ZONA VERDE

O SER VIVO MÁIS VELENOSO QUE SE COÑECE

 

A cubomedusa australiana posúe unha carga mortífera que liquidaría ao equivalente a unha habitación chea de xente / Getty Images

De outubro a maio, ninguén se mete na auga nas praias de Queensland, ao nordés de Australia. E non porque a auga estea fría, senón porque as cubomedusas (Chironex fleckeri), tamén coñecidas como medusas cofre ou avesporón de mar, achéganse á costa para reproducirse.

A pesar do seu aspecto inofensivo, esta criatura de entre dez e vinte centímetros é o ser vivo máis letal da Terra. Os seus tentáculos, de ao redor dun metro de longo, teñen miles de cnidoblastos, células urticantes cun filamento arponado e retráctil (nematocisto) que se disparan inxectando un potente veleno neurotóxico, cardiotóxico e citotóxico, "unha carga mortífera que liquidaría ao equivalente a unha habitación chea de xente". O máis leve rozamento produce unha súbita e indescritible dor, tan intensa que pode inducir un shock e facer que a vítima se afogue, de non morre antes por fallo respiratorio ou colapso cardiovascular.

FONTE: Isidoro Merino/Xornal El País

SALVAR COA TECNOLOXÍA O DELTA DO RÍO OKAVANGO

 

Catro meses de expedición ao longo do río Okavango, desde as terras altas ao sur de Angola ata o deserto do Kalahari no corazón de África dentro do territorio de Botswana, dan para moito. Dan, por exemplo, para enfrontarse a mosquitos portadores de enfermidades, formigas carnívoras, abellas, escaravellos velenosos, arañas, un frío terrible e un sol abrasador. Tamén ao tifus, o cólera, a malaria, ósos rotos, cortes, queimaduras, deshidratación e unhas estrañas bacterias que devoran a carne das feridas. É o prezo que ten atoparse nun dos últimos espazos inexplorados do noso planeta. Un lugar que permaneceu practicamente igual durante miles de anos e onde poden acharse colonias salvaxes de elefantes, hipopótamos, búfalos, leóns ou leopardos, entre outras especies. Catro meses de percorrido dan tamén, como no caso de Steve Aboies, para namorarse profundamente deste lugar tan especial e dos Bayei, os habitantes do delta do río, xentes capaces de sobrevivir nunhas condicións durísimas afastadas do que os occidentais consideramos civilización.

Aboies é un biólogo e explorador do National Geographic que, á súa maneira, segue a tradición dos grandes expedicionarios africanos do século XIX. Algo así como unha versión moderna dun Richard Burton ou un David Livingston. Do mesmo xeito que a eles guíalle un desexo febril de coñecer lugares nunca antes descubertos e a profunda convicción de que é necesario respectalos e preservalos para que non desaparezan. No caso de Aboies, o seu traballo axudou para que o delta do río Okavango fose declarado patrimonio da Humanidade pola UNESCO, e as súas viaxes permitiron coñecer mellor este estraño río que non desemboca no mar, posto que as súas augas desaparecen evaporadas pola calor do deserto do Kalahari, constituíndo por este motivo un ecosistema único no mundo.

O proxecto Okavango Wilderness, liderado por Aboies, ten o obxectivo de protexer de forma eficaz a riqueza dun lugar inigualable. Para iso é importante coñecer en profundidade as súas concas hidrográficas e a diversidade do seu ecosistema. Desde o 2011 realízanse expedicións anuais que recompilan datos sobre insectos, peces, aves, réptiles e mamíferos da zona, ademais de realizar avaliacións periódicas da calidade da auga e os cambios que se producen na paisaxe. Esta fabulosa base de datos compártese a través da web Into the Okavango, onde tamén se puido seguir en directo unha expedición de 18 días e 345 quilómetros, na que científicos e exploradores auspiciados polo National Geographic publicaron imaxes e audios, recolleron información dos movementos dos animais e mediron variables como a temperatura do lugar, o caudal ou os niveis de PH da auga. Todos os datos están postos, ademais, a disposición de calquera que desexe estudar o Okavango e sacar conclusións da información achegada polos expedicionarios.

A forma en que Steve Aboies entende a conservación das zonas salvaxes vai máis aló do puro interese científico. A súa é unha mirada humanista, que busca mellorar o planeta en que vivimos a través do respecto ao medio ambiente e a aprendizaxe mutua que se propicia grazas ao contacto con outros seres humanos: "a xente que vive alí é a máis fermosa que xamais me atopei. Viven nunha contorna salvaxe, sen vacinas nin coidados médicos. Así que teñen que decidir como sobrevivir e a forma que teñen de facelo é a de ser pacíficos, traballar en comunidade e amar aos seus veciños. Saben que se a miña colleita fracasa, non hai supermercados, entón é o meu veciño quen ten que coidar de min. Por iso temos que ser os mellores amigos. E iso foi o que nos transmitiron. Cando chegamos alí abríronse, nunca pediron nada, só tiñan cousas que ofrecer porque querían que fósemos amigos. Non se trata de temor, trátase de amor".
 
FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El país

BOSQUES VERTICAIS

 

Conta Stefano Boeri (Milán-Italia, 1956) que, a comezos dos anos setenta, cando era un estudante de bacharelato que soñaba coa revolución e participaba activamente nos movementos xuvenís de Milán, rexeitaba como algo burgués a preocupación ecolóxica. Para el, comprometido coa esquerda política e reivindicativo coas necesidades das clases menos favorecidas, dedicarse á defensa dos ecosistemas era cousa de hippies, xente que vivía allea aos verdadeiros problemas. En 1972, mentres el percorría as rúas da súa cidade en manifestacións, un curioso personaxe plantábase fronte á Gran Ópera de Milán cun pequeno carballo nas súas mans, declamando a necesidade dunha arquitectura ecolóxica e respectuosa co medio ambiente. Predicaba, en realidade, para case ninguén, porque o seu era un discurso pouco apreciado entón (e coas probas na man, tampouco cambiou tanto a situación). O orador, amante de provocadoras performances (nunha ocasión chegou a espirse para presentar un inodoro ecolóxico da súa invención), era Friedensreich Hundertwasser, un polifacético artista vienés, pintor, escultor e arquitecto, que terminaría por converterse nunha referencia para os movementos máis vangardistas. Entre as súas ocorrencias estivo a de construír casas con tellados de terra recubertos de vexetación e habitacións onde crecían grandes árbores cuxas ramas asomaban polas xanelas. Por entón Boeri non coñecía estas obras nin a filosofía de Hundertwasser, hoxe con todo cita os seus deseños como unha das súas grandes inspiracións para realizar os bosques verticais que lle deron fama mundial.

A idea de construír rañaceos cubertos de vexetación comezou a tomar forma na imaxinación do arquitecto italiano durante unha visita a Dubai en 2007, observando os fríos,e pouco sustentables, recubrimientos de aceiro e cristal predominantes nos edificios. Despois de varios estudos de viabilidade, os seus soños comezaron a construírse no centro de Milán en 2009 e cinco anos despois inaugurábanse ambas as torres. Un auténtico ecosistema de 900 árbores e 20.000 plantas, o que representa o equivalente a dúas hectáreas de bosque, habitadas por distintas especies animais. O Bosco Verticale de Boari proporciona innumerables beneficios, posto que reduce a contaminación da contorna urbana ao absorber ou dispersar as partículas de CO₂, axuda a reducir o consumo enerxético, limita os ruídos no interior das vivendas e multiplica a biodiversidade das cidades. O italiano está orgulloso de que a súa obra, replicada noutras cidades, sirva de inspiración para outros proxectos: "Hai arquitectos por todo o mundo que están a copiar e reinterpretando, ás veces con gran innovación, esta idea. Estamos contentos porque queremos que isto non se converta na nosa marca rexistrada, se non nun concepto que se repita e cambie. Esperamos que haxa arquitectos urbanos que saiban mellorar as nosas ideas".

Como o seu admirado Hundertwasser, o que Boeri quere transmitir cos seus edificios é a idea que tamén comparte Norman Foster ao afirmar que "a arquitectura debe transmitir valores". No caso do Bosco Verticale eses valores son os de humanizar as cidades, converténdoas en contornas máis habitables e respectuosos cun medio ambiente xa case exhausto. Nestes tempos tan acelerados, nos que urxe tomar decisións valentes para presevar o planeta, o italiano cre que debemos "imaxinar bosques e arquitecturas que sexan verdadeiros ecosistemas nos que os seres humanos, plantas e outros seres vivos convivan. Creo que xa non é soamente un soño, senón case unha necesidade".

FONTE: José L. Álvarez Cedena/Xornal El País

8 DE XUÑO: DÍA DOS OCÉANOS

O Seixal / Imaxe: Blog Aterrageo 

Dende o ano 2009, cada 8 de xuño celébrase o DÍA DOS OCÉANOS, data instituída pola Asemblea  Xeral das Nacións Unidas.

Os océanos cobren ao redor de dous terzos da superficie da Terra e son o verdadeiro alicerce da vida. Xeran a maior parte do osíxeno que respiramos, absorbe unha gran cantidade das emisións de carbono, ofrece comida e nutrientes, regula o clima, e son economicamente importantes para os países que confían no turismo, a pesca e outros recursos mariños para os seus ingresos. Ademais, son a espiña dorsal do comercio. Desafortunadamente, a presión humana, que inclúe a sobreexplotación pesqueira e a pesca ilegal, descoñecida ou sen regular, así como as insustentables prácticas de acuicultura, a polución mariña, a destrución do hábitat, as especies invasivas, o cambio climático, e a acidificación están a causar un grave dano aos océanos e os mares. A paz e a seguridade son tamén críticas para o pleno goce dos beneficios que poden derivarse dos océanos e o desenvolvemento sustentable.

O lema deste ano é: “Os nosos océnos, o noso futuro”.

Esta celebración pretende:

- Lembrar a todo o mundo o gran papel que os océanos xogan nas nosas vidas. Son os pulmóns do noso planeta, que xeran a maioría do osíxeno que respiramos.

- Informar á opinión pública das consecuencias que a actividade humana ten para os océanos.

- Poñer en marcha un movemento mundial cidadán a favor dos océanos.

- Movilizar e unir á poboación mundial contorna ao obxectivo da xestión sustentable dos océanos. Son unha fonte importante de alimentos e medicamentos, e unha parte esencial da biosfera.

- Celebrar xuntos a beleza, a riqueza e o potencial dos océanos.

Nós, imos celebralo facendo unha limpeza dunha zona da costa guardesa: O Seixal. O alumnado de 1º ESO realizará esta labor, recollendo e analizando estatísticamente o que alí atopemos. Pretendemos darnos conta do que tiramos ao océano, e así ser máis respectuoso con el e a súa contorna.

Bo día dos océanos a tod@s!

5 DE XUÑO: DÍA MUNDIAL DO MEDIO AMBIENTE

 

O home é á vez obra e artífice do medio que o rodea, o cal lle dá o sustento material e bríndalle a oportunidade de desenvolverse intelectual, moral, social e espiritualmente. Na longa e tortuosa evolución da raza humana neste planeta chegouse a unha etapa en que, grazas á rápida aceleración da ciencia e a tecnoloxía, o home adquiriu o poder de transformar, de innumerables maneiras e nunha escala sen precedentes, canto o rodea.

As Nacións Unidas, conscientes de que a protección e o mejoramiento do medio humano é unha cuestión fundamental que afecta o benestar dos pobos e ao desenvolvemento económico do mundo enteiro, designaron o 5 de xuño como Día Mundial do Medio Ambiente. A celebración deste día bríndanos a oportunidade de ampliar as bases dunha opinión pública ben informada e dunha conduta dos individuos, das empresas e das colectividades inspirada no sentido da súa responsabilidade en canto á conservación e a mellora do medio. Este día foi gañando relevancia desde que comezou a celebrarse en 1974 e, agora, é unha plataforma mundial de divulgación pública con ampla repercusión en todo o globo.

Cada ano, o Día Mundial do Medio Ambiente organízase contorna a un tema e serve para centrar a atención nunha cuestión particular apremiante. O tema de 2017 ("Conectar ás persoas co medio ambiente") céntrase na conexión das persoas coa natureza, e anímanos a que salgamos ao aire libre e penetrémonos na natureza para apreciar a súa beleza e reflexionar acerca de como somos parte integrante e o moito que dela dependemos. Rétanos a descubrir maneiras divertidas e apaixonantes de experimentar e promover esa interrelación.

Miles de millóns de habitantes de zonas rurais en todo o mundo pasan a súa xornada diaria «en conexión coa natureza» e son plenamente conscientes de que dependen da subministración de auga natural e de que a natureza lles provea do seu modo de subsistencia grazas á fertilidade do chan. Estas persoas son quen sofre primeiro as ameazas que os ecosistemas afrontan, xa se trate da contaminación, do cambio climático ou da sobreexplotación.

Polo xeral, é difícil asignar un valor monetario aos dons da natureza. Como ocorre co aire limpo, non adoitamos aprecialos ata que pasan a ser un ben escaso. Con todo, os economistas están a desenvolver maneiras de medir o valor multimillonario dos denominados «servizos dos ecosistemas», que abarcan desde a actividade dos insectos cando polinizan as árbores froiteiras, ata os beneficios espirituais, para a saúde ou recreativos que achega practicar sendeirismo.

FONTE: www.un.org

INNOVACIÓN AO SERVICIO DAS ENERXÍAS RENOVABLES (II)

Imaxe dos pequenos submarinos autónomos capaces de detectar fugas de crudo en oleoductos / Ixion

Continuo cunha nova proposta de quen investiga vías alternativas e apostan por manipular o clima e o ecosistema con avanzadas tecnoloxías para mitigar as causas do efecto invernadoiro e as súas consecuencias. Neste caso un submarino autónomo que supervisa infraestruturas eólicas mariñas e oleodutos.

O proxecto A-Tempo (Avances en Tecnoloxías Mariñas, Produción Naval e Offshore) impulsado pola Universidade da Coruña pretende multiplicar as vías de negocio no sector da enxeñería naval. Unha das súas empresas participantes, Ixion, investigou como reducir os custos destes parques eólicos mariños con tecnoloxía de última xeración. “Desenvolvemos vehículos e submarinos autónomos capaces de supervisar as instalacións e determinar cal non funciona con normalidade. Desta maneira, a xeración de enerxía é máis efectiva e aprovéitanse ao máximo as capacidades da infraestrutura. Tamén os utilizamos para detectar fugas de cru en oleodutos e que o fluxo se peche instantaneamente para reducir o seu impacto contaminante”, aclara o director da empresa. Con este progreso poderíanse evitar desastres naturais de gran magnitude. O derrame de petróleo na auga provoca anos no sistema reprodutivo e de alimentación dos organismos do ecosistema mariño.

Tecnoloxía verde!

FONTE: Pablo Albacete/Xornal El País

AUSTRALIA LIBERA O VIRUS RHDV1 K5 PARA ARRASAR COELLOS SALVAXES

Os coellos foron unha praga en Australia durante todo o século XX / CSIRO

As autoridades australianas liberaron por todo o seu territorio unha cepa mortífera dun virus para arrasar as súas poboacións salvaxes de coellos. O patógeno, causante da enfermidade hemorrágica, é tan letal como o ébola e tan contaxioso como a gripe. En só un par de meses, o virus eliminou o 42% dos exemplares silvestres, segundo as cifras preliminares do Goberno de Nova Gales do Sur, o estado máis poboado de Australia.

Os coellos europeos foron introducidos en 1859 na illa maior por un colono inglés, Thomas Austin. Os animais, sen apenas depredadores, convertéronse nunha peste. Unha coella pode ter cada ano máis de cinco camadas, de ata cinco gazapos cada unha. Ante a praga, as autoridades australianas decidiron en 1900 levantar un valo de 1.700 quilómetros para impedir o paso dos coellos á parte occidental da illa. Non funcionou. Na década de 1920, había uns 10.000 millóns de coellos silvestres en Australia, segundo os cálculos do Goberno.

As autoridades propagaron agora, nuns 600 puntos da illa, a nova cepa K5 do coñecido virus da enfermidade hemorrágica do coello. A cepa, denominada cientificamente RHDV1 K5, illouse en Corea do Sur e só afecta os coellos silvestres.

Pero a guerra biolóxica en Australia pon os pelos de punta aos expertos españois."É unha medida perigosa para outras partes do mundo nas que tentamos preservar os coellos. Os virus non saben de fronteiras. Calquera australiano pódeo traer a España nas súas botas. É unha medida irresponsable", comenta o virólogo español Francisco Parra, da Universidade de Oviedo.lamenta Parra.

Australia xa introducira en 1951 o virus da mixomatosis (descuberto en Uruguai) para diezmar as súas poboacións de coellos. En 1952, vista a letalidade alcanzada en Oceanía, un médico xubilado francés decidiu liberar o virus nas súas terras. A mixomatosis estendeuse por toda Europa, chegando a aniquilar o 99% dos coellos nalgunhas rexións.

"Xogar con virus patógenos é perigoso. Un só país non debería poder tomar unha decisión así. Debería ser un tema regulado pola Organización Mundial de Sanidade Animal", opina o biólogo Rafael Villafuerte, do Instituto de Estudos Sociais Avanzados (CSIC), en Cordoba.

Os virus non saben de fronteiras e as consecuencias son imprevisibles!

FONTE: Manuel Ansede/Xornal El País/Materia

A NACRA EN PERIGO DE EXTINCIÓN

 

O Parque Nacional Marítimo-Terrestre do Aquipélago de Cabrera “escondía” nos seus fondos mariños unha xoia: a nacra (Pinna nobilis). Un dos moluscos bivalvos máis grandes do mundo, tras a ameixa xigante. Similares a descomunais mexillóns, as nacras alcanzan os 120 centímetros de lonxitude. Só seatópan no Mediterráneo e, como chegan a vivir case 30 anos, os submarinistas habituais case as coñecen con nome e apelidos.

Pero algo está a pasar. En setembro do ano pasado empezou a detectarse a morte xeneralizada das nacras no litoral de Andalucía, Región de Murcia, Comunidade Valenciana e Illas Baleares. A mortalidade chega practicamente ao 100% en todas partes ata as costas catalás, o actual límite da “peste”.

Si, peste, pois é o que é. Durante meses, os expertos asistiron impotentes ao misterioso exterminio. Agora, cren saber quen é o culpable: un protozoo haplosporidio. Un parasito, de orixe descoñecido, dunha soa célula que libera as súas esporas na glándula dixestiva das nacras ata que estas non poden alimentarse e morren de fame. O fondo mariño está cheo de xigantescos cadáveres do molusco.

A nacra considerábase “vulnerable” no Catálogo Español de Especies Ameazadas, pasou en marzo a “en perigo de extinción” e agora tramítase a súa “situación crítica”, segundo confirma un portavoz do Ministerio de Medio Ambiente.

O Ministerio considera agora “prioritario” atopar exemplares vivos do molusco nas zonas devastadas polo parasito, para tentar levar a cabo programas de cría en catividade de individuos resistentes, para o seu reintroducción a longo prazo.

A extinción da nacra supón a desaparición dun gran filtrador das augas do Mediterráneo, que ademais actuaba como un pequeno arrecife que daba soporte a 80 especies diferentes.

Tarefa complicada!

FONTE: Manuel Ansede/Xornal El País/