Blogia

vgomez

A enigmática vida das anguías: todas as de España veñen do Triángulo das Bermudas

A anguía europea está en perigo crítico de extinción / Acuario de Xixón

A anguía é un animal sorprendente cuxa vida non pode deixar indiferente a ninguén. Enfrontado a un serio perigo de extinción, a anguía europea é capaz de prodixios que custa comprender. Mentres os expertos reclaman unha moratoria na súa captura para permitir recuperar as súas ameazadas poboacións, a ciencia segue descubrindo facetas incribles da anguía, aínda que aínda gran parte das súas características seguen sendo un misterio.

A anguía europea (Anguilla anguilla), que vive en España e noutros países da contorna, nace nun lugar tan remoto como o Mar dos Sargazos (nos arredores do famoso Triángulo das Bermudas), a máis de 6.000 quilómetros das costas europeas.

Desde entón, grazas ás correntes do Golfo, emprenden unha longa viaxe ata Europa e penetran os seus ríos e estuarios. Aquí permanecerán durante a súa mocidade, ao longo de entre 5 e 15 anos, desenvolvéndose ata a fase de subadulto.




Roteiros migratorios e área final de destino / Nature

Cando logran acadar unha determinada talla e unha adecuada cantidade de graxa no seu corpo, o animal sofre unha metamorfose no seu aspecto e coloración, e transfórmase en ‘anguía prateada’.

É entón cando inicia a súa longa viaxe de regreso ao Mar dos Sargazos. Para volver alí, fano nadando, como é lóxico, pero tamén reptando sobre terra firme. E é que este animal só precisa dun pouco de humidade para desprazarse polo chan, incluso superando certos desniveis.

Unha vez no Atlántico, diríxense cara aos Sargazos, onde se reproducirán e, finalmente, morrerá.

Un dos maiores misterios consiste en que, en realidade, non se coñece aínda con exactitude nin onde nin como se reproduce a anguía. É máis, nunca se conseguiu capturar un exemplar na zona onde supostamente reprodúcese.

Un científico chamado Johannes Schmidt descubriu a principios do século XX que as anguías desovan no Mar dos Sargazos a forza de ir comprobando que no Mar Mediterráneo e no Océano Atlántico había anguías cada vez máis novas segundo íase aproximando á devandita zona situada fronte a Florida. Os exemplares máis novos que atopou estaban, efectivamente, na área do Triángulo das Bermudas.

Ese descubrimento ocorreu hai 100 anos (foi publicado en 1923) e, con todo, aínda non se atopou evidencia directa de que as anguías desoven nos Sargazos. A doutora en xeoloxía e apaixonada destes animais Emily Finch explica que isto foi así ata hai moi pouco. En 2022, “os investigadores finalmente puideron rastrexar as anguías europeas ata o Mar dos Sargazos utilizando dispositivos por satélite”. “Pero, a pesar diso, ninguén viu aínda fisicamente unha anguía adulta no Mar dos Sargazos”, engade. É como, simplemente, desaparecesen, alimentando así o aura de misterio que rodea a esta zona do planeta.

Custou moito reconstruír o roteiro migratorio das anguías (viuse que, a pesar das súas diferentes orixes, converxen todas nunha mesmo roteiro tras pasar polas Azores), tras realizar unha viaxe de entre 5.000 e 10.000 quilómetros. Con todo, segue sen saberse como logran chegar ao sitio onde naceron tantos anos despois e ignórase se é grazas ao magnetismo, a temperatura ou outros factores. Os resultados desta investigación mediante 26 dispositivos vía satélite foron publicados na revista Scientific Reports.

A anguía europea é só una das moitas especies que existen, e sufriu unha diminución nas súas poboacións do 95% desde a década de 1980. A Unión Internacional para a Conservación da Natureza (UICN) tena catalogada como especie en Perigo Crítico de Extinción.

É por iso que cada vez se alzan máis voces pedindo que se prohiba a súa pesca e comercialización, pois é un prato aínda moi apreciado na alta cociña. Os científicos reclaman unha moratoria internacional na súa captura, parecida á vixente para as baleas, para permitir a recuperación da anguía europea.

FONTE: Joan Luís Ferrer/farodevigo.es

#DígochoEu: Non digas *cuchichear

*Cuchichear é incorrecto en galego. Pero Esther danos varias alternativas!

#DígochoEu

A fin do Universo chegará moito antes do que cremos

A cor azul nesta ilustración indica como se vería a chamada "radiación de Hawking" nun buraco negro supermasivo. Stephen Hawking afirmaba que "todo no universo está condenado a evaporarse" / NASA/JPL-Caltech

A fin do universo chegará antes do previsto, segundo un novo estudo de científicos neerlandeses. Pero, que non renda o pánico! Aínda quedan 10 elevado a 78 anos para que isto ocorra, é dicir, unha cifra con 78 ceros.

Trátase dunha importante revisión da estimación anterior de 10 elevado a 1.100 anos, afirma o estudo da Universidade de Radboud, publicado na revista Journal of Cosmology and Astroparticle Physics.

"A fin do Universo ocorrerá moito antes do previsto, pero afortunadamente aínda falta moito tempo", dixo Heino Falcke, autor principal do estudo.

Un trío de científicos de Radboud propúxose calcular o momento en que os corpos celestes máis "duradeiros", as ananas brancas, acabarán extinguíndose.

Os investigadores basearon os seus cálculos no fenómeno da evaporación dos buracos negros, ou radiación de Hawking, que debe o seu nome ao famoso físico británico Stephen Hawking.

A mediados dos anos 70, Hawking expuxo a hipótese de que os buracos negros liberaban unha radiación que provocaba a súa lenta disolución, como unha aspirina efervescente nun vaso de auga.

Os científicos de Radboud aplicaron este principio a outros obxectos do universo, e calcularon que o "tempo de evaporación" dependía da súa densidade.
 

Esta imaxe da NASA ilustra a evolución do universo desde o "bing-bang" ata a data / NASA/WMAP Science Team/MCT/IMAGO

Pero, non hai que preocuparse demasiado por isto xa que, a menos que atopásemos unha forma de saír deste planeta, a Terra desaparecería moito antes de que o universo se acabe.En efecto, os científicos cren que dentro duns mil millóns de anos, o Sol aumentará o seu brillo, o que fará que as condicións xa non sexan favorables á vida e os océanos se evaporen.E dentro duns 8.000 millóns de anos, a expansión do Sol engulirá a Terra, que para ese entón será estéril e sen vida.

FONTE: dw.com/es

A ORIXE DAS PALABRAS: CACO

Hércules mata a Cacus (1545) de Hans Sebald Beham [Iconotheca Valvasoriana]

Cando falamos coloquialmente de alguén demasiado amigo dos bens alleos, é dicir, dun ladrón, podemos usar a palabra caco, termo que calquera de nós coñece e utilizou máis dunha vez.

Esta palabra agacha unha fermosa historia. Temos que ir buscar a explicación ás narracións clásicas da mitoloxía romana, onde se conta a peripecia do xigante Caco (do latino Cacus), fillo de Vulcano, quen morreu a mans de Hércules, logo de roubarlle parte do seu gando. Segundo o mito, Hércules atopábase coas súas reses preto da cova onde moraba Caco (no monte Aventino, do Lacio), un lugar pouco acolledor, xa que da súa entrada penduraban adoito as cabezas das vítimas devoradas polo xigante. Hércules quedou durmido, e Caco aproveitou daquela para roubarlle varios animais, que levou para a cova arrastrándoos polo rabo, mirando por que as pegadas non o delatasen.

Cando o heroe acordou, decatouse do roubo e, logo de moito buscar por eles, alertado polos brados das bestas, dirixiuse á covacha do xigante, quen xa bloqueara a entrada cun pedrolo. Pero, como é sabido, para un heroe non hai impedimentos, e Hércules (quen segundo a mitoloxía posuía unha forza tal que era quen de levar a cabo as tarefas que ningún ser humano podía facer) lonxe de conformarse, teimou en asaltar o tobo, arrincando a parte superior da montaña, como quen lle tira a rolla a unha botella; polo orificio, comezaron a saír as laparadas e o fume que deitaba Caco pola boca, tentando evitar desesperadamente que Hércules entrase.

O heroe, cada vez máis enfurecido, respondeu arrincando árbores e rochas, grandes coma pedras de muíño e, deste xeito, coa imaxe dun volcán en plena erupción, Hércules conseguiu acceder á gorida e acabou co xigante.

A lenda de Caco quedou recollida en diversas obras e representacións artísticas do Renacemento, tanto que o xigante chegou a identificarse como o patrón dos ladróns mentres que o roubo foi descrito literariamente como “a ciencia de Caco”, de onde o uso coloquial deste substantivo na lingua de hoxe.

FONTE: portaldaspalabras.gal

CANTO SABES DE ESTREMADURA? XV (FIN)

Remato coa serie adicada a Estremadura, comunidade autónoma situada no centro-oeste da península ibérica. Un espazo de grandes contrastes e está considerado como un dos máis importantes enclaves ecolóxicos de España. O seu patrimonio histórico é, igualmente, un dos máis sobresalientes da Península Ibérica.

A contestación correcta á pregunta de onte, e última da serie é 3-Alejandro Sanz. Alejandro Sánchez Pizarro (Madrid, 18 de decembro de 1968), coñecido artísticamente como Alejandro Sanz, cantautor e compositor madrileño. O resto dos propostos son estremeños. A Saber:

1- Raquel Sánchez Silva (Plasencia, Cáceres, 13 de xaneiro de 1973), periodista e presentadora TVE.

2- Ernesto Valverde (Viandar da Vera, Cáceres, 9 de febreiro de 1964), apodado Txingurri, exfutbolista e adestrador.

4- Pepa Bueno, María José «Pepa» Bueno Márquez (Badajoz, 25 de xaneiro de 1963), periodista, actual directora do xornal El País.

E así remato esta serie, esperando que servise para coñecer algo millor esta Comunidade Autónoma.

Ata a próxima serie!

FONTE: es.wikipedia.org       Imaxes: es.wikipedia.org, movistararena.cl, 20minutos.es e elperiodicoextremadura.com

A NASA advirte sobre enormes erupcións solares que poderían causar apagamentos na Terra

Imaxe dunha labarada solar captada por un telescopio / NASA

Os astrónomos advertiron da posibilidade de tormentas solares e outros fenómenos meteorolóxicos espaciais extremos nos próximos días e semanas, a medida que a parte máis activa do Sol vaia virando ata encarar á Terra.

Espérase que a actividade provoque auroras e posibles apagamentos na Terra, e o Observatorio de Dinámica Solar da NASA captou recentemente a erupción máis potente de 2025 procedente dunha rexión de manchas solares de recente aparición. 

Clasificada como unha erupción X2.7 (a categoría máis alta posible para unha erupción solar), o fenómeno xa provocou apagamentos de radio nalgunhas zonas de Medio Oriente. Os sinais de radio de alta frecuencia interrompéronse durante uns 10 minutos, segundo os meteorólogos espaciais da NOAA (Administración Nacional Oceánica e Atmosférica de EE. UU).

A NASA sinalou que as labaradas e erupcións solares que se están producindo nesta rexión poderían seguir afectando “as comunicacións por radio, as redes de enerxía eléctrica e os sinais de navegación, e expor riscos para as naves espaciais e os astronautas”.

Ilustración artística dunha tormenta solar / NASA

O Sol actualmente atravesa un período coñecido como máximo solar, o punto álxido do seu ciclo de actividade de 11 anos. Isto débese ao investimento dos polos magnéticos da estrela, que pasa a un estado activo e tormentoso.

As erupcións solares tamén poden ir acompañadas de execcións de masa coronal (EMC), as responsables das auroras que poden verse nalgunhas rexións. Este fenómeno prodúcese cando as partículas cargadas do Sol atravesan a atmosfera terrestre e crean espectáculos de cores coñecidas como auroras boreales ou austrais.

A rexión máis activa do Sol está a virar neste momento cara á Terra, o que fai prever unha meteoroloxía espacial máis activa. 

Actualmente hai ata cinco rexións de manchas solares na cara oposta do Sol, cunha nova rexión aparentemente de magnetismo unipolar virando para encararnos sobre o horizonte solar sudoriental”, sinalou o Servizo Meteorolóxico Nacional do Reino Unido na súa última previsión meteorolóxica espacial. 

Outros observadores sinalaron que a mancha solar AR4087 podería provocar auroras sobrecargadas ao aliñarse coa Terra.

FONTE: msn.com

#DígochoEu: Aprende a contraer 'ca' (sen tolear!)

Xa sabemos que que ’que’ é un relativo e que ’ca’ en unha conxunción. Hoxe imos aprender a contraelo  ’ca’ (sen tolear!) coas explicacións de Esther .

#DígochoEu

CANTO SABES DE ESTREMADURA? XIV

Continúo coa serie adicada a Estremadura, comunidade autónoma situada no centro-oeste da península ibérica. Un espazo de grandes contrastes e está considerado como un dos máis importantes enclaves ecolóxicos de España. O seu patrimonio histórico é, igualmente, un dos máis sobresalientes da Península Ibérica.

A contestación correcta á pregunta de onte é 3. A saber...

1. Portugués, coas súas variantes principais: o portugués oliventino,​ o de Herrera de Alcántara,​ e o portugués de Cedillo e a franxa fronteiriza en Valencia de Alcántara e La Codosera. Na maioría destas localidades o portugués áchase en regresión. A variedade oliventina contaba en 2014 con 1000 falantes, na súa maioría persoas maiores. Algunhas escolas estremeñas ofrecen o ensino do portugués como lingua estranxeira, pero non sempre a niveis que leven aos alumnos para dominar o idioma.

2. Fala, lingua estreitamente vinculada ao galego e ao portugués, con fortes influencias asturleonesas, está catalogada como ben de interese cultural e goza de especial protección por parte da Xunta de Estremadura. Considérase un grupo dialectal do galaico-portugués plenamente diferenciado do portugués do outro lado da fronteira e do resto de variedades de portugués de Estremadura. Fálase no Val de Jálama (Xálima nesta lingua).

3. Estremeño, lingua formante do tronco asturleonés. Identificada como tal por organismos internacionais,​ atópase en estado de regresión e carece case por completo de normalización.

E imos coa pregunta de hoxe e última da serie!

14. Un dos seguintes famosos non é estremeño. Podes identificalo?

1- Raquel Sánchez Silva

2- Ernesto Valverde

3- Alejandro Sanz

4- Pepa Bueno

Mañá a solución e fin da serie!

FONTE: es.wikipedia.org       Imaxes: es.wikipedia.org, movistararena.cl, 20minutos.es e elperiodicoextremadura.com