ZONA VERDE

INNOVACIÓN AO SERVICIO DAS ENERXÍAS RENOVABLES

 

A Cumbre de París (2016) pechouse cun tratado histórico contra o cambio climático. Os 195 países asinantes, case todos os do mundo, adoptaron unha alianza para frear o quecemento global orixinado polo ser humano. Aqueles que o subscribiron deben reducir as emisións de gases de efecto invernadoiro, aínda que agora EEUU con Trump di "xa veremos". A parte crucial para o futuro do planeta.

Paralelamente hai quen investiga vías alternativas e apostan por manipular o clima e o ecosistema con avanzadas tecnoloxías para mitigar as súas causas e as súas consecuencias. Hoxe veremos unha proposta de turbina eólica..

Unha solución fronte ao impacto paisaxístico dos muíños de vento propona a empresa francesa Newwind, creadora de Wind Tree: unha turbina eólica que se camufla, grazas á súa forma, entre as árbores urbanas. Cada folla, chamada Aerolaf, funciona como un pequeno aeroxerador que, en conxunto co resto "pode producir electricidade suficiente para proporcionar ata un 80% da potencia eléctrica media dun fogar europeo", tal e como explica a compañía. As Aeroleaf aproveitan a máis mínima brisa de vento e son moi resistentes e independentes, é dicir, se unha deixa de funcionar as demais non ven afectadas.

Unha boa alternativa!

FONTE: Pablo Albacete/Xornal El País

AGRITECTURA

 

Cando se fala de agricultura urbana, as primeira imaxes que aparecen son as de mozas con barbas (ou rastas), bicicletas (algunhas plegables) e cans (nenos, poucos). Tomates, leitugas e cebolas plantados en solares entre edificios, patios comunais e azoteas. E tamén adxectivos como orgánico, saudable ou, tirando de inglés, foodie. Pero se falamos de alimentar á poboación mundial, os hortos urbanos e as poses para Instagram quedan pequenos. Aínda que as estimacións respecto ao crecemento de habitantes no planeta varían moito dependendo das fontes (a pinza, segundo o estudo, vai desde 7.400 a 9.900 millóns de persoas), no que coinciden é no aumento porcentual de poboación urbana respecto ao medio rural, podendo alcanzar para esa data, segundo Nacións Unidas, ata un 66% do total. Este incremento expón retos moi serios respecto de vivenda, transporte, subministración de enerxía, infraestruturas e, por suposto, a produción de alimentos.

Os fundadores de Plantagon fixéronse a pregunta crítica en 2002: como imos conseguir alimentar a toda a poboación mundial e facelo, ademais, de forma sustentable, sen esquilmar  os recursos existentes? "Ter unha pequena horta é moi bo. Eu teño unha no meu xardín. Pero se queres producir o 15% dos alimentos que se consomen nas cidades, tes que pensar de forma moi diferente", advirte Hans Hassle, un dos fundadores de Plantagon. A resposta tiña que ser, pois, moito máis ambiciosa. E o que se lles ocorreu foi tan orixinal como innovador: se non podemos cultivar ao ancho, porque require enormes cantidades de chan, hagámoslo ao alto... A proposta, enmarcada dentro do que se bautizou como "agritectura", tardou algúns anos en tomar forma; houbo que esperar ata 2008 para que Plantagon constituísese como compañía e mostrase os primeiros estudos de viabilidade dun tipo de edificio que pode ser parte da solución para as crises alimentarias do futuro. Trátase de construcións de varios pisos que funcionan ao mesmo tempo como efidicio de oficinas ou vivendas e como invernadoiros verticais. A xestión dos cultivos, que ocupan a metade da construción, realízase a través de robots que se encargan de que as plantas vaian ascendendo desde o chan á parte máis alta, ata completar o seu ciclo biolóxico e ser colleitadas.

Despois de varios proxectos frustrados por diversas causas, o primeiro edificio de Plantagon será construído na cidade sueca de Linköping. E, aínda que as dificultades que atoparon ata conseguir que a súa idea poida materializarse, os seus impulsores non se han desanimado. Máis ben, como asegura Hassel, crecéronse antes os problemas: "É verdade que está a ser difícil, porque nos estamos enfrontando as infraestruturas das cidades. Pero cremos que se ninguén ten o valor para tentalo, non atoparemos a solución a tempo".

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El País

REACTOR DE FUSIÓN NUCLEAR ITER

 

Parte do equipo científico, no interior do imán na Spezia (Italia). Fusion For Energy

 

Aínda hai que construír outros 17, pero o primeiro imán do reactor de fusión nuclear ITER xa é unha realidade. Mide o que un edificio de catro pisos (14 metros) e pesa (300 toneladas) o que un Boeing 747, e cando estea cos seus compañeiros, formando un anel de 18 imáns, será capaz de conter unha estrela: un anaco de materia onde reina a fusión entre pares de átomos de hidróxeno (cada un cun protón), para xerar átomos de helio (dous protones) e unha chea de enerxía limpa e inesgotable. A previsión dos seus xestores é que o ITER estea en marcha en 2025. Se o conseguen, será a maior revolución enerxética desde o descubrimento do lume, e moito menos contaminante ca el. Xa era hora de que os Homo sapiens puxésemosnos ao día. O lume inventouno o Homo erectus, nunha humillación prehistórica.

Os físicos calcularon que a enerxía solar é o único futuro posible. Todas as reservas de combustibles fósiles (e de uranio) que quedan no planeta non suman máis que a enerxía que nos chega do Sol nun ano. Incluso os combustibles fósiles son enerxía solar, só que en diferido. Foi o Sol quen alimentou a construción daqueles corpos vexetais e microbios que agora recuperamos do subsolo nas nosas plantas petrolíferas. O problema, naturalmente, é que non sabemos aproveitar toda esa enerxía solar que chega ao noso planeta. E, aínda cando aprendamos a usala, iso non será máis que unha mínima fracción do que emite a nosa estrela. O noso futuro depende da enerxía solar.

Pero hai outra forma de usar a enerxía solar, e é imitala na Terra. A razón pola que o Sol brilla e emite enerxía é a fusión nuclear: a combinación de dous átomos de hidróxeno para producir un de helio que mencionamos antes. A enerxía nuclear actual é de fisión: consiste en romper os átomos de uranio ou plutonio, que son enormes ás escalas atómicas, xerando uns residuos radioactivos de larguísima duración que supoñen unha hipoteca para as xeracións futuras. A enerxía nuclear de fusión, pola contra, é limpa (nin emite dióxido de carbono nin xera residuos radioactivos de longa duración) e a súa fonte é virtualmente inesgotable, porque será a auga do mar.

Mentres non saibamos aproveitar a enerxía do Sol, a mellor solución será imitala en terra firme. Só faltan oito anos, e xa temos o primeiro imán.

FONTE: Javier Sampedro/Materia/Xornal El País

XEOPARQUE "LAS LORAS"

 

O pasado día 5, o Consello Executivo da UNESCO homologou 8 novos xeoparques que pasar a ser Xeoparques Mundiais da UNESCO.

Un deles está en España e chamase “Las Loras”. Está situado na parte setentrional da Comunidade Autónoma de Castela e León, abarcando un territorio de altas parameiras ou mesetas calcarias (“loras”) que se caracterizan pola presenza de pliegues montañosos separados por espectaculares canóns fluviais. Desde as alturas domínase unha admirable paisaxe de fortalezas naturais, utilizadas ao longo da historia como refuxios protectores polas poboacións de diferentes culturas que se asentaron sucesivamente na zona. O sitio conta con grutas, farallones de calcaria e paisaxes cársticos que se asemellan a ruínas, así como cun sinnúmero de fervenzas. Os pequenos pobos da rexión áchanse en bo estado de conservación e posúen fermosas igrexas románicas, ermidas rupestres e casas de típica arquitectura popular.

Os Xeoparques Mundiais da UNESCO son sitios de rica diversidade xeolóxica nos que se promove o patrimonio natural con vistas a fomentar o desenvolvemento sustentable das rexións onde están situados. Os xeoparques contribúen á observación do cambio climático e dos riscos de desastres naturais, así como á sensibilización do público a estes fenómenos e, en moitos casos, a que as comunidades locais elaboren estratexias para atenuar os seus efectos.

Coa adición deste oito novos xeoparques , a rede mundial de xeoparques da UNESCO conta actualmente con 127 en 35 países.

FONTE: es.unesco.org

PERIGOS QUE SE ESCONDEN NO PERMAFROST

Liberación de CH₄ (metano) dunha superficie de permafrost e dos océanos / Imaxe: el tiempo.es

Entendemos por permafrost á capa de xeo permanentemente conxelada nos niveis superficiais do chan das rexións moi frías ou periglaciais como é a tundra. Pode encontrarse en áreas circumpolares do Canada, Alasca e norte de Europa entre outras.

Uns 76 anos atrás un brote de ántrax (tamén coñecido como carbunco) infectou a decenas de cervos no oeste de Siberia. Algúns deles acabaron cos seus corpos sepultos baixo a capa de xeo perenne da tundra, o permafrost. Os seus restos e os do seu asasino, poderían permanecer alí durante séculos, pero unha onda de calor o verán pasado liberaría esporas de Bacillus anthracis e todo comezou. Ao contrario do que ocorre con outros patóxenos, ao ántrax non busca manter á súa vítima con vida o maior tempo posible. Todo o contrario: ao ántrax gústalle a descomposición. Unha vez que o osíxeno entra no corpo do animal morto, a bacteria transfórmase en esporas á caza e captura de novas vítimas.

En 2011 os científicos xa advertiran que isto era posible, que un aumento de temperatura podería liberar virus e bacterias conxelados no premafrost: “Como consecuencia da fusión do permafrost, poderían volver os vectores dalgunhas epidemias mortíferas dos séculos XVIII e XIX, sobre todo preto dos cemiterios onde se enterrou ás vítimas”, podíase ler no artigo.

No pasado agosto o seu prognóstico converteuse en realidade cando un neno de 12 anos morreu por ántrax na rexión da península de Yamal, 20 persoas resultaron infectadas e máis dun centenar foron hospitalizadas pola sospeita de contaxio. Aínda por riba 2.300 renos morrían pola mesma causa.

E isto é só o principio segundo os expertos: bastaría un aumento das temperaturas de pouco máis dun grao, para que se derrita o permafrost, unha manta baixo a cal, durante centos de miles de anos, permaneceron dormentes decenas de virus e bacterias.

Un problema engadido é que baixo esta capa de chan xeado do ártico acumúlanse billóns de toneladas de compostos orgánicos capaces de xerar unha inimaxinable cantidade de gases dos que potencian o efecto invernadoiro da terra e aumentan a temperatura global. O CO₂ (dióxido de carbono) e o CH₄ (metano) son dous dos principais gases tipo efecto invernadoiro que poden liberarse destas amplas superficies xeadas como é a tundra.

E isto está xa a pasar!

FONTE: Revista Quo/Ciencia e eltiempo.es

EN 2100 O NIVEL DO MAR PODE SUBIR 3 METROS

Simulación subida nivel do mar / Imaxe:El Blog de Juanjo Gabiña

Os niveis mundiais do mar poderían aumentar en máis de tres metros (máis de medio metro sobre o previsto) este século se as emisións de CO₂ continuarán sen diminuír.

Utilizando novas proxeccións de perda de masa no Antártico e un método estatístico revisado, os investigadores concluíron que o escenario máis desfavorable dun aumento do nivel do mar de 2,5 a 3 metros era posible para 2100.

A investigación, publicada en Environmental Research Letters, é consistente co recente axuste da Administración Nacional Oceánica e Atmosférica (NOAA) da súa posible elevación futura do nivel do mar de 2 a 2,5 metros.

Con todo, o novo estudo integrou diferentes estimacións de modelos cun novo método estatístico, mentres que a estimación de NOAA baseouse no xuízo de expertos.

Así mesmo, estudos recentes de observación e modelización demostraron que o derretimiento futuro da Antártida podería ocorrer dramaticamente máis rápido do que se pensaba.

Os investigadotes tomaron en conta este e outros factores, incluíndo o quecemento dos océanos, o derretimiento dos glaciares, o almacenamento da auga da terra e a capa de xeo de Groenlandia,  para crear a súa proxección.

A proxección do equipo explicaba explicitamente tres incertezas científicas: a velocidade á que se derretiría a capa de xeo antártica, a velocidade á que se está quentando o océano e a cantidade de gases de efecto invernadoiro emitidos durante o século XXI.

“O quecemento global inabarcable conducirá a un aumento do nivel do mar de moitos metros, posiblemente máis de dez metros, en poucos séculos, ameazando seriamente a moitas cidades de todo o mundo que se constrúen en deltas de río de baixa elevación”, sinalase no citado estudo.

FONTE: Xornal abc/natureza

O BALÓN DA ENERXÍA

 

Jorge Valdano foi un futbolista notable. Campión do mundo coa Arxentina de Maradona en 1986 e goleador co Real Madrid da Quinta do Buitre. Despois tivo unha curta carreira como adestrador, onde destacou uns poucos anos pola súa concepción do fútbol de ataque e vistoso. Pero, talvez, máis que polas súas fazañas no terreo de xogo ou nos bancos, Valdano conseguiu que se lle lembre por ser un gran construtor de aforismos. El foi o creador do concepto "medo escénico" para referirse ao que sentían os equipos que visitaban o estadio Bernabéu, e del provén tamén unha frase que asegura que "o fútbol é a cousa máis importante entre as cousas menos importantes". Desde logo a importancia do fútbol, como espectáculo e fenómeno global, non pode encerrarse unicamente no que sucede dentro do terreo de xogo. A súa influencia nas vidas de moita xente transcende o feito de que uns raparigos consigan ou non introducir a pelotita dentro da portería. Esa influencia, ese poder de sedución para os nenos de case todo o planeta, é o que inspirou a Jessica O. Matthews para inventar Soccket Ball, un balón capaz de converter as patadas que recibe en enerxía eléctrica e acumulala para ser utilizada despois como fonte de luz.

Matthews deseñou e produciu o seu invento cando só tiña 19 anos, e aos 22 xa fundara Uncharted Play, unha compañía dedicada a fabricar xoguetes destinados a países en vías de desenvolvemento que xeran enerxía mentres se utilizan. Quen vive no Occidente máis opulento non son conscientes de que o feito de pulsar un interruptor e que se acenda unha lámpada non é o habitual en moitos lugares do mundo. A ausencia de corrente eléctrica é un grave problema que lastra a aprendizaxe de millóns de nenos, porque limita as horas que poden dedicar ao estudo e a aprendizaxe. As propostas de Uncharted Play poden axudar a paliar estas carencias, facéndoo ademais dunha forma natural e divertida, posto que non hai nada que lle custe menos esforzo a un neno que dedicar o seu tempo para xogar.

Matthews, licenciada en Harvard e de orixe nixeriana, asegurou nunha entrevista que adoitaba chancear dicindo que de nena quería ser unha mestura perfecta entre "Bill Nye (un famoso divulgador científico para nenos) e Beyoncé". A estas alturas, as calidades vocais de Matthews non a levarán a triunfar cun éxito como Single Ladies, pero as súas ideas poden deixar unha pegada importante no desenvolvemento de miles de nenos. "O fútbol non é unha cuestión de vida ou morte, é moito máis importante que iso" dixo nunha ocasión Bill Shakly, o histórico adestrador do Liverpool; por suposto, equivocábase. Pero a vida pode ser mellor co fútbol grazas a ideas como o balón de Jessica O. Matthews e o resto dos seus proxectos para dotar de fontes de enerxías renovables e económicas a moitos países de África, Asia e América Latina. Non é, nin moito menos, só unha cuestión de diñeiro, asegura, senón de vontade: "traballamos en lugares onde a xente é o gran recurso. Non é o que vén da terra, é o que vén das nosas almas, dos nosos corpos. Temos que ser capaces de ver iso como un recurso e como un verdadeiro valor para o mundo".

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El País

VERMES QUE BIODEGRADAN O PLÁSTICO

 

O problema do plástico é mundial. Hai pouco coñeciamos que as correntes oceánicas arrastran toneladas de microplásticos desde as cousas do Atlántico Norte ata as augas do Ártico. E é que a resistencia deste material, a súa difícil eliminación e nosa gran dependencia fan que, na actualidade, podamos atopar restos por todas partes.

O polietileno, en concreto, é un dos materiais plásticos que se empregan para a fabricación de envases alimenticios ou bolsas da compra. De media, cada persoa utiliza ao ano unhas 230 bolsas de plástico, xerando máis de 100.000 toneladas anuais deste tipo de residuos. E como consecuencia, cada ano prodúcense en todo o mundo uns 80 millóns de toneladas deste resistente material. 

A pesar das vantaxes que ofrece, o politetileno ten un principal inconveniente: a súa lenta degradación. Unha bolsa de plástico tarda uns 100 anos en desaparecer, xa que están fabricadas con polietileno de baixa densidade. No caso das máis densas e resistentes, poden tardar ata 400 anos.

Recentemente, Federica Bertocchini, investigadora do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) atopou unha posible solución natural á degradación. Bertocchini descubriu que os vermes de cera (Galleria mellonella), que se alimentan habitualmente de mel e cera dos panales de abellas, son tamén capaces de degradar este plástico.

O seu descubrimento produciuse de maneira casual. A investigadora, afeccionada á apicultura, descubriu un día que os seus panales estaban cheos duns vermes que se alimentaban do mel e cera das súas abellas. Para limpar o panal, colocou os vermes nunha bolsa de plástico e deixounos nunha habitación. Ao volver a esa estancia, viu que os insectos se habían escapado da bolsa a pesar de estar pechada e comezou un proxecto para comprobar que foran eles mesmos quen fixera os buracos.

Os resultados desta investigación do CSIC, en colaboración con Paolo Bombelli e Chris Howe da Universidade de Cambridge, publicáronse no último número da revista Current Biology.

Na actualidade, os procesos de degradación química son lentos e moi longos, podendo prolongarse durante meses. Ademais, requiren o uso de líquidos corrosivos como o ácido nítrico.

Con todo, este novo descubrimento abre a porta a outro tipo de eliminación deste material, dunha forma natural. "Realizamos moitos experimentos para comprobar a eficacia destes vermes biodegradando polietileno", sinala Bertocchini nun comunicado.

Ademais, o estudo demostra que a degradación se produce dunha maneira moi rápida: "100 vermes de cera son capaces de biodegradar 92 miligramos de polietileno en 12 horas".
 
O verme da cera ou verme de mel, é un insecto lepidóptero que pode alcanzar os tres centímetros de lonxitude na súa fase larvaria e que se atopa en todo o mundo. O seu nome débese á súa alimentación: aliméntanse do mel e a cera das colmeas das abellas. De feito, as colmeas son o lugar perfecto para o seu desenvolvemento xa que lle proporcionan unha temperatura óptima de crecemento: entre 28 e 34 graos centígrados.

As larvas do verme teñen unha expectativa de vida de entre seis e sete semanas. Ademais, caracterízanse por ser capaces de producir seda e realizar no capullo a súa última metamorfose: a súa conversión en polillas.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia