O primeiro sinal captouse o 14 de setembro nos dous detectores idénticos deste experimento, situados un a 3.000 quilómetros do outro. O sinal viña dunha fusión que sucedeu fai 1.300 millóns de anos e consistiu no violento abrazo de dous buracos negros cuxa masa é entre 29 e 36 veces maior á do Sol. Os dous buracos fundíronse nun liberando unha enerxía equivalente a tres masas solares, que saíu despedida en forma de ondas gravitacionais nunha fracción de segundo. E todo este proceso de masa transformándose en enerxía en fraccións de segundo descríbeo á perfección a ecuación máis famosa do mundo E=mc² [A enerxía é igual á masa pola velocidade da luz ao cadrado].

O achado abre un novo camiño en astronomía. Ata o momento esta centrouse na luz en todas as súas variantes coñecidas, pero estas ondas son comparables ao son e permiten estudar obxectos que eran totalmente invisibles ata agora, especialmente os buracos negros.

No vídeo superior tedes unha información básica de que son as ondas gravitacionais.

FONTE: Xornal El país/Ciencia