CANTO SABES DE KENYA?

Kenya é un país de África oriental que se eleva desde as planicies costeiras do Océano Índico ata as montañas e altas mesetas do interior. Corenta grupos étnicos, entre eles os Kikuyu, dedicados á agricultura, e os Masai, pastores e gandeiros, habitan as zonas rurais, que aínda hoxe en día albergan tres cuartas partes da poboación do país. O turismo constitúe un sector esencial para a economía de Kenya, que é un dos destinos preferidos polos amantes dos safaris.

Este é o pais que a partir de hoxe trataremos de coñecer un pouco mellor. Comezamos!

1. Cal é a capital de Kenya

- Mombasa

- Makuru

- Nairobi

- Kisumu

Mañá a solución e unha nova pregunta!

FONTE: gl.wikipedia.org         Imaxes: gl.wikipedia.org e es.wikipedia.org

#DígochoEu: Aprende a preguntar en galego

E logo, como se pregunta correctamente en galego? Explicámolo ben resumidiño no capítulo de hoxe.

#DígochoEu

LETRAS GALEGAS 2024

Hoxe, 17 de maio, coo todos oa anos desde 1963 (adicado a Rosalía de Castro), celebramos o día das nosas letras: O DÍA DAS LETRAS GALEGAS.

Iste ano adicaselle a Luísa Villalta Gómez. Nada na Coruña o 15 de xullo de 1957 e finada na mesma cidade o 6 de marzo de 2004, escritora, filóloga e violinista galega. Escribiu poesía, teatro, narrativa de ficción, ensaio, articulismo e tradución. Para coñecer polo miúdo a súa biografía preme AQUÍ.

Aquí tes un dos seus poemas;

O ceu cobrou unha cor que facia pensar.
Era a hora en que as botellas se rompen para dar paso ás
profundidades.
Atrás quedaban as cores álxidas, mortas de sono. O calor
enfriaba-se no bisturí do horioznte.
Os nenos, de cóbados na xanela, enfrontaban a história
inconscientes, nun palpebrexo tan veloz como a infancia.
Pero aínda hai un cambio posíbel que se reserva no
bolso, un remanente da derrota, para mirar arredor.
Non nos estábamos separando, por iso nos recoñecemos.
Fitabamo-nos na cita imprevista, sen saber quen nos
chamou ao fio da noite.

Ruído (Espiral Maior, 1995).

Para coñecer máis polo miúdo a súa obra preme AQUÍ.

Pero tamén adicouse á musica: violinista. A música foi a ocupación principal na mocidade, obxecto dos primeiros artigos e foco de moitas das reflexións ensaísticas posteriores. Será tamén base da articulación da obra literaria e trazo significativo da súa poética. Na común paixón musical xérase un dos vínculos importantes para a escritora. Formou parte da Orquestra de Santiago e posteriormente da Xove Orquestra de Galicia. 

Aquí a vemos xunto con Juan Fernán Vello, Paulino e Xosé Luís Pereiro, integrantes de Escaino, durante unha actuación en Cospeito (1980) / Xoan Piñon.

Feliz día a tod@s e poñamos en valor o soso idioma, o galego, todos os días do ano!

FONTE: academia.gal

NECESITAMOS MÁIS COMPROMISO E MENOS POSTUREO AMBIENTAL

“Estamos a tempo para recuperar o planeta? Sempre se está a tempo para algo. O que fagamos hoxe quizá tardemos 10 ou 20 anos en ver os efectos, como o cambio climático. Pero hai que confiar en facer ben as cousas hoxe, aínda que non vexamos resultados a curto prazo”. Cunha mensaxe esperanzadora e optimista, Fernando Valladares lembra os posibles escenarios aos que se enfronta a humanidade na súa relación coa natureza e o medio ambiente, que desenvolve no seu recente libro ‘A recivilización’.

Valladares é doutor en Ciencias Biolóxicas, profesor de investigación do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) e profesor asociado da Universidade Rey Juan Carlos de Madrid, con máis de 30 anos de experiencia na investigación dos efectos do cambio global nos ecosistemas terrestres e as opcións para unha recuperación biolóxica. O seu traballo (recollido en máis de 300 artigos científicos e publicacións como ‘O final das estacións? Razóns para a rebelión da ciencia e o decrecemento’ e ‘A saúde planetaria’) foi recoñecido co Premio Planet Earth Award 2024 da Alianza de Científicos Mundiais (AWS), Premio Jaume I na categoría de Protección do Medio Ambiente 2021 e Premio de Comunicación Ambiental 2021 da Fundación BBVA, entre outros galardóns. Na actualidade, o doutor Valladares dirixe o grupo de Ecoloxía e Cambio Global no Museo Nacional de Ciencias Naturais e continúa o seu labor divulgador con presenza habitual en programas de radio e televisión, prensa escrita e conferencias.

DígochoEu#: Se en galego non hai *cosquillas, non mas podes buscar!

En galego non hai *cosquillas, sendo o correcto cóxegas!

#DígochoEu

SABÍAS QUE... POR QUE O XABÓN FAI ESCUMA?

Era extremadamente tímido, solitario e misóxeno. Dicíase que non vía a ninguén, nin sequera aos seus familiares máis próximos e que se comunicaba coas súas serventas a través de notas escritas. Os seus contemporáneos dicían del que era un excéntrico, quizais agora, e coa axuda do manual de diagnóstico de trastornos mentais DSM-V, haberiámoslle etiquetaxe de Síndrome de Asperxer. O seu nome era Henry Cavendish (1731-1810) e pasou á Historia da Ciencia como un dos químicos máis importantes.

Un dos seus descubrimentos máis coñecidos tivo lugar en 1766. Ese ano Cavendish observou que cando mesturaba partículas de zinc con ácido clórico xerábase un gas ao que bautizou como ’aire inflamable’, e ao que agora coñecemos como hidróxeno.

Comprobou, tamén, que se poñía aquel composto gaseoso en contacto co aire xerábase auga. Desta forma, Cavendish descubriu que a auga estaba formada por dous partes de hidróxeno e unha de osíxeno, converténdose así na primeira persoa en formular a composición da auga.

Pasaron case tres séculos daquel experimento e nestes momentos sabemos que as moléculas de auga atráense entre si e forman o que denominamos «tensión superficial». Isto tradúcese en que as moléculas «máis expostas» atópanse máis unidas, actuando a modo de coraza en relación ás máis internas.

Se nos fixamos agora no xabón, as súas moléculas son cadeas longas de átomos que teñen unha cola que repele a auga (hidrófoba) e unha cabeza que é soluble nela (hidrófila).

Por ese motivo, cando o xabón entra en contacto coa auga fórmanse micelas, isto é, esferas nas que todas as cabezas están en contacto coa auga e todas as colas orientadas cara ao interior. Son estas micelas as responsables da formación da escuma jabonosa.

Agora ben, as cabezas hidrófilas poden reaccionar cos ións de calcio e magnesio presentes na cal da auga. Ambas as substancias químicas teñen carga positiva, polo que se a auga ten moito cal vai existir unha gran interacción, que acabará fracturando as micelas. A derivada última deste fenómeno é que o xabón forma menos escuma e necesítase unha maior cantidade de xabón para atrapar a sucidade.

Esta explicación desmonta un mito moi popular que atribúe aos xabóns e deterxentes que fan máis escuma unha mellor calidade como produto de limpeza, cando a realidade é que a escuma que se forma depende da cantidade de calcio e magnesio presente na auga.

Un concepto moi utilizado cando se fala da calidade da auga é a ’dureza’, a cal garda unha relación directamente proporcional á presenza de magnesio e calcio que hai disolto na auga.

A dureza da auga depende en último termo das formacións xeolóxicas que atravesa antes de ser captada. Así, por exemplo, as augas subterráneas que pasan por acuíferos calizos teñen maior dureza que aquela que pasa por acuíferos silicitados.

Isto explica por que ao longo e ancho da xeografía española atopámonos diferentes tipos de dureza da auga, desde unha auga moi branda, como a de Vigo, ata outra moi dura, a da cidade de Málaga.

FONTE: Pedro Gargantilla/abc.es/ciencia      Imaxe: grupoakua.es

#DígochoEu: Non digas *friolero nin *friolera

*Friolero non é correcto en galego. Entón cal é a palabra correcta?

#DígochoEu

A LIBERDADE É UNHA CONQUISTA DIARIA

É un dos grandes referentes no ámbito da saúde, o benestar e o desenvolvemento persoal. Médico cirurxián e escritor combina a práctica médica coa investigación da práctica zen (arte da autoconciencia( e a divulgación de coñecementos que integran a conexión entre a mente, o corpo e o espírito: “Hai algo aínda máis profundo que o psicolóxico, que é o espiritual. Algo que transcende a nosa lóxica normal, aquilo que está baseado no amor e nunha comprensión moito máis profunda da existencia, aquilo que dá un verdadeiro propósito á nosa vida”.

Un enfoque que vai máis aló do convencional e entrelaza as grandes cuestións do mundo da ciencia e das humanidades, salientando a importancia de conectar connosco mesmos a través da meditación e do silencio como elementos fundamentais para logar un benestar integral. En palabras de Puig “a felicidade opera coas leis do Universo”, e para chegar a ela hai que transcender os opostos mediante a intelixencia do corazón, un dos principais desafíos para a conquista do ser humano: lograr a liberdade e a paz interior.

A súa obra explora o inconsciente humano e aluma o camiño aos que buscan espertar a unha comprensión transcendental da realidade. “Existe un poder no noso organismo, que cando o activamos ten un impacto enorme na curación das enfermidades. Algo que vai aínda en contra desa mentalidade, que ás veces temos hoxe en día, que só acepta aquilo que se pode ver, medir ou pesar. Os gregos da escola do Peloponeso xa falaban de algo real que se podía experimentar coa sanación”, reflexiona.