AI-LALELO: A CANCIÓN GALEGA NA EUROVISIÓN DA INTELIXENCIA ARTIFICIAL

 

Galicia participará coa canción AI-LALELO no AI Song Contest, unha nova edición de Eurovisión adicada únicamente a cancións escritas por intelixencia artificial. A candidatura está formada por un equipo multidisciplinar de seis artistas, enxeñeiros, investigadores e músicos galegos, que teñen o obxectivo de promover a lingua e cultura galega no eido internacional, a través do uso de novas tecnoloxías. A iniciativa está liderada polo xornalista Joel Cava, da axencia creativa compostelá Cecubo Group.

O festival terá lugar o vindeiro 6 de xullo en Liège (Bélxica) e trátase dun proxecto que foi impulsado en 2020 pola radio e televisión pública neerlandesa VPRO, coa supervisión da Unión Europea de Radiodifusión, o organismo encargado do Festival de Eurovisión. Está edición será a primeira que acollerá a participación dunha canción galega no concurso. No caso de superar a semifinal, na que só se conta co voto do xurado, AI-LALELO competiría nunha hipotética final na que podería votar a cidadanía.

AI-LALELO, creada polo equipo galego a través de intelixencia artificial, pretende servir de homenaxe ás mulleres que impulsaron Galicia e a súa tradición, lingua e cultura. O tema mestura a tradición e a modernidade, baseado nas cantigas medievais galegas pero cun toque futurista grazas ao uso da intelixencia artificial na súa composición. Ademais, busca transmitir a responsabilidade da cidadanía para que a identidade galega continúe viva.

 A letra da canción narra a historia dunha costureira, unha muller galega de finais do século XIX quen, por mor da situación socioeconómica da época, compaxina o seu oficio artesanal con labores domésticos e do campo. O tema explica a situación da muller en distintas estacións do ano, cunha personaxe cada vez máis escura, ata chegar a unha especie de aquelarre de bruxas. Ademais, o equipo recibe o nome de “Ana María Prieto”, unha homenaxe á primeira muller programadora informática galega.

A composición da canción pasou por un proceso creativo que durou catro meses, comezando por lograr que a computadora aprendese a falar galego e a compoñer unha copla, a partir dunha achega de 400 cantigas do arquivo dixital Volai-vai. No relativo á letra, a propia máquina xerou os primeiros versos, cunha temática como fío argumental: a costureira nas distintas estacións do ano.

A melodía está feita a partir da copla popular A Costureira, a partir da cal o propio ordenador xerou diferentes liñas melódicas con Google Magenta. No relativo á música, graváronse instrumentos e utensilios de labranza, procesados polo sistema DDSP, conseguindo así sons de zanfona, pandeireta, bombo, prato, sacho, tixola e lata de xeito artificial.

Por último, elaborouse o videoclip da canción, tamén con intelixencia artificial, reinterpretando unha escolma de escenas típicas galegas. Co resultado final, o grupo concluíu que a dispoñibilidade dunha ferramenta adestrada en IA podería supoñer un seguro cultural para a música tradicional galega. Ademais descubríronse fortes vínculos históricos entre a musica de raíz conservada nas aldeas e o corpus altomedieval galego-portugués.

Esta é a súa letra:

Costureira en primavera

botará-la sementeira

labrarás sen ter arado; ai si, ai non

nin máis outra ferramenta

A costureira no vranhe

camisa e saia cortou

inda se ía deitare

cando o sol alvoreou

Costureira polo outono

urdidoira polo vrán

pónsell’a cara morena

e as carnes como azafrán

A costureira no inverno

coa máquina a traballare,

á beiriña da lareira

vai frío, non é verdade?

Moita sorte!

FONTE: gciencia.com/tecno

ABELLAS

As abellas son insectos da orde dos himenópteros, de cor castaña e duns quince milímetros de lonxitude, que viven organizadas socialmente en comunidades, ben en estado natural ou ben en colmeas feitas polo home, e que producen mel e cera.

O mundo das abellas ten todo un enxame de palabras. Imos coñecelas da man de Déborah Vukusic!

DINOSAUROS AFRICANOS II

Continúo coa serie adicada aos dinosauros africanos, xa que este gran continente ten moitas especies deles.

Se onte falamos do Giraffatitan, hoxe tócalle ao...

2. Spinosaurus

O Spinosaurus é un xénero representado por dúas especies de dinosauros terópodos espinosáuridos, que viviron a mediados do Cretáceo, hai aproximadamente 95 e 93 millóns de anos, no que hoxe é África. O xénero foi coñecido nun principio polos restos atopados en Exipto en 1910 e descritos polo paleontólogo alemán Ernst Stromer. Os restos orixinais foron destruídos durante os bombardeos da segunda guerra mundial, e o material adicional do cranio apareceu en anos recentes. Non está claro se os restos fósiles representan unha ou dúas especies. A especie mellor coñecida é Spinosaurus aegyptiacus de Exipto, cunha potencial segunda especie que foi recobrado en Marrocos. Tamén se atoparon restos en Alxeria, Túnez e posiblemente de Níxer, Kenya e Libia.

Spinosaurus puido ser o máis grande de todos os dinosauros  carnívoros, máis grande aínda que Tyrannosaurus rex e Xiganotosaurus, a pesar de non compartir a contextura robusta destes anteriores. Estimacións publicadas en 2005, 2007 e 2008 suxiren que tiña 12,6 a 18 metros de lonxitude e e 7 a 20,9 toneladas de peso.​ Novas estimacións publicadas en 2014 e 2018, baseadas nun espécime máis completo, apoiaron a investigación anterior e atoparon que o Spinosaurus podería alcanzar lonxitudes de 15 a 16 metros.​ As últimas estimacións suxiren un peso de 6,4 a 7,5 toneladas.

​O cranio do Spinosaurus era longo, baixo e angosto, similar ao dun crocodilo moderno e tiña dentes cónicos rectos sen  estrías. Tería extremidades anteriores grandes e robustas con mans de tres dedos, cunha garra agrandada no primeiro díxito. As espiñas neurais distintivas do Spinosaurus, que eran longas extensións das vértebras, crecían ata polo menos 1,65 metros de longo e probablemente tiñan pel que as conectaba, formando unha estrutura similar a unha vela, como a do Dimetrodon, aínda que algúns autores suxeriron que as espiñas estaban cubertas de graxa e formaban unha chepa.

Mañá outro dinosauro africano!

FONTE: dinosaurpictures.org e es.wikipedia.org    Imaxe: evrimteorisionline.com

SOLUCIÓN ENCRUCILLADO CIII

VERTICAIS: 2. Laverca 4. Teneguía 5. Birlo 7. Neira 8. Miolo.

HORIZONTAIS: 1. Plasma 3. Ereván 6. Mondariz 9. Porro 10. Rubio.

Máis cultura xeral!

#DígochoEu: Non digas *chupito

 

Cantas veces escoitamos a palabra *chupito! Pero en galego non se chama así! Esther Estévez acláranolo!

#DígochoEu

ENCRUCILLADO CIII

VERTICAIS: 2. Paxaro da familia dos aláudidos, de cor parda con pencas escuras nas partes superiores, peito de cor crema raiado de pardo, ventre branco, cunha pequena crista, de canto longo e melodioso que emite durante o seu voo, que é baixo e irregular e de nome científico Alauda arvensis 4. Nome do volcán situado no municipio de Fuencaliente na isla da Palma (Canarias) 5. Xogo que consiste en lanzar bólas a un grupo de paus, postos de pé en varias ringleiras, para derribalos no menor número de tiradas posible 7. Nome do río que discorre pola provincia de Lugo, afluente do Miño, de 56 km de lonxitude e que nace na Serra de Portelo 8. Popularmente encéfalo.

HORIZONTAIS: 1. Fracción líquida do sangue, sen células e rica en proteínas 3. Capital de Armenia 6. Concello da provincia de Pontevedra, pertencente á comarca do Condado, de 85,8 km², no que se atopa o Castelo de Sobroso 9. Planta de horta da familia das liliáceas, cun bulbo que se prolonga nun talo cilíndrico e follas planas, brancas na base e verdes na parte superior, de olor e sabor semellantes aos da cebola e de nome científico Allium porrum 10. Peixe da familia dos tríglidos, do que existen varias especies, de corpo alongado, espiñas no opérculo e cor principalmente vermella, que é moi abundante nas augas galegas.

DINOSAUROS AFRICANOS

Os dinosauros estendéronse e cubriron a terra, e o gran continente de África ten moitas especies de dinosauros. Algúns achados axudaron a validar o fenómeno da tectónica de placas, antes coñecido como “deriva continental”. O sur de África formou unha vez o corazón da dispersa Gondwanaland. Os fósiles de Tanzania teñen parentes da Formación Morrison estadounidense, incluído un parecido a Brachiosaurus que se chamou Giraffatitan.

O norte de África conta con fósiles de dinosauros de Marrocos. E especialmente Exipto, onde o Spinosaurus do tamaño do T. Rex pode vivir unha vida anfibia como un comedor de peixes nadando ou vadeando. Tamén de Exipto era Carcharodontosaurus, chamado así porque tiña dentes parecidos ao Carcharodon, a gran quenlla branca. Foi publicado en 1931, cun estimado de 40 pés e 12 toneladas.

O cazador Xurásico de dentes afiados Afrovenator veu da periferia do deserto do Sahara no país de Níxer. Anunciouse en 1994. Na provincia do Estado Libre de Sudáfrica, Aardonyx apareceu en 2009, como o elo perdido entre os dinosauros de dúas patas e os que ían de poutelas, o que permitiu que a súa liña evolucionase ata converterse nas criaturas máis grandes da terra. Tamén de Sudáfrica, o  terópodo xurásico Massospondylus apareceu en moitos lugares, desde que saíu á luz por primeira vez en 1854, como un dos primeiros dinosauros en ser estudado con rigor.

Pois de todos eles imos falar a partir de hoxe.

Comezamos!

1. Giraffatitan

Giraffatitan brancai é a única especie coñecida do xénero extinto Giraffatitan de saurópodo macronario braquiosáurido que viviu a finais do período Xurásico, hai aproximadamente entre 150 a 145 millóns de anos, durante o Titoniense no que actualmente é África. Inicialmente consideróuselle unha especie africana de Brachiosaurus, Brachiosaurus brancai, pero estudos posteriores descartaron esta clasificación. Giraffatitan é un dos maiores animais que camiñou sobre a face da Terra. A súa morfoloxía e fisioloxía puido ser amplamente estudada debido ao achado dun esqueleto case completo e moi ben conservado correspondente a este xénero.

Giraffatitan brancai é un saurópodo de catro patas, herbívoro, de pescozo longo, unha cola relativamente curta e un cerebro e cranio bastante pequenos. A diferenza doutros saurópodos, tiña unha constitución similar á das actuais xirafas, con longas patas dianteiras, en comparación ás traseiras. Utilizaba o seu longo e robusto pescozo para alimentarse das copas das árbores. Tiña uns dentes  espatulados moi adecuados para a súa dieta. O seu cranio presenta bastantes buracos, probablemente para reducir o seu peso, e unha crista característica. En canto ás súas extremidades, o primeiro dedo das súas patas dianteiras e os tres primeiros das súas patas traseiras tiñan garras.

Durante décadas, Giraffatitan foi considerado mundialmente como o maior dinosauro coñecido. Pero posteriormente descubríronse varios titanosaurios xigantes, como Argentinosaurus, que excedían o tamaño de Giraffatitan. Máis recentemente, descubriuse outro saurópodo posiblemente braquiosáurido, Sauroposeidon, baseado nun esqueleto incompleto, que parece moi razoable que supere a Giraffatitan.

Baseándose no espécime holotipo, HMN SII, coñecido por un esqueleto case completo que se expón no Museo de Historia Natural de Berlín, Giraffatitan estímase que alcanzou entre 21,8 e 23 metros de lonxitude e probablemente medía 13 metros de altura ata a cabeza. As estimacións máis recentes do seu peso, baseadas en modelos reconstruídos que toman en conta datos modernos da súa osteoloxía, como os sacos de aire e unha finamente estimada masa muscular, calculan a este saurópodo no rango de 23,2 a 39,5 toneladas.

Mañá outro dinosauro africano!

FONTE: dinosaurpictures.org e es.wikipedia.org    Imaxe: Dmitry Bogdano/es.wikipedia.org e prehistoric-wildlife.com

CALENDARIO ESCOLAR CURSO 2022/2023

No DOGA de onte, 2 de xuño, publícase o calendario escolar para o curso 2022/23 nos centros docentes sostidos con fondos públicos na Comunidade Autónoma de Galicia.

Aspectos máis relevantes:

- As actividades lectivas nas ensinanzas de educación infantil, de educación primaria, de educación secundaria obrigatoria, de bacharelato e de formación profesional realizaranse desde o día 8 de setembro de 2022 ata o 21 de xuño de 2023, ambos inclusive.

Non obstante o anterior, para o segundo curso de bacharelato a impartición efectiva das clases rematará de acordo coas datas previstas para a avaliación de bacharelato para o acceso á universidade (en diante, ABAU).

As actividades lectivas nas ensinanzas de réxime especial realizaranse desde o día 8 de setembro de 2022 ata o 30 de xuño de 2023, ambos inclusive, de acordo cos calendarios de probas de acceso e probas de certificación establecidos para cada unha delas.

- Os períodos de vacacións escolares no curso académico 2022/23 serán os seguintes:

Nadal: desde o día 23 de decembro de 2022 ata o día 6 de xaneiro de 2023, ambos inclusive.

Entroido: os días 20, 21 e 22 de febreiro de 2023.

Semana Santa: desde o día 3 ata o día 10 de abril de 2023, ambos inclusive.

- Días non lectivos: Ademais das festas de ámbito estatal, son días non lectivos os festivos así declarados pola Consellería de Emprego e Igualdade da Xunta de Galicia e as festas laborais de carácter local publicadas por resolución da devandita consellería.

Nos centros en que unha ou as dúas festas laborais de carácter local a que se refire o punto anterior non coincidan con días lectivos, os consellos escolares, os consellos sociais ou, na súa falta, os responsables dos centros de menos de tres unidades poderán solicitar, segundo proceda, un ou dous días non lectivos, que deberán preverse na programación xeral anual do centro, argumentando razóns de tradición, costume ou conveniencia pedagóxica. É recomendable que os centros da mesma localidade elixan, de ser o caso, os mesmos días non lectivos, para o cal se buscará o consenso entre todos os centros para a súa selección.

- Día do Ensino coa consideración de non lectivo e que no curso 2022/23 se celebrará o 31 de outubro de 2022.

Para completar toda a información preme AQUÍ.

FONTE: xunta.gal/dog