#DígochoEu: Pódese dicir 'Ti o perdes'?

 

Ollo que moitas veces non se poden traducir palabra por palabra algunhas expresións en castelán! E menos cando a tradución rompe unha regra da colocación dos pronomes!

 #DígochoEu 

ISÓBARAS

 

Eduardo Chao Fernández (Ribadavia-Ourense, 5 de novembro de 1821 - Madrid, 21 de decembro de 1887) foi un xornalista, escritor, científico e político galego, chegando a ser ministro de Fomento no Goberno republicano presidido por Nicolás Salmerón (1873).

E foi o primeiro que trazou un mapa do tempo de Galicia, cos seus anticiclóns, as súas borrascas e as súas isóbaras…

Pero que son as isóbaras?

A contestación no vídeo superior! 

FONTE: gciencia.com/dicionario-ciencia

CANTO SABES SOBRE PORTUGAL? VII

Continúo coa serie CANTO SABES SOBRE PORTUGAL, onde poñemos a proba os teus coñecementos sobre o país veciño e os seus habitantes.

A contestación correcta á pregunta de onte, que era moi fácil, é Aproximadamente 92.000 km². Segundo ine.pt, exactamente Portugal ten 92.225,20 km², dos que 82.102,14 corresponde ao continente e 3.123,06 ás Rexións Autónomas das Azores e Madeira.

E imos coa pregunta de hoxe!

7. Cal destes países non foi colonia portuguesa?

- Angola

- Mozambique

- Namibia

- Brasil

Mañá a solución e unha nova pregunta!

FONTE: Idea orixinal flooxernow.com e ine.pt

#DígochoEu: Palabras con acentuación peculiar (Parte 2)

 

Esther Estévez tráenos unha nova lista de palabras con acentuación peculiar! Sabías como se pronunciaban?

#DígochoEu

UNHA FLOR MINERAL EN MARTE

Na imaxe a flor fotografada pol rover Curiosity / NASA

A imaxe, desde logo, resulta en grao sumo sorprendente e dá ás á imaxinación. Foi captada hai apenas uns días polas cámaras do Curiosity, o rover da NASA que percorre o cráter Gale de Marte desde agosto de 2012, mentres estudaba unha serie de depósitos minerais. E un deles, de apenas un cm de ancho, era precisamente unha fermosa rocha ramificada e cuxas formas nos lembran ás do coral.

Aí termina, con todo, calquera similitude cun ser vivo. Trátase dun simple depósito mineral, caprichosamente esculpido pola auga cando esta aínda cubría unha boa parte do planeta vermello.

O rover obtivo a imaxe desta diminuta flor mineral o pasado 25 de febreiro e moi preto do Monte Sharp, que se alza no centro do cráter Gale.

A imaxe é unha composición de varias tomas obtidas co Mars Hand Lens Imager do Curiosity, capaz de capturar primeiros planos cunha lupa. Este tipo de foto composta permite que o rover produza imaxes moi detalladas.

A rocha, que recibiu o nome de Blackthom Salt, está composta de minerais que precipitaron tras mesturarse na auga antiga de Marte, segundo explicou Abigail Fraeman, científica do Curiosity. Este tipo de rochas poden ter varias formas, desde ramificadas, como é o caso, a practicamente esféricas, como as outras que aparecen na mesma fotografía.

"Vimos características diaxenéticas con formas similares antes -afirma  Fraeman-, pero esta forma  dendrítica é particularmente fermosa".

Ata o de agora, Curiosity descubriu varias outras características diaxenéticas, algo que non resulta sorprendente porque se cre que o cráter Gale puido ser, no pasado, un gran lago de máis de 150 km de ancho. Xa en 2004, o ’irmán maior’ do Curiosity, o rover Opportunity, atopou unha serie de pequenas esferas minerais de cor azul en Meridiani Planum, unha chaira preto do ecuador marciano. Pola súa tonalidade, que se debe ao seu alto contido de hematita (óxido de ferro), as esferas coñécense como ’os arandos marcianos’.

En todo caso, seguir documentando estas formacións rochosas é importante para axudar aos investigadores para determinar cando exactamente desapareceu a auga líquida de Marte. "Podemos aprender máis sobre a complexa e lonxeva historia da auga en Monte Sharp", asegura Fraeman. E iso podería revelar máis información sobre canto tempo a contorna podería ser potencialmente habitable para a vida.

FONTE: José Manuel Nieves/abc.es/ciencia

FRANCESCO REDI, O PRIMEIRO CAZADOR DE MITOS

Nesta época de fake news e mentiras na internet, por sorte non faltan quen dedica o seu tempo para contrastar estas supostas informacións para destapar os enganos. Hoxe chamámolos debunkers, ou  desmontadores de mentiras e mitos. Pero así como as falsas noticias non son un fenómeno exclusivamente actual, tampouco o é o oficio de desmentilas: os debunkers tiveron un precedente ilustre no século  XVII, o médico italiano Francesco Redi. Con todo, como as mellores historias, a de Redi ten tamén unha final sorpresa.

Ao toscano Redi (18 de febreiro de 1626 – 1 de marzo de 1697), médico xefe da corte dos Medici, non lle faltan paternidades académicas: en distintas referencias desígnaselle como o pai da bioloxía experimental, a  parasitología, a toxicoloxía experimental e a helmintoloxía —o estudo dos vermes helmintos. Estudou e describiu máis dun centenar de parasitos, e neste campo fixo un dos seus achados crave, que estes intrusos non xurdían do propio corpo, senón que nacían a partir de ovos.

Esta observación seguía a liña da que adoita considerarse a súa maior contribución á ciencia, a primeira refutación da xeración espontánea. En 1668 publicou os seus experimentos nos que demostraba que os vermes da carne non eran produto da putrefacción, senón as crías das moscas que depositaban os seus ovos nela. A introdución da condición de control nos seus experimentos convérteos nun exemplo pioneiro da metodoloxía que hoxe se aplica nos laboratorios.

Co seu achado de que omne vivum ex vivo, ou que toda vida provén da vida, Redi desmontaba un mito estendido na súa época, cuxos orixes se remontaban polo menos ata Aristóteles. Pero a ambición racionalista do toscano non se conformou con isto, senón que se dedicou tamén a derrubar outros enganos populares, algúns dos cales hoxe nos sorprenden pola súa inxenuidade.

Varios destes mitos referíanse ás víboras, animais aos que Redi dedicou unha voluminosa obra. Así, no seu tempo era crenza común que estas serpes bebían viño e rompían as copas. Tamén se cría que o veleno procedía da vesícula biliar e que era tóxico se se tragaba. Analizando animais aos que  inoculaba o veleno coa serda afiada dunha escoba, o toscano observou que o seu sangue coagulábase, e que o mollo ponzoñoso só era daniño se entraba no torrente sanguíneo, non se se inxería. Aplicando un  orniquete próximo á  mordedura, podía reducirse o fluxo do veleno cara ao corazón.

Ilustración de Esperienze intorno alla Generazione degli Insetti de Francesco Redi / Wikimedia

Pero mesmo aquel cazador de mitos deixouse embaucar por algún: non puido atopar outra explicación aos insectos que xurdían das agallas das plantas senón que eran estas as que os producían. A pesar de refutar a xeración espontánea na carne morta, cría que un organismo vivo, unha planta, podía crear outro diferente, un insecto.

Con todo, non é leste o aspecto máis rechamante da traxectoria de Redi, como tampouco o son os seus valiosos versos nos que eloxiaba os viños da súa Toscana natal. En realidade, o final máis inesperado para a descrición do primeiro cazador de mitos é que tamén foi un hábil creador de fake news; tan hábil, de feito, que nin sequera a era da internet, coa súa facilidade para expoñer mentiras, conseguiu aínda borrar as pegadas da súa travesura.

Desexoso de cantar as glorias da súa terra, Redi quixo atribuír a un toscano a invención das lentes. Para iso urdiu a  patraña de atoparse en posesión da referencia escrita máis antiga a este obxecto, redactada en 1299 polo florentino Sandro dei Pippozzo. Que nunca existiu. Redi sinalaba ademais a un toscano, o monxe Alessandro dei Spina, como o reinventor das lentes a partir dunha idea anterior. O florentino Ferdinando Leopoldo do Migliore completou a farsa propoñendo o nome doautor desa suposta idea anterior: Salvino degli Armati. Naturalmente, tamén  florentino. E tan ficticio como Pippozzo.

O falso busto do falso Armeti / Internet Archive Book Image

Migliore foi máis lonxe ao asegurar que en tempos existira na igrexa de Santa María a Maior de Florencia unha tumba do tal Armati cuxa inscrición identificabao como o inventor das lentes. En 1841 emendouse esta presunta perda histórica restaurando a inscrición, baixo un busto que en realidade retrata ao historiador Herodoto. Hoxe o falso monumento persiste, como tamén as numerosas referencias que atribúen a invención das lentes a Spina ou Armati; fake news que sobreviviron ao paso dos séculos.

FONTE: Javier Yanes/bbvaopenmind.com/ciencia

CANTO SABES SOBRE PORTUGAL? VI

Continúo coa serie CANTO SABES SOBRE PORTUGAL, onde poñemos a proba os teus coñecementos sobre o país veciño e os seus habitantes.

A contestación correcta á pregunta de onte é República semipresidencialista. Un sistema de goberno no que existe un presidente xunto con un primiro ministro e un gabinete, e os dous últimos son responsables ante a lexislatura do Estado. No caso de Portugal o Presidente da República é Marcelo Rebelo de Sousa e o Primeiro Ministro Antonio Costa. O órgano lexislativo é a Assembleia da República, que é unicameral e posúe ata 230 diputados.

E imos coa pregunta de hoxe!

6. Que extensión ten Potugal en km²?

- Aproximadamente 84.000

- Aproximadamente 92.000

- Aproximadamente 103.000

- Aproximadamente 243.000

Mañá a solución e unha nova pregunta!

FONTE: Idea orixinal flooxernow.com e gl.wikipedia.org         Imaxe: sundaraviajes.com

SOLUCIÓN ENCRUCILLADO XCVII

VERTICAIS: 1. Praxe 2. Risco 4. Dermatoloxía 6. Afouteza.

HORIZONTAIS: 3. Minsk 5. Peneplano 7. Xenon 8. Anafil 9. Fita 10. Veiga.

Máis cultura xeral!