ZONA VERDE

AUSTRALIA LIBERA O VIRUS RHDV1 K5 PARA ARRASAR COELLOS SALVAXES

Os coellos foron unha praga en Australia durante todo o século XX / CSIRO

As autoridades australianas liberaron por todo o seu territorio unha cepa mortífera dun virus para arrasar as súas poboacións salvaxes de coellos. O patógeno, causante da enfermidade hemorrágica, é tan letal como o ébola e tan contaxioso como a gripe. En só un par de meses, o virus eliminou o 42% dos exemplares silvestres, segundo as cifras preliminares do Goberno de Nova Gales do Sur, o estado máis poboado de Australia.

Os coellos europeos foron introducidos en 1859 na illa maior por un colono inglés, Thomas Austin. Os animais, sen apenas depredadores, convertéronse nunha peste. Unha coella pode ter cada ano máis de cinco camadas, de ata cinco gazapos cada unha. Ante a praga, as autoridades australianas decidiron en 1900 levantar un valo de 1.700 quilómetros para impedir o paso dos coellos á parte occidental da illa. Non funcionou. Na década de 1920, había uns 10.000 millóns de coellos silvestres en Australia, segundo os cálculos do Goberno.

As autoridades propagaron agora, nuns 600 puntos da illa, a nova cepa K5 do coñecido virus da enfermidade hemorrágica do coello. A cepa, denominada cientificamente RHDV1 K5, illouse en Corea do Sur e só afecta os coellos silvestres.

Pero a guerra biolóxica en Australia pon os pelos de punta aos expertos españois."É unha medida perigosa para outras partes do mundo nas que tentamos preservar os coellos. Os virus non saben de fronteiras. Calquera australiano pódeo traer a España nas súas botas. É unha medida irresponsable", comenta o virólogo español Francisco Parra, da Universidade de Oviedo.lamenta Parra.

Australia xa introducira en 1951 o virus da mixomatosis (descuberto en Uruguai) para diezmar as súas poboacións de coellos. En 1952, vista a letalidade alcanzada en Oceanía, un médico xubilado francés decidiu liberar o virus nas súas terras. A mixomatosis estendeuse por toda Europa, chegando a aniquilar o 99% dos coellos nalgunhas rexións.

"Xogar con virus patógenos é perigoso. Un só país non debería poder tomar unha decisión así. Debería ser un tema regulado pola Organización Mundial de Sanidade Animal", opina o biólogo Rafael Villafuerte, do Instituto de Estudos Sociais Avanzados (CSIC), en Cordoba.

Os virus non saben de fronteiras e as consecuencias son imprevisibles!

FONTE: Manuel Ansede/Xornal El País/Materia

A NACRA EN PERIGO DE EXTINCIÓN

 

O Parque Nacional Marítimo-Terrestre do Aquipélago de Cabrera “escondía” nos seus fondos mariños unha xoia: a nacra (Pinna nobilis). Un dos moluscos bivalvos máis grandes do mundo, tras a ameixa xigante. Similares a descomunais mexillóns, as nacras alcanzan os 120 centímetros de lonxitude. Só seatópan no Mediterráneo e, como chegan a vivir case 30 anos, os submarinistas habituais case as coñecen con nome e apelidos.

Pero algo está a pasar. En setembro do ano pasado empezou a detectarse a morte xeneralizada das nacras no litoral de Andalucía, Región de Murcia, Comunidade Valenciana e Illas Baleares. A mortalidade chega practicamente ao 100% en todas partes ata as costas catalás, o actual límite da “peste”.

Si, peste, pois é o que é. Durante meses, os expertos asistiron impotentes ao misterioso exterminio. Agora, cren saber quen é o culpable: un protozoo haplosporidio. Un parasito, de orixe descoñecido, dunha soa célula que libera as súas esporas na glándula dixestiva das nacras ata que estas non poden alimentarse e morren de fame. O fondo mariño está cheo de xigantescos cadáveres do molusco.

A nacra considerábase “vulnerable” no Catálogo Español de Especies Ameazadas, pasou en marzo a “en perigo de extinción” e agora tramítase a súa “situación crítica”, segundo confirma un portavoz do Ministerio de Medio Ambiente.

O Ministerio considera agora “prioritario” atopar exemplares vivos do molusco nas zonas devastadas polo parasito, para tentar levar a cabo programas de cría en catividade de individuos resistentes, para o seu reintroducción a longo prazo.

A extinción da nacra supón a desaparición dun gran filtrador das augas do Mediterráneo, que ademais actuaba como un pequeno arrecife que daba soporte a 80 especies diferentes.

Tarefa complicada!

FONTE: Manuel Ansede/Xornal El País/

INNOVACIÓN AO SERVICIO DAS ENERXÍAS RENOVABLES

 

A Cumbre de París (2016) pechouse cun tratado histórico contra o cambio climático. Os 195 países asinantes, case todos os do mundo, adoptaron unha alianza para frear o quecemento global orixinado polo ser humano. Aqueles que o subscribiron deben reducir as emisións de gases de efecto invernadoiro, aínda que agora EEUU con Trump di "xa veremos". A parte crucial para o futuro do planeta.

Paralelamente hai quen investiga vías alternativas e apostan por manipular o clima e o ecosistema con avanzadas tecnoloxías para mitigar as súas causas e as súas consecuencias. Hoxe veremos unha proposta de turbina eólica..

Unha solución fronte ao impacto paisaxístico dos muíños de vento propona a empresa francesa Newwind, creadora de Wind Tree: unha turbina eólica que se camufla, grazas á súa forma, entre as árbores urbanas. Cada folla, chamada Aerolaf, funciona como un pequeno aeroxerador que, en conxunto co resto "pode producir electricidade suficiente para proporcionar ata un 80% da potencia eléctrica media dun fogar europeo", tal e como explica a compañía. As Aeroleaf aproveitan a máis mínima brisa de vento e son moi resistentes e independentes, é dicir, se unha deixa de funcionar as demais non ven afectadas.

Unha boa alternativa!

FONTE: Pablo Albacete/Xornal El País

AGRITECTURA

 

Cando se fala de agricultura urbana, as primeira imaxes que aparecen son as de mozas con barbas (ou rastas), bicicletas (algunhas plegables) e cans (nenos, poucos). Tomates, leitugas e cebolas plantados en solares entre edificios, patios comunais e azoteas. E tamén adxectivos como orgánico, saudable ou, tirando de inglés, foodie. Pero se falamos de alimentar á poboación mundial, os hortos urbanos e as poses para Instagram quedan pequenos. Aínda que as estimacións respecto ao crecemento de habitantes no planeta varían moito dependendo das fontes (a pinza, segundo o estudo, vai desde 7.400 a 9.900 millóns de persoas), no que coinciden é no aumento porcentual de poboación urbana respecto ao medio rural, podendo alcanzar para esa data, segundo Nacións Unidas, ata un 66% do total. Este incremento expón retos moi serios respecto de vivenda, transporte, subministración de enerxía, infraestruturas e, por suposto, a produción de alimentos.

Os fundadores de Plantagon fixéronse a pregunta crítica en 2002: como imos conseguir alimentar a toda a poboación mundial e facelo, ademais, de forma sustentable, sen esquilmar  os recursos existentes? "Ter unha pequena horta é moi bo. Eu teño unha no meu xardín. Pero se queres producir o 15% dos alimentos que se consomen nas cidades, tes que pensar de forma moi diferente", advirte Hans Hassle, un dos fundadores de Plantagon. A resposta tiña que ser, pois, moito máis ambiciosa. E o que se lles ocorreu foi tan orixinal como innovador: se non podemos cultivar ao ancho, porque require enormes cantidades de chan, hagámoslo ao alto... A proposta, enmarcada dentro do que se bautizou como "agritectura", tardou algúns anos en tomar forma; houbo que esperar ata 2008 para que Plantagon constituísese como compañía e mostrase os primeiros estudos de viabilidade dun tipo de edificio que pode ser parte da solución para as crises alimentarias do futuro. Trátase de construcións de varios pisos que funcionan ao mesmo tempo como efidicio de oficinas ou vivendas e como invernadoiros verticais. A xestión dos cultivos, que ocupan a metade da construción, realízase a través de robots que se encargan de que as plantas vaian ascendendo desde o chan á parte máis alta, ata completar o seu ciclo biolóxico e ser colleitadas.

Despois de varios proxectos frustrados por diversas causas, o primeiro edificio de Plantagon será construído na cidade sueca de Linköping. E, aínda que as dificultades que atoparon ata conseguir que a súa idea poida materializarse, os seus impulsores non se han desanimado. Máis ben, como asegura Hassel, crecéronse antes os problemas: "É verdade que está a ser difícil, porque nos estamos enfrontando as infraestruturas das cidades. Pero cremos que se ninguén ten o valor para tentalo, non atoparemos a solución a tempo".

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El País

REACTOR DE FUSIÓN NUCLEAR ITER

 

Parte do equipo científico, no interior do imán na Spezia (Italia). Fusion For Energy

 

Aínda hai que construír outros 17, pero o primeiro imán do reactor de fusión nuclear ITER xa é unha realidade. Mide o que un edificio de catro pisos (14 metros) e pesa (300 toneladas) o que un Boeing 747, e cando estea cos seus compañeiros, formando un anel de 18 imáns, será capaz de conter unha estrela: un anaco de materia onde reina a fusión entre pares de átomos de hidróxeno (cada un cun protón), para xerar átomos de helio (dous protones) e unha chea de enerxía limpa e inesgotable. A previsión dos seus xestores é que o ITER estea en marcha en 2025. Se o conseguen, será a maior revolución enerxética desde o descubrimento do lume, e moito menos contaminante ca el. Xa era hora de que os Homo sapiens puxésemosnos ao día. O lume inventouno o Homo erectus, nunha humillación prehistórica.

Os físicos calcularon que a enerxía solar é o único futuro posible. Todas as reservas de combustibles fósiles (e de uranio) que quedan no planeta non suman máis que a enerxía que nos chega do Sol nun ano. Incluso os combustibles fósiles son enerxía solar, só que en diferido. Foi o Sol quen alimentou a construción daqueles corpos vexetais e microbios que agora recuperamos do subsolo nas nosas plantas petrolíferas. O problema, naturalmente, é que non sabemos aproveitar toda esa enerxía solar que chega ao noso planeta. E, aínda cando aprendamos a usala, iso non será máis que unha mínima fracción do que emite a nosa estrela. O noso futuro depende da enerxía solar.

Pero hai outra forma de usar a enerxía solar, e é imitala na Terra. A razón pola que o Sol brilla e emite enerxía é a fusión nuclear: a combinación de dous átomos de hidróxeno para producir un de helio que mencionamos antes. A enerxía nuclear actual é de fisión: consiste en romper os átomos de uranio ou plutonio, que son enormes ás escalas atómicas, xerando uns residuos radioactivos de larguísima duración que supoñen unha hipoteca para as xeracións futuras. A enerxía nuclear de fusión, pola contra, é limpa (nin emite dióxido de carbono nin xera residuos radioactivos de longa duración) e a súa fonte é virtualmente inesgotable, porque será a auga do mar.

Mentres non saibamos aproveitar a enerxía do Sol, a mellor solución será imitala en terra firme. Só faltan oito anos, e xa temos o primeiro imán.

FONTE: Javier Sampedro/Materia/Xornal El País

XEOPARQUE "LAS LORAS"

 

O pasado día 5, o Consello Executivo da UNESCO homologou 8 novos xeoparques que pasar a ser Xeoparques Mundiais da UNESCO.

Un deles está en España e chamase “Las Loras”. Está situado na parte setentrional da Comunidade Autónoma de Castela e León, abarcando un territorio de altas parameiras ou mesetas calcarias (“loras”) que se caracterizan pola presenza de pliegues montañosos separados por espectaculares canóns fluviais. Desde as alturas domínase unha admirable paisaxe de fortalezas naturais, utilizadas ao longo da historia como refuxios protectores polas poboacións de diferentes culturas que se asentaron sucesivamente na zona. O sitio conta con grutas, farallones de calcaria e paisaxes cársticos que se asemellan a ruínas, así como cun sinnúmero de fervenzas. Os pequenos pobos da rexión áchanse en bo estado de conservación e posúen fermosas igrexas románicas, ermidas rupestres e casas de típica arquitectura popular.

Os Xeoparques Mundiais da UNESCO son sitios de rica diversidade xeolóxica nos que se promove o patrimonio natural con vistas a fomentar o desenvolvemento sustentable das rexións onde están situados. Os xeoparques contribúen á observación do cambio climático e dos riscos de desastres naturais, así como á sensibilización do público a estes fenómenos e, en moitos casos, a que as comunidades locais elaboren estratexias para atenuar os seus efectos.

Coa adición deste oito novos xeoparques , a rede mundial de xeoparques da UNESCO conta actualmente con 127 en 35 países.

FONTE: es.unesco.org

PERIGOS QUE SE ESCONDEN NO PERMAFROST

Liberación de CH₄ (metano) dunha superficie de permafrost e dos océanos / Imaxe: el tiempo.es

Entendemos por permafrost á capa de xeo permanentemente conxelada nos niveis superficiais do chan das rexións moi frías ou periglaciais como é a tundra. Pode encontrarse en áreas circumpolares do Canada, Alasca e norte de Europa entre outras.

Uns 76 anos atrás un brote de ántrax (tamén coñecido como carbunco) infectou a decenas de cervos no oeste de Siberia. Algúns deles acabaron cos seus corpos sepultos baixo a capa de xeo perenne da tundra, o permafrost. Os seus restos e os do seu asasino, poderían permanecer alí durante séculos, pero unha onda de calor o verán pasado liberaría esporas de Bacillus anthracis e todo comezou. Ao contrario do que ocorre con outros patóxenos, ao ántrax non busca manter á súa vítima con vida o maior tempo posible. Todo o contrario: ao ántrax gústalle a descomposición. Unha vez que o osíxeno entra no corpo do animal morto, a bacteria transfórmase en esporas á caza e captura de novas vítimas.

En 2011 os científicos xa advertiran que isto era posible, que un aumento de temperatura podería liberar virus e bacterias conxelados no premafrost: “Como consecuencia da fusión do permafrost, poderían volver os vectores dalgunhas epidemias mortíferas dos séculos XVIII e XIX, sobre todo preto dos cemiterios onde se enterrou ás vítimas”, podíase ler no artigo.

No pasado agosto o seu prognóstico converteuse en realidade cando un neno de 12 anos morreu por ántrax na rexión da península de Yamal, 20 persoas resultaron infectadas e máis dun centenar foron hospitalizadas pola sospeita de contaxio. Aínda por riba 2.300 renos morrían pola mesma causa.

E isto é só o principio segundo os expertos: bastaría un aumento das temperaturas de pouco máis dun grao, para que se derrita o permafrost, unha manta baixo a cal, durante centos de miles de anos, permaneceron dormentes decenas de virus e bacterias.

Un problema engadido é que baixo esta capa de chan xeado do ártico acumúlanse billóns de toneladas de compostos orgánicos capaces de xerar unha inimaxinable cantidade de gases dos que potencian o efecto invernadoiro da terra e aumentan a temperatura global. O CO₂ (dióxido de carbono) e o CH₄ (metano) son dous dos principais gases tipo efecto invernadoiro que poden liberarse destas amplas superficies xeadas como é a tundra.

E isto está xa a pasar!

FONTE: Revista Quo/Ciencia e eltiempo.es

EN 2100 O NIVEL DO MAR PODE SUBIR 3 METROS

Simulación subida nivel do mar / Imaxe:El Blog de Juanjo Gabiña

Os niveis mundiais do mar poderían aumentar en máis de tres metros (máis de medio metro sobre o previsto) este século se as emisións de CO₂ continuarán sen diminuír.

Utilizando novas proxeccións de perda de masa no Antártico e un método estatístico revisado, os investigadores concluíron que o escenario máis desfavorable dun aumento do nivel do mar de 2,5 a 3 metros era posible para 2100.

A investigación, publicada en Environmental Research Letters, é consistente co recente axuste da Administración Nacional Oceánica e Atmosférica (NOAA) da súa posible elevación futura do nivel do mar de 2 a 2,5 metros.

Con todo, o novo estudo integrou diferentes estimacións de modelos cun novo método estatístico, mentres que a estimación de NOAA baseouse no xuízo de expertos.

Así mesmo, estudos recentes de observación e modelización demostraron que o derretimiento futuro da Antártida podería ocorrer dramaticamente máis rápido do que se pensaba.

Os investigadotes tomaron en conta este e outros factores, incluíndo o quecemento dos océanos, o derretimiento dos glaciares, o almacenamento da auga da terra e a capa de xeo de Groenlandia,  para crear a súa proxección.

A proxección do equipo explicaba explicitamente tres incertezas científicas: a velocidade á que se derretiría a capa de xeo antártica, a velocidade á que se está quentando o océano e a cantidade de gases de efecto invernadoiro emitidos durante o século XXI.

“O quecemento global inabarcable conducirá a un aumento do nivel do mar de moitos metros, posiblemente máis de dez metros, en poucos séculos, ameazando seriamente a moitas cidades de todo o mundo que se constrúen en deltas de río de baixa elevación”, sinalase no citado estudo.

FONTE: Xornal abc/natureza