#DígochoEu: En galego non comemos *garbanzos
Non se comen *garbanzos en galego! Entón como é?
#DígochoEu
COP28: CONCLUSIÓNS
Os ministros falan durante a sesión plenaria final no cume climático da COP28 en Dubai, Emiratos Árabes Unidos, o 13 de decembro 2023 / AP Photo/Kamran Jebreili
Na COP28 alcanzouse un acordo que sinala o principio do fin dos combustibles fósiles.
Sorprendentemente, é a primeira vez que un cume de Nacións Unidas sobre o clima conclúe cun chamamento para abordar a principal causa da crise climática.
O anfitrión da COP28 en Dubai cualificouna de histórica por ese motivo. En certo sentido, non pode deixar de selo, dada a conxuntura crítica na que se atopa o mundo con 1,2 °C de quecemento global e o aumento dos desastres climáticos.
Pero a COP28 e os expertos en clima están moi divididos sobre a dirección que tomará o acordo e a que velocidade. Aquí presentamos algunhas das reaccións máis informadas sobre os temas clave.
1. Que di o acordo da COP28 sobre os combustibles fósiles?
Nalgún momento pareceu que non chegaría, pero a COP28 alcanzou o destino que se supón que deben ter as COP: un conxunto de decisións legais, acordadas por todas as partes da Convención Marco das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático (CMNUCC).
Cun texto crucial, o fondo de perdas e danos, acordado xusto ao comezo do cume, o evento estivo dominado polos debates ao redor dos combustibles fósiles.
En particular, prestouse especial atención á forma en que o texto sobre o balance mundial describirá o futuro dos combustibles fósiles. Este primeiro balance mundial é unha resposta ao Acordo de París (o acordo verdadeiramente histórico alcanzado en 2015 para limitar o quecemento global a 1,5 ºC) e establece como os países chegarán a ese obxectivo que actualmente están moi lonxe de alcanzar.
O texto acordado en Dubai recoñece a necesidade de reducións profundas, rápidas e sostidas das emisións de gases de efecto invernadoiro en consonancia coas traxectorias de 1,5 °C e pide ás Partes que contribúan aos seguintes esforzos mundiais, de maneira determinada a nivel nacional, tendo en conta o Acordo de París e as súas diferentes circunstancias, traxectorias e enfoques nacionais...
En canto aos combustibles fósiles, insta os países a: [Facer o proceso] para abandonar os combustibles fósiles nos sistemas enerxéticos, de maneira xusta, ordenada e equitativa, acelerando as medidas neste decenio crítico, a fin de lograr a redución neta a cero para 2050, de conformidade cos coñecementos científicos.
Os expertos da COP están a analizar cada palabra. Desde a débil linguaxe das "chamadas" ata a "transición á eliminación", moi lonxe da opción inicial de eliminación que querían os activistas, e o prazo recomendado.
2. Que significa o acordo da COP28 para os combustibles fósiles?
Envía un sinal claro ás industrias e aos investidores de que o tempo se acaba para o petróleo e o gas, así como para o carbón, que foi obxecto dunha "redución progresiva" na COP26 de Glasgow.
Os grandes produtores de petróleo, como Arabia Saudita, loitaron por desfacerse das opcións de eliminación progresiva que aparecían en borradores anteriores do texto. Pola súa banda, as economías emerxentes resistíronse a unha eliminación progresiva que podería habérselles esixido sen o apoio financeiro adecuado para abandonar os combustibles fósiles.
Os titulares de todo o mundo dirán hoxe que nos estamos afastando dos combustibles fósiles. "Por fin estamos a nomear ao elefante na habitación. O xenio nunca volverá á botella. As futuras COP non farán senón dar aínda máis voltas de porca á enerxía sucia", afirma Mohamed Adow, director de Power Shift Africa.
"Os centos de miles de millóns investidos na expansión dos combustibles fósiles parecen considerablemente máis arriscados. Os activos fósiles varados son agora máis, non menos probables, tras esta COP e o impulso que xerará".
Con todo, os activistas sinalan as ‘lagoas’ que quedan para a industria (como a tecnoloxía de captura e almacenamento de carbono (CAC) non probada que menciona o texto) e as ‘fochancas’ no camiño que queda por percorrer.
3. E as enerxías renovables?
Na mesma sección, o texto do balance mundial avoga por Triplicar a capacidade mundial de enerxías renovables e duplicar a taxa media anual mundial de mellora da eficiencia enerxética de aquí a 2030.
Segundo os expertos en enerxía, trátase dunha gran vitoria. Por primeira vez, o mundo recoñeceu o grao de ambición necesario nesta década para construír un novo sistema de enerxías limpas, afirma Dave Jones, do grupo de reflexión sobre enerxías limpas Ember.
As enerxías renovables e a eficiencia deben ocupar un lugar prioritario en todos os plans enerxéticos e climáticos. Xuntas son as accións máis importantes que poden conseguir unha rápida redución dos combustibles fósiles esta década.
O director xeral da Axencia Internacional de Enerxías Renovables (IRENA), Francesco La Camera, cualifica o resultado de monumental e de corrección do rumbo máis realista para acelerar urxentemente a transición enerxética mundial.
4. Que fixo a COP28 polo financiamento climático?
Subxacente á acción climática está a necesidade de financiala adecuadamente con fondos para: axudar aos países en desenvolvemento a realizar a transición; axudar aos países vulnerables a adaptarse ao cambio climático; e axudarlles a recuperarse cando este golpea de forma letal.
O financiamento da adaptación presenta unha das lagoas máis flagrantes entre o que se necesita e o que se achega. O obxectivo mundial de adaptación, establecido no marco do Acordo de París, pretende axudar a cambiar esta situación. A COP28 xa acordou o texto para poñelo en práctica, pero a linguaxe tamén se suavizou.
Mentres que o borrador do texto pide aos países desenvolvidos que proporcionen financiamento aos países en desenvolvemento, a versión final di que necesítase urxentemente un apoio internacional continuo e reforzado para os países en desenvolvemento.
Pero algúns expertos están a atopar os aspectos positivos aquí tamén. Aínda que as Partes non lograron un Obxectivo Global de Adaptación tan sólido como os países vulnerables querían, agora hai un camiño cara a adiante para mellorar as accións de adaptación, marcando o comezo dun esforzo mundial coordinado formal para a adaptación e a resiliencia, di a investigadora de E3G Ana Mulio Álvarez.
Para resumir os avances da COP28, o presidente do cume, Ao Jaber, incluíu a mobilización de máis de 85.000 millóns de dólares (78.800 millóns de euros) en novos compromisos financeiros, en todas as áreas climáticas.
Pero, como tamén recoñeceu aos países na sesión plenaria de clausura, un acordo é tan bo como a súa implementación.
5. Que significa a COP28 para as futuras COP?
Despois de vivir o ano máis caloroso rexistrado, a xente en todo o mundo está a buscar cada vez máis accións reais, e moitos son escépticos sobre a capacidade do cume da ONU para lograr iso.
Como mencionamos antes, o proceso multilateral da CMNUCC (o que significa que todos deben estar de acordó) é a súa maior fortaleza e debilidade.
É posible que a algunhas persoas subíronlles demasiado as expectativas para esta reunión, pero este resultado sería inaudito hai dous anos, especialmente nunha reunión da COP nun ’petroestado’, agrega Adow. Mostra que mesmo os produtores de petróleo e gas poden ver que nos diriximos cara a un mundo libre de fósiles.
Aínda que moitos comentaristas de alto perfil están a dar a benvida aos avances realizados na COP28, o Centro para o Dereito Ambiental Internacional (CIEL) cualificouno como un fracaso impulsado polos fósiles. Necesitamos foros alternativos para manexar o declive dos combustibles fósiles, libres da influencia de quen se beneficia deles, di Nikki Reisch, directora do Programa de Clima e Enerxía do CIEL.
Outros activistas suxeriron substituír a toma de decisións por consenso coa votación. Quizais sexa unha discusión para outro día. Por agora, deixarémoste cun recordatorio importante de Greta Thunberg, ancorado á parte superior do seu canal de contidos de Twitter/X durante dous anos:
As persoas no poder non necesitan conferencias, tratados ou acordos para empezar a tomar medidas climáticas reais. Poden comezar hoxe. Cando suficientes persoas únense, entón o cambio virá e podemos lograr case calquera cousa. Así que, en lugar de buscar esperanza, empezar a creala.
FONTE: Lottie Limb/es.euronews.com
#DígochoEu: Non digas *revuelo
Nada causa *revuelo en galego, pois é un castelanismo. Vexamos algúns sinónimos correctos.
#DígochoEu
NUN MUNDO EN BRANCO E NEGRO OS QUE AMAMOS ÉNCHENNOS DE COR
Gabriel Rolón é un recoñecido psicanalista e escritor cuxa traxectoria está marcada pola curiosidade e a habilidade innata para conectar coas experiencias cotiás das persoas. A súa travesía académica non só foi un proceso de “aprendizaxes e fracasos”, senón tamén unha procura constante para atoparse consigo mesmo e ser quen realmente é.
O seu carisma e capacidade para comunicar temas psicolóxicos de maneira clara convértenlle nun referente na divulgación psicolóxica, levando a introspección a millóns de fogares e inspirando ás persoas para reflexionar sobre as súas propias vidas. O psicanalista sostén que nos atopamos na era da incomunicación e o desencontro, e insiste en “comunicarnos de verdade e usar palabras que nos representen”.
Como autor e apaixonado da arte, Rolón plasmou os seus coñecementos e experiencias en libros, teatro e diferentes medios audiovisuais. Obras como Palabras cruzadas, Historias de diván e Os padecentes entre outros, son testemuños da súa pericia para combinar a profundidade da psicanálise con narrativas cativadoras motivadas polo desexo de compartir historias cheas de vida.
CANTO SABES DE BÉLXICA? VI
Continúo coa serie, adicada a Bélxica, un país pequeno pero cheo de historia e cultura. Situado no noreste de Europa é un dos vinte e sete Estados soberanos que forman a Unión Europea. Ademais, é o fogar da Unión Europea e a OTAN.
A contestación correcta á pregunta de onte é Amberes. Está a beiras do río Escalda, vinculado ao mar do Norte polo estuario do Escalda Occidental (Westerschelde). Atópase a 40 km ao norte de Bruxelas, e a un 15 km ao sur da fronteira cos Países Baixos. É a cidade máis poboada de Belxica. A saber...
Poboación Poboación metropolitana
1 | Bruselas | 178.552 (1.789.447) |
2 | Amberes | 517.042 (940.671) |
3 | Feudal | 196.970 (633.934) |
4 | Gante | 257.029 (416.493) |
E imos coa pregunta de hoxe!
6. Cal é o idioma/s de Bélxica?
- Francés
- Alemán
- Neerlandés
- Francés e Alemán
- Frances e Neerlandés
- Francés, Alemán e Neerlandés
Mañá a solución e unha nova pregunta!
FONTE: es.wikipedia.org e atlasdelmundo.com Imaxe: telocuentoenunmomento.wordpress.com
#DígochoEu: Que é un 'ronco'?
Sabes que é un ronco? Traquilo/a Esther acláranolo!
#DígochoEu
O T-REX DOS OCÉANOS
Recreación dun pliosaurio / UNIVERSIDAD DE PORTSMOUTH
Hai aproximadamente 150 millóns de anos, os océanos estaban dominados por un feroz réptil mariño, o pliosaurio. Este cazador, coñecido como o superdepredador do océano, medía doce metros de longo, tiña catro grandes aletas e un cranio con 130 dentes. Precisamente un dos cranios máis grandes e mellor conservados que se acharon nunca foi descuberto en Reino Unido, segundo informou a BBC.
O descubrimento, feito de forma casual por Phil Jacobs cando paseaba pola praia, será a peza central dun documental de David Attenborough que a cadea británica emitirá o día de Aninovo.
E foi de forma casual porque Jacobs tropezou co morro fosilizado da criatura cando paseaba pola praia da Baía de Kimmeridge, na Costa Xurásica de Dorset. Rapidamente telefonou ao seu amigo o Doutor Steve Etches, experto e coleccionista de fósiles. Tras un rastrexo determinaron que o resto do cranio debía estar nun cantil ás costas de onde atoparan a primeira peza do réptil.
Tras localizar o resto da caveira na parede do cantil tiveron que traballar colgados de cordas a 15 metros de altitude e usar unha enorme lona despregable para extraer os ósos coa maior integridade posible. Cando o lograron, reconstruíron de maneira maxistral a peza, que Steve Etches exhibirá o próximo ano no seu museo en Kimmeridge.
Os pliosaurios eran dinosauros que reinaron nos mares de Europa, Australia, Asia e América do Norte. Posuía unha mandíbula que tiña unha forza de 33.000 newtons, coa que se alimentaba doutros dinosauros como os plesiosaurios, grandes golfiños e luras xigantes. A forma triangular dos seus 130 dentes permitíanlle perforar a carne e desclavar os cabeiros rapidamente para poder realizar varios ataques consecutivos.
"O animal sería tan eficaz que creo que sería capaz de cazar calquera cousa que tivese a mala sorte de atoparse no seu espazo", opinou na BBC Andre Rowe, paleobiólogo da Universidade de Bristol. "Non teño ningunha dúbida de que isto era algo así como un T-Rex submarino", engadiu.
FONTE: elmundo.es/ciencia
CANTO SABES DE BÉLXICA? V
Continúo coa serie, adicada a Bélxica, un país pequeno pero cheo de historia e cultura. Situado no noreste de Europa é un dos vinte e sete Estados soberanos que forman a Unión Europea. Ademais, é o fogar da Unión Europea e a OTAN.
A contestación correcta á pregunta de onte é Bruxelas. É capital de Bélxica, popularmente tamén como a capital da Unión Europea (UE) xunto a Luxemburgo e Estrasburgo. Está situada na rexión administrativa "Bruxelas-Capital" e é a sede do goberno e o Parlamento. Conta cunha poboación de 178.552 habitantes (1.789.447 poboación metropolitana.)
E imos coa pregunta de hoxe!
5. Cal é a cidade máis poboada de Bélxica?
- Bruxelas
- Feudal
- Amberes
- Gante
Mañá a solución e unha nova pregunta!
FONTE: es.wikipedia.org Imaxes: es.wikipedia.org