ZONA VERDE

O HIMALAIA DERRÉTESE

 Por culpa do cambio climático, cada vez son menos as montañas nevadas no Tíbet / PABLO M. DÍEZ

Cos seus brancos picos sobresaíndo entre as nubes, a imaxe idílica do Himalaia podería ser só unha postal do pasado en poucas décadas. Separando China e a India con nove das montañas máis altas do mundo, esta impoñente cordilleira é o "Terceiro Polo" da Terra, tras o Ártico e o Antártico, ao albergar na altiplanicie do Tíbet máis de 46.000 glaciares,case o 15% dos que aínda quedan no planeta. Pero, do mesmo xeito que ocorre en ambos os círculos polares, as súas neves estanse derritiendo polo quecemento global, contra o que estes días loita o Cumio do Clima de París.

Segundo calculan a autoridades chinesas, cada ano se desxéanse 247 quilómetros cadrados dos glaciares do Tíbet, onde se teme que desde 1950 perdéronse 7.600 quilómetros cadrados, un 18% do total. Trátase dun gravísimo problema ambiental porque no "Teito do Mundo" nacen os maiores ríos de Asia, como o Yangtsé, o Amarelo, o Mekong e o Brahmaputra, e este desxeo afecta aos 2.000 millóns de persoas que viven nas súas concas, case un terzo da poboación mundial.

"No Tíbet sufrimos os fortes efectos do cambio climático. Os lagos están a aumentar polo desxeo dos glaciares, pero a choiva diminuíu",, a un grupo de medios estranxeiros autori explica Ciren Pingcuo, experto en medioambiente da Academia Chinesa de Ciencias Sociais. Tal e como recoñece con impotencia, "a temperatura no altiplano do Tíbet aumentou dous graos no últimos vinte anos e os glaciares estanse derritiendo, pero non atopamos medidas efectivas para deter este proceso". Aínda por riba de males, este desxeo polo quecemento global xa está a afectar tamén ás 50 montañas que teñen máis de 7.000 metros de altura, entre as que hai once por encima dos 8.000.

Cunha subida das temperaturas maior que no resto do globo, calcúlase que dous terzos dos glaciares do "Teito do Mundo" desaparecerían en 2050. Ademais, na última década derreteuse a capa de xeo permanente («permafrost») que alberga o seu subsolo, que está a provocar a filtración de augas subterráneas e podería desaparecer nun 80% a finais deste século. O peor de todo é que dita capa subterránea, que se formou fai miles de anos, contén 12.300 toneladas de dióxido de carbono (CO₂), que se liberarán á atmosfera cando se funda e agravarán aínda máis as emisións contaminantes que provocan o quecemento global.

Con algúns glaciares minguando cada ano ata 300 metros e sen apenas neve xa no campamento base do Everest, este desxeo ameaza con provocar inundacións nas concas dos ríos que nacen no Himalaya e esténdense por Asia, sobre todo en China, a India, Nepal, Bhután e Bangladesh. Para controlar o seu caudal, o autoritario réxime de Pequín está a construír no Tíbet numerosas presas que xa foron criticadas polos países que se sitúan canle abaixo.

Pero, ao mesmo tempo, os ríos están a minguar ou mesmo desaparecendo. Tal e como recoñece o Ministerio de Recursos Hídricos de China, en 2011 perdéronse xa 28.000 pequenos ríos, en parte polo quecemento que sofre o Tíbet. Este fenómeno non só afecta a China, xa que as últimas investigacións científicas relacionaron a subida da temperatura e o desxeo no Himalaya coas recentes ondas de calor que golpearon a Europa e Asia. Nun planeta cada vez máis caloroso, é só cuestión de décadas que o "Terceiro Polo" tamén se derrita.

FONTE: Xornal abc/ciencia

SÓ QUEDAN 3 RINOCERONTES BLANCOS DO NORTE EN TODO O MUNDO

Rinoceronte branco do norte / Imaxe: aztecasonora.com

Nola, unha rinoceronte branca do norte de 41 anos de idade, morreu o domingo no zoo de San Diego (EE UU) e convértese nun novo símbolo da delicada situación dos rinocerontes no mundo. Xa só quedan tres exemplares vivos da súa subespecie no planeta, os rinocerontes brancos do norte. Os tres viven en África, dúas femias e un macho ancián custiodados entre rifles na reserva de Ol Pejeta (Kenia).

Nola atopábase nunha situación moi delicada dada a súa avanzada idade (tamén padecía artrite) e unha infección bacteriana que terminou coa súa vida, uns problemas de saúde que arrastraba desde decembro do ano pasado. Finalmente, os responsables do zoo decidiron acabar coa súa vida cando as complicacións facían inviable a súa recuperación. Nola chegara a San Diego en 1989 desde a República Checa.

As posibilidades de salvar a subespecie de forma natural son nulas, dado que os únicos animais vivos son demasiado maiores para procrear un novo rinoceronte branco do norte, cuxo hábitat se atopaba no centro de África cando roldaban os 2.000 exemplares na década de 1960. Poucos anos despois, en 1984, a súa poboación habíase decimado ata os 15 animais pola caza despiadada para facerse cos seus cornos. En 2006, os furtivos acabaron co último exemplar salvaxe na República Democrática do Congo.

A pesar dos esforzos posteriores, o traballo dos furtivos dera a puntilla a esta subespecie, que algúns investigadores consideran unha especie completamente distinta da do sur. Iste outro grupo aínda mantén uns 20.000 exemplares salvaxes en países como Sudáfrica, Namibia e Zimbabue, grazas a un éxito de conservación que agora tamén podería estar en risco de novo polo devastador efecto do furtivismo.

O destino do rinoceronte branco do norte é unha seria advertencia para outros rinocerontes, como o de Sumatra, do que apenas quedan ao redor dun centenar en Indonesia. En África, os cazadores furtivos están a matar tres rinocerontes ao día nunha sanguenta carreira cara á extinción dos curmáns e irmáns de Nola, os rinocerontes negros e os brancos do sur.

FONTE: Xornal El País/Ciencia

COMO RECICLAR COUSAS "RARAS" DA CASA (II)

 

Segunda entrega de como reciclar esa gran variedade de produtos de uso normal que se volven "raros" cando chega a hora de desprenderse deles.

Aceite doméstico: pódese reciclar, e cada vez máis, en colectores urbanos específicos para iso ou nos puntos limpos.

Carteiras, neceseres: ao colector verde do lixo.

Lentes: algunhas ONG recollen as lentes usadas para distribuílas en países en desenvolvemento.

Herba e restos de poda: recíclanse grazas a un sistema denominado compostaxe, tanto en casa nun compostador como en colectores públicos específicos para iso.

Oveiras: se son de cartón, ao azul; se son de plástico, ao amarelo.

Xoguetes: ao colector verde de lixo, salvo que se lles dea unha segunda vida en sistemas de intercambio ou reutilización.

Material de escritura: rotuladores, bolígrafos, etc., ao colector verde de lixo; as súas caixas de plástico, ao amarelo.

Chisqueiros: ao colector verde de lixo.

Medicamentos: débense depositar nos puntos de recollida SIGRE das farmacias, incluído o cartón ou o plástico do envase.

Móbiles e outros residuos de aparellos eléctricos e electrónicos (RAEE): as grandes superficies comerciais deben aceptar para a súa reciclaxe sen necesidade de comprar un novo os RAEE de ata 25 centímetros. O resto pódense levar a puntos limpos.

Continuará!

FONTE: Revista Consumer

COMEZA O CUMIO DO CLIMA DE PARÍS

Hoxe comeza  en París-Lle Bourget (Francia) a XXI Conferencia das Partes (COP21) da Convención Marco das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático (CMNUCC).  Acudirán representantes de 195 países, a maioría dos Estados do mundo, mantendo reunións ata o 11 de decembro, co principal obxectivo de chegar a un novo acordo internacional sobre o clima que substitúa ao protocolo de Kyoto e que se empezaría a aplicar a partir de 2020.

Os chamados gases de efecto invernadoiro, principalmente o dióxido de carbono (CO₂), acumúlanse na atmosfera e impiden que as radiacións infravermellas que emite o planeta ao quentarse saian ao espazo. Isto fai que a temperatura do planeta suba. Estes gases sempre estiveron presentes na atmosfera. O problema, segundo o consenso científico (case absoluto), é que as actividades humanas contribuíron a romper o equilibrio existente. A industria, o transporte e os usos do chans aumentaron a concentración destes gases. Segundo a segundo a Organización Meteorolóxica Mundial (OMM), a concentración de CO₂ na atmosfera alcanzou en 2014 as 397,7 partes por millón (ppm). Antes da Revolución Industrial era de 278 ppm.   

A intención é que os 195 asinantes leven a cabo políticas de mitigación, é dicir, reducións de emisións. Ademais, espérase que se fixar como obxectivo que, a final de século, a temperatura global non supere os dous graos, aínda que os Estados máis expostos (como os insulars) queren baixar esa meta a 1,5 graos.

Ese posible tratado non impoñerá metas individuais de redución de CO₂. Para tentar non repetir Kioto, cun alcance moi limitado, optouse por outra fórmula: que cada país voluntariamente presente compromisos de redución de emisións, tanto os desenvolvidos como os que non o son. Neste momento máis de 170 xa o fixeron.

O punto máis complicado será a vinculación ao novo protocolo. A UE aposta por un protocolo con apartados vinculantes. Por exemplo, que o sexan os compromisos de redución de emisións que cada país presentou voluntariamente. Con todo, a Administración de Barack Obama podería ter problemas, como xa ocorreu con Kioto, para que o Congreso e o Senado ratifique un protocolo legalmente vinculante. A UE renunciou xa a que se inclúan sancións, ao consideralo un elemento que pode disuadir a algúns países á hora de asinar o acordo.

Ademais de mitigación, no cumio tamén se discuten políticas de adaptación, é dicir, medidas para que os países máis vulnerables poidan prepararse para o cambio climático. Para iso, está prevista a creación do chamado Fondo Verde para o Clima, que a partir de 2020 conte con 100.000 millóns de dólares anuais. Quen debe achegar? Esta pode ser outra das dificultades en París. En teoría, só os países considerados desenvolvidos. Pero fóra desa categoría quedarían potencias como China.

Aventurarse nestes momentos para asegurar un acordo é complicado. En 2009, co cumio de Copenhague, levantáronse expectativas parecidas ás de París e fracasouse.

Se non se pecha, ou se pecha un pacto pouco ambicioso, non significará que a loita contra o cambio climático párese. Moitos dos compromisos voluntarios de redución de emisións xa os contempla cada país na súa lexislación nacional. Sería o caso, por exemplo, da UE, que se fixou unhas metas concretas para 2030 á marxe do cume. Se non hai acordo, quizais, a peor parada sería a ONU e a idea de que un problema global como o cambio climático pode ter unha resposta tamén global.

Crucemos os dedos!

FONTE: Xornal El país/Ciencia

COMO RECICLARAR AS COUSAS "RARAS" DA CASA

 

A reciclaxe aumenta ano tras ano grazas á colaboración dos consumidores que saben que facer: botellas de vidro ao iglú verde, envases ao amarelo e papel ao azul. Agora ben, na casa hai gran variedade de produtos de uso normal que se volven "raros" cando chega a hora de desprenderse deles.

Neste, e en próximos artigos, veremos  como reciclar (ou se non se pode) eses obxectos ou cousas dos fogares que xeran máis dúbidas.

Lámpadas: recíclanse en colectores específicos situados en tendas ou en puntos limpos ( no noso caso ao lado da Piscina Municipal).

Cápsulas de café: non se poden reciclar no colector amarelo, pero marcas como Nespresso ou Dolce Gusto teñen puntos de recollida para as súas cápsulas usadas.

Chicles: hai que tiralos no colector de fracción resto, é dicir, verde, o do lixo.

Discos: CD e DVD, só nos puntos limpos; vinilos e VHS e casetes, ao colector de fracción resto, é dicir, verde, o do lixo.

Envases, non todos: gran parte dos envases de uso doméstico recíclanse no colector amarelo, pero non todos, dada a gran variedade e os seus diferentes materiais. Bótanse ao colector de fracción resto, é dicir, verde, o do lixo, botes e tarros de barro, moldes de silicona, biberóns, termos e bidóns de ciclista. Con todo, os táperes para alimentos, as macetas de plástico e os envases co logotipo da caveira (perigosos), ademais da o colector verde de lixo tamén poden depositarse nun punto limpo.

Envoltorios e bandexas de alimentos: van ao colector amarelo envoltorios (de caramelos, chicles, bombóns, etc.) tanto os plásticos como os metalizados, plástico de burbullas, celofán, cortiza branca, bolsas de froitos secos, sobres de sopas, abrazaderas de plástico das latas, plástico que envolve botellas e tetrabriks, bolsas de plástico de alimentos, bolsas de redecilla de froita e patacas, bandexas para alimentos e o plástico fino que os envolve e envoltorios triangulares de sándwiches.

Continuará!

FONTE: Revista Consumer

EXPOSICIÓN "ÁRTICO ROMPE"

 

A Obra Social "A Caixa" presenta a exposición o "Ártico rompe" que aborda a singularidade deste territorio a través de fotografías, vídeos e innovadores módulos interactivos. As espectaculares imaxes de Andoni Canela Urizar (Tudela-Navarra, 1969) reúnen varias expedicións ao Ártico durante os últimos anos. Canela foi en busca de osos polares, focas de Groenlandia e zorrós Ártico, saíu de caza e pesca con cazadores e pescadores inuit e navegou con científicos e investigadores que estudan o cambio climático no ecosistema Ártico.

A exposición "O Ártico rompe" ten por obxecto mostrar a singularidade dos ecosistemas do Polo norte, detallando o importante papel que xogan no clima global, así como as súas características físicas e a súa biodiversidade. E todo iso, a través dun centenar de impactantes fotografías dun dos máis prestixiosos fotógrafos de natureza, Andoni Canela. As instantáneas deste vasto, inhóspito e impresionante territorio, realizadas expresamente para a mostra, permitirán aos visitantes percorrer os 200 metros cadrados que ocupa a exposición.

Esta exposición estará en Pontevedra do 18 de novembro ao 10 de decembro e estamos a barrallar a posibilidade de ir, sempre e cando contemos cun número suficiente de alumnado de 1º ESO para que a viaxe saia a bo prezo. A idea sería ir o xoves, día 10 de dece,bro, pola tarde. Sairiamos ás 14:30, despois de comer un bocata, e regresariamos sobre as 20 horas.

Animádevos e falade cos vosos Titores!

OS INSECTOS CORROBORAN QUE O CAMBIO CLIMÁTICO XA ESTÁ AQUÍ

O escaravello Harmonia axyridis considerado invasivo en Dinamarca / commons.wikimedia.org

Ole Karsholt e Jan Pedersen, dous empregados do Museo de Historia Natural de Dinamarca, comezaron en 1992 a clasificar os insectos que atopaban no tellado do museo. Ambos os traballadores, que teñen unha ampla experiencia entomológica, levaron a cabo este control cada semana ata 2009. O que comezou como un pasatempo baseado na curiosidade científica converteuse nun estudo que revela como afectou o cambio climático á comunidade de insectos da zona.

O rexistro e a clasificación, feitos durante 18 anos, suxiren que os cambios no clima durante este tempo afectaron especialmente ás especies que se alimentan dun único tipo de planta: volvéronse máis sensibles aos cambios meteorolóxicos.

Sete especies novas de polillas e dúas de escaravellos rexistráronse por primeira vez en Dinamarca por Karsholt e Pedersen, incluíndo o escaravello asiático "dama multicolor" (Harmonia axyridis), que desde entón estendeuse á maioría do país e agora considérase invasivo.

Os científicos calcularon como cambiou a temperatura da contorna de cada grupo de insectos e aplicárono ao hábitat da especie en toda Europa durante o período de estudo. O hábitat da polilla experimentou un aumento de 0,14º C entre 1993 e 2008, e o das especies de escaravello aumentou en 0,42º C entre 1995 e 2008.

As consecuencias deste aumento de temperatura afectaron especialmente o gurgullo da porca (Curculio nucum), que se alimenta só dun tipo de avellana. Vive máis ao norte de Europa que o seu parente próximo o gurgullo da landra (Curculio glandium), que se alimenta só de landras. Mentres que o gurgullo da porca foi rexistrado só na primeira metade do estudo, o gurgullo da landra só apareceu na última parte, suxerindo que as especies que se alimentan dun só tipo de planta están a moverse cara ao norte.

O rexistro conta con ao redor de 250.000 insectos, entre os que se identificaron 1.543 especies diversas de polillas e escaravellos nun só tellado de Copenhague durante máis de 18 anos de seguimento. Isto supón o 42% de todas as especies de polillas de Dinamarca e o 12% dos escaravellos. O estudo, que se publicou na Revista de Ecoloxía Animal, está liderado por investigadores do centro de Geogenética e o de Macroecología, Evolución e Clima do Museo de Historia Natural de Dinamarca e tamén da Universidade de Copenhague.

Os científicos quéixanse da falta de atención política que teñen este tipo de estudos: "As investigacións deste estilo moitas veces están nun segundo plano en Dinamarca, e isto probablemente pase en moitos outros paises europeos", asegura Philip Francis Thomsen, un dos expertos. "Sen estes dous traballadores do museo, non saberiamos nada sobre a maioría das especies que hai en Dinamarca. Esperamos que isto poida devolver este tipo de seguimentos naturais á axenda política do país"

FONTE: Xornal El país/Ciencia

DISCURSOS AMBIENTAIS IMPACTANTES (V)

 

Tristram Stuart (Londres, 1977), autor de varias obras sobre o desperdicio mundial de alimentos, reflexiona neste vídeo sobre as alarmantes cifras do devandito problema e fai un chamamento ao uso máis responsable dos recursos globais.

Moito por facer!

FONTE: Revista Consumer