ILLAS ESPAÑOLAS MENOS COÑECIDAS II
Continúo coa serie, que onte comezamos, adicada a esas illas españolas "menos coñecidas", pero que tamén teñen oseu encanto.
Se onte falamos da illa Ízaro, no mar Cantábrico, hoxe iremos as Illas Chafarinas.
2. Illas Chafarinas
As Illas Chafarinas son un arquipélago español do mar Mediterráneo, situado fronte ás costas do norte de África, das que dista 4 km. Está constituído por tres illas principais: illa do Congreso, Isabel II e illa do Rei. Están protexidas baixo a forma de Reserva Nacional de Caza. Só os militares destinados nelas teñen acceso ás illas, xunto con gardas e científicos da Estación Biolóxica.
Superficie terrestre: 52,5 ha
- Illa do Congreso: 25,6 ha
- Illa Isabel II: 15,3 ha
- Illa do Rei: 11,6 ha
Superficie mariña protexida baixo a figura de Refuxio Nacional de Caza: 261,9 ha (máxima profundidade: 60 m)
Extensión: 0,747 km²
Altitude máxima: Cerro Niño das Aguias, na illa do Congreso, con 137 msnm.
FONTE: gl.wikipedia.org Imaxes: gl.wikipedia.org e talleresmilan.es
Continuará...
O achado da caixa negra do cancro abre a porta para predicir a evolución de cada tumor
Esquema que representa o deseño do estudo. Colleitáronse mostras masivas de tecido canceroso, extraeuse ADN e realizáronse matrices de metilación. Inferiuse a dinámica evolutiva e correlacionouse con variables e resultados clínicos. As ilustracións do corpo, o tumor, o tubo Eppendorf e a máquina reproducíronse por cortesía do NIAID. A ilustración do médico foi adaptada de Science Figures, baixo unha licenza de deseño aberto 1.0. A ilustración da pantalla foi creada por Simon Dürr baixo unha licencia CC0 1.0. / nature.com/articles/s41586-025-09374-4/figures/1
O cancro non é unha enfermidade estática. Desde esa primeira célula que se corrompe e empeza a reproducirse descontroladamente, o tumor medra, evoluciona e diversifícase. Ás veces, faino rápido; outras, máis lento. Pero toda esa traxectoria vital queda gravada nalgún lugar das células tumorais e dá pistas clave para entender como se comportará cada cancro e predicir a súa evolución. Unha nova investigación científica, publicada onte, mércores, na revista Nature, atopou onde se garda toda esa información crucial das células malignas e desenvolveu un método epixenético para poder lela e interpretala. Segundo os autores, o seu programa bioinformático é capaz de descodificar a pegada que deixa o tumor desde a súa orixe, reconstruír a súa historia evolutiva e anticipar, mesmo, a progresión da enfermidade.
Trátase dun algoritmo matemático que le unhas marcas, como un código de barras identitario, que deixa a célula que deu lugar ao tumor. Eses sinais, que cambian a medida que o tumor medra e diferénciase, son como unha especie de “caixa negra” do tumor, explican os autores. Igual que nos avións a caixa negra rexistra todos os datos técnicos e conversacións de cabina da aeronave, no cancro, estas marcas epixenéticas (chámanse patróns de metilación fluctuante) revelan a identidade das células malignas, permiten reconstruír como evolucionaron e tamén predicir como se comportará o tumor no futuro. A investigación, liderada por científicos do Clínic-Idibaps de Barcelona e o Instituto de Investigación do Cancro de Londres, realizouse a partir do estudo dunhas 2.000 mostras de leucemias e linfomas, pero os autores cren que a súa metodoloxía podería funcionar en todos os tipos de cancro.
Conta Iñaki Martín-Subero, investigador ICREA, xefe do grupo de Epixenómica Biomédica do Idibaps e coordinador desta investigación, que unha das grandes trabas no coñecemento do cancro é, precisamente, “descifrar o seu pasado”. “Cando chega un paciente con cancro e diagnostícase, obtense unha biopsia do tumor, pero o que vemos de aí é só o momento presente [da enfermidade]”, explica. O que ocorreu antes, desde que esa primeira célula dexenera ata que o cancro dá a cara, segue sendo unha incógnita que pode lastrar, mesmo, a abordaxe terapéutica do paciente.
Esta investigación internacional, con todo, dá un paso adiante para alumar a traxectoria evolutiva do cancro desde a súa orixe cunha ferramenta que non é, ademais, moi cara, polo que facilita a súa viabilidade na práctica clínica, apuntan os investigadores. Martín-Subero recorre ao símil da aviación para explicar os seus achados: “Igual que a caixa negra rexistra os detalles do voo, atopamos onde se rexistran os datos do tumor: esta historia secreta do cancro queda rexistrada no epixenoma”.
O epixenoma é un armazón de compostos químicos e proteínas que se pegan aos xenes e, aínda que non modifican a súa secuencia, si provocan variacións químicas que afectan as súas funcións. A metilación, por exemplo, é un deses procesos epixenéticos que funciona como unha especie de interruptor, apagando ou acendendo a actividade dos xenes. Pero os investigadores descubriron que ese mecanismo epixenético ten unha función adicional, pois “tamén actúa como un sistema que rexistra información sobre a identidade do tumor, cando empezou, a que velocidade foi crecendo e se foi cambiando co tempo”, expón o científico.
A información necesaria para reconstruír a traxectoria evolutiva do tumor está aí, na metilación do ADN, pero descifrala non é sinxelo. A primeira ollada, nunha representación sobre o papel, o patrón de metilación parece como a imaxe dunha televisión estragada, con miles de puntos aleatorios distribuídos nunha cuadrícula sen sentido algún. De feito, durante moito tempo, os investigadores pensaron que a información acubillada neses patróns era “ruído de fondo” que estorbaba para o estudo do importante, admite Martín-Subero.
A súa investigación, con todo, revelou que eses patróns pódense descodificar con modelos matemáticos e que ese presunto “ruído” contén, en realidade, información valiosísima para o estudo do cancro. “O que antes descartabamos, agora atopamos que é unha mina de ouro, dános unha información que estaba oculta aos ollos de todo o mundo”, reflexiona.
Os investigadores aplicaron unha metodoloxía baseada nunha tecnoloxía que se axuda de intelixencia artificial para interpretar eses patróns de metilación e descifraron esa “historia secreta”, en palabras de Martín-Subero: “Puidemos saber, para cada un dos tumores [nas 2.000 mostras analizadas], cando empezou a medrar, a que velocidade medrou e cal é o seu grao de diversidade celular”.
O científico asegura que esta descodificación pode ter implicacións na práctica clínica. “Desenvolvemos unha ferramenta que nos permite entender como se desenvolveu o cancro e anticipar como vai evolucionar no futuro”, sentenza. E abunda: “Esta información do pasado permítenos saber se un cancro será máis agresivo no futuro, se cambiará co tempo ou mesmo, en tumores como a leucemia linfática crónica, que non require tratamento inmediato, podemos estimar cando será necesario tratar ao paciente”.
Esquema do método EVOPLUx que simula a dinámica evolutiva dun cancro en crecemento. EVOPLUx baséase nun modelo matemático que describe como varían as distribucións de fCpG cos parámetros evolutivos do cancro. O modelo divídese en dúas fases: antes do MRCA (τ), na que se producen cambios de metilación na liñaxe unicelular que posteriormente se transforma, e despois do MRCA, na que a poboación crece exponencialmente (θ). En cada paso temporal, permítese a conmutación epigenética entre os tres estados posibles (taxas μ, ν, γ e ζ) / nature.com/articles/s41586-025-09374-4
Manel Esteller, profesor de Investigación ICREA no Instituto contra a Leucemia Josep Carreiras, móstrase cauteloso cos resultados. O investigador, que non participou neste estudo, apuntou, en declaracións ao portal Science Media Center España, que este traballo é “teórico e necesitaría dunha maior validación experimental”, polo que non se pode implementar na práctica clínica agora mesmo. A ferramenta computacional empregada é, ao seu xuízo, “prometedora”, pero lembra que xa existen “técnicas de análises de metilación do ADN en célula única que combinan xa unha rigorosa comprobación biolóxica dos resultados con novos algoritmos matemáticos e de intelixencia artificial que permiten obter resultados similares aos presentados neste estudo para esta leucemia en concreto”.
Pola súa banda, Alejo Rodríguez Fraticelli, investigador ICREA do Institut de Recerca Biomèdica de Barcelona (IRB), asegura que é unha investigación “moi interesante” e pon o foco no baixo custo da técnica desenvolvida. “A verdadeira innovación está en poder utilizar esta información no epixenoma como códigos de barras moleculares para poder seguir a progresión da enfermidade, pero a moi baixo custo”, apunta. E augura que, nuns anos, pode converterse nunha ferramenta máis no arsenal dos oncólogos para diagnosticar a enfermidade e a súa progresión.
Martín-Subero admite que a súa metodoloxía aínda non está dispoñible para ser utilizada na práctica clínica convencional: “Fai falta que unha empresa poida levar isto ao mundo real”. Pero fai fincapé en que é “custo-efectiva para a información que achega”. O investigador defende, ademais, que esta investigación “abre un camiño” para comprender mellor a bioloxía do cancro. “Se coñecemos o pasado do cancro, podemos adiantarnos ao seu futuro e facer unha mellor xestión dos recursos clínicos para un mellor tratamento e unha mellor estimación do prognóstico do paciente”.
FONTE: Jessica Mouzo/elpais.com/ciencia
ILLAS ESPAÑOLAS MENOS COÑECIDAS
Todos oímos falar das fascinantes Illas Canarias ou dun dos destinos favoritos por excelencia, as Illas Baleares. Pero se che digo Illa de Ízaro, seguro que non che soa tanto ou nada
Nesta serie, que hoxe comezo, trataremos de coñecer esas illas españolas “menos coñecidas”, pero que tamén teñen o seu encanto.
Anímanste a coñecelas? Si?
Pois, comezamos!
1. Illa de Ízaro
Ízaro é unha illa do mar Cantábrico situada na costa de Biscaia, fronte ás localidades de Bermeo e Mundaka a unha distancia de 3 km da primeira e 2,2 km da segunda. A illa ocupa o centro da desembocadura da ría de Mundaca, e atópase flanqueada polos cabos de Ogoño e Matxitxako.
A illa é alargada, de forma triangular. Na súa parte máis ancha, mide uns 150 m, e a súa lonxitude é de 675 m, sendo a súa altura máxima de 44,5 m.
Na chaira superior erixiuse un convento franciscano que foi arrasado por Francis Drake no século XVI. Abandonado o convento, do que apenas quedan vestixios, a illa afacía recibir visitas de moz@s de acampada, ata que o padroado da Reserva da Biosferade Urdaibai, da que forma parte, prohibiu tal actividade.
Izaro é unha verdadeira colonia de aves mariñas, sendo a especie máis común a gaivota patiamarela, aínda que tamén aniñan o paíño, as garzotas e os corvos mariños. En épocas anteriores criábanse nela coellos (seguramente levados polos frades do convento), e sábese que no século XIX arrendábase a illa para que pastasen as ovellas.
As súas costas e arredores son zonas de mergullo e pesca véndose no verán gran cantidade de pequenas embarcacións de pesca deportiva con porto en Mundaca, Pedernales e Bermeo.
FONTE: gl.wikipedia.org Imaxes: bizkeliza.org e Wikimedia/OpenStreetMap
Continuará...
#DígochoEu: Como se pronuncia sexo en galego?
Un científico español crea vida sintética capaz de imitar a sistemas orgánicos (Máis preto de lograr a vida artificial)
Imaxes tomadas con microscopio electrónico de varrido (SEM) / Juan Pérez- Mercader
O astrobiólogo español Juan Pérez Mercador, investigador principal na Iniciativa sobre a Orixe da Vida na Universidade de Harvard (Estados Unidos), converteuse no primeiro científico en crear vida artificial de cero: é dicir, sistemas completamente sintéticos que se comportan igual que os vivos naturais.
O seu achado, descrito nun artigo publicado este luns na revista PNAS, supón un fito en materia de bioloxía sintética e novos materiais, e abre a porta, entre outros, ao desenvolvemento de aplicacións para crear vida artificial que imite aos sistemas vivos sen recorrer a eles.
“Mostramos como se poden xerar sistemas totalmente sintéticos nun medio acuoso, cuxas moléculas de partida son independentes da bioquímica —non teñen relación cos da vida natural— pero que, cando os facemos reaccionar químicamente mediante luz, xeran novas moléculas que autoensámblanse dando lugar a sistemas microscópicos que imitan aos sistemas vivos”, explica Pérez Mercador nunha entrevista con EFE.
A ilustración amosa as diferentes etapas polas que varias moléculas non biolóxicas medraron e multiplicáronse /
Partindo dun pequeno grupo de sete ou oito moléculas simples e independentes da bioquímica en solución acuosa, o investigador e o seu equipo conseguiron que se dean as características dun sistema vivo natural: a capacidade de xestionar información, metabolizar (xerar moléculas complexas a partir de moléculas simples), reproducirse e evolucionar.
El e o seu equipo parten dunha solución acuosa de moléculas simples de menos de cinco nanómetros, ás que aplican luz para iniciar un proceso de metabolismo similar ao que ocorre na vida natural. A continuación, esas moléculas autoensámblanse en estruturas celulares semiporosas que se acaban degradando baixo a luz e nese proceso reprodúcense en forma de esporas, xerando unha segunda xeración de moléculas.
As novas células xurdidas nese proceso reprodutivo maduran e seguen o mesmo ciclo ata acabar producindo a unha terceira xeración. E así sucesivamente a partir das primeiras moléculas simples, segundo detállase no artigo.
“Logramos que sistemas sinxelos e pequenos, en presenza de luz e comida proveniente da ambiente inicial, reprodúzanse por esporas, expulsando moléculas soltas que volven ao medio e empezan a atoparse con outras alí e con luz, e inician un novo ciclo”, indica o investigador.
Nese proceso, os investigadores tamén son os primeiros en alumar un sistema sintético artificial que posúa unha das claves da evolución de Charles Darwin: a chamada variación heredable (as diferenzas entre membros dunha poboación viva natural que se transmiten de xeración en xeración a través do seu material xenético).
“Démonos conta de que crear sistemas coas propiedades da vida, non require da bioquímica, e iso supón que estes sistemas teñen a capacidade para evolucionar; é dicir, se cambia a contorna, adáptanse ás novas condicións e vanse facendo máis complexos”, apunta.
O logro de crear vida sintética artificial é froito de moitos anos de traballo por parte de Pérez Mercador (Alcalá de Guadaíra, Sevilla, 1947), que tamén foi o fundador e primeiro director do Centro español de Astrobioloxía (CAB, CSIC-INTA) e desde 2010 dirixe un equipo de científicos que investigan a orixe da vida non bioquímica na Universidade de Harvard.
Aínda que el e o seu equipo xa describiron como sintetizar moléculas para xerar células artificiais simples nun traballo publicado en Scientific Reports en 2017, neste caso recorren a unha nova fórmula para facelo e convértense nos primeiros en describir como se reproduce a vida sintética.
O achado terá grandes implicacións para coñecer mellor o camiño que puido xerar os primeiros seres vivos baseados en bioquímica na Terra primitiva a partir de situacións simples, ou como se podería xerar vida noutros lugares do sistema solar, en exoplanetas ou outros lugares do Universo. Ademais, repercutirá no ámbito tecnolóxico para buscar aplicacións a sistemas que imitan os sistemas vivos sen recorrer a eles.
FONTE: agenciasinc.es
CANTO SABES DA REXIÓN DE MURCIA? XIV (FIN)
Remato coa serie adicada á Rexión de Murcia, tamén coñecida como o “Xardín de Europa”. Destacamos as súas reservas mariñas, praias paradisíacas, pinturas rupestres, vestixios romanos, tradicións únicas, chans fértiles e as terras de cultivo que se estenden en todas direccións dan lugar a marabillosos froitos, apreciados nos seus pratos irresistibles, e unha natureza envexable.
A contestación correcta á pregunta de onte, e última da serie é Nino Bravo. Luis Manuel Ferri Llopis, coñecido artisticamente como Nino Bravo, nado en Aielo de Malferit (Valencia) o 3 de agosto do 1944 e finado en Villarrubio (Cuenca) o 16 de abril de 1973, foi un cantante español.
O resto de fuguras son murcianos: Calor Alcaraz (El Palmar, Murcia; 5 de maio de 2003) e Alejandro Valverde (Las Lumbreras, Murcia, 25 de abril de 1980).
E así remato esta serie, esperando que servise para coñecer algo mellor esta comunidade autónoma.
Ata a próxima serie!
FONTE: es.wikipedia.org Imaxes: open.spotify.com
#DígochoEu: Non digas *xelo