#DígochoEu: Non digas *zalamero
En galego non existe *zalamero. Entón como o dicimos? Esther dache a solución!
#DígochoEu
O AMOR ENSINA MÁIS QUE O SUFRIMENTO
É unha das artistas españolas actuais máis cotizadas do mundo. A historia de Lita Cabellut é unha fonte de inspiración que nos fala sobre o poder da educación e a cultura: foi unha nena analfabeta e disléxica que pedía esmola nas rúas de Barcelona. Tras vivir oito anos nun orfanato, adoptouna unha familia que se ocupou de darlle o amor que merecía. A súa paixón pola arte comezou con doce anos, cando a levaron a visitar o Museo do Prado. A pequena Lita quedou marabillada observando as obras dos seus corredores. Segundo as súas propias palabras: “Aqueles cadros converteron a miña vida en cor".
Na actualidade, Cabellut reflexiona na súa obra sobre a condición humana e a sociedade, onde temas como a dor, a soidade, a identidade e a memoria tamén teñen cabida. Os seus cadros aúnan a delicadeza e a violencia. Neles propón unha viaxe ao interior do ser humano en toda a súa complexidade, capturando a esencia emocional dos seus suxeitos. Ademais do seu traballo como pintora, tamén incursionou no mundo do cinema, a fotografía e a danza, ampliando a súa expresión artística a diferentes medios. Afincada en Holanda desde hai anos, foi nomeada ’Artista do ano 2021’ nos Países Baixos. En 2018 recibiu o premio ‘Fóra de serie’ das Artes e en abril de 2011 recibiu o ‘Premio de Cultura Xitana de Pintura e Artes Plásticas’ do Instituto de Cultura Xitana. Admiradora de figuras como Goya, Lorca ou Camarón, a súa vida e a súa obra reflicten unha profunda conexión coas súas raíces xitanas e unha procura constante da beleza e a verdade.
Xenios ao bordo do abismo: cando a ciencia non puido salvalos V
Continúo con esta pequena serie, na que nos achegarémonos ás vidas dalgúns dos científicos que, en momentos de desesperación, decidiron poñer fin á súa existencia. Estes homes, cuxas mentes brillantes redefiniron campos como a física e as matemáticas, tamén tiveron que lidar loitas internas que marcaron os seus destinos.
5. Ettore Majorana: reclusión e abandono total da súa persoa
Ettore Majorana (1906-presumiblemente finado despois de 1938), físico italiano coñecido sobre todo polos seus traballos en física de partículas e en particular, nas aplicacións da teoría do neutrino. A súa repentina e misteriosa desaparición na primavera de 1938 deu lugar a moitas especulacións sobre un posible suicidio no mar Tirreno ou sobre unha desaparición voluntaria.
FONTE e Imaxe: gl.wikipedia.org
SABÍAS QUE... POR QUE AS SERPES MUDAN DE PEL?
Na procura da eterna xuventude / lavozdegalicia.es
A serpe é un réptil enigmático, envolto en miles de lendas e mitos, que nos regala un dos espectáculos máis cativadores da natureza: a súa muda. Un proceso que, máis aló de ser unha simple renovación da pel, representa unha danza silenciosa de transformación, un renacer xornal que a vincula intimamente cos ciclos da vida. Quizais, só quizais, a muda destes animais é unha manifestación inacabada de que a inmortalidade é posible.
A muda de pel, ou ecdisis, é un proceso biolóxico que experimentan todas as serpes de maneira periódica ao longo da súa vida. Un fenómeno que pode parecer estraño a primeira vista pero que é esencial para o crecemento e a saúde destes animais.
Do mesmo xeito que sucede con outros réptiles as serpes non crecen de forma continua, a súa pel (composta por escamas) non se expande de forma natural e actúa de prisión. E é que a medida que o animal medran a súa pel vólvese pequena e estreita, limitando o seu movemento e dificultando as súas funcións vitais. É precisamente este motivo o que fai necesario a muda: desfacerse da pel vella e axustada para dar paso a unha nova, máis grande e flexible.
A pel das serpes é a súa primeira liña de defensa contra o mundo exterior. Durante as súas actividades diarias pode sufrir pequenos cortes, rasguños ou infeccións, polo que a muda bríndalles a oportunidade de eliminar estas zonas danadas e rexenerar unha nova pel sa.
Ademais, a pel vella pode acumular parasitos externos, como ácaros ou fungos. Ao mudala as serpes desfanse destes organismos, reducindo o risco de infeccións.
Nalgunhas especies, a muda pode estar relacionada coa reprodución: antes de aparearse ou poñer ovos, algunhas serpes mudan para asegurarse ter unha pel sa e flexible que facilite estes procesos.
A muda de pel é un proceso gradual que pode durar varios días. Durante este tempo, a serpe experimenta unha serie de cambios, desde fisiolóxicos ata de comportamento. Observouse que antes da muda a serpe aumenta a produción dunha encima que separa a nova pel da vella, á vez que os seus ollos vólvense opacos e a súa pel adquire un aspecto leitoso.
Tamén se comprobou cientificamente que cando a serpe está preparada para mudar adoita buscar un lugar húmido e seguro, deixa para comer e móstrase moito máis irritable.
A medida que a nova pel comeza a formarse debaixo da vella a serpe frégase contra os obxectos ásperos que atopa ao seu paso para favorecer o proceso, o cal se pode prolongar durante varias horas. Ao final a pel vella despréndese dun único empurrón, é coma se a serpe estivese a quitarse un calcetín que a oprime.
A pesar de que este proceso é similar para todas as serpes, a frecuencia da muda varía segundo a especie, a idade e as condicións ambientais. Observouse que as serpes novas mudan con maior frecuencia que os adultos, xa que medran máis rápido; e que as temperaturas elevadas aceleran o metabolismo da serpe, aumentando a frecuencia da muda. Por último, se o ambiente é demasiado seco a pel da serpe pode adherirse ao corpo da serpe e dificultar o proceso de muda.
FONTE: Pedro Gaegantilla/abc.es/ciencia
#DígochoEu Non digas *dormilón nin *bostezar
A Esther moito lle gusta durmir, pero non é *dormilona e tampouco pasa o día *bostezando, porque en galego non temos esas palabras!
Xenios ao bordo do abismo: cando a ciencia non puido salvalos IV
Continúo con esta pequena serie, na que nos achegarémonos ás vidas dalgúns dos científicos que, en momentos de desesperación, decidiron poñer fin á súa existencia. Estes homes, cuxas mentes brillantes redefiniron campos como a física e as matemáticas, tamén tiveron que lidar loitas internas que marcaron os seus destinos.
Jacques-Lucien Monod / Wikipedia
4. Jacques Monod: a angustia existencial
O biólogo molecular Jacques Monod (1910-1976) francés, gañador do Premio Nobel en 1965 de Fisioloxía e Medicina, é coñecido polo seu traballo na regulación xenética, o que sentou as bases da bioloxía molecular moderna. Monod, ademais de ser un científico eminente, tamén foi un pensador profundo influído pola filosofía existencialista. O seu libro O azar e a necesidade é unha reflexión sobre a natureza da vida e o papel do azar nos procesos biolóxicos.
Con todo, como moitos dos científicos da súa época, Monod foi un home atormentado por preguntas máis aló da ciencia. Profundamente influído polas ideas do existencialismo, especialmente por Jean-Paul Sartre e Albert Camus, Monod cría que a vida carecía de propósito inherente e que os seres humanos deben crear o seu propio significado nun universo indiferente. Estas reflexións levárono a unha crecente sensación de desesperanza persoal.
Aínda que non chegou a quitarse a vida, a súa morte foi vista por algúns como o epílogo dun home que mirara ao abismo do absurdo da existencia sen atopar respostas reconfortantes.
Xenios ao bordo do abismo: cando a ciencia non puido salvalos III
Continúo con esta pequena serie, na que nos achegarémonos ás vidas dalgúns dos científicos que, en momentos de desesperación, decidiron poñer fin á súa existencia. Estes homes, cuxas mentes brillantes redefiniron campos como a física e as matemáticas, tamén tiveron que lidar loitas internas que marcaron os seus destinos.
Alan Turing / Wikipedia
3. Alan Turing: a persecución do xenio
Alan Turing (1912-1954), coñecido como o pai da informática, realizou contribucións fundamentais ás matemáticas, a criptografía e a teoría da computación. Durante a Segunda Guerra Mundial, Turing xogou un papel crave na ruptura do código Enigma, un logro que acurtou significativamente a guerra e salvou millóns de vidas. Con todo, a vida de Turing estivo marcada pola traxedia persoal. En 1952, foi procesado por homosexualidade, un delito na Inglaterra da época.
Condenado a someterse a castración química, Turing sufriu as consecuencias físicas e psicolóxicas do tratamento, que lle produciron impotencia e outros efectos secundarios debilitantes. En 1954, Turing foi atopado morto na súa casa, aparentemente por inxerir cianuro. Aínda que a súa morte foi declarada oficialmente como un suicidio, algúns detalles do seu falecemento seguen sendo motivo de especulación. O que é innegable é que a persecución legal e social que sufriu tivo un efecto devastador sobre a súa saúde mental e o seu benestar xeral.
Turing foi exonerado póstumamente polo goberno británico en 2013, recoñecendo a inxustiza da súa condena. A nai do matemático sempre apelou a que a inxesta foi accidental, parece ser que para ocultar a súa homosexualidade, apúntame un familiar político mentres escribo este libro.
Continuará...
FONTE: Eugenio M. Fernández Aguilar/muyinteresante.com
#DígochoEu Non é o mesmo 'sono' que 'soño'
No último capítulo do explicamos que en galego non temos *dormilóns nin *bostezos, e no de hoxe imos diferenciar ’sono’ de ’soño’.