#DígochoEu: Non digas *todavía
Nada de *todavía en galego! Este adverbio é castelan e debemos usar outro no seu lugar. Sabes cal é?
DESMONTANDO OS MITOS MÁIS PERSISTENTES SOBRE ANIMAIS (V)
Continúo coa serie adicada algúns dos mitos máis persistentes sobre animais e enfrontámolos coa evidencia científica. Porque entender o mundo animal tamén implica desaprender o que criamos saber.
Mito 5: Os dóberman tolean porque o cerebro non lles cabe no cranio
Este mito baséase en que os dóberman son unha raza pouco menos que de laboratorio (en realidade, débense aos traballos de cruzamento do alemán Karl Louis Dobermann, a finais do século XIX), concibida para obter como resultado un can de ataque. Un efecto colateral dese proceso é que o seu cerebro é demasiado grande para a cavidade cranial, o que fai que perdan a cabeza e ataquen aos seus amos.
O desmentido é moi sinxelo: non existe un só caso, na historia da crianza canina, nin de ningún outro animal, no que o cerebro medrase ata exceder a capacidade do cranio. Os cerebros dos dóberman teñen un desenvolvemento absolutamente normal, pero mesmo se o rumor fose certo, iso non tería as mesmas consecuencias de comportamento para cada exemplar.
O bulo xurdiu como xustificación da agresividade que popularmente se atribúe a esta raza, cuxo orixe radica en exemplares maleducados e maltratados polos seus donos.
Continuará!
FONTE: Vicente Fernández de Bobadilla/muyinteresante.com Imaxe: es.wikipedia.org
A ORIXE DAS PALABRAS: CARGAR CO MORTO
Segundo as leis medievais, cando na xurisdición dunha localidade era achado o corpo dalgunha persoa morta en circunstancias estrañas, se non era posible determinar a identidade do homicida, o pobo onde fora atopado o corpo estaba obrigado a pagar unha multa chamada homicidium ou omecillo.
Por mor disto, e co fin de eludir o pago da multa, cando se achaba un morto nas rúas, os habitantes do pobo en cuestión apresurábanse e, de común acordo, levantaban o corpo e trasladábano a algunha localidade veciña, de maneira que a responsabilidade do crime recaese sobre esta e, en consecuencia, fóra ela a que debese facerse responsable de pagar a multa correspondente.
Co tempo, o dito comezou a aplicarse, en sentido figurado, como equivalente da pretensión de descargar sobre outro a culpa por algún delito ou falta cometida.
Na actualidade, o dito cargar co morto conserva o mesmo valor, aínda que adoita aplicarllo, preferentemente, para referir á responsabilidade que lle cabe a alguén no pago dalgunha débeda, sobre todo cando se trata de contas impagas ou difíciles de saldar, como cando adoitamos dicir logo dunha reunión de numerosos comensais: "E agora... quen levanta este morto?
FONTE: hemerotecamundial.blogspot.com
DESMONTANDO OS MITOS MÁIS PERSISTENTES SOBRE ANIMAIS (IV)
Continúo coa serie adicada algúns dos mitos máis persistentes sobre animais e enfrontámolos coa evidencia científica. Porque entender o mundo animal tamén implica desaprender o que criamos saber.
O elefantes non teñen cemiterios secretos / Pixabay
Mito 4: …E teñen cemiterios aos que van morrer
O mito do cemiterio de elefantes comezou probablemente coa colonización branca do continente africano, cando o marfil era un dos seus tesouros máis prezados. Entre os cazadores comezou a circular o rumor da existencia dun lugar ao que os elefantes acudían, separándose da manda, cando sentían próxima a hora da súa morte. Este cemiterio natural, obviamente, albergaría unha verdadeira fortuna en cabeiros.
Custa un pouco crer que, de ser isto verdade, só haxa un cemiterio en todo o continente africano; pero, mesmo se fosen varios, ninguén foi nunca capaz de atopar un. Si se atoparon restos de varios exemplares que parecen falecer xuntos nun curto período de tempo, pero hai explicacións para este achado: cando os elefantes envellecen, os seus dentes desgástanse, e é común que se trasladen ás zonas onde a herba e as plantas son máis brandas e fáciles de masticar.
En tempos de escaseza, unha manda pode reunirse nunha zona onde hai algo de comida, aínda que non a suficiente como para impedir que todos vaian morrendo de inanición. Por iso, os seus restos, en ocasións, aparecen xuntos.
Os elefantes teñen unha gran memoria (isto non é un mito!) e lembran perfectamente todos os enclaves do seu territorio, desde as zonas de descanso ás de alimentación ou os lugares nos que se pode atopar auga. Pero no seu gran cerebro non hai implantado ningunha instrución sobre un único lugar específico onde achegarse a morrer.
Continuará!
FONTE: Vicente Fernández de Bobadilla/muyinteresante.com
UN LIBRO PARA O VERÁN 2025: DESFEITA
O verán é longo, bueno é un dicir! Pero o que si é verdade é que hai tempo para todo: praia, amigos...e lectura. A miña recomendación para este verán é Desfeita.
Publicada por primeira vez no ano 1983, Galaxia reedita esta novela en edición corrixida polo autor.
Desfeita iníciase cunha pescuda, a das causas dunha morte acontecida a raíz da sublevación militar de 1936. Mais, pouco a pouco, é a realidade do franquismo a que xorde e se acaba por impoñer. O despropósito e o absurdo dunha sociedade que se mente a si mesma, que se disfraza do que non é.
Camilo Gonsar escribe unha novela que se converte no mellor instrumento para erguer a tona da hipocrisía e para deixar ao descuberto a degradación dunha realidade ridícula e cruel.
Camilo González Suárez-Llanos (Sarria, 1931-Vigo, 2008) formou parte do movemento de autores da coñecida como Nova Narrativa Galega.
Que disfrutedes da novela!
FONTE: editorialgalaxia.gal
DESMONTANDO OS MITOS MÁIS PERSISTENTES SOBRE ANIMAIS (III)
Continúo coa serie adicada algúns dos mitos máis persistentes sobre animais e enfrontámolos coa evidencia científica. Porque entender o mundo animal tamén implica desaprender o que criamos saber.
Mito 3: Os elefantes temen aos ratos…
Os elefantes teñen medo de moi poucas cousas e, desde logo, os ratos non son unha delas. Custa atopar a orixe deste bulo, popularizado unha e mil veces por contos, cómics, debuxos animados (a versión orixinal de Dumbo, por exemplo) e, por tanto, con certa propensión para cravarse no imaxinario colectivo.
Todo puido empezar polos traballos de Plinio o Vello (militar, escritor e destacado naturalista romano), quen no ano 77 escribiu a historia dun paquidermo que toleou cando un rato introduciuse na súa trompa e rubiu polo seu interior; anécdota sen demasiado fundamento, xa que o elefante ben puido librarse do roedor cun simple resoplido.
A lenda foi desmentida en moitas ocasións por estudosos especializados en elefantes, e tamén por coidadores de zoolóxicos, onde é fácil atisbar ratos comendo do feno que constitúe a dieta dos paquidermos sen que estes préstenlles atención.
De todos os xeitos, no mito pode haber algo de verdade: os elefantes non teñen unha vista demasiado boa, así que é plausible que non vexan achegarse aos roedores; pero teñen un oído excepcional, polo que poderían poñerse nerviosos ao percibir os ruídos producidos por eles e non ser capaces de identificar a súa orixe.
Continuará!
FONTE: Vicente Fernández de Bobadilla/muyinteresante.com Imaxe: infobae.com
#DígochoEu: Non digas *mordisco
Nada de *mordisco!
#DígochoEu
Científicos descobren que unha nova tecnoloxía podería axudar aos humanos para sobrevivir na Lúa
Recreación dun astronauta sobre a Lúa / NASA
Nun estudo publicado na revista Joule de Cell Press, os investigadores extraeron auga do chan lunar e utilizárona para converter o dióxido de carbono en osíxeno e substancias químicas para combustible, o que podería abrir novas portas para a futura exploración do espazo profundo ao mitigar a necesidade de transportar recursos esenciais como auga e combustible desde a Terra.
"Nunca imaxinamos do todo a ’maxia’ que posuía o chan lunar", comenta Lu Wang, da Universidade Chinesa de Hong Kong. "A maior sorpresa para nós foi o éxito tanxible deste enfoque integrado. A integración nun só paso da extracción de H2O lunar e a catálisis fototérmica de CO2 podería mellorar a eficiencia do uso de enerxía e reducir o custo e a complexidade do desenvolvemento de infraestrutura".
As axencias espaciais expuxeron durante décadas a idea de utilizar a Lúa como base para exploracións a gran escala do cosmos. Con todo, a necesidade de dotar á devandita base de recursos adecuados para os seus habitantes, especialmente auga, foi un obstáculo para facelo realidade. Segundo o estudo, transportar un galón de auga por foguete custa uns 83.000 dólares (71.560 euros), e cada astronauta bebe uns catro galóns ao día.
As mostras de chan analizadas pola misión Chang’E-5 proporcionan evidencia da presenza de auga na superficie lunar. Segundo os autores, isto podería permitir aos exploradores humanos aproveitar os recursos naturais da Lúa para satisfacer as súas necesidades, evitando os custos e as dificultades loxísticas de transportalos. Con todo, as estratexias desenvolvidas previamente para extraer auga do chan lunar implicaban múltiples pasos de alto consumo enerxético e non descompoñían o CO2 para combustible nin para outros usos esenciais.
Para avanzar nesta investigación, Wang e os seus colaboradores desenvolveron unha tecnoloxía que extraería auga do chan lunar e utilizaríaa directamente para converter o CO2 exhalado polos astronautas en monóxido de carbono (CO) e hidróxeno gaseoso, que posteriormente podería utilizarse para producir combustibles e osíxeno para a respiración dos astronautas. A tecnoloxía logra esta fazaña mediante unha nova estratexia fototérmica, que converte a luz solar en calor.
Os científicos probaron a tecnoloxía utilizando mostras de chan lunar colleitadas durante a misión Chang’E, así como mostras lunares simuladas e un reactor descontinuo cheo de gas CO2 que utilizaba un sistema de concentración de luz para impulsar o proceso fototérmico. O equipo utilizou ilmenita, un mineral negro pesado e un dos varios depósitos de auga reportados no chan lunar, para medir a actividade fototérmica e analizar os mecanismos do proceso.
A pesar do éxito da tecnoloxía no laboratorio, a contorna lunar extrema aínda expón desafíos que complicarán o seu uso na lúa, segundo os autores, incluíndo fluctuacións drásticas de temperatura, radiación intensa e baixa gravidade. Ademais, o chan lunar na súa contorna natural non ten unha composición uniforme, o que lle confire propiedades inconsistentes, mentres que o CO2 das exhalacións dos astronautas podería non ser suficiente para proporcionar a base de toda a auga, o combustible e o osíxeno que necesitan. As limitacións tecnolóxicas tamén seguen representando un obstáculo, xa que o rendemento catalítico actual aínda é insuficiente para sustentar plenamente a vida humana en contornas extraterrestres, asegura Wang.
"Superar estes obstáculos técnicos e os importantes custos asociados no desenvolvemento, a implementación e a operación será crucial para lograr a utilización sostible da auga lunar e a exploración espacial", escriben os autores.
FONTE: eleconomista.es