Blogia
vgomez

ZONA VERDE

O BALÓN DA ENERXÍA

 

Jorge Valdano foi un futbolista notable. Campión do mundo coa Arxentina de Maradona en 1986 e goleador co Real Madrid da Quinta do Buitre. Despois tivo unha curta carreira como adestrador, onde destacou uns poucos anos pola súa concepción do fútbol de ataque e vistoso. Pero, talvez, máis que polas súas fazañas no terreo de xogo ou nos bancos, Valdano conseguiu que se lle lembre por ser un gran construtor de aforismos. El foi o creador do concepto "medo escénico" para referirse ao que sentían os equipos que visitaban o estadio Bernabéu, e del provén tamén unha frase que asegura que "o fútbol é a cousa máis importante entre as cousas menos importantes". Desde logo a importancia do fútbol, como espectáculo e fenómeno global, non pode encerrarse unicamente no que sucede dentro do terreo de xogo. A súa influencia nas vidas de moita xente transcende o feito de que uns raparigos consigan ou non introducir a pelotita dentro da portería. Esa influencia, ese poder de sedución para os nenos de case todo o planeta, é o que inspirou a Jessica O. Matthews para inventar Soccket Ball, un balón capaz de converter as patadas que recibe en enerxía eléctrica e acumulala para ser utilizada despois como fonte de luz.

Matthews deseñou e produciu o seu invento cando só tiña 19 anos, e aos 22 xa fundara Uncharted Play, unha compañía dedicada a fabricar xoguetes destinados a países en vías de desenvolvemento que xeran enerxía mentres se utilizan. Quen vive no Occidente máis opulento non son conscientes de que o feito de pulsar un interruptor e que se acenda unha lámpada non é o habitual en moitos lugares do mundo. A ausencia de corrente eléctrica é un grave problema que lastra a aprendizaxe de millóns de nenos, porque limita as horas que poden dedicar ao estudo e a aprendizaxe. As propostas de Uncharted Play poden axudar a paliar estas carencias, facéndoo ademais dunha forma natural e divertida, posto que non hai nada que lle custe menos esforzo a un neno que dedicar o seu tempo para xogar.

Matthews, licenciada en Harvard e de orixe nixeriana, asegurou nunha entrevista que adoitaba chancear dicindo que de nena quería ser unha mestura perfecta entre "Bill Nye (un famoso divulgador científico para nenos) e Beyoncé". A estas alturas, as calidades vocais de Matthews non a levarán a triunfar cun éxito como Single Ladies, pero as súas ideas poden deixar unha pegada importante no desenvolvemento de miles de nenos. "O fútbol non é unha cuestión de vida ou morte, é moito máis importante que iso" dixo nunha ocasión Bill Shakly, o histórico adestrador do Liverpool; por suposto, equivocábase. Pero a vida pode ser mellor co fútbol grazas a ideas como o balón de Jessica O. Matthews e o resto dos seus proxectos para dotar de fontes de enerxías renovables e económicas a moitos países de África, Asia e América Latina. Non é, nin moito menos, só unha cuestión de diñeiro, asegura, senón de vontade: "traballamos en lugares onde a xente é o gran recurso. Non é o que vén da terra, é o que vén das nosas almas, dos nosos corpos. Temos que ser capaces de ver iso como un recurso e como un verdadeiro valor para o mundo".

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El País

VERMES QUE BIODEGRADAN O PLÁSTICO

 

O problema do plástico é mundial. Hai pouco coñeciamos que as correntes oceánicas arrastran toneladas de microplásticos desde as cousas do Atlántico Norte ata as augas do Ártico. E é que a resistencia deste material, a súa difícil eliminación e nosa gran dependencia fan que, na actualidade, podamos atopar restos por todas partes.

O polietileno, en concreto, é un dos materiais plásticos que se empregan para a fabricación de envases alimenticios ou bolsas da compra. De media, cada persoa utiliza ao ano unhas 230 bolsas de plástico, xerando máis de 100.000 toneladas anuais deste tipo de residuos. E como consecuencia, cada ano prodúcense en todo o mundo uns 80 millóns de toneladas deste resistente material. 

A pesar das vantaxes que ofrece, o politetileno ten un principal inconveniente: a súa lenta degradación. Unha bolsa de plástico tarda uns 100 anos en desaparecer, xa que están fabricadas con polietileno de baixa densidade. No caso das máis densas e resistentes, poden tardar ata 400 anos.

Recentemente, Federica Bertocchini, investigadora do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) atopou unha posible solución natural á degradación. Bertocchini descubriu que os vermes de cera (Galleria mellonella), que se alimentan habitualmente de mel e cera dos panales de abellas, son tamén capaces de degradar este plástico.

O seu descubrimento produciuse de maneira casual. A investigadora, afeccionada á apicultura, descubriu un día que os seus panales estaban cheos duns vermes que se alimentaban do mel e cera das súas abellas. Para limpar o panal, colocou os vermes nunha bolsa de plástico e deixounos nunha habitación. Ao volver a esa estancia, viu que os insectos se habían escapado da bolsa a pesar de estar pechada e comezou un proxecto para comprobar que foran eles mesmos quen fixera os buracos.

Os resultados desta investigación do CSIC, en colaboración con Paolo Bombelli e Chris Howe da Universidade de Cambridge, publicáronse no último número da revista Current Biology.

Na actualidade, os procesos de degradación química son lentos e moi longos, podendo prolongarse durante meses. Ademais, requiren o uso de líquidos corrosivos como o ácido nítrico.

Con todo, este novo descubrimento abre a porta a outro tipo de eliminación deste material, dunha forma natural. "Realizamos moitos experimentos para comprobar a eficacia destes vermes biodegradando polietileno", sinala Bertocchini nun comunicado.

Ademais, o estudo demostra que a degradación se produce dunha maneira moi rápida: "100 vermes de cera son capaces de biodegradar 92 miligramos de polietileno en 12 horas".
 
O verme da cera ou verme de mel, é un insecto lepidóptero que pode alcanzar os tres centímetros de lonxitude na súa fase larvaria e que se atopa en todo o mundo. O seu nome débese á súa alimentación: aliméntanse do mel e a cera das colmeas das abellas. De feito, as colmeas son o lugar perfecto para o seu desenvolvemento xa que lle proporcionan unha temperatura óptima de crecemento: entre 28 e 34 graos centígrados.

As larvas do verme teñen unha expectativa de vida de entre seis e sete semanas. Ademais, caracterízanse por ser capaces de producir seda e realizar no capullo a súa última metamorfose: a súa conversión en polillas.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia

O PLÁSTICO QUE TIRAMOS CHEGA ATA O CÍRCULO POLAR

  El mapa muestra las áreas de muestreo durante la expedición, el flujo de la corriente termohalina y la concentración de plástico por Km2.

 O mapa mostra as áreas de mostraxe durante a expedición, o fluxo da corrente termohalina e a concentración de plástico por Km2 / Andrés Cózar

Os plásticos arroxados ás praias da costa este de EE UU ou da Europa atlántica acaban no polo norte. Unha mostraxe das augas do océano Ártico desvela que ata alí chegan o polietileno das bolsas, os gránulos usados nas cremas exfoliantes e unha longa lista de residuos de plástico. A principal corrente mariña leva o lixo humano ata tan ao norte.

Nos mares da rexión ártica hai entre 100 e 1.200 toneladas de plástico flotando, segundo esta investigación, publicada en Science Advances. Os investigadores non poden afinar máis: na inmensidade do mar, lanzaron unha rede especial en 42 zonas de mostraxe mentres circunnavegaban o Ártico a bordo da expedición Tara. Coa concentración atopada nesas áreas, extrapolaron a todo o océano. En valores medios, o número de anacos de plástico que pode haber rolda os 300.000 millóns, case todo en minúsculos fragmentos.

Os investigadores, que rodearon o casquete polar en retirada durante o verán de 2013, comprobaron con todo que a maior parte do Ártico esta libre de plásticos. Polo menos nas augas máis superficiais que estudaron, o 95% dos residuos plásticos concéntranse no mar de Barents, ao norte de Noruega e Rusia, e no mar de Groenlandia, ao leste da gran illa.

Esta concentración xeográfica do plástico xa daba pistas do que os investigadores querían comprobar: como chega tanto plástico tan ao norte? "Lévao a circulación termohalina, a corrente que redistribúe a calor dos trópicos a latitudes máis elevadas", explica un dos investigadores.

Esta circulación, que afecta ao clima de todo o planeta, leva as augas máis cálidas do Atlántico ata o Ártico e, con elas, o plástico. Ao chegar ao océano Ártico, a auga máis fría afúndese e reinicia o ciclo, deixando o plástico arriba. A súa concentración nos mares de Barents e Groenlandia termínase de explicar pola presenza das masas de terra que os rodean e a auga doce do desxeo, máis densa, que frea o avance do plástico.

Para determinar a orixe dos plásticos, os investigadores tiveron en conta unha conxunción de factores. Por unha banda, a baxísima densidade de poboación da zona e o seu relativo menor tráfico marítimo arroxan cocientes imposibles de polución plástica por habitante. Ademais, o diminuto tamaño e a composición deste lixo, onde escasea o filme de plástico (máis fotodegradable), indicarían que fixo unha viaxe moi longa ata chegar aquí.

A proba definitiva obtivérona dunha serie de boias con seguimento por satélite despregadas polo Atlántico. Destinadas para outros fins, os investigadores comprobaron como acababan nas mesmas augas do Ártico onde eles recolleron tanto plástico. Como di nunha nota do coautor do estudo: "O preocupante é que gran parte do plástico flotante atopado nos mares de Groenlandia e Barents provén das costas do Noroeste de Europa, Reino Unido ou a costa este de Estados Unidos. É o noso lixo a que acaba alí".

FONTE: Xornal El País/Ciencia

PLÁSTICFREESCHOOL

 

Dende aquí os meus parabén a esta iniciativa coordinada por Mª José co alumnado de 1º e 2º ESO. 

Quen queira seguilos, podedes facelo premedo AQUÍ.

Bo traballo!

CIDADE AMERICANA ALIMENTADA SÓ POR ENERXÍAS RENOVABLES


No país do fracking desmelenado, a negación académica do cambio climático e o aumento dos orzamentos armamentísticos, no país de Donald Trump, existe unha pequena cidade de algo máis de 42.000 habitantes que só se abastece de enerxía xerada por fontes renovables. Burlington atópase ao nordés de Estados Unidos, no estado de Vermont, fronteirizo con Canadá. Durante algúns anos tivo como alcalde a Bernie Sanders, político contestatario e rara avis no panorama estadounidense que hai un tempo ameazou con frustrar as aspiracións de Hilary Clinton de ser a candidata demócrata á Casa Branca. Que pasase de conseguilo é unha aporía histórica que non merece a pena expor para non caer na melancolía.

Burlington aparece en numerosas guías como un dos mellores lugares para vivir en Estados Unidos e os seus habitantes móstranse orgullosos de construír unha cidade que moitas outras urbes miran con envexa. O seu actual alcalde, Miro Weingberger, é consciente de que a lenda de Sanders e o seu defensa do ambientalismo planea sobre a cidade, pero sitúa nunhas datas moito máis recentes o cambio da cidade cara a un futuro limpo. "Hai que remontarse unha ducia de anos, a 2004, cando se tomou a decisión de deixar de comprar electricidade á única planta nuclear que hai en Vermont", conta Weingberger. A decisión requiría coraxe e imaxinación a partes iguais, posto que a maior parte da enerxía consumida naqueles anos en Burlington proviña precisamente daquela central. Hoxe a cidade pode presumir dun combo enerxético que inclúe a biomasa (nun 45%), hidroelectricidad (30%), eólica (24%) e solar (1%).

Como resaltou Politico Magazine nun extenso artigo que dedicou á proposta enerxética de Burlington en novembro do pasado ano, a decisión das administracións de apostar polas enerxías limpas impregna todo o estilo de vida dos seus habitantes. Creceron explotacións agrícolas en forma de cooperativas que tamén practican a agricultura sustentable e venden os seus produtos de tempada na cidade, e os usuarios de apostan por contadores intelixentes que recollen datos do consumo eléctrico minuto a minuto para que eles mesmos poidan adoptar as medidas máis consecuentes co gasto que realizan. Son só dous exemplos que ilustran que hai outra forma posible de facer as cousas. Así o asegura Taylor Ricketts, profesor de Economía Ecolóxica da universidade de Vermont: "Non hai nada máxico en Burlington. A natureza non nos regalou máis horas de sol, ventos máis fortes ou ríos máis poderosos que noutros lugares. Así que se nós podemos facelo, tamén poden os demais". O acento, pois, está simplemente en deixar ao carón intereses económicos e tomar a decisión de apostar por un cambio que asegure o futuro do noso planeta.

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El País

O CAMBIO CLIMÁTICO IV (FIN)

O CAMBIO CLIMÁTICO IV (FIN)

Consecuencias do cambio climático / Imaxe: Voice Of People Today

Rematamos coa última das catro preguntas para entender que é o cambio climático, cales son as súas consecuencias, que se fai e que podemos facer.

Que podemos facer nós?

Pequenos cambios nos nosos hábitos diarios poden lograr grandes diferenzas a futuro. Moitas veces vemos as implicacións do cambio climático e pensamos que o que nós fagamos ou deixemos de facer non marcará unha diferenza no resultado, pero é importante darnos conta de que a suma das accións que cada un levemos a cabo pode conseguir unha diferenza extraordinaria na capacidade das xeracións futuras para satisfacer as súas necesidades.

Existen miles de accións e variacións nos nosos hábitos diarios que poden marcar unha gran diferenza con respecto ao cambio climático. Algunhas das máis sinxelas de aplicar son:

- Cambios na forma de desprazarnos. Realizar modificacións na forma de desprazarnos é unha das formas máis fáciles e das que ten maiores impactos. A simple decisión de camiñar ou utilizar o transporte público, en lugar do vehículo privado, pode significar unha emisión moito menor de CO2 á atmosfera. Por exemplo, unha persoa nun coche a gasolina durante un quilómetro emite 191 gramos de CO2, mentres que se vai en metro supoñen 50,4 gramos.

- A incorporación das tres erres. Se incluímos estas tres acciones ao desfacernos dos residuos que xeramos, podemos provocar un gran cambio. As tres erres son:
Reducir: optar por produtos de máis dun só uso ou con menor número de envases ou embalaxe pode axudar na redución de xeración de residuos.
Reutilizar: moitas das cousas que empregamos poden ter máis dun ciclo de vida, polo que é importante pensar se se lles pode dar un novo uso ás cousas antes de refugalas.
Reciclar: separar o lixo e depositala nos colectores específicos de cada residuo pode facilitar moito a reciclaxe e a reutilización dos mesmos.

- Facer un uso eficiente da enerxía. Optar por luminarias de baixo consumo; evitar que os dispositivos electrónicos estean en "stand-by" se non se empregan; adquirir electrodomésticos de elevada clasificación enerxética; manter a temperatura en casa no inverno por baixo de 21 ºC; e, sempre que sexa posible, utilizar os electrodomésticos en programas que funcionan a temperaturas baixas son accións sinxelas que diminúen o consumo enerxético e, por tanto, as emisións de CO2 asociadas a xerar esa enerxía.

- Evitar o uso de plástico e materiais non reciclables. Decisións sinxelas como non utilizar bolsas de plástico poden ter un impacto importante no medio ambiente, xa que, debido aos seus materiais plásticos de orixe e ao proceso enerxético necesario para a súa fabricación, por cada unidade emítense ao redor de catro gramos de CO2, contribuíndo para o efecto invernadoiro e ao cambio climático.

En conclusión, o cambio climático pode chegar a parecer algo afastado e distante, con todo é algo que nos concierne e afecta a todas as persoas por igual, polo que a acción conxunta é a única forma na que se pode actuar para reducir as emisións de GEI. É noso deber comezar a cambiar vellos comportamentos para non comprometer o futuro das próximas xeracións.

FONTE: Revista Consumer/Medio Ambiente Urbano

¿Qué podemos hacer nosotros?

Pequeños cambios en nuestros hábitos diarios pueden lograr grandes diferencias a futuro. Muchas veces vemos las implicaciones del cambio climático y pensamos que lo que nosotros hagamos o dejemos de hacer no marcará una diferencia en el resultado, pero es importante darnos cuenta de que la suma de las acciones que cada uno llevemos a cabo puede conseguir una diferencia extraordinaria en la capacidad de las generaciones futuras para satisfacer sus necesidades.

Existen miles de acciones y variaciones en nuestros hábitos diarios que pueden marcar una gran diferencia con respecto al cambio climático. Algunas de las más sencillas de aplicar son:

  • Cambios en la forma de desplazarnos. Realizar modificaciones en la forma de desplazarnos es una de las formas más fáciles y de las que tiene mayores impactos. La simple decisión de caminar o utilizar el transporte público, en lugar del vehículo privado, puede significar una emisión mucho menor de CO2 a la atmósfera. Por ejemplo, una persona en un coche a gasolina durante un kilómetro emite 191 gramos de CO2, mientras que si va en metro suponen 50,4 gramos.
  • La incorporación de las tres erres. Si incluimos estas tres acciones al deshacernos de los residuos que generamos, podemos provocar un gran cambio. Las tres erres son:
  1. Reducir: optar por productos de más de un solo uso o con menor número de envases o embalaje puede ayudar en la reducción de generación de residuos.
  2. Reutilizar: muchas de las cosas que empleamos pueden tener más de un ciclo de vida, por lo que es importante pensar si se les puede dar un nuevo uso a las cosas antes de desecharlas.
  3. Reciclar: separar la basura y depositarla en los contenedores específicos de cada residuo puede facilitar mucho el reciclaje y la reutilización de los mismos.
  • Hacer un uso eficiente de la energía. Optar por luminarias de bajo consumo; evitar que los dispositivos electrónicos estén en "stand-by" si no se emplean; adquirir electrodomésticos de elevada clasificación energética; mantener la temperatura en casa en invierno por debajo de 21 ºC; y, siempre que sea posible, utilizar los electrodomésticos en programas que funcionan a temperaturas bajas son acciones sencillas que disminuyen el consumo energético y, por tanto, las emisiones de CO2 asociadas a generar esa energía.
  • Evitar el uso de plástico y materiales no reciclables. Decisiones sencillas como no utilizar bolsas de plástico pueden tener un impacto importante en el medio ambiente, ya que, debido a sus materiales plásticos de origen y al proceso energético necesario para su fabricación, por cada unidad se emiten alrededor de cuatro gramos de CO2, contribuyendo al efecto invernadero y al cambio climático.

En conclusión, el cambio climático puede llegar a parecer algo lejano y distante, sin embargo es algo que nos concierne y afecta a todas las personas por igual, por lo que la acción conjunta es la única forma en la que se puede actuar para reducir las emisiones de GEI. Es nuestro deber comenzar a cambiar viejos comportamientos para no comprometer el futuro de las próximas generaciones.

- See more at: http://www.consumer.es/web/es/medio_ambiente/urbano/2017/02/28/225040.php?wt_mc=emailing_20170301_unico#sthash.jMn3f0ZE.dpuf

¿Qué podemos hacer nosotros?

Pequeños cambios en nuestros hábitos diarios pueden lograr grandes diferencias a futuro. Muchas veces vemos las implicaciones del cambio climático y pensamos que lo que nosotros hagamos o dejemos de hacer no marcará una diferencia en el resultado, pero es importante darnos cuenta de que la suma de las acciones que cada uno llevemos a cabo puede conseguir una diferencia extraordinaria en la capacidad de las generaciones futuras para satisfacer sus necesidades.

Existen miles de acciones y variaciones en nuestros hábitos diarios que pueden marcar una gran diferencia con respecto al cambio climático. Algunas de las más sencillas de aplicar son:

  • Cambios en la forma de desplazarnos. Realizar modificaciones en la forma de desplazarnos es una de las formas más fáciles y de las que tiene mayores impactos. La simple decisión de caminar o utilizar el transporte público, en lugar del vehículo privado, puede significar una emisión mucho menor de CO2 a la atmósfera. Por ejemplo, una persona en un coche a gasolina durante un kilómetro emite 191 gramos de CO2, mientras que si va en metro suponen 50,4 gramos.
  • La incorporación de las tres erres. Si incluimos estas tres acciones al deshacernos de los residuos que generamos, podemos provocar un gran cambio. Las tres erres son:
  1. Reducir: optar por productos de más de un solo uso o con menor número de envases o embalaje puede ayudar en la reducción de generación de residuos.
  2. Reutilizar: muchas de las cosas que empleamos pueden tener más de un ciclo de vida, por lo que es importante pensar si se les puede dar un nuevo uso a las cosas antes de desecharlas.
  3. Reciclar: separar la basura y depositarla en los contenedores específicos de cada residuo puede facilitar mucho el reciclaje y la reutilización de los mismos.
  • Hacer un uso eficiente de la energía. Optar por luminarias de bajo consumo; evitar que los dispositivos electrónicos estén en "stand-by" si no se emplean; adquirir electrodomésticos de elevada clasificación energética; mantener la temperatura en casa en invierno por debajo de 21 ºC; y, siempre que sea posible, utilizar los electrodomésticos en programas que funcionan a temperaturas bajas son acciones sencillas que disminuyen el consumo energético y, por tanto, las emisiones de CO2 asociadas a generar esa energía.
  • Evitar el uso de plástico y materiales no reciclables. Decisiones sencillas como no utilizar bolsas de plástico pueden tener un impacto importante en el medio ambiente, ya que, debido a sus materiales plásticos de origen y al proceso energético necesario para su fabricación, por cada unidad se emiten alrededor de cuatro gramos de CO2, contribuyendo al efecto invernadero y al cambio climático.

En conclusión, el cambio climático puede llegar a parecer algo lejano y distante, sin embargo es algo que nos concierne y afecta a todas las personas por igual, por lo que la acción conjunta es la única forma en la que se puede actuar para reducir las emisiones de GEI. Es nuestro deber comenzar a cambiar viejos comportamientos para no comprometer el futuro de las próximas generaciones.

- See more at: http://www.consumer.es/web/es/medio_ambiente/urbano/2017/02/28/225040.php?wt_mc=emailing_20170301_unico#sthash.jMn3f0ZE.dpuf

O CAMBIO CLIMÁTICO III

O CAMBIO CLIMÁTICO III

Quentamento global / Imaxe: Breaking Gov

Continuamois coa terceira das catro preguntas para entender que é o cambio climático, cales son as súas consecuencias, que se fai e que podemos facer.

Que fai a comunidade internacional respecto diso?

Nos últimos anos alcanzáronse grandes avances a nivel internacional na loita contra o cambio climático. Tan só o ano pasado logrouse a entrada en vigor dun tratado internacional sen precedentes, o Acordo de París, o cal ten como obxectivo propiciar aos países o establecemento dos seus compromisos para a redución das súas emisións de GEI e a introdución de medidas de adaptación ao mesmo. O Acordo define un antes e un despois en materia de compromisos internacionais, xa que reúne a case 200 nacións fronte ao obxectivo de estabilizar as emisións de gases de efecto invernadoiro.

Continuará...

FONTE: Revista Consumer/Medio Ambiente Urbano

O CAMBIO CLIMÁTICO II

O CAMBIO CLIMÁTICO II

Consecuencias do cambio climático / Imaxe: El Blog Verde

Continuamois coa segunda das catro preguntas para entender que é o cambio climático, cales son as súas consecuencias, que se fai e que podemos facer.

Cales son as consecuencias do cambio climático?

A nivel mundial, o cambio climático provoca temperaturas máis cálidas que fan que o nivel do mar aumente e as tormentas sexan de maior severidade. Pero estes cambios teñen efectos nocivos e negativos non só a nivel mundial e nacional, senón tamén local. Algunhas das implicacións que poderían presentarse na nosa contorna son as seguintes:

- Aumento das temperaturas mínimas no inverno e das máximas no verán. Para finais do século XXI, espérase que as temperaturas mínimas extremas increméntense entre 1 e 3 ºC durante os meses de inverno. O número de días xeados diminuirá un 50%. Doutra banda, as temperaturas máximas extremas subirán 3 ºC durante os meses de verán. A consecuencia dos cambios, espéranse ondas de calor máis longas e un lixeiro aumento da súa frecuencia.
- Diminución das choivas entre un 15 e 20% para finais de século. Espérase unha redución das choivas entre un 15 e 20% para finais deste século. Diminuirá a frecuencia de días de choiva moderada e aumentará o número de xornadas de choiva moi intensa.
- Quecemento da temperatura da auga e ascenso do nivel do mar. Para finais do século XXI, a temperatura do mar incrementarase de 1,5 a 2,05 ºC nos primeiros 100 metros de profundidade. O nivel do mar subirá entre 19 e 49 centímetros.

Continuará...

FONTE: Revista Consumer/Medio Ambiente Urbano

d