Blogia
vgomez

ZONA VERDE

O ÁRTICO DERRÉTESE O DOBRE DE RÁPIDO DO QUE SE PENSABA

O Ártico está gravemente enfermo, posto que o quecemento global aféctao con máis intensidade que ao resto do planeta. Os científicos acaban de descubrir que se  derrite moito máis rápido do que se cría e iso fará posible en breve prazo a navegación dos grandes mercantes a través do océano ata o de agora xeado.

O xeo mariño nas rexións costeiras do Ártico derrítese ata o dobre de rápido do que se pensaba anteriormente, segundo un novo estudo dirixido por investigadores da Universtity College London (UCL), que empregou novas técnicas, máis precisas e fiables. 

Os científicos axustan esta situación utilizando un mapa da profundidade da neve no Ártico, pero eses mapas permanecen sen actualizar desde hai décadas e non ten en conta o cambio climático.

No novo estudo, publicado na revista The Cryosphere, os investigadores substituíron o uso deste mapa polos resultados dun novo modelo informático deseñado para estimar a profundidade da neve que varía dun ano a outro.

Deste xeito, concluíron que o xeo mariño en rexións costeiras clave da rexión ártica se  derrite a un ritmo acelerado.  En concreto, o xeo podería estar a se fundir entre un 70% e un 100% máis rápido do que se pensaba anteriormente.

Robbie Mallett (UCL Earth Sciences), o estudante de doutoramento que dirixiu o estudo, dixo: "O espesor do xeo mariño é un indicador sensible da saúde do Ártico. É importante, xa que o xeo máis groso actúa como unha manta illante, para evitar que o océano quente a atmosfera no inverno e para protexer o océano da luz do sol no verán. Tamén é menos probable que o xeo máis delgado sobreviva durante o desxeo do verán ártico".

"Os cálculos anteriores do espesor do xeo mariño baséanse nun mapa de neve actualizado por última vez hai 20 anos. Debido a que todos os anos o xeo mariño comeza a formarse cada vez máis tarde, a neve na parte superior ten menos tempo para acumularse. Os nosos cálculos teñen en conta esta diminución da profundidade da neve por primeira vez, e suxiren que o xeo mariño está a adelgazar máis rápido do que pensabamos", agregou.

A coautora, a profesora Julienne Stroeve (UCL Earth Sciences), manifestou: "Hai unha serie de incertezas na medición do espesor do xeo mariño, pero cremos que os nosos novos cálculos son un gran paso adiante para interpretar con maior precisión os datos que temos dos satélites".

"Esperamos que iste traballo póidase utilizar para avaliar mellor o rendemento dos modelos climáticos que prognostican os efectos do cambio climático a longo prazo no Ártico, unha rexión que se está quentando a tres veces máis rápido que a taxa mundial e cuxos millóns de quilómetros cadrados de xeo son esenciais para manter fresco o planeta", engadiu.

Para calcular o espesor do xeo mariño, os investigadores utilizaron un radar do satélite CryoSat-2 da Axencia Espacial Europea. Ao medir o tempo que tardan as ondas de radar en rebotar desde o xeo, poden calcular a altura das placas xeadas sobre a auga e a partir de aí poden inferir o espesor total do xeo.

No novo estudo, os investigadores utilizaron un modelo de neve novo desenvolvido previamente por investigadores da UCL e a Universidade Estatal de Colorado, Snow Model-LG, que calcula a profundidade e densidade da neve utilizando datos como a temperatura do aire, as nevadas e os datos de movemento do xeo para rastrexar canta neve acumúlase sobre o xeo mariño mentres se move ao redor do Océano Ártico.

Combinando os resultados do modelo de neve coas observacións de radar por satélite, estimaron a taxa xeral de diminución do espesor do xeo mariño no Ártico, así como a variabilidade do espesor do xeo mariño dun ano a outro.

Descubriron que a taxa de diminución nos tres mares costeiros árticos de Laptev, Kara e Chukchi aumentou nun 70%, un 98% e un 110%, respectivamente, en comparación con cálculos anteriores. Tamén atoparon que, nos sete mares costeiros, a redución no espesor do xeo mariño dun ano a outro aumentou nun 58%.

O xeo mariño nos mares costeiros varía tipicamente de medio metro a dous metros de espesor. De forma cada vez máis evidente, o xeo desta rexión non logra sobrevivir ao desxeo do verán e se  derrite con máis intensidade.

Esta maior perda de xeo mariño nos mares costeiros do Ártico ten implicacións para a actividade humana na rexión, tanto en termos de navegación ao longo do Roteiro do Mar do Norte durante unha gran parte do ano (cousa que ata o de agora non era posible), como na extracción de recursos do fondo mariño como petróleo, gas e minerais.

Mallett afirmou respecto diso: "Os barcos que sigan o novo roteiro ao redor de Siberia reducirían as emisións de combustible e carbono necesarias para mover mercadorías ao redor do mundo, particularmente entre China e Europa. Con todo, tamén aumenta o risco de derrames de combustible no Ártico, cuxas consecuencias podería ser terrible”.

O adelgazamento do xeo mariño costeiro tamén é preocupante para as comunidades indíxenas, xa que deixa os asentamentos na costa cada vez máis expostos ao clima forte e a acción das ondas do océano emerxente", agregou.

Mallett, o profesor Stroeve e o coautor, o Dr. Michel Tsamados (UCL Earth Sciences), pasaron varias semanas investigando a neve e o xeo no Ártico a bordo do buque de investigación alemán Polarstern, que explorou o Océano Ártico central en 2019 e 2020.

FONTE: elmundo,es/ciencia      Imaxe: Larissa Beumer/Greenpeace

5 DE XUÑO: DÍA MUNDIAL DO MEDIO AMBIENTE

 

Durante demasiado tempo, estivemos explotando e destruíndo os ecosistemas do noso planeta. Cada tres segundos, o mundo perde unha superficie de bosque equivalente a un campo de fútbol e, tan só no último século, destruímos a metade dos nosos humidais. O 50% dos nosos arrecifes de coral xa se perderon e para 2050, poderían desaparecer ata o 90%, mesmo se o quecemento global limítase a un aumento de 1,5° C.

A perda dos ecosistemas está a privar ao mundo de sumidoiros de carbono, como os bosques e as turbeiras, nun momento en que a humanidade xa non pode permitilo. As emisións globais de gases de efecto invernadoiro aumentaron durante tres anos consecutivos e o planeta está a un paso dun cambio climático potencialmente catastrófico.

A aparición da COVID-19 tamén demostrou o desastrosas que poden ser as consecuencias da perda de ecosistemas. Ao reducir a área de hábitat natural para os animais, creamos as condicións ideais para que os patóxenos, incluídos os coronavirus, propáguense. 

Diante deste gran problema, o Día Mundial do Medio Ambiente céntrase na restauración de ecosistemas co lema "Reimaxina, recrea, restaura".

Restaurar os ecosistemas significa previr, deter e reverter este dano, pasar de explotar a natureza para curala. Para iso, e precisamente neste día, arrincará o Decenio das Nacións Unidas sobre a Restauración de Ecosistemas (2021-2030), unha misión global para revivir miles de millóns de hectáreas, desde bosques ata terras de cultivo, desde a cima das montañas ata as profundidades do mar. Só con ecosistemas saudables podemos mellorar os medios de vida das persoas, contrarrestar o cambio climático e deter o colapso da biodiversidade.

FONTE: un.org/es

O TIGRE DO LOUREIRO: UN DIMINUTO INSECTO INVASOR DESCOÑECIDO



Non se coñecen con exactitude nin a data nin o roteiro de entrada. De momento, a primeira confirmación científica da súa presenza na península Ibérica foi publicada nun artigo no Boletín da Asociación Española de Entomoloxía, versión en liña 30 de marzo de 2021.

Trátase dun pequeno insecto (de pouco máis de 3 milímetros de lonxitude) fitófago, é dicir, que se alimenta de vexetais. En concreto, a súa especialidade é o loureiro (Laurus nobilis). De aí, do loureiro, xurdiron o nome científico do insecto, Stephanitis lauri, e a súa denominación común, tigre do loureiro (o de tigre, suponse, polas raias do seu corpo e ás).

Un dato destacado deste insecto agora observado por primeira vez na Península Ibérica (en concreto, a primeira presenza confirmada produciuse nos Xardíns de Santa Clotilde, en Lloret de Mar, no verán de 2020) é que a existencia desta especie (en xeral, a escala mundial) non foi descuberta ata o ano 2014.

É dicir, ata hai sete anos, cando se documentou a súa presenza en loureiros da illa de Creta, os científicos non sabían da existencia deste tipo de himenóptero (insecto con boca de tipo picador-chupador e ás membranosas) da familia dos tíngidos ou chinches de encaixe (pola curiosa forma do tecido que cobre o seu corpo).

Os autores do artigo agora publicado, indican que "non se coñecen os detalles da bioloxía da especie" e só poden indicar  que no caso de que sexa similar a outros tíngidos de aspecto parecido (como  como o Corythucha ciliata e o C.arcuata "desenvolvería 2 xeracións anuais en condicións normais e  hata 3-4 xeracións se o clima é cálido".

A Universidade de Barcelona lembra, nunha nota informativa publicada para presentar o artigo asinado pola súa investigadora Marta  Goula, que o tigre do loureiro "foi descrito por primeira vez por  Siegfried  Rietschel na illa de  Creta en 2014". "Desde entón, varias citas científicas habían confirmado a súa presenza en diversos puntos da costa mediterránea de Francia e Italia".

O descubrimento deste insecto fitófago en Catalunya incrementa o inventario entomolóxico das especies do xénero Stephanitis identificadas na península ibérica: Stephanitis chlorophana (Fieber, 1861), citado en Ciudad Real, Leiria (Portugal) e Marrocos; Stephanitis pyri (Fabricius, 1775), un insecto que é praga habitual de maceiras e  perales e que se atopou na Rioxa, Barcelona, Xirona, Tarragona, Valencia e Xaén, entre outras localizacións; e finalmente, Stephanitis takeyai (Drake & Maa, 1955), unha especie exótica nativa de Xapón estendida na India, en moitos países europeos e en Estados Unidos, que no ámbito ibérico localizouse na provincia de Pontevedra e no Porto (Portugal).

Os tíngidos ou chinches de encaixe son insectos de pequeno tamaño, o que dificulta distinguilos a primeira ollada. Se se dispón dunha lupa de campo ou duns binoculares, o ollo experto pode apreciar os detalles de forma e coloración que axudan a distinguir as diversas especies. En concreto, S. lauri pódese confundir con outros insectos autóctonos, en particular, con S. pyri, pero tamén con tíngidos doutros xéneros, como o tigre do plátano (Corythucha ciliata).

O insecto instálase na cara inferior das follas para alimentarse.

Exemplar de tigre do loureiro e anverso de follas afectadas / Naturalista

O intenso comercio nacional e internacional de plantas ornamentais, como algunhas lauráceas, a familia do loureiro, podería abrir a porta de entrada de S. lauri no continente europeo. Aínda non se sabe se a presenza simultánea do tigre do loureiro en distintos países europeos é consecuencia de diversos episodios de introdución ou ben da dispersión a partir dun único punto inicial.

Por agora, o S.lauri só foi atopado no loureiro, unha árbore típica da vexetación autóctona mediterránea que se atopa en hábitats húmidos (fondos de vales, sombrías ou beiras de correntes de auga, por exemplo) e tamén no ámbito ornamental dos espazos verdes, xa que é unha planta moi utilizada en xardinería.

A maioría das citas de S.  lauri corresponden ao medio urbano (maioritariamente, a parques públicos ou xardíns particulares). Agora ben, tamén se detectaron danos causados nos pés de loureiros silvestres relativamente próximos a vías de comunicación, que poderían explicarse pola dispersión de insectos a través do transporte de mercadorías ou da circulación de vehículos.

Na actualidade hai poucos produtos fitosanitarios cuxa aplicación no ámbito da xardinería estea autorizada. Ademais, tampouco hai produtos insecticidas autorizados polo ámbito forestal. Estes feitos fan que a xestión do tigre do loureiro co uso de fitosanitarios sexa difícil.

FONTE: Joaquim Elcaho/lavanguardia.com

ADVERTENCIA DA OMM: A TEMPERATURA GLOBAL PODERÍA SUBIR TEMPORALMENTE POR RIBA DE 1,5º ANTES DE 2025

Un oso polar no Polo Norte / Norsk Polarinstitutt

A Organización Meteorolóxica Mundial (OMM) adverte que o aumento medio das temperaturas do planeta pode superar temporalmente nos próximos cinco anos o listón de 1,5 graos con respecto á que había na era preindustrial. Segundo o novo estudo, auspiciado pola Met Office británica e por outras 10 institucións a nivel mundial, existe un 40% de posibilidades de que se produza ese rexistro antes do 2025.


Os expertos destacaron, con todo, que ese feito puntual non supoñería por si un incumprimento do Acordo de París, pois o valor que contará realmente será o que resulte da evolución continuada das temperaturas ao longo dos anos. Con todo, consideran que trátase dunha tendencia preocupante que fixo saltar as alarmas e que se suma aos rexistros do último quinquenio.

Así, durante 2016, o ano máis caloroso da historia que se rexistrou desde que se realizan medicións sistemáticas, xa houbo dous meses nos que superou a subida global de 1,5 graos. A escala planetaria, as temperaturas pasaron xa o teito dun grao, aínda que en puntos determinados (de Australia ao Ártico) experimentouse mesmo un quecemento superior ao grao e medio.

O Cumio de París, subscrito por 195 países en decembro de 2015, estipula o compromiso de manter o aumento da temperatura mundial neste século moi por baixo dos dous graos centígrados, proseguindo os  esfuezos para limitar o aumento a 1,5 graos.O Cumio do Clima de Glasgow (COP26), cuxa celebración está prevista para novembro diste ano, está considerada como o momento crítico da acción climática para evitar que se pase ese límite por encima do cal a comunidade científica cre que as consecuencias do cambio climático serán moi graves a escala mundial. Baseándose nos seus modelos climáticos, os científicos alertaron que a temperatura global pode aumentar ata tres graos a finais de século se se mantén o nivel actual de emisións de gases de efecto invernadoiro.

O informe da OMM advirte que a variabilidade natural pode traducirse nalgún ano máis frío do habitual de aquí ao 2025, pero cunha tendencia xeral a un aumento global das temperaturas da orde de 1,2 graos. Pese ao 40% de posibilidades de que se pase temporalmente o listón de 1,5 graos, os científicos estiman que podemos estar aínda a unha ou décadas de que ese límite supérese permanentemente.

FONTE: Carlos Fresneda/elmundo.es/ciencia

O ICEBERG MÁIS GRANDE DO MUNDO

Foron os satélites da Axencia Espacial Europea os que detectaron o desprendemento do iceberg bautizado como A-76 na Antártida. O anaco de xeo en forma de dedo, que ten aproximadamente 170 quilómetros de longo e 25 quilómetros de ancho, frota agora libremente no mar de Weddell, unha gran baía no oeste da Antártida onde o explorador Ernest Shackleton perdeu unha vez o seu barco, o Endurance, debido precisamente a un bloque de xeo.

Este iceberg de 4.320 quilómetros cadrados converteuse no máis grande do mundo superando ao iceberg A-23A que ten uns 3.380 quilómetros cadrados e tamén flota no mar de Weddell.

O A-76 foi detectado por primeira vez polo British Antarctic Survey e confirmado polo Centro Nacional de Xeo de EE. UU. Primeiro foi captado pola misión Copérnico da Unión Europea, unha constelación de dous satélites que orbita os polos da Terra, que confirmou unha observación anterior realizada polo mencionado British Antarctic Survey, que foi a primeira organización en darse conta da dramática e xigantesca ruptura.

A plataforma de xeo de Ronne no flanco da península antártica é unha das máis grandes das enormes capas de xeo flotantes que se conectan coa masa terrestre do continente e esténdense cara aos mares circundantes. Aínda que forma parte do ciclo natural que anacos se desprendan, non podemos obviar que algunhas plataformas de xeo ao longo da península antártica sufriron unha rápida desintegración nos últimos anos, un fenómeno que os científicos cren que pode estar relacionado co cambio climático.

FONTE: Sarah Romero/muyinteresante.es

O PERMAFROST E O CAMBIO CLIMÁTICO

O Acordo de París representa hoxe a esperanza de que a comunidade internacional poida evitar os peores escenarios de cambio climático. O dióxido de carbono que xa foi emitido seguirá modificando o clima durante décadas. O que de verdade está en xogo é saber se realmente pódese frear o ascenso da temperatura media do planeta para mantela dentro dos límites de seguridade. 

Un dos aspectos positivos do documento asinado na capital francesa no 2015 é que convida os países asinantes a aumentar a ambición para reducir os seus gases de efecto invernadoiro cada vez que se fai unha revisión dos obxectivos. Precisamente, na Conferencia de Cambio Climático (COP26) que se celebrará a finais de ano en Glasgow (Escocia) está previsto debater sobre a posibilidade de intensificar os plans de redución de dióxido de carbono, algo que será necesario para que os números cadren. O principal obxectivo do Acordo de París é que o incremento da temperatura media global mantéñase en 1,5 graos e non supere en ningún caso os 2 graos, algo parece pouco probable por non dicir imposible de conseguir. Ao ritmo actual, o ascenso alcanzará os 3 graos a finais de século. E un grao arriba ou abaixo pode marcar a diferenza entre un clima máis ou menos habitable. 

Aínda por riba, a ciencia acaba de revelar que o retroceso do permafrost (chan permanentemente conxelado) rico en carbono resulta máis preocupante do previsto. O dióxido de carbono que estiveron liberando os incendios do Ártico dos últimos anos e a emisión asociada ao quecemento do permafrost non se tiveron en conta nos orzamentos que manexa a comunidade internacional. Como consecuencia, tal e como apunta un artigo publicado na prestixiosa revista Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), parece moi probable que os países teñan que reducir aínda máis a cantidade de dióxido de carbono que poderán emitir nas próximas décadas para cumprir co Acordo de París.

Tal e como explican os autores da investigación, o permafrost ártico contén un almacén conxelado masivo de carbono orgánico que dobra a cantidade de carbono que hai na atmosfera. O quecemento e a desconxelación do permafrost promove a descomposición desta materia orgánica que estivo conxelada, o que ameaza con converter o sumidoiro de carbono do Ártico nunha fonte neta de gases de efecto invernadoiro.

FONTE: X. Fonseca/lavozdegalicia.es   Imaxe: Pixabay

A GROBA LIBERADA

 

A Serra da Groba comprende os concellos de Baiona, A Guarda, Oia, Gondomar e Tomiño onde se xunta coa Serra do Argallo.

O pasado sábado, día 16, unha marcha sendeirista denunciou a súa oposición a instalación dun parque eólico na paraxe.

O vídeo superior, realizado polo Instituto de Estudos Miñoráns, fai unha defensa desta serra e amosa a súa oposición a iste proxecto eólico.

Salvemos a Groba!

APLICACIÓNS ECOLÓXICAS DA ORTIGA

Usar as plantas para protexer a outras plantas. Esa é a estratexia que guía a cada vez máis produtores ecolóxicos que escapan dos pesticidas ou abonos químicos. A ortiga, por exemplo, é unha das plantas máis eficaces para manter baixo control ao pulgón ou aos ácaros. Dende A Horta de Ana, danos as claves para elaborar insecticidas e abono de ortiga. Porque non son o mesmo. Cada un ten un uso e o seu proceso de elaboración é diferente. E xa combinado o seu uso cun funxicida elaborado con cola de cabalo a protección dos nosos cultivos será moito maior.

Insecticida de ortiga

Por cada quilo de ortigas hai que engadir 10 litros de auga. A mestura deixarase repousar durante 12 horas. O mestura resultante ten que combinarse nunha proporción do 20 % con auga. É dicir, por cada 2 litros habería que poñer 10 de auga. "Isto úsase para pulverizar sobre as plantas e podemos utilizalo xa nos plantóns de verduras de verán que se están poñendo nestes días nas hortas", conta Ana.

Funxicida con cola de cabalo

Combinar o uso dese insecticida natural cun funxicida, tamén bio, elaborado a base d cola de cabalo é unha das recomendacións desta agricultora ecolóxica para aumentar a protección das plantas. Para facelo basta con comprar, por exemplo, cola de cabalo seca da que se vende nas herboristerías. Hai que mesturar 4 litros de auga por 100 gramos de cola de cabalo e deixalo macerar durante doce horas. Logo hai que mesturalo con auga nunha proporción do 10%. Por cada litro de mestura, poñer 10 de auga. "O que  fai a cola de cabalo é achegar sílice e iso vai moi ben contra os fungos", conta Ana. A súa recomendación: aproveitar para pulveriza as plantas con insecticida de ortiga mesturado con iste funxicida.

Xurro de ortiga fermentada

Para elaborar este abono natural hai que mesturar un quilo de ortiga con dez de auga e deixalo fermentar. Removerse cada día e xusto estará listo cando ao revolvelo non se vexa escuma. Segundo Ana o proceso para obter esa substancia que pode utilizarse para abono no chan dura entre uns 10 e 12 días. Pero non pode aplicarse directamente. A mestura (que pode gardarse en  garrafas nun lugar escuro durante tres ou catro meses) hai que diluíla en auga nunha proporción do 10 %. É dicir, por cada litro de mestura hai que engadir 10 de auga. Iso é o que se bota ao chan. É recomendable usalo cando se fan transplantes porque axuda á raíz. Por exemplo, cando se plantan pementos, pode botarse ao redor de medio litro. Tamén cando se botan sementes é bo regalas logo con esa mestura porque lles axuda a brotar.

FONTE: M.C./lavozdegalicia.es    Imaxe: A Lois