ZONA VERDE

O NIVEL DO MAR SUBIU MÁIS NO SÉCULO XX QUE NOS 3000 ANOS ANTERIORES

O aumento do nivel do mar no século XXI empeorará as inundacións costeiras / Arnon Polin

O aumento do nivel do mar no século XX foi brutal. Tanto, que sucedeu máis rapidamente neses cen anos que nos 3.000 anteriores. Así o revela un estudo dirixido pola Universidade Rutgers en Nova Jersey (EE.UU.), que apunta directamente ao quecemento global como o causante desa veloz transformación. En concreto, o nivel global das augas elevouse uns 14 centímetros entre 1900 e 2000, o que supón un incremento substancial, especialmente para as zonas costeiras vulnerables e terras baixas.

Os investigadores están convencidos de que se o quecemento non se produciu, o nivel do mar global aumentaría en menos da metade do incremento observado no século XX (uns 7 cm) ou mesmo podería diminuír 3 cm. "A subida do século XX foi extraordinaria no contexto do últimos tres milenios e o aumento nas últimas dúas décadas foi aínda máis rápido", afirma o autor principal, profesor do Departamento de Ciencias Terrestres e Planetarias de Rutgers.

Para a investigación, publicada na revista Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), os autores empregaron un novo enfoque estatístico, compilando datos de indicadores xeolóxicos do nivel do mar, pantanos, atolóns de coral e sitios arqueolóxicos ao longo dos últimos 3.000 anos. A base de datos incluíu rexistros de 24 localizacións en todo o mundo e 66 de mareógrafos (o instrumento que rexistra as mareas) dos últimos 300 anos.

O estudo concluíu que o nivel global do mar reduciuse en ao redor de 8 cm entre 1000 e 1400, un período en que o planeta se arrefriou uns 0,2ºC. "Chama a atención que vexamos este cambio do nivel do mar asociado con este lixeiro arrefriado global", manifestase no estudo. En comparación, a temperatura media global na actualidade é de aproximadamente 1ºC máis elevada do que era no século XIX.

Nun informe paralelo, os autores chegan á conclusión de que sen o compoñente de quecemento global inducido polo aumento do nivel do mar, máis da metade das 8.000 inundacións costeiras observadas nos sitios estudados por mareógrafos en Estados Unidos desde 1950 non ocorrerían.

O estudo tamén atopou que é moi probable que o nivel do mar suba entre 51,82 e 131 cm no século XXI se o mundo segue dependendo en gran medida dos combustibles fósiles. Segundo explican, a eliminación gradual dese tipo de combustibles reduciría o moi probable aumento a unha pinza de 24,38 a 60,96 cm.

A decisión final queda nas nosas mans.

FONTE: Xornal abc/ciencia

EVAPORACIÓN DO LAGO POOPÓ

Imaxes de 100 m de resolución tomadas o 27 de abril de 2014, o 20 de xullo de 2015 e o 22 de xaneiro de 2016, respectivamente / ESA

O minisatélite Proba-V da Axencia Espacial Europea (ESA), encargado de monitorar a superficie da Terra diariamente, captou a desaparición do segundo lago máis extenso de Bolivia, o Poopó. As imaxes desde o espazo confirman a evaporación completa do lago nos últimos meses.

O lago salgado Poopó ocupaba unha depresión da cordilleira do Altiplano e cubría unha superficie de 3.000 quilómetros cadrados, próximo ao da illa de Mallorca. Con todo, a natureza superficial do lago, que posuía unha profundidade media de só 3 metros, unida á contorna árida montañosa, provocaban que fose moi sensible ás fluctuaciones no clima.

A súa evaporación oficial declarouse en decembro. Aínda que non é a primeira vez que o lago Poopó se evapora (a última foi en 1994), existe o temor de que tarde moitos anos en encherse, no caso de que chegase a facelo. Mentres tanto, os pescadores locais quedáronse sen sustento e o ecosistema do lago móstrase enormemente vulnerable. O Lago Poopó está recoñecido como humidal conservado baixo a Convención internacional Ramsar.

A evaporación relacionouse con varias causas, entre elas as extraccións das fontes de auga de lago para minería e agricultura, a constante seca provocada polo quecemento do océano Pacífico por mor do Neno e o cambio climático, segundo informa a ESA en un comunicado. A rexión azulada na imaxe de Proba-V de xaneiro de 2016 mostra claramente salinas secas en pártea sur do lago.

Proba-V, lanzado o 7 de maio de 2013 é un satélite en miniatura da ESA que desempeña unha tarefa a gran escala: cartografiar a cuberta terrestre e o crecemento da vexetación en todo o planeta cada dous días. O ancho de varrido transcontinental de 2.250 km que posúe o seu cámara principal recolle a luz nas bandas de frecuencia azul, vermello, infravermello próximo e infravermello medio a 300 m de resolución e ata 100 m de resolución no seu campo de visión central.

FONTE: Xornal abc/ciencia

CABICHAS, UN PROBLEMA AMBIENTAL

Cabichas / Imaxe: Matthias Weinberger

O Comité Nacional para a Prevención do Tabaquismo (CNPT) calcula que, en España, fúmanse uns 89 millóns de cigarros ao día, o que supón 32.455 millóns de filtros refugados anualmente.

Surfrider Foundation, unha ONG internacional creada por surfeiros para a protección dos océanos, ríos e lagos, recolle desde 1996 lixo mariño mediante o seu programa "Ocean Iniciatives". Na campaña de 2015 acumularon 67.423 cabichas en 376 actividades por diversos mares e océanos. No golfo de Biscaia e costas ibéricas atlánticas recolleron 15.288 cabichas, mentres que no Mediterráneo occidental, 25.942.

A portavoz de Surfrider, tamén destaca que son o residuo que aparece en primeira posición, por diante dos anacos, bolsas ou botellas de plástico ou fragmentos de poliestireno: "O 21,25% dos lixos mariños recollidas na contorna mariña, e o 19,9%, no fluvial".

Un artigo de 2009 publicado na revista International Journal of Environmental Research and Public Health tamén sinalaba a estes restos de tabaco como o residuo que máis se xera no mundo e reclamaba que se considere como "perigoso". Os seus autores explicaban que os filtros están feitos de acetato de celulosa, un material non biodegradable cuxo efecto contaminante pode durar no contorna décadas.

A portavoz de Surfrider sinala a contaminación química como o maior impacto das cabichas, e unha ameaza para a biodiversidade: "Conteñen chumbo, mercurio, fenol, amoníaco, que poden contaminar ata 500 litros de auga. Estudos recentes demostran que a maioría dos produtos tóxicos do tabaco quedan adheridos á cabicha, polo que esmagala no chan e depositala na papeleira non é suficiente".

Tamén explica, ademais, que as cabichas "son arrastradas pola choiva, chegan ao sistema de saneamento, onde entran en contacto coa auga e liberan sustancias químicas. Debido ao seu reducido tamaño traspasan os filtros das depuradoras, alcanzan os cursos fluviais e o océano, onde paxaros, peces e outros animais poden inxerilos e morrer ao non dixerilos".

A Asociación Española Contra o Cancro (AECC) asegura que moitos incendios forestais son causados por cabichas mal apagadas. En EE.UU., segundo o Centro Nacional de Información do Lume, a primeira causa de incendios nas casas é un descoido por un cigarro aceso.

Que podemos facer contra o problema das cabichas?

O mellor residuo é o que non se produce. No caso das cabichas, deixar de fumar, ademais de salvar vidas, evita danos no medio ambiente. Se non se abandona devandito hábito, resulta esencial non arroxar as cabichas na contorna, xa sexa natural ou urbano, nin tampouco no inodoro. "Moitas persoas non saben que unha cabicha tirada polo sumidoiro pode alcanzar o océano", subliña a portavoz de Surfrider, que destaca como a mellor solución "unha caixa ignífuga e estanca, na que depositalas aínda acesas e baleirala regularmente no lixo".

As accións preventivas, como a distribución gratuíta de cinceiros de man e as campañas de concienciación cidadá, son tamén fundamentais.

Algunhas cidades recorreron a accións punitivas, como Barcelona ou París, onde a sanción por arroxar unha cabicha na rúa custa 90,15 euros e 68 euros, respectivamente. Algunhas localidades costeiras han apostado polas "praias sen fumes", como Baiona (Pontevedra, España).

As iniciativas empresariais tamén poden axudar. O chiringuito Tibu-ron de Castelldefels (Barcelona) ofrecía o pasado verán unha bebida gratis a cambio de entregar un vaso cheo de cabichas recollidas na area. A compañía internacional TerraCycle transforma residuos de cigarros en diversos materiais e produtos, como fertilizantes, papel reciclado, pallets ou embalaxes. Empresas como Cigg Seeds ou Green Butts comercializan filtros con materiais biodegradables, aínda que a portavoz de Surfrider móstrase escéptica, porque considera que poden inducir a erro ao cidadán e animarlle a tirar as cabichas no medio, cuxos efectos nocivos mantén.

FONTE: Revista Consumer

QUE É O ZIKA?

Mosquito Aedes aegypti / Imaxe:vector.caltech.edu

O zika é un virus que se transmite pola picadura dun mosquito, o Aedes aegypti, o mesmo que propaga o dengue ou a chikunguña. Identificouse por primeira vez en Uganda en 1947 e agora expándese a toda velocidade por América Latina. Non é mortal pero pode provocar graves secuelas no feto se quen se contaxia é unha muller embarazada. En concreto, pode provocar microcefalia, un desenvolvemento anormal do cerebro que causa discapacidade. De aí a alarma. Só en Brasil crese que naceron un 3.800 bebés con microcefalia a causa do zika.

O peor é que trátase dun axente patógeno fronte ao que non temos nin vacina nin tratamento. A única medida a adoptar é evitar por todos os medios posibles a picadura do mosquito, que por outra banda demostrou ter unha gran capacidade de resistencia e adaptación. Non é xa un mosquito rural, senón que está plenamente adaptado ao medio urbano. Bástalle cun pouco de auga encharcada e calor para reproducirse, nun ciclo vital de apenas unha semana na que pode chegar a desprazarse máis de dous quilómetros. De aí a rápida expansión: os primeiros casos diagnosticáronse en Brasil a principios de 2015 e xa se atopa en 18 países. Algúns científicos sospeitan que atopou un aliado no cambio climático, que aumenta as temperaturas e fai que a calor se prolongue máis do normal, o que significa máis mosquitos durante máis tempo.

Europa é, ata agora, o único continente onde non se rexistrou transmisión autóctona do virus, aínda que o mosquito vector Aedes albopictus (mosquito tigre) está presente en toda a costa mediterránea. Aínda que é probable que ocorran casos de transmisión autóctona da enfermidade e mesmo que se poidan presentar algúns brotes limitados, a probabilidade de que se produza un brote ou epidemia cun número relativamente elevado de casos é extremadamente baixa.

Aínda así, un residente en Dinamarca deu positivo nas probas para diagnosticar o virus de zika. Ao parecer viaxou a América do Sur e Central e regresou recentemente ao país europeo.

En España, dúas mulleres suramericanas de entre 30 e 45 anos que viven en Cataluña e  non están embarazadas foran diagnosticadas co zika. As dúas mulleres, que xa se atopan ben, contraeron o virus a finais do ano pasado nos seus países de orixe, onde probablemente foron infectadas por un mosquito.

Conviviremos co zika nos próximos meses, seguro, ben sexa seguindo a situación en América, ben aconsellando aos viaxeiros internacionais e sempre facendo a pregunta fundamental a todo paciente que consulta por un cadro febril: De onde vén?

FONTE: Xornal El País/Ciencia

PROPOSTAS PARA ATENUAR O CAMBIO CLIMÁTICO

Empresa que pretende converterse na primeira en capturar dióxido de carbono do aire e vendelo a escala comercial / Imaxe: climeworks.com

Unha empresa suíza chamada Climeworks pretende converterse na primeira en capturar dióxido de carbono do aire e vendelo a escala comercial a invernadoiros próximos para o impulsar o crecemento dos cultivos. Segundo Nature, leste podería ser o primeiro paso para instalacións máis grandes que no futuro poderían axudar a combater o cambio climático. Outra empresa, Carbon Engineering, esta canadense, xa captura CO₂ e cre que podería converter o gas en combustible líquido.

NOVA SIMBOLOXÍA PARA RECICLAR E EVITAR ERROS

 

Os consumidores estamos cada vez máis concienciados para reciclar, pero ás veces temos dúbidas e non o facemos de maneira correcta. Para facilitar este importante labor ambiental, lanzouse un novo símbolo para etiquetar os envases segundo o colector onde se teñen que depositar.

En 2014 alcanzouse en España un taxa de reciclaxe do 73,7%, segundo datos de Ecoembes (a sociedade sen ánimo de lucro xestora dos residuos do colector amarelo e azul). As cifras de reciclaxe avanzaron nos últimos anos, pero aínda queda marxe de mellora. Un dos aspectos nos que se pode axudar é na diminución dos denominados impropios (os residuos depositados de forma equivocada no colector de reciclaxe). Resulta paradoxal, pero a súa causa principal é a boa vontade dos cidadáns que queren reciclar pero non o fan ben.

Co obxectivo de reducir estes impropios e facilitar o labor ás empresas e os consumidores, Ecoembes anunciaba recentemente un novo símbolo da reciclaxe de envases, un sistema voluntario na súa aplicación e sen custos adicionais para as compañías, comentan os seus responsables.

Algunhas grandes firmas do sector da alimentación xa aseguraron que o incluirán no deseño dos seus produtos, sinala Cristina Muñoz, do equipo de Comunicación da devandita organización, que fomentará o seu uso entre as empresas adheridas ao seu sistema. Por iso, está previsto que nuns meses aparezan os primeiros envases con este símbolo incorporado, de forma que as compañías poidan aproveitar algunha modificación nos seus deseños.

O símbolo está pensado para aparecer de forma visible nos envases máis habituais: os lixeiros que se depositan no colector amarelo, os de cartón no colector azul e os de vidro no colector verde. Cada un dos símbolos leva asociado a cor do colector onde debe depositarse o envase para conseguir a súa adecuada reciclaxe, como se mostra na seguinte imaxe.

En 2014 rexistrouse un 29,9% de impropios nos colectores amarelos no noso país, segundo datos de Ecoembes. Muñoz explica que "ao longo do tempo esta cifra reduciuse, á vez que aumentou a porcentaxe de reciclaxe de envases en España, debido sobre todo ao progresivo incremento da sensibilización cidadá nesta materia. En 2005 esta cifra superaba o 37%, o que indica con claridade como os españois non só reciclamos cada vez máis, senón tamén mellor".

Antonio Barrón, director de comunicación de Ecoembes, lembra algúns dos residuos impropios aparecidos con máis frecuencia nos colectores amarelos: coches teledirigidos, táboas de pasar o ferro, cintas de vídeo VHS ou CD, etc.

A gran variedade de envases e produtos de uso normal nos fogares xera dúbidas entre os consumidores que poden evitarse, se se coñece cales deles pódense reciclar e como. Remitovos aos anrigos publicados neste blog COMO RECICLAR "COUSAS RARAS" DA CASA.

FONTE: Revista Consumer

COMO RECICLAR "COUSAS RARAS" DA CASA (III)

 

Papel de aluminio: no colector amarelo, e para facilitar a súa reciclaxe é conveniente comprimilo nunha bóla.

Perchas: ao colector amarelo.

Pilas e baterías: as pilas pódense deixar en colectores específicos para iso en puntos de venda ou en puntos limpos. As baterías pódense depositar en talleres mecánicos autorizados e en puntos limpos.

Plásticos "duros": marcos, cadros, caixas duras de triángulos de estrada, ferramentas, cubos ou barreños e cartóns de crédito, ao colector de lixo verde.

Produtos de limpeza, beleza e aseo: ao colector amarelo van aerosois, ambientadores, insecticidas, botellas de lixivia, amoníaco, limpa-fogar, tubos de pastas de dentes, envases do dosificador de xabón, lacas, escumas moldeadores, xeles, champús, acondicionadores, cremas, pintalabios, rímel ou vaselina. Ao do lixo verde van téxtil sanitario (cueiros, compresas, etc.), maquinillas de afeitar, cepillos de dentes, preservativos, etc.

Produtos mesturados: sobres de papel con portelo de plástico, ou calquera outro con mestura de materiais reciclables, deben separarse para deixalos no colector correspondente.

Restos animais: as feces de animais non se poden compostar, así que deben ir ao colector do lixo verde.

Roupa: diversas ONG e empresas poñen a disposición dos cidadáns colectores para roupa usada que reutilizan ou ben aproveitan como material para facer outros produtos.

Tapóns: as chapas metálicas das botellas, as tapas plásticas dos vasos de papel de hostalería, os tapóns de plástico ou de cortiza sintética van ao amarelo; os de cortiza natural, ao do lixo verde. Algunhas iniciativas puxeron en marcha campañas de recollida de tapóns de plástico para a súa reciclaxe con fins solidarios.

Parafusos e similares: ao ounto limpo ou ao colector do lixo verde.

Vaixelas: vasos ou pratos de cristal ou cerámica, ao colector do lixo verde.

FONTE: Revista Consumer

DISCREPANCIA: "O ACORDO DE PARÍS É UNHA FRAUDE"

James Hansen / Imaxe: xornal El Mundo

James Hansen, o científico da NASA que alertou fai tres décadas sobre os riscos do cambio climático no Congreso, cualificou o Acordo de París como "unha fraude e unha farsa".

Desmarcándose do ton de celebración entre os líderes políticos, en declaracións a “The Guardian”, Hansen cuestionou o contido do acordo de 31 páxinas alcanzado en París como "unha suma de palabras e de promesas, sen accións concretas".

"O acordo é unha escusa que teñen os políticos para poder dicir: temos unha meta de dous graos e tentaremos facelo mellor cada cinco anos", declarou Hansen, que criticou o feito de que o texto non mencione sequera polo seu nome ”ao auténtico causante do problema: as enerxías fósiles".

"Mentres os combustibles fósiles sexan os máis baratos, ímolos a seguir queimando", engadiu Hansen, que ao seu paso por París defendeu a necesidade de gravar o petróleo, o carbón e en menor medida o gas: "Non o chamaría imposto do carbono porque iso asusta á xente, pero os grandes contaminadores teñen que pagar".

Hansen destacou que o acordo, que insta aos 196 países asinantes a alcanzar o "pico" de emisións "canto antes", non establece un obxectivo claro nin fixa un calendario ou unha meta no horizonte.

O científico, de74 anos, retirouse da NASA en 2013 e segue sendo profesor na Universidade de Columbia. Nos últimos anos foi detido varias veces fronte á Casa Branca nas protestas contra o oleoduto entre Alberta e Texas, xunto a membros do grupo 350.org, que reclama accións para limitar as extraccións de carbón e petróleo.

Considerado como alarmista por unha banda da clase científica, que non acaba de ver con bos ollos o seu salto ao activismo, a súa última contribución á ciencia do clima foi un estudo datado en xullo, no que asegura que a meta de dous graos de quecemento é "excesivamente perigosa" e que a subida do nivel dos mares pode poñer en risco a metade das grandes cidades costeiras do planeta, incluídas Nova York, Miami, Londres e Xangai.

FONTE: Xornal El Mundo/Ciencia