OPINIÓN E COMENTARIO

SER VALENTE É ATREVERSE A CAMBIAR DE OPINIÓN

 

“Deberiamos atrevernos a pensar con máis autonomía”, sentenza Diego Garrocho. E engade: “Unha actitude demócrata e valente é aquela que nos fai cuestionar e contrastar as nosas conviccións máis profundas”.

Garrocho é profesor de Ética e Filosofía Política na Universidade Autónoma de Madrid (UAM), onde exerce como Vicedecano de Investigación da Facultade de Filosofía e Letras. Foi investigador visitante no Boston College, o Massachusetts Institute of Technology (MIT) e a Johns Hopkins University. Os seus intereses principais viran ao redor da ética clásica e a súa aplicación ao mundo contemporáneo. É membro de recoñecidos grupos e proxectos de investigación e autor de artigos de análises tanto en revistas científicas de Filosofía como en prensa xeneralista. É autor dos libros ‘Sobre a nostalxia. Damnatio memoriae’ (2019), ‘Aristóteles. Unha ética das paixóns’ (2015) e ‘O último verán’ (2023). En 2021 gañou o Premio David Gistau de Xornalismo.

DECIR ESTOU TRISTE OU ESTOU CANSADA, É UN DERITO BÁSICO

 

“Hoxe existe unha moda do non sentir, do non involucrarme demasiado, do medir todo o que digo e o que fago… un xogo moi estratega afastado da humanidade e do que o ser humano debe desenvolver. Eu creo que o espazo da vulnerabilidade, do arriscarme a perder nese sentir, do arriscarme á dor e dicir estou triste ou estou cansa é un dereito básico que hai que recuperar”. Para a psicóloga e escritora Pilar Xordo, a vida é unha viaxe en continua remodelación desde a pausa, a honestidade e a observación. Permitirnos ser e recoñecer como estamos é un desafío nunha sociedade na que se positiviza todo demasiado, e á súa vez, un requisito fundamental para aumentar os niveis de conciencia.

A experta sente que a psicoloxía como ciencia xa non dá abasto para explicar o que lle pasa ao ser humano, “quedou moza”: “Os psicólogos temos que estudar algo que na facultade non nos ensinaron, que é agregar á psicoloxía como ciencia o tema do propósito da vida. Reencontrarnos coa espiritualidade como unha forma de coñecemento é reencontrarnos connosco mesmos. É volver ao ser e deixar de mirar só o ter e o facer que son as grandes dúas fontes que nos ensinaron como causas de identidade”, afirma.

Pilar Xordo é psicóloga clínica, divulgadora e investigadora e ao longo da súa prolífica carreira penetrouse en temas como a educación, a familia, a sexualidade, os estereotipos de xénero ou a crise de valores entre outros. Ademais, é autora dunha extensa obra, imparte charlas por todo o mundo e colabora con diversos medios de comunicación. Xordo foi elixida unha das cen mulleres líderes de Chile e é creadora e presidenta da Fundación Cancro Vida que dá soporte e visibiliza a realidade da enfermidade.

CURIOSIDADES NETEOROLÓXUCAS DOUTROS PLANETAS

Por que a neve é branca? Cantos tipos de nubes hai? Como se forman as auroras boreais? É verdade que, ás veces, choven ras? Para José Miguel Viñas, “a meteoroloxía é moito máis que a predición do tempo, é unha ciencia inspiradora e chea de curiosidades”. Viñas é físico do aire e comunicador científico, especialista en Meteoroloxía, cambio climático e temas relacionados. Traballa como meteorólogo en Meteored, no portal www.tiempo.com, e é consultor da OMM (Organización Meteorolóxica Mundial). É un dos fundadores de ACOMET (Asociación de Comunicadores de Meteoroloxía). Tamén é socio de ÁMEA (Asociación Meteorolóxica Española), da AEC (Asociación Española de Climatoloxía) e da AECC (Asociación Española de Comunicación Científica).

Como divulgador en medios de comunicación, destacan as súas colaboracións con RNE nos programas ‘Non é un día calquera’ e ‘De cabo a cabo’, xunto a Pepa Fernández. En televisión, traballou durante cinco anos en Antena 3, formando parte do equipo de Meteoroloxía dos Servizos Informativos. Na 2 (TVE) iniciou en 2019 unha serie de espazos sobre Meteoroloxía no programa ‘A aventura do saber’ e tamén é un dos colaboradores do programa de divulgación científica ‘Órbita Laika’. Responsable da páxina web www.divulgameteo.es, escribe regularmente artigos, imparte conferencias e cursos por toda España. Publicou ata a data dez libros de divulgación científica e en 2022 recibiu o ‘Premio Especial Ecólatras’ de Ecovidrio, polo seu labor de concienciación sobre os fenómenos meteorolóxicos e o cambio climático.

A EDUCACIÓN, A PLASTICIDADE E O CEREBRO

 

Leva máis de 40 anos estudando o cerebro e confésase un auténtico apaixonado dos seus misterios. Javier de Felipe é biólogo e profesor de Investigación no Instituto Cajal (CSIC), especializado no estudo microanatómico do cerebro. Os seus estudos axudaron a comprender a microorganización da codia cerebral e, na actualidade, é considerado o neuroanatomista máis destacado que seguiu os pasos do científico español Santiago Ramón e Cajal. “No microscopio, o cerebro é un órgano tan belo como un museo cheo de obras de arte”, afirma. Aínda que recoñece que despois de toda unha vida investigándoo, é agora cando empeza a comprender algo da súa complexidade.

De Felipe lidera o Cajal Blue Brain Project, unha iniciativa de ámbito internacional e interdisciplinar para o estudo anatómico do cerebro, que conta coa participación de laboratorios e institucións científicas de todo o mundo. Tamén é autor de numerosos libros de divulgación científica, entre os que destacan ‘De Laetoli á Lúa: a insólita viaxe do cerebro humano’ (2022) e ‘O xardín da neuroloxía. Sobre o Belo, a arte e o Cerebro’ (2014). Apaixonado da filosofía, Javier de Felipe tamén explica como a investigación cerebral tenta dar resposta a algunhas das grandes preguntas da Humanidade: que nos fai ser humanos? De onde provén a empatía? Por que nos preguntamos de onde vimos? A resposta, asegura, é que “todo está no noso cerebro”.

O CORPO FALA E SE NON O ESCOITAS GRITA

 

Imaxina que puideses elixir cada mañá como queres ser, de que maneira gustaríache relacionarte cos demais e como facer unha boa xestión das emocións. Para a psicóloga Elizabeth Clapés é posible se habitamos o presente e prestamos atención ao que o noso corpo está a dicirnos e por que. No noso día a día temos unha gran cantidade de pensamentos e sentimentos, cruzámonos con multitude de persoas e experimentamos todo tipo de situacións. Identificalas e saber distinguir as que podemos cambiar das que non é clave para deixar de vivir en piloto automático e facernos responsables do noso propio benestar.

“A ansiedade dinos que algo non vai ben: que hai un traballo que nos está afectando para mal, que alguén nos está xerando malestar, que hai unha decisión que temos que tomar e non somos capaces… Calquera cousa que o noso corpo interpreta que nos está facendo dano”, sostén. Escoitar o que o noso corpo vén dicirnos é comprender que a ansiedade non é máis que un mecanismo de alerta ante situacións que nos resultan ameazantes. Por iso, Clapés insiste na importancia de facer exercicios de introspección para conectar coa capacidade reflexiva que ten a mente de ser consciente dos nosos estados físicos e emocionais.

Elizabeth Clapés é psicóloga e está especializada no ámbito da sexoloxía clínica e as relacións de parella. Actualmente dedícase á divulgación da psicoloxía en redes sociais e a acompañar a persoas no seu proceso terapéutico. Nos seus libros ‘Querida eu’ e ‘Ata que te caias ben’ expón a saúde mental como unha prioridade vital para aceptarnos, coidarnos e crear relacións sas cos demais, primeiro e principalmente connosco mesmos.

A VONTADE DE APRENDER É O PASO MÁIS IMPORTANTE PARA O CAMBIO

 

O deporte arrebatoulle unha perna pero tamén salvoulle a vida. Con tan só 16 anos, Desirée Vila sufriu un accidente practicando ximnasia acrobática e, debido a unha neglixencia médica, perdeu a súa perna dereita. Un ano e medio despois xa estaba a correr. “Hai que ter a capacidade de seguir adiante a pesar das adversidades e seguir esforzándoche por facer o que máis che gusta, que no meu caso é o deporte”, afirma a atleta.

Vila abrazou a súa discapacidade para alcanzar a elite do deporte. Entregada ao atletismo, actualmente compite nas probas de 100 metros e triplo salto, coa que logrou un diploma olímpico nos Xogos Paralímpicos de Tokio. A atleta compaxina a súa carreira deportiva cos estudos de Relacións Internacionais na Universidade Rei Xoán Carlos e un intenso labor de divulgación sobre discapacidade en redes sociais. “Aínda queda moito traballo por facer para dar a coñecer a discapacidade”, recoñece. Na autobiografía ‘O único incurable son as ganas de vivir’, a deportista relata a súa experiencia cunha discapacidade sobrevinda. Desirée Vila obtivo a Medalla de Ouro da Real Orde do Mérito Deportiva grazas aos seus logros deportivos no atletismo paralímpico e por converterse nun un referente de resiliencia e visibilización da discapacidade.

O QUE MÁIS NECESITA UN ADOLESCENTE É UN ADULTO QUE SE FAGA CARGO

Interdependencia, autonomía e intimidade. En que consisten e por que son necesarias para construír relacións sas? Para o experto en relacións Arun Mansukhani, as relacións interpersoais son unha oportunidade para descubrir como somos e evolucionar a través do outro. Cuestións como ter un bo círculo de apoio e crear vínculos próximos son determinantes para gozar dunha mellor saúde e unha vida máis longa: “As investigacións científicas confírmannos que as relacións sas teñen moito que ver coa saúde física, mental e emocional. Sabemos que as persoas que teñen relacións sas viven máis”, afirma.

Mansukhani explica a importancia de adoptar un rol adulto emocional e establecer relacións horizontais en calquera ámbito da nosa vida. Unha viaxe cara á introspección cheo de autocoñecemento, autoaceptación, autocompasión e autocoidado, algo complexo que require de vontade e compromiso para darnos aos demais desde un lugar san.

Arun Mansukhani é psicólogo e sexólogo especializado no tratamento de ansiedade, depresión, trauma psicolóxico e terapia de parella. Tras máis de 30 anos de traballo de campo, charlas e cursos, segue namorado do seu día a día no que contempla a saúde desde unha perspectiva integral: “A distinción psicolóxico, físico e biolóxico é totalmente artificial, facémola nós porque estudamos desde aí pero as situacións traumáticas teñen influencias profundísimas sobre a saúde física, emocional e psicolóxica”.

COMO PODEMOS VIVIR EN EQUILIBRIO CO PLANETA?

 

Licenciado en Física e Matemáticas e doutor en Física Teórica, Antonio Turiel traballa como Investigador Científico no Instituto de Ciencias do Mar do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC). Desde hai máis de dúas décadas especializouse no esgotamento dos recursos naturais e dos combustibles fósiles e as consecuencias de escaseza de certas materias primas na futura organización socioeconómica da sociedade. 

A través do seu blog The Oil Crash, Turiel comparte o seu coñecemento e reflexións sobre os retos da transición enerxética, os límites do modelo de enerxía renovable eléctrica industrial e a imposibilidade dun desenvolvemento baseado no crecemento infinito nun planeta de recursos finitos, ideas que ampliou nos libros ’Petrocalipse’ e ’Sen enerxía’. "As renovables poden producir moitísima enerxía, e eu creo que ademais son a clave do futuro enerxético, tanto pola loita contra o cambio climático como pola adaptación ao descenso enerxético. O que pasa é que as enerxías renovables teñen as súas limitacións. Non son todopoderosas, non o poden facer todo. Aínda que certamente van cubrir unha parte importante do noso consumo enerxético, van facer falta facer máis cousas que simplemente poñer sistemas renovables", conclúe o autor.